Τα ρέματα στη Αττική εδώ και 5 χρόνια εγκαταλελειμμένα σε επικίνδυνα μικρόβια από την εγκληματική αδιαφορία της περιφέρειας και των γύρω Δήμων.

SOS Σαλμονέλα στον Ποδονίφτη, το πιο επικίνδυνο μικρόβιο

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ:  1040                                    –                                          Αθήνα : 27/11/2025

Το ρέμα «Ποδονίφτης», ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα φυσικά υδατορέματα της Αττικής, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης λόγω της νέας μελέτης διευθέτησης που παρουσιάστηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής στις 24 Νοεμβρίου 2025. Η υπόθεση αγγίζει ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό ζήτημα: τον ρόλο των φυσικών ρεμάτων στην αντιπλημμυρική προστασία, τη βιοποικιλότητα και τη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Με αφορμή την δημόσια συζήτηση το ΠΑΚΟΕ ζητάει:

• Να καθαριστεί το ρέμα
• Να απορριφθεί η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων
• Να καταργηθούν οι παράνομες συνδέσεις

Τα τελευταία χρόνια, οι συνεχείς δειγματοληψίες και αναλύσεις του ΠΑΚΟΕ σε επιφανειακά και θαλάσσια ύδατα της Αττικής καταγράφουν μια ανησυχητική και επαναλαμβανόμενη εικόνα μόλυνσης. Παρά τις επανειλημμένες καταγγελίες προς τις αρμόδιες αρχές, τα προβλήματα στα ρέματα και τους παραποτάμους παραμένουν σοβαρά και ανεπίλυτα. Σημαντικό τμήμα της μόλυνσης προέρχεται από παράνομες συνδέσεις: τουλάχιστον 18 αγωγοί από γύρω οικισμούς και εγκαταστάσεις διοχετεύουν ανεξέλεγκτα λύματα στο ρέμα, εισάγοντας επικίνδυνα μικρόβια.

Τα αποτελέσματα των ερευνών του ΠΑΚΟΕ για τα έτη 2023 και 2024 καταδεικνύουν μια σοβαρή περιβαλλοντική και υγειονομική κρίση στα ρέματα της Αττικής. Σε μεγάλο ποσοστό των δειγμάτων εντοπίστηκαν επικίνδυνα μικρόβια, όπως Salmonella – η παρουσία της οποίας σε νερά είναι απολύτως απαγορευτική για την υγεία του ανθρώπου – καθώς και E. coli, εντερόκοκκοι και κολοβακτηριοειδή, σε επίπεδα που ξεπερνούν πολλές φορές τα νόμιμα όρια. Παράλληλα, οι χημικές αναλύσεις αποκάλυψαν υπερβολικές συγκεντρώσεις εξασθενούς χρωμίου, θειικών ιόντων, νιτρικών και φωσφορικών, ενώ η αγωγιμότητα και τα διαλυμένα στερεά συχνά υπερβαίνουν τα επιτρεπτά όρια. Οι οργανοληπτικές παρατηρήσεις καταγράφουν θολότητα, έντονη δυσοσμία και βαριά ρύπανση.

Με δεδομένα αυτά τα ευρήματα, τίθεται το ερώτημα: υπήρξε έστω κάποιος φορέας που να έχει αναλάβει δράση για την αντιμετώπιση αυτής της επικίνδυνης κατάστασης; Η αδράνεια των «αρμόδιων» αρχών, παρά τις συνεχείς καταγγελίες του ΠΑΚΟΕ, αποδεικνύει μια χρόνια εγκατάλειψη των ρεμάτων της Αττικής, θέτοντας σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

Η συστηματική αδιαφορία της Περιφέρειας Αττικής, των γύρω Δήμων και του αρμόδιου Υπουργείου για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων καθιστά εμφανή την ανεπάρκεια της πολιτείας στον τομέα της προστασίας των υδάτων. Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις και τα τεκμηριωμένα στοιχεία που καταθέτει το ΠΑΚΟΕ, η κατάσταση των υδάτων στα αστικά και ημιαστικά ρέματα παραμένει επικίνδυνη για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή των πολιτών και την ποιότητα του φυσικού περιβάλλοντος.

Τα αποτελέσματα των ερευνών που παρουσιάζονται στη συνέχεια του δελτίου τύπου και  αποτυπώνουν με σαφήνεια τη σοβαρότητα της κατάστασης και υπογραμμίζουν την ανάγκη άμεσων και αποτελεσματικών παρεμβάσεων από τις αρμόδιες αρχές, οι οποίες μέχρι σήμερα παραμένουν ανεπαρκείς.

1. Το νομικό πλαίσιο και το ιστορικό της υπόθεσης

Το 2019, η απόφαση 2165/2019 του Συμβουλίου της Επικρατείας ακύρωσε την τότε μελέτη διευθέτησης στο τμήμα μεταξύ γέφυρας Αλησμόνητων Πατρίδων και οδού Εράτωνος (μήκους 771 μ.), κρίνοντας ότι:

• δεν είχαν αξιολογηθεί επαρκώς οι επιπτώσεις στη φυσική κοίτη,
• δεν είχαν εκτιμηθεί οι συνέπειες στη χλωρίδα και την πανίδα,
• δεν τεκμηριώθηκε η αναγκαιότητα των έργων στη βάση των φυσικών λειτουργιών του ρέματος.

Παρότι το ΣτΕ απαγόρευσε την κατασκευή οχετών στο εναπομείναν φυσικό τμήμα, 201 μέτρα του ρέματος τσιμεντώθηκαν στο διάστημα που ακολούθησε, με τεχνικές διατομές ανοιχτές και κλειστές.

