Εγκληματική αδιαφορία των αρμόδιων φορέων  

Δελτίο Τύπου: 1144                                    –                                Αθήνα, 15/07/2026

Όχι,  τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Είναι αλήθεια ότι η παραγωγή, διακίνηση και χρήση αναβολικών είναι απαγορευμένη από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αντιντόπινγκ (WADA), καθώς και από την ποινική νομοθεσία όταν συνδέεται με τον αθλητισμό ή γίνεται παράνομα.

Και ο κατάλογος αυτών των απαγορευμένων ουσιών του Ε.Ο.ΚΑ.Ν. (Εθνικός Οργανισμός Καταπολέμησης του Ντόπινγκ) περιέχει εκατοντάδες ουσίες:

Αναβολικοί Παράγοντες, Πεπτιδικές Ορμόνες, Αυξητικοί Παράγοντες και ατροποποίητες αυξητικών παραγόντων, Συγγενείς Ουσίες και Μιμητές,  Bήτα – 2 Αγωνιστές, Ορμονικοί και Μεταβολικοί Ρυθμιστές,  Διουρητικά και Παράγοντες ,  Διεγερτικά,  Ναρκωτικά,  Κανναβινοειδή,  Γλυκοκορτικοειδή,  ουσίες απαγορευμένες γενικά ή σε συγκεκριμένα αθλήματα και πολλά άλλα.

Τι είναι ανακριβές:

«Προϊόν που παράγεται, ενώ είναι απαγορευμένο»: Τα αναβολικά ως χημικές ουσίες δεν “αυτοπαράγονται”. Παράγονται νόμιμα από φαρμακοβιομηχανίες όμως νόμιμα για θεραπευτικούς σκοπούς (π.χ. αποκατάσταση ορμονικών διαταραχών).

Επιστημονικά και νομικά δεν υπάρχει το παράδοξο. Οποιοδήποτε ισχυρό φάρμακο μπορεί να παραχθεί νόμιμα για λόγους υγείας, αλλά να απαγορευτεί αυστηρά η κυκλοφορία του εκτός ιατρικών συνταγών. Ως φαρμακεία εξυπηρετούν καθαρά ιατρικούς σκοπούς, όπως η ενδυνάμωση των μυών των καρκινοπαθών, η ενίσχυση της οστικής μάζας σε άτομα με οστεοπόρωση ή άτομα που εμφανίζουν πρόωρη γήρανση, ενίσχυση του μυϊκού συστήματος σε καταβολικούς ασθενείς όπως τα άτομα με aids, και δίνονται μόνο με ιατρική συνταγή.

 Ηθικά και κοινωνικά, η παρανομία είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα, αλλά δημιουργείται όταν τα προϊόντα αυτά διοχετεύονται παράνομα στη “μαύρη αγορά” για χρήσεις εκτός ιατρικού σκοπού. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι μέσω του διαδικτύου όπου κανείς δεν γνωρίζει τι παίρνει και με απροσδιόριστες επιπτώσεις στην υγεία του.

Πόσες παράνομες  ουσίες χωράνε στο αθλητισμό;

Ο χώρος του αθλητισμού και ιδίως του πρωταθλητισμού στιγματίζεται συχνά από φαινόμενα κατάχρησης ουσιών, που θεωρούνται ότι προάγουν την αθλητική επίδοση – DOPING.

Από την άλλη όλο αυτό υπάρχει όταν η χρήση ουσιών ή μεθόδων για την αύξηση της αθλητικής απόδοσης θεωρείται απάτη, αδικία και είναι αντίθετη με το πνεύμα του έντιμου συναγωνισμού.

Το τραγικό όλης αυτής της ιστορίας είναι ότι  η καταχρηστική λήψη φαρμάκων αυτών μπορεί να αποβεί επιζήμια για την υγεία του ίδιου του αθλητή.

Η κατάχρηση φαρμάκων και αναβολικών ουσιών (doping) αποτελεί σοβαρή απειλή για τους αθλητές. Μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στα ζωτικά όργανα, καρδιαγγειακά προβλήματα, ορμονικές διαταραχές και εξάρτηση, αλλοιώνοντας την ουσία του αθλητισμού.

Πολλά από τα παρασκευάσματα κοστίζουν ακριβά χωρίς να έχουν τα «αναμενόμενα» αποτελέσματα ενώ άλλα έχουν σοβαρότατες παρενέργειες πέραν αυτών που αναφέρθηκαν διότι παρασκευάστηκαν από μη ειδικούς και έχουν προσμίξεις από τοξικές ουσίες.

Οι βασικές κατηγορίες φαρμάκων που θεωρούνται ντόπινγκ είναι οι εξής:

• Πεπτιδικές Ορμόνες & Αυξητικοί Παράγοντες: Περιλαμβάνουν την αυξητική ορμόνη (GH), την ερυθροποιητίνη (EPO) και την ινσουλίνη. Χρησιμοποιούνται για την αύξηση της μυϊκής μάζας, την ανάκτηση δυνάμεων και τη βελτίωση της μεταφοράς οξυγόνου στους ιστούς.
• Διεγερτικά: Φάρμακα όπως οι αμφεταμίνες και η εφεδρίνη. Διεγείρουν το κεντρικό νευρικό σύστημα, αυξάνοντας την εγρήγορση, μειώνοντας το αίσθημα της κόπωσης και βελτιώνοντας τον χρόνο αντίδρασης.
• Βήτα-2 Αγωνιστές: Φάρμακα για το άσθμα, όπως η σαλβουταμόλη. Μπορούν να αυξήσουν τη μυϊκή μάζα και να βελτιώσουν τη λειτουργία των πνευμόνων.
• Διουρητικά & Παράγοντες Συγκάλυψης: Ουσίες που προκαλούν αυξημένη αποβολή ούρων. Χρησιμοποιούνται στα αθλήματα με κατηγορίες βάρους για γρήγορη απώλεια κιλών και για την αποβολή ή “αραίωση” άλλων παράνομων ουσιών στα ούρα του αθλητή.
• Αντιοιστρογόνα & Ρυθμιστές Ορμονών: Φάρμακα που χρησιμοποιούνται συχνά μετά από κύκλο αναβολικών, για την παρεμπόδιση της γυναικομαστίας ή για την επανενεργοποίηση της φυσικής παραγωγής τεστοστερόνης.
• Ορμονικοί και Μεταβολικοί Διαμορφωτές: Φάρμακα που τροποποιούν τον τρόπο που το σώμα παράγει και χρησιμοποιεί ενέργεια και ορμόνες (π.χ. αναστολείς αρωματάσης).

