7 Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα Υγείας

Δελτίο Τύπου: 1093                                 –                                    Αθήνα, 06/04/2026

Σε έναν κόσμο που μεταμορφώνεται από τα τεχνολογικά θαύματα και την επιστημονική πρωτοπορία, η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας στις 7 Απριλίου μας υπενθυμίζει ότι η υγεία παραμένει το θεμέλιο της κοινωνικής συνοχής. Παρά τα σημαντικά βήματα προόδου, οι ανισότητες και οι σύγχρονες υγειονομικές κρίσεις επιβάλλουν τη συνεχή εγρήγορση και τον επαναπροσδιορισμό των στρατηγικών μας για έναν κόσμο πιο δίκαιο και υγιή.

Η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για αποτίμηση της κατάστασης της υγείας παγκοσμίως και για ανάδειξη των προκλήσεων που εξακολουθούν να απειλούν την ανθρώπινη ζωή. Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), World Health Statistics 2025, η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών είναι σημαντική, αλλά ταυτόχρονα εύθραυστη και άνιση.

Σημαντική πρόοδος πριν την πανδημία

Από το 2000 έως το 2019, το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε κατά 6,3 χρόνια, φτάνοντας τα 73,1 έτη, ενώ το προσδόκιμο υγιούς ζωής (HALE) αυξήθηκε κατά 5,4 χρόνια, στα 63,5 έτη . Αυτή η βελτίωση οφείλεται κυρίως στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας, των λοιμωδών νοσημάτων και στη βελτίωση της αντιμετώπισης των χρόνιων ασθενειών. Ωστόσο, η πανδημία COVID-19 ανέτρεψε σημαντικά αυτή την πρόοδο, μειώνοντας το προσδόκιμο υγιούς ζωής κατά 1,8 χρόνια μέσα σε μόλις δύο έτη (2019–2021) .

Καθυστερήσεις στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης

Παρά τις μακροχρόνιες βελτιώσεις, η πρόοδος προς τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) παραμένει ανεπαρκής. Η μείωση της πρόωρης θνησιμότητας από μη μεταδοτικά νοσήματα (όπως καρδιαγγειακά και καρκίνος) συνεχίζεται, αλλά με αργό ρυθμό, ενώ ο συνολικός αριθμός θανάτων αυξάνεται λόγω γήρανσης και αύξησης του πληθυσμού.

Μη Μεταδιδόμενα Νοσήματα (NCDs) και Παράγοντες Κινδύνου

• Πρόωροι θάνατοι: Το 2021, περίπου 18 εκατομμύρια άνθρωποι κάτω των 70 ετών πέθαναν από μη μεταδιδόμενα νοσήματα (όπως καρδιαγγειακά, καρκίνο, διαβήτη), αποτελώντας πάνω από το ήμισυ των θανάτων σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
• Κάπνισμα: Η χρήση καπνού μειώνεται, αλλά όχι με τον ρυθμό που απαιτείται για την επίτευξη των παγκόσμιων στόχων. Στις γυναίκες, ο επιπολασμός μειώθηκε κατά 34% μεταξύ 2010 και 2022, υπερβαίνοντας τον παγκόσμιο στόχο για το 2025.
• Αλκοόλ: Η παγκόσμια κατανάλωση αλκοόλ είναι ο μόνος δείκτης των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDG) που βρίσκεται εντός τροχιάς για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά 20% έως το 2030.

Παράλληλα, παράγοντες κινδύνου όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και η ατμοσφαιρική ρύπανση εξακολουθούν να προκαλούν εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο. Σημαντικό ποσοστό των ανθρώπων που ζουν σε μεγαλουπόλεις, εκτίθεται καθημερινά σε ρύπους άνω των επιτρεπτών ορίων.

Λοιμώδη νοσήματα: μικτή εικόνα

Στον τομέα των λοιμωδών νοσημάτων, καταγράφεται μικτή εικόνα: η επίπτωση του HIV και της φυματίωσης μειώνεται, όμως η ελονοσία αυξάνεται ξανά μετά το 2015, ενώ η μικροβιακή αντοχή εξελίσσεται σε σοβαρή παγκόσμια απειλή. Την ίδια στιγμή, η πρόοδος στη μείωση της μητρικής και παιδικής θνησιμότητας έχει επιβραδυνθεί, με πολλές χώρες να μην βρίσκονται σε τροχιά επίτευξης των στόχων για το 2030.

• HIV: Στο τέλος του 2023, υπολογίζεται ότι 39,9 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με τον ιό HIV παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 30,7 εκατομμύρια λάμβαναν θεραπεία. Οι νέες λοιμώξεις το 2023 ήταν 1,3 εκατομμύρια, παρουσιάζοντας σημαντική μείωση από τα 2,1 εκατομμύρια το 2010.
• Εμβολιασμός: Παρατηρείται πρόοδος στη μείωση των ανισοτήτων στην εμβολιαστική κάλυψη των παιδιών. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, οι οικονομικές ανισότητες στην κάλυψη με το εμβόλιο DTP3 (διφθερίτιδας-τετάνου-κοκκύτη) μειώθηκαν κατά περισσότερο από το ήμισυ την τελευταία δεκαετία.

Ανισότητες και πρόσβαση στην υγεία

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι και οι ανισότητες στην υγεία. Η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας παραμένει περιορισμένη σε πολλές περιοχές, λόγω οικονομικής επιβάρυνσης, ενώ το 2019 περίπου 344 εκατομμύρια άνθρωποι οδηγήθηκαν σε ακραία φτώχεια λόγω ιδιωτικών δαπανών υγείας .