Η νέα μελέτη διευθέτησης έρχεται σήμερα να «τακτοποιήσει» το έργο, θέτοντας ξανά το ερώτημα κατά πόσο συμβαδίζει με:

• τη νομολογία του ΣτΕ,
• την ευρωπαϊκή Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα 2000/60,
• τις σύγχρονες αρχές επαναφυσικοποίησης αστικών ρεμάτων.

2. Υδρολογικό και οικολογικό προφίλ του Ποδονίφτη

Ο Ποδονίφτης αποτελεί παραπόταμο του Κηφισού και τμήμα του αστικού υδρολογικού δικτύου της Αττικής. Παρά την εκτεταμένη κατασκευή αγωγών και οχετών, το τελευταίο φυσικό τμήμα του ρέματος έχει υποστεί σοβαρή υποβάθμιση λόγω:

• Τσιμεντοποίησης και εγκιβωτισμού, που διακόπτουν τη φυσική ροή του νερού και καταστρέφουν τη φυσική κοίτη.
• Μικροβιακής και χημικής ρύπανσης (Salmonella, E. coli, βαρέα μέταλλα, νιτρικά, φωσφορικά), που απειλεί την υγεία των ανθρώπων και την επιβίωση των υδρόβιων οργανισμών.

Η οικολογική εικόνα έχει επιδεινωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια: το 2015 καταγράφηκαν 24 είδη ψαριών στο φυσικό τμήμα του ρέματος, ενώ σήμερα επιβιώνουν μόλις 4, με μαζική θνησιμότητα λόγω βακτηριακής μόλυνσης, συμπεριλαμβανομένης της Salmonella και υποβάθμισης του οικοσυστήματος.

Η νέα μελέτη διευθέτησης δεν εξετάζει επαρκώς:

• Τη λύση μηδενικών επεμβάσεων, που θα εμπόδιζε την περαιτέρω καταστροφή της κοίτης.
• Τις λύσεις ορεινής υδρονομίας στα ανάντη, που θα μπορούσαν να μειώσουν τη ροή αιχμής και να ενισχύσουν τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα.
• Την ανάγκη συνολικής οριοθέτησης σύμφωνα με την ΥΑ 140055/2017, απαραίτητη για τη σωστή διαχείριση και προστασία του οικοσυστήματος.

Η κατάσταση του Ποδονίφτη αποτελεί σοβαρή περιβαλλοντική και υγειονομική κρίση, με επιπτώσεις τόσο στη δημόσια υγεία όσο και στη βιοποικιλότητα της περιοχής, και απαιτεί άμεσες, αποτελεσματικές παρεμβάσεις από τις αρμόδιες αρχές.

3. Τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών και αναλύσεων του ΠΑΚΟΕ (2023–2024)

Το ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε σειρά δειγματοληψιών σε επιφανειακά νερά της Αττικής, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων του Ποδονίφτη και του Κηφισού, κατά τα έτη 2023 και 2024. Οι αναλύσεις αποκάλυψαν σημαντική μικροβιακή και χημική ρύπανση, που συνδέεται με αστικά λύματα, επιφανειακές απορροές και πιθανές ανεξέλεγκτες απορρίψεις.

          3.1 Μικροβιολογικές Μετρήσεις – 2/10/2023

4. Συνολική αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης

Τα στοιχεία των αναλύσεων συγκλίνουν σε μια συνολική εικόνα:

• υψηλή μικροβιακή φόρτιση,
• παρουσία βαρέων μετάλλων,
• επιβαρυμένες φυσικοχημικές παράμετροι,
• σημαντική ανθρωπογενής πίεση.

Η ποιότητα των υδάτων, όπως καταγράφεται στις μετρήσεις, δυσχεραίνει τη φυσική λειτουργία του ρέματος και ενισχύει την ανάγκη για ολοκληρωμένη διαχείριση βάσει υδρολογικών, οικολογικών και νομικών δεδομένων.

5. Το ζήτημα της διευθέτησης και η ευρωπαϊκή προοπτική

Η σύγχρονη ευρωπαϊκή τάση στη διαχείριση υδάτινων σωμάτων προκρίνει:

• την επαναφυσικοποίηση των ρεμάτων,
• τη μείωση σκληρών τεχνικών επεμβάσεων,
• την ενίσχυση των φυσικών λειτουργιών για αντιπλημμυρική προστασία,
• την προστασία της υδρολογικής συνέχειας.

Η νέα μελέτη του Ποδονίφτη θα πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα:

• της απόφασης 2165/2019,
• της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ,
• της ανάγκης συνολικής οριοθέτησης και υδρολογικής ανάλυσης,
• των πραγματικών δεδομένων ρύπανσης που καταγράφει το ΠΑΚΟΕ.

6. Συμπέρασμα

Το ρέμα Ποδονίφτη αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του αστικού υδρογραφικού δικτύου και τα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν τόσο τη ρύπανση όσο και τη σημασία της προστασίας του. Οι μετρήσεις του ΠΑΚΟΕ από τα έτη 2023–2024 καταγράφουν σημαντικές υπερβάσεις σε μικροβιολογικές, χημικές και φυσικοχημικές παραμέτρους, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη:

• συστηματικής παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων,
• συμμόρφωσης των έργων με το νομικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο,
• πλήρους τεκμηρίωσης των προτεινόμενων παρεμβάσεων,
• διατήρησης και ενίσχυσης των φυσικών χαρακτηριστικών των ρεμάτων.

Το ζήτημα του Ποδονίφτη δεν αφορά μόνο ένα έργο διευθέτησης, αλλά την ευρύτερη στρατηγική διαχείρισης των υδάτινων πόρων στην Αττική.

ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