Για τον πλήρη και αναλυτικό κατάλογο των ουσιών, μπορείτε να ανατρέξετε στον επίσημο Κατάλογο Απαγορευμένων του Εθνικού Οργανισμού Καταπολέμησης του Ντόπινγκ (Ε.Ο.Κ.Α.Ν.).

Τι είναι τα αναβολικά τα οποία πέρα από την αμιγώς ιατρική τους χρήση τα χρησιμοποιούν ως DOPING

Στα αναβολικά δεν ανήκουν μόνο τα στεροειδή. Ο όρος «αναβολικά» αναφέρεται γενικά σε ουσίες που προάγουν τον αναβολισμό (δηλαδή τη σύνθεση μορίων και την ανάπτυξη ιστών, όπως οι μύες).

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αντιντόπινγκ (WADA), οι κύριες κατηγορίες αναβολικών παραγόντων περιλαμβάνουν:

• Αναβολικά-Ανδρογόνα Στεροειδή (ΑΑΣ): είναι ουσίες που χωρίζονται σε δυο κατηγορίες: τα φυσικά αναβολικά όπως είναι η τεστοστερόνη, την οποία παράγει ο οργανισμός για να εξυπηρετήσει κάποιες από τις βασικές λειτουργίες του (όπως είναι τα χαρακτηριστικά του φύλου) και τα τεχνητά αναβολικά. Τα τεχνητά αναβολικά παρασκευάζονται στο εργαστήριο και ανήκουν στην κατηγορία των φαρμάκων. Πρόκειται για συνθετικές ενώσεις που μιμούνται τη δράση της τεστοστερόνης και περιλαμβάνουν ουσίες όπως η ινανδρολόνη, η στανοζολόλη και η μεθανδιενόνη.

• Πεπτιδικές Ορμόνες και Αυξητικοί Παράγοντες: Ουσίες πρωτεϊνικής φύσης που παράγονται φυσικά από τον οργανισμό αλλά χορηγούνται και εξωγενώς. Σε αυτές ανήκουν η Αυξητική Ορμόνη (GH), η ινσουλίνη (χρησιμοποιείται για αναβολικούς σκοπούς), η ερυθροποιητίνη (EPO) και πεπτίδια όπως τα GHRPs.

• Βήτα-2 Αγωνιστές: Φάρμακα που σχετίζονται με το άσθμα (π.χ. κλεμβουτερόλη, σαλβουταμόλη), τα οποία σε υψηλές δόσεις εμφανίζουν έντονη αναβολική και λιποδιαλυτική δράση.

Οι κυριότερες ουσίες που περιλαμβάνονται ανά υποκατηγορία είναι οι εξής:

1. Ανδρογόνα Αναβολικά Στεροειδή (ΑΑΣ)

• Τεστοστερόνη (Testosterone): Η βασική φυσική ανδρική ορμόνη.
• Στανοζολόλη (Stanozolol): Από τα πιο γνωστά συνθετικά στεροειδή.
• Νανδρολόνη (Nandrolone): Ισχυρό αναβολικό με συχνή κατάχρηση.
• Μεθανδιενόνη / Μεθανδροστενολόνη (Methandienone): Γνωστή και ως Dianabol.
• Οξανδρολόνη (Oxandrolone).
• Μεθενολόνη (Metenolone).
• Δροστανολόνη (Drostanolone).
• Οξυμεθολόνη (Oxymetholone).
• Τιμπολόνη (Tibolone): Συνθετικό ανδρογόνο που μεταφέρθηκε πρόσφατα σε αυτή την υποκατηγορία.
• Δευτερεύουσες ή Πρόδρομες Ουσίες: DHEA (δεϋδροεπιανδροστερόνη), ανδροστενεδιόλη, ανδροστενεδιόνη.

2. Άλλοι Αναβολικοί Παράγοντες

Αυτές οι ουσίες δεν είναι δομικά στεροειδή, αλλά προκαλούν παρόμοια αναβολική δράση (ανάπτυξη μυών ή ιστών) στον οργανισμό.

• Κλενβουτερόλη (Clenbuterol): Ανήκει στους β2-αγωνιστές, αλλά λόγω της έντονης αναβολικής/λιπολυτικής της δράσης απαγορεύεται αυστηρά ως αναβολικό.
• SARMs (Εκλεκτικοί Διαμορφωτές Υποδοχέων Ανδρογόνων): Ουσίες όπως η ανδαρίνη (andarine), η οσταρίνη (ostarine) και το ligandrol.
• Οσιλοδροστάτη (Osilodrostat): Αυξάνει έμμεσα τα επίπεδα της κυκλοφορούσας τεστοστερόνης.
• Ζερανόλη (Zeranol) και Ζιλπατερόλη (Zilpaterol): Χρησιμοποιούνται κυρίως στην κτηνιατρική για την πάχυνση ζώων

Οι γυναίκες αθλήτριες και αθλήτριες σωματοδόμησης χρησιμοποιούν συνήθως ηπιότερα αναβολικά-ανδρογόνα στεροειδή που μιμούνται την τεστοστερόνη. Επιλέγουν σκευάσματα με χαμηλή αναλογία ανδρογόνων προς αναβολικών ιδιοτήτων, ώστε να ελαχιστοποιήσουν τη μόνιμη αρρενοποίηση.