Επιπλέον, το παγκόσμιο έλλειμμα υγειονομικού προσωπικού, αν και μειώνεται, παραμένει υψηλό, με πρόβλεψη έλλειψης άνω των 11 εκατομμυρίων επαγγελματιών έως το 2030 .

Τέλος, όσον αφορά τους στόχους του ΠΟΥ για το «Triple Billion», η εικόνα είναι μεικτή: περισσότεροι άνθρωποι ζουν πιο υγιείς ζωές, αλλά η πρόοδος στην καθολική κάλυψη υγείας και στην προστασία από υγειονομικές κρίσεις υπολείπεται των στόχων.

Οι στόχοι του Triple Billion (Τριπλού Δισεκατομμυρίου) μπορούν να συνοψιστούν ως η κεντρική στρατηγική του ΠΟΥ για τη βελτίωση της παγκόσμιας υγείας έως το 2025, με τρεις συγκεκριμένους πυλώνες:

• 1ο Δισεκατομμύριο – Υγιεινή Ζωή: Περισσότεροι άνθρωποι να απολαμβάνουν καλύτερη υγεία και ευημερία.
  • Πού βρισκόμαστε: Ο στόχος επιτεύχθηκε και ξεπεράστηκε, με 1,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους να ζουν ήδη υγιέστερα.
• 2ο Δισεκατομμύριο – Καθολική Κάλυψη: Περισσότεροι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας χωρίς οικονομική εξαθλίωση.
  • Πού βρισκόμαστε: Χρειάζεται επιτάχυνση, καθώς μόνο 431 εκατομμύρια επιπλέον άτομα έχουν αποκτήσει αυτή την κάλυψη.
• 3ο Δισεκατομμύριο – Προστασία από Κρίσεις: Περισσότεροι άνθρωποι να είναι θωρακισμένοι απέναντι σε υγειονομικές έκτακτες ανάγκες (όπως πανδημίες).
  • Πού βρισκόμαστε: Πίσω από τον στόχο, με 637 εκατομμύρια ανθρώπους να είναι καλύτερα προστατευμένοι.

Με μια ματιά : Ενώ ο κόσμος σημειώνει πρόοδο στο να ζούμε πιο υγιείς ζωές, η πανδημία και οι οικονομικές δυσκολίες έχουν καθυστερήσει την πρόσβαση όλων σε γιατρούς και την προετοιμασία μας για μελλοντικές απειλές. Για τον λόγο αυτό, ο ΠΟΥ θέτει τώρα ακόμα πιο φιλόδοξους στόχους για την περίοδο 2025–2028.

Το μήνυμα της Ελλάδας για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας 2026

Για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας 2026, το Υπουργείο Υγείας προβάλλει το μήνυμα «Μαζί για την Υγεία. Με την επιστήμη». Η φετινή καμπάνια τονίζει πόσο σημαντικό είναι να εμπιστευόμαστε την επιστήμη και να συνεργαζόμαστε, ώστε να προστατεύουμε αποτελεσματικά την υγεία όλων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσέγγιση «One Health» (Ενιαία Υγεία), που μας θυμίζει ότι η υγεία των ανθρώπων συνδέεται άμεσα με την υγεία των ζώων και του περιβάλλοντος και είναι αλληλοεξαρτώμενες. Μέσα από αυτή τη λογική, προωθούνται δράσεις πρόληψης, ενημέρωσης και συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών τομέων.

Στόχος είναι να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στην επιστήμη και να υιοθετηθούν λύσεις που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, για ένα πιο υγιές και ασφαλές μέλλον για όλους.

Ο ρόλος του ΠΑΚΟΕ όλα αυτά τα 47 χρόνια παραμένει ουσιαστικός και ενεργός.

Στο ΠΑΚΟΕ μέσω μελετών, παρεμβάσεων και ενημερωτικών εκστρατειών, αναδεικνύουμε τα ζητήματα που επηρεάζουν τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Στόχος μας είναι η ευαισθητοποίηση των πολιτών και η περιβαλλοντική εκπαίδευση, προκειμένου να προωθηθεί η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης και υψηλότερης ποιότητας ζωής. Στο πλαίσιο αυτό, το ΠΑΚΟΕ έχει υλοποιήσει μελέτες σχετικά με την ποιότητα του νερού ύδρευσης ε περιοχές της Ελλάδας, τη βιομηχανική ρύπανση, την ποιότητα του αέρα και άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα.

Για την ουσιαστική βελτίωση του συστήματος υγείας, το ΠΑΚΟΕ προτείνει:

• Δημιουργία θεσμικού πλαισίου που να διασφαλίζει την οργάνωση, την εποπτεία και την κρατική χρηματοδότηση της ιατρικής έρευνας.
• Διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε υγειονομική φροντίδα, ώστε κανείς συμπολίτης μας να μην μένει εκτός συστήματος.
• Ενίσχυση των δημόσιων νοσοκομείων μέσω νέων προσλήψεων, για αναβάθμιση της δημόσιας υγείας και μείωση της εξάρτησης από τον ιδιωτικό τομέα.
• Αύξηση της φορολογίας του καπνού, με διττό όφελος: μείωση των καπνιστών και δημιουργία πόρων για περαιτέρω ιατρική έρευνα.
• Υποστήριξη της έρευνας μέσω υποτροφιών και κινήτρων για επιστροφή των Ελλήνων επιστημόνων του εξωτερικού.
• Συνεργασία ερευνητικών και ακαδημαϊκών φορέων, για άμεση μεταφορά σύγχρονης τεχνογνωσίας. Καλύτερη εκπαίδευση και καλύτερο προσωπικό ισοδυναμεί με καλύτερη υγεία για όλους.

Η υγεία δεν είναι δεδομένη,
είναι συλλογική ευθύνη και θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα!

Από Τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