Οι πιο συνηθισμένες ουσίες που προτιμώνται για αύξηση μυϊκής μάζας και καύση λίπους περιλαμβάνουν:

• Anavar (Οξανδρολόνη): Θεωρείται η κορυφαία επιλογή, καθώς δεν μετατρέπεται σε οιστρογόνα και ενέχει λιγότερες ανδρογόνες παρενέργειες, αν και η κατάχρησή της παραμένει επικίνδυνη.
• Primobolan (Μεтеноλόνη): Χρησιμοποιείται συχνά κατά τη διάρκεια της γράμμωσης (μείωσης λίπους). Είναι ένα από τα πιο ασφαλή στεροειδή για τις γυναίκες, καθώς δεν προκαλεί κατακράτηση υγρών.
• Deca–Durabolin (Νανδρολόνη): Χρησιμοποιείται σε πολύ μικρές δόσεις, κυρίως για την προστασία των αρθρώσεων, αν και απαιτεί προσοχή λόγω πιθανών παρενεργειών.
• Winstrol (Στανοζόλη): Βοηθά στην απόκτηση μυϊκής μάζας και δύναμης, αλλά είναι γνωστό ότι μπορεί να προκαλέσει ανδρογόνα χαρακτηριστικά ακόμη και σε χαμηλές δόσεις.

Ο λόγος ;

Οι αθλητές κάνουν χρήση αναβολικών για να βελτιώσουν τη δύναμη και να επιταχύνουν την αποκατάσταση. Αυτό τους επιτρέπει να προπονούνται σκληρότερα και συχνότερα, ξεπερνώντας τα φυσικά τους όρια, παρά τους κινδύνους για την υγεία τους.

Οι βασικοί λόγοι χρήσης τους περιλαμβάνουν:

• Αύξηση Μυϊκής Μάζας (Αναβολική δράση): Διεγείρουν την πρωτεϊνοσύνθεση στα κύτταρα, με αποτέλεσμα το χτίσιμο μεγαλύτερων μυών.
• Βελτίωση της Δύναμης & Αντοχής: Αυξάνουν την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, βελτιώνοντας την οξυγόνωση των μυών.
• Ταχύτερη Αποκατάσταση: Μειώνουν τον χρόνο που χρειάζεται το σώμα να αναρρώσει από έντονες προπονήσεις, επιτρέποντας στους αθλητές να γυμνάζονται πιο εντατικά.
• Μείωση Σωματικού Λίπους: Βοηθούν στη διατήρηση άπαχης μυϊκής μάζας ενώ παράλληλα ευνοούν την καύση του λίπους.

Παρόλου που βοηθούν στην ταχεία ανάπτυξη των μυών, τη βελτίωση της αντοχής και την αποκατάσταση η χρήση τους χωρίς ιατρική παρακολούθηση είναι παράνομη και συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.  Η υπερβολική ή η μακροχρόνια χρήση των αναβολικών όπως και των περισσότερων φαρμάκων συνοδεύεται από ανεπιθύμητες αντιδράσεις ορισμένες μάλιστα από αυτές μη αναστρέψιμες.

Κίνδυνοι & Παρενέργειες

Η αλόγιστη και μη ιατρικώς ελεγχόμενη χρήση αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών ενέχει τεράστιους κινδύνους. Οι επιπτώσεις στην υγεία επηρεάζουν πολλαπλά συστήματα του οργανισμού, προκαλώντας από σοβαρές ορμονικές διαταραχές και βλάβες σε ζωτικά όργανα, μέχρι μη αναστρέψιμες καρδιαγγειακές παθήσεις.

Καρδιαγγειακό Σύστημα

Τα στεροειδή πλήττουν το κυκλοφοριακό σύστημα, ακόμα και στους νέους αθλητές  µε πολλούς επικίνδυνους τρόπους, μπορούν να προκαλέσουν  έμφραγμα του μυοκαρδίου και εγκεφαλικά επεισόδια, υπερτροφία (διόγκωση) της καρδιάς και υπέρταση, αλλαγή του λιπιδαιμικού προφίλ με μείωση της «καλής» (HDL) και αύξηση της «κακής» (LDL) χοληστερόλης. Συχνά αναφέρεται η πρόκληση πονοκεφάλων, πόνων στο στήθος και αιμορραγιών στη μύτη.

Τα αναβολικά στεροειδή, παραμένουν στον οργανισμό για μεγάλο χρονικό διάστημα µε ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος που προωθεί την παραγωγή αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη, ουσίες που προκαλούν ταχυκαρδία, η οποία µε τη σειρά της είναι ικανή να οδηγήσει σε αρρυθμία και αύξηση της εντάσεως της κοιλιακής συστολής.

Τα στεροειδή επίσης θεωρείται ότι προκαλούν αύξηση των επιπέδων της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός, ότι τα στεροειδή μειώνουν τη συγκέντρωση των «λιποπρωτεινών υψηλής πυκνότητας» (HDL από 50% έως 60%), οι οποίες είναι αρμόδιες να προστατεύουν τα τοιχώματα των αγγείων, απομακρύνοντας τη χοληστερόλη που δεν χρησιμοποιήθηκε και μεταφέροντας τη στο ήπαρ, όπου και μετατρέπεται σε άλλες ενώσεις. Έτσι η  πτώση των HDL και η αύξηση  της συγκέντρωσης της χοληστερόλης της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεινών στο αίμα (LDL),  αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών επιπλοκών.  

Η μακροχρόνια χρήση αναβολικών στεροειδών φαίνεται να προδιαθέτει τον οργανισμό του χρήστη-αθλητή στην ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου προκαλώντας σπασμό στις στεφανιαίες αρτηρίες.

Τα αναβολικά-ανδρογόνα στεροειδή διαταράσσουν την ισορροπία των ηλεκτρολυτών προκαλώντας κατακράτηση νατρίου, καλίου, ασβεστίου και φωσφορικού άλατος. Αυτή η ανισορροπία επιβαρύνει άμεσα το καρδιαγγειακό σύστημα, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο για επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες, όπως ο ενδοκολπικός και ο κοιλιακός ινιδισμός.

Ηπατική & Νεφρική Λειτουργία

Ηπατικές βλάβες, ίκτερος και αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης όγκων ή καρκίνου του ήπατος.

Φαίνεται, ότι το «ανδρογονικό» περιβάλλον ευνοεί το μηχανισμό καρκινογένεσης του ήπατος.   Συνακόλουθα και η τεστοστερόνη χορηγούμενη από το στόμα δεν είναι δραστική, διότι μεταβολίζεται γρήγορα στο ήπαρ. Η συσχέτιση της χρήσης των αναβολικών στεροειδών µε τον καρκίνο στους αθλητές επιβεβαιώθηκε δυστυχώς το 1984, μετά το θάνατο από καρκίνο του ήπατος, εικοσιεξάχρονου αθλητή του body-building, ο οποίος λάμβανε για περισσότερο από τέσσερα χρόνια Dianabol, Anavar, Winstrol, Deca-Durabolin και Methenolone. (Ροντογιάννης, 1989).

Επιβάρυνση και καταστροφή των νεφρών.

Η κατάχρηση ουσιών ντόπινγκ μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη στα νεφρά. Οδηγεί συχνά σε οξεία νεφρική ανεπάρκεια, χρόνια νεφρική νόσο, ή ακόμα και νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου που απαιτεί αιμοκάθαρση.

Οι κύριοι μηχανισμοί καταστροφής των νεφρών περιλαμβάνουν:

• Αναβολικά Στεροειδή: Η υπερβολική λήψη αναβολικών αυξάνει δραματικά τη μυϊκή μάζα, αναγκάζοντας τα νεφρά να φιλτράρουν αυξημένες ποσότητες παραγώγων του μεταβολισμού και κρεατινίνης. Επιπλέον, συνδέεται με την εμφάνιση εστιακής τμηματικής σπειραματοσκλήρυνσης (FSGS), μια πάθηση όπου σχηματίζονται ουλές στα νεφρά και καταστρέφονται οι μονάδες φιλτραρίσματος.
• Αυξητική Ορμόνη (GH) & IGF-1: Η κατάχρησή τους μπορεί να προκαλέσει παθολογική μεγέθυνση των οργάνων, η οποία οδηγεί σε υπερτροφία των νεφρών, αλλοιώνοντας τη φυσιολογική τους δομή και λειτουργία.
• Διουρητικά: Χρησιμοποιούνται συχνά για την ταχεία απώλεια βάρους ή την απόκρυψη άλλων ουσιών, αλλά προκαλούν σοβαρή αφυδάτωση. Η απότομη μείωση των υγρών στερεί από τους νεφρούς την απαραίτητη αιμάτωση, οδηγώντας σε ισχαιμία και νέκρωση των νεφρικών κυττάρων.
• Ερυθροποιητίνη (EPO): Αυξάνει τα επίπεδα αιματοκρίτη, καθιστώντας το αίμα πιο παχύρρευστο. Αυτό επιβαρύνει την κυκλοφορία και αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης στα αγγεία των νεφρών, καταστρέφοντας τους ιστούς.
• Συμπληρώματα & Ραβδομυόλυση: Η χρήση μη εγκεκριμένων σκευασμάτων μπορεί να προκαλέσει τοξική νεφροπάθεια. Η υπερβολική σωματική καταπόνηση σε συνδυασμό με τέτοιες ουσίες μπορεί να οδηγήσει σε ραβδομυόλυση. Στην κατάσταση αυτή, οι μυϊκές ίνες απελευθερώνουν μυοσφαιρίνη στο αίμα, η οποία προκαλεί απόφραξη και καταστροφή των νεφρικών σωληνάριων.

Ορμονικές Διαταραχές

Η χρήση αναβολικών στεροειδών προκαλεί σοβαρές ορμονικές διαταραχές, καθώς εισάγει υπερβολικές ποσότητες ανδρογόνων. Αυτό ξεγελά τον οργανισμό, κάνοντάς τον να σταματήσει τη φυσική παραγωγή ορμονών, και επηρεάζει καθοριστικά τη λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος. Οι ορμονικές ιδιότητες των αναβολικών σχετίζονται µε σημαντικές παρενέργειες όπως, η ακµή, η αλωπεκία, οι διαταραχές της σεξουαλικής συµπεριφοράς.

• Στους άνδρες: Στειρότητα, ανικανότητα, σμίκρυνση των όρχεων, γυναικομαστία και ανδρικού τύπου φαλάκρα.
• Στις γυναίκες: Διαταραχές ή διακοπή περιόδου (αμηνόρροια), αυξημένη τριχοφυΐα, βάθυνση της φωνής, ακμή και σμίκρυνση μαστών.

Σε γυναίκες και παιδιά, τα ΑΑΣ μπορεί να προκαλέσουν μη αναστρέψιμη αρρενοποίηση.

• Ψυχικές & Νευρολογικές Επιπτώσεις.

Απότομες εναλλαγές διάθεσης, κατάθλιψη και έντονη επιθετικότητα (γνωστή ως “roid rage”). Ανάπτυξη εξάρτησης και ψυχολογικών διαταραχών.

Μυοσκελετικό Σύστημα

Αύξηση του κινδύνου για ρήξεις τενόντων και μυϊκές θλάσεις.

Στα παιδιά και τους εφήβους, μπορεί να προκαλέσει πρώιμη διακοπή της ανάπτυξης και προβλήματα στην ομαλή εφηβεία.

Η χρήση αναβολικών από τις γυναίκες συνδέεται με σοβαρά, συχνά μη αναστρέψιμα προβλήματα υγείας:

• Αλλαγές στη φωνή (μόνιμη βραχνάδα).
• Υπερτρίχωση (ανδρικού τύπου τριχοφυΐα στο πρόσωπο και το σώμα).
• Υπερτροφία της κλειτορίδας.
• Διαταραχές περιόδου ή και αμηνόρροια.
• Επικίνδυνες επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα και το ήπαρ.

Για πολλά χρόνια, τα αναβολικά – ανδρογόνα στεροειδή (AAΣ) ήταν μακράν οι πιο ανιχνευόμενες ουσίες ντόπινγκ σε εργαστήρια που έχουν πιστοποιηθεί από την IOC.  

Σε χώρες όπου τα ΑΑΣ είναι ελεγχόμενες ουσίες, υπάρχει συχνά μια μαύρη αγορά στην οποία πωλούνται λαθραία, παράνομα κατασκευασμένα ή ακόμη και πλαστά φάρμακα.

Τα AAΣ συντέθηκαν στη δεκαετία του 1930, και τώρα χρησιμοποιούνται θεραπευτικά στην ιατρική για να διεγείρουν την ανάπτυξη των μυών και την όρεξη, και να θεραπεύσει χρόνια νοσήματα φθοράς, όπως ο καρκίνος και το AIDS.

Το Αμερικανικό Κολέγιο Αθλητικής Ιατρικής αναγνωρίζει ότι τα AAΣ, παρουσία επαρκούς διατροφής, μπορεί να συμβάλουν στην αύξηση του σωματικού βάρους, συχνά καθώς αυξάνεται η άπαχη μάζα και ότι τα κέρδη στη μυϊκή δύναμη που επιτυγχάνονται μέσω της υψηλής έντασης άσκησης και της σωστής διατροφής μπορούν επίσης να αυξηθούν με τη χρήση του AAΣ σε ορισμένα άτομα.

Προβλήματα υγείας μπορεί να προκληθούν από μακροχρόνια χρήση ή υπερβολικές δόσεις στεροειδών αναβολικών που περιλαμβάνουν την τεστοστερόνη (AAΣ). Την χρήση τους ακολουθούν ανεπιθύμητες ενέργειες όπως το συκώτι, το δέρμα, το καρδιαγγειακό και ενδοκρινικό σύστημα, ακόμα,  μπορούν να προκαλέσουν την ανάπτυξη καρκίνου, καθώς και ψυχοσωματικά σύνδρομα. Στους άνδρες επέρχεται συρρίκνωση των όρχεων και ελάττωση του σπέρματος. Στις γυναίκες αυξάνεται η μυική μάζα, μικραίνει το στήθος και διαταράσσεται η ομαλότητα του εμμηνορρυσιακού κύκλου.

Η χρήση από εφήβους μπορεί να αναστείλει την ανάπτυξη.

Αυτές οι επιδράσεις περιλαμβάνουν επιβλαβείς αλλαγές στα επίπεδα χοληστερόλης (αυξημένη λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας και μειωμένη λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), ακμή, υψηλή αρτηριακή πίεση, ηπατική βλάβη (κυρίως με τα περισσότερα από του στόματος AAΣ) και επικίνδυνες αλλαγές στη δομή της αριστερής κοιλίας της καρδιάς. Αυτοί οι κίνδυνοι αυξάνονται περαιτέρω όταν, όπως συχνά, οι αθλητές παίρνουν στεροειδή μαζί με άλλα φάρμακα, προκαλώντας σημαντικά μεγαλύτερη βλάβη στο σώμα τους. Η επίδραση των αναβολικών στεροειδών στην καρδιά μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα του μυοκαρδίου και εγκεφαλικά επεισόδια. 

Τα διεγερτικά (π.χ. αμφεταμίνες) επηρεάζουν σημαντικά την εντιμότητα του αθλητή, μειώνουν τη κόπωση αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα και επιθετικότητα, αλλά αυξάνουν και την απώλεια της κρίσης ένα πολύ σημαντικό αποτέλεσμα που μπορεί να προκαλέσει σοβαρά ατυχήματα σε αθλήματα. Κατανάλωση των ουσιών αυτών μπορεί να επιφέρει ακόμα και τον θάνατο στους αθλητές ακόμα και αν η χρήση γίνει στο πλαίσιο της κανονικής δόσης, διότι δεν υπάρχει ιατρική αιτιολογία για την χρήση αμφεταμινών στον αθλητισμό.

Όλες οι παραπάνω ουσίες απαγορεύονται ανά πάσα στιγμή (τόσο εντός όσο και εκτός αγώνων) για τους αθλητές, καθώς η χρήση τους επιφέρει σοβαρές κυρώσεις αποκλεισμού και κινδύνους για την υγεία.

• Τι δείχνουν τα επισημά  στατιστικά της WADA

Τα στατιστικά στοιχεία της WADA για το 2017 που έχουν δημοσιευτεί, για τα 10 κορυφαία αθλήματα για κρούσματα ντόπινγκ. 

Τα επίσημα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Αντιντόπινγκ (WADA) για το 2017 αφορούν επιβεβαιωμένες Παραβάσεις Κανόνων Αντιντόπινγκ (ADRVs) και Ανεπιθύμητα Αναλυτικά Αποτελέσματα (AAFs). Τη χρονιά εκείνη, ο συνολικός αριθμός των κυρώσεων και θετικών δειγμάτων παγκοσμίως ανήλθε σε 1.804 υποθέσεις.

Η κατανομή των κρουσμάτων στα 10 κορυφαία αθλήματα σύμφωνα με τις αναφορές της WADA και τα δεδομένα του τομέα ερευνών περιλαμβάνει τις εξής διοργανώσεις:

1. Στίβος (Track and Field): 242 υποθέσεις,
2. Σωματοδόμηση (Bodybuilding): 266 υποθέσεις,
3. Ποδηλασία (Cycling): 218 υποθέσεις,
4. Άρση Βαρών (Weightlifting): 186 υποθέσεις,
5. Πάλη (Wrestling): 117 υποθέσεις,
6. Ποδόσφαιρο (Football): 76 υποθέσεις.
7. Πυγμαχία (Boxing): 61 υποθέσεις.
8. Ράγκμπι (Rugby): 52 υποθέσεις,
9. Τζούντο (Judo): 44 υποθέσεις,
10. Κολύμβηση (Swimming): 43 υποθέσεις

Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν πως τα τελευταία χρόνια, το ποσοστό θετικά τεστ (Adverse Analytical Findings – AAF) κυμαίνεται σταθερά κάτω από 1%, σημειώνοντας μάλιστα μικρές αυξομειώσεις.

Η αποτελεσματικότητα του συστήματος βελτιώνεται συνεχώς χάρη σε στοχευμένους ελέγχους και έξυπνες στρατηγικές.

Η πραγματικότητα συνοψίζεται στα εξής σημεία:

• Ποσοστά Θετικών Τεστ: Σύμφωνα με τις ετήσιες αναφορές του Παγκόσμιου Οργανισμού Αντιντόπινγκ (WADA), το ποσοστό των θετικών δειγμάτων παραμένει σταθερά χαμηλό, στο 0,78% με 0,80% επί του συνόλου των εξεταζόμενων δειγμάτων.
• Παραβάσεις (ADRVs): Ο αριθμός των Παραβάσεων των Κανονισμών Αντιντόπινγκ καταγράφει ετήσιες αυξήσεις σε ορισμένες περιόδους. Η WADA αποδίδει αυτό το γεγονός στη διενέργεια περισσότερων δειγμάτων και στη χρήση της νοημοσύνης (Intelligence), που επιτρέπει στον οργανισμό να «πιάσει» περισσότερους παραβάτες.
• Ποιότητα εναντίον Ποσότητας: Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το ζητούμενο δεν είναι απλά ο αριθμός των ελέγχων, αλλά η ποιότητα, αφού υπάρχουν περιορισμοί στην ανίχνευση ορισμένων ουσιών

Τα θετικά δείγματα (AAFs – Adverse Analytical Findings) αντιντόπινγκ καταγράφονται λεπτομερώς κάθε χρόνο από τα διαπιστευμένα εργαστήρια του WADA. Η παγκόσμια τάση παρουσιάζει σταθερότητα τα τελευταία χρόνια. Το ποσοστό των θετικών δειγμάτων παραμένει συνήθως μεταξύ 0,65% και 0,97% επί του συνόλου των αναλύσεων.

Αναλυτικά η εξέλιξη των ετήσιων ποσοστών θετικών τεστ (ADRs/AAFs):

• 2024: Το ποσοστό θετικών ήταν 0,78%. (Ανιχνεύθηκαν επίσης άτυπα ευρήματα και αυξημένος όγκος δειγμάτων σε σχέση με το 2023).
• 2023: Το ποσοστό θετικών τεστ ανήλθε στο 0,80% (1.654 επιβεβαιωμένες παραβάσεις επί συνόλου 271.775 δειγμάτων).
• 2022: Το ποσοστό ανήλθε στο 0,77% σε σύνολο περίπου 256.000 δειγμάτων.
• 2021: Τα ποσοστά θετικών επανήλθαν στα κανονικά επίπεδα, καθώς η χρονιά παρουσίασε αύξηση αναλύσεων λόγω της άρσης των περιορισμών της πανδημίας.
• 2020: Το ποσοστό μειώθηκε κατακόρυφα στο 0,67% εξαιτίας της δραματικής μείωσης των ελέγχων παγκοσμίως λόγω της πανδημίας COVID-19.
• 2019: Το ποσοστό των θετικών τεστ βρισκόταν στο 0,97%.

Ο  αριθμός των θετικών τεστ έχει μειωθεί δραστικά τα τελευταία 15 χρόνια: από 643 θετικά τεστ το 2007 σε «μόνο» 146 το 2021. Το 2004, το 4,6% των δειγμάτων αντιντόπινγκ που εξετάστηκαν ήταν θετικά, και αυτό λαμβάνοντας υπόψη ότι υπήρχαν πολλοί χρήστες ντόπινγκ που δεν βρέθηκαν ποτέ θετικοί.

Το 2021, το ποσοστό των θετικών δειγμάτων έχει μειωθεί στο 0,71%, σε μεγαλύτερο αριθμό τεστ σε σύγκριση με την εποχή πριν από το 2010.

Σε ετήσια βάση, το ποσοστό των συνολικών θετικών δειγμάτων (συμπεριλαμβανομένων όλων των ουσιών) κυμαίνεται σταθερά κάτω από το 1% (γύρω στο 0.78%). Τα αναβολικά στεροειδή είναι σταθερά η πιο ανιχνεύσιμη κατηγορία απαγορευμένων ουσιών.

Κύρια Σημεία από τις Αναφορές:

• Κυρίαρχη Κατηγορία: Τα Ανδρογόνα Αναβολικά Στεροειδή (AAS) κατέχουν διαχρονικά την πρώτη θέση στις παραβάσεις μεταξύ των ουσιών που εντοπίζονται.
• Χαμηλά Ποσοστά Εύρησης: Από τις σχεδόν 300.000 αναλύσεις που διεξάγονται παγκοσμίως, τα δείγματα που υποδεικνύουν την παρουσία κάποιας απαγορευμένης ουσίας παραμένουν σε κλίμακα μικρότερη του 1%.
• Μη-Αναλυτικές Παραβάσεις: Πέρα από τα θετικά τεστ (AAFs), ο αριθμός των παραβάσεων που βασίζονται σε πληροφορίες, έρευνες και το Βιολογικό Διαβατήριο του Αθλητή παρουσιάζει ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια.

 Η  WADA επισημαίνει ότι αυτός είναι ο συνολικός αριθμός θετικών δειγμάτων, αλλά δεν είναι όλα τα θετικά δείγματα παραβιάσεις κανόνων κατά του ντόπινγκ (ADRVs).

Ένας αθλητής με έγκυρη Εξαίρεση Θεραπευτικής Χρήσης (TUE) μπορεί να προκαλέσει θετικό αποτέλεσμα σε τεστ για τη σχετική ουσία και αυτό το θετικό τεστ περιλαμβάνεται σε αυτά τα δεδομένα, παρόλο που δεν θα είναι ADRV. Τα TUE νομιμοποιούν τη χρήση μιας απαγορευμένης ουσίας για νόμιμους ιατρικούς λόγους.

Επιπλέον, τα θετικά δείγματα στην έκθεση μπορεί επίσης να αντιστοιχούν σε πολλαπλά ευρήματα για τον ίδιο αθλητή. Για παράδειγμα, το 2019 στην ποδηλασία, 149 θετικά δείγματα αποτελούσαν παραβιάσεις κανόνων κατά του ντόπινγκ (ADRVs), ενώ 46 θετικά δείγματα εγκρίθηκαν για ιατρικούς λόγους και 25 ακόμη εγκρίθηκαν για άλλους απροσδιόριστους λόγους.

Η χρήση αναβολικών.

Η χρήση αναβολικών και απαγορευμένων ουσιών στον αθλητισμό διέπεται από αυστηρό νομικό πλαίσιο, με τους αθλητές να υπόκεινται τόσο σε πειθαρχικές κυρώσεις από τις αθλητικές αρχές (αποκλεισμοί, ακύρωση αποτελεσμάτων) όσο και σε ποινικές διώξεις βάσει της εκάστοτε ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας κατά του ντόπινγκ.

Στην Ελλάδα, το πλαίσιο είναι εναρμονισμένο με τον Παγκόσμιο Κώδικα. Οι βασικές διατάξεις περιλαμβάνουν: (NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 4373 ΦΕΚ Α 49/1-4-2016. Αναγκαίες ρυθμίσεις για την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με το νέο Κώδικα Αντιντόπινγκ του Παγκόσμιου Οργανισμού Αντιντόπινγκ και άλλες διατάξεις.)

• Αθλητικές Κυρώσεις (WADA & ΕΣΚΑΝ): Οι παραβάσεις τιμωρούνται βάσει του κώδικα της Παγκόσμιας Υπηρεσίας κατά του Ντόπινγκ (WADA). Η πρώτη παράβαση για χρήση αναβολικών επισύρει συνήθως ποινή τετραετούς αποκλεισμού, ενώ η δεύτερη μπορεί να επιφέρει ισόβιο αποκλεισμό από κάθε αθλητική δραστηριότητα.
• Ποινικές Ευθύνες (Ελληνική Νομοθεσία): Σύμφωνα με τον Νόμο περί Ντόπινγκ, η κατοχή, προμήθεια ή χορήγηση αναβολικών ουσιών σε αθλητές αποτελεί ποινικό αδίκημα. Οι παραβάτες (είτε είναι αθλητές, είτε γιατροί, προπονητές ή παράγοντες) αντιμετωπίζουν ποινές φυλάκισης και χρηματικά πρόστιμα.
• Εξαίρεση Θεραπευτικής Χρήσης (ΕΧΘΣ): Εάν ένας αθλητής πάσχει από κάποια ιατρική πάθηση και χρειάζεται να λάβει ουσία που περιλαμβάνεται στην απαγορευμένη λίστα, πρέπει να αιτηθεί έγκριση [Εξαίρεσης Θεραπευτικής Χρήσης (ΕΧΘΣ)]. Η χορήγηση γίνεται αυστηρά από επιτροπές όπως το ΕΣΚΑΝ ή τη Διεθνή Ομοσπονδία του αθλήματος

Η χρήση τους αναφέρεται ως ντόπινγκ και απαγορεύεται από τους περισσότερους μεγάλους αθλητικούς φορείς.

Οι εργογονικές χρήσεις για των αναβολικών  στον αθλητισμό, στις ιπποδρομίες και στη σωματοδόμηση ως φάρμακα που βελτιώνουν την απόδοση είναι άκρος αμφιλεγόμενα λόγω των δυσμενών επιπτώσεών τους και της πιθανότητας να αποκτήσουν άδικα πλεονεκτήματα σε φυσικούς αγώνες.  

Θα έκανες χρήση ντόπινγκ;

Η απάντηση στο «Θα έκανες χρήση ντόπινγκ;» εξαρτάται από τις συνθήκες.

Σύμφωνα με έρευνες σε αθλητές, ένα ποσοστό κοντά στο 32% στην Ελλάδα δηλώνει θετικό, ενώ το 68% αρνητικό ή αναποφάσιστο. Η αποδοχή πέφτει κατακόρυφα όταν συνυπολογίζονται οι συνέπειες (https://eclass.uth.gr/modules/document/file.php/PE_U_253/4_%CE%A7%CF%81%CE%AE%CF%83%CE%B7_%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD.pdf )

Το Δίλημμα του Goldman (The Goldman Dilemma)

Το πιο διάσημο πείραμα ηθικής στα αθλητικά χρονικά είναι το Goldman’s dilemma – Wikipedia, το οποίο ρωτούσε αθλητές αν θα έπαιρναν ένα «μαγικό χάπι» που τους εγγυάται νίκη σε κάθε αγώνα για πέντε χρόνια, αλλά μετά θα πέθαιναν.

• Παλαιότερες έρευνες (1982-1995): Περίπου το 50% των αθλητών απαντούσε θετικά, ενώ ένα μέρος θα το έπαιρνε ακόμα κι αν ήξερε ότι θα πεθάνει εξαιτίας του.
• Σύγχρονες έρευνες (WADA): Οι μεταγενέστερες έρευνες έχουν δείξει ότι το ποσοστό αυτό έχει πέσει σχεδόν στο 1%, καθώς οι αθλητές σκέφτονται πλέον πολύ πιο ρεαλιστικά τις μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία, την οικογένεια και την μετέπειτα ζωή τους.

Έρευνα σε Έλληνες αθλητές:  (Psouni, Zourbanos, & Theodorakis, 2015).

Το 61.5% απάντησαν αρνητικά  στη χρήση ντόπινγκ,  5.6% ήταν αναποφάσιστοι και το  32.9% ήταν θετικοί στη χρήση ντόπινγκ. Παρόμοια ποσοστά βρέθηκαν και στους προπονητές

ΑΝΑΒΟΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣΜΟΣ. 

Απόλυτα ασυμβίβαστες έννοιες.

Παραβίαση των αρχών του «ευ αγωνίζεσθαι». Βλάβη στην υγεία.

 • Αλλοιώνει την έννοια της ηθικής υπεροχής και το πνεύμα του υγιούς ανταγωνισμού.

• Πλήττει ΚΑΙ Νοθεύει την ηθική του αθλητή ωθώντας τον σε μη νόμιμες πρακτικές

• Ενισχύει την έννοια του αθλητισμού ως ανταγωνισμός για τη διάκριση (χρήματα, δόξα, εξουσία) και όχι για την απόλαυση

• Καταστρατηγεί τον αγώνα «επί ίσοις όροις».

ΤΟ ΣΥΜΑΝΤΙΚΌ

• Καταργεί το βιολογικό σκοπό του αθλητισμού (προώθηση της υγεία).
• Καταστρέφει τη σωματική και ψυχική υγεία των αθλητών

Τα αναβολικά και το περιβάλλον.

Τα αναβολικά στεροειδή και οι συνθετικές ορμόνες αποτελούν αναδυόμενους περιβαλλοντικούς ρύπους.  Εισέρχονται στα οικοσυστήματα κυρίως μέσω των αστικών λυμάτων από ανθρώπινη χρήση (π.χ. φάρμακα ή συμπληρώματα γυμναστηρίου) και της κτηνοτροφίας.

Μερικές απαγορευμένες αναβολικές ουσίες όπως η ανδροστενεδιόνη, η DHEA και άλλες μπορεί να βρεθούν σε προϊόντα διατροφής και σε σκευάσματα για κτηνιατρική χρήση. Επίσης χρησιμοποιούνται αναβολικά που χρησιμοποιούνται σε άλογα ιπποδρομιών για την βελτίωση της επίδοσης των αθλητών.

Τα κατάλοιπά τους συσσωρεύονται στα νερά και το έδαφος, διαταράσσοντας το ενδοκρινικό σύστημα των υδρόβιων οργανισμών.

Πηγές και Διαδρομή Ρύπανσης

• Ανθρώπινη Χρήση: Μεγάλο ποσοστό των αναβολικών ουσιών αποβάλλεται από τον οργανισμό μέσω των ούρων. Ακόμη και μετά την επεξεργασία τους στις μονάδες καθαρισμού λυμάτων, σημαντικές ποσότητες καταλήγουν σε ποτάμια, λίμνες και παράκτιες περιοχές.
• Κτηνοτροφία: Οι ορμόνες και τα αναβολικά που χρησιμοποιούνται για την ταχεία ανάπτυξη των ζώων, απελευθερώνονται στο περιβάλλον μέσω της κοπριάς και της απορροής από τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις.

Επιπτώσεις στα Οικοσυστήματα

• Ενδοκρινική Διαταραχή: Οι συνθετικές ορμόνες δρουν ως ισχυροί ενδοκρινικοί διαταράκτες. Ακόμη και σε απειροελάχιστες συγκεντρώσεις (της τάξης του ενός νανογραμμαρίου ανά λίτρο), μπορούν να προκαλέσουν μεταβολές.
• Βιολογικές Αλλοιώσεις: Σε ψάρια και αμφίβια έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα όπως η αλλαγή φύλου (π.χ. αρσενικά ψάρια που αναπτύσσουν θηλυκά χαρακτηριστικά), η μειωμένη γονιμότητα και η επιβράδυνση της ανάπτυξης, γεγονός που οδηγεί σε μείωση των πληθυσμών τους.
• Ανθεκτικότητα και Μεταβολίτες: Μελέτες δείχνουν ότι ορισμένοι μεταβολίτες των αναβολικών παραμένουν στο περιβάλλον και διατηρούν τη βιολογική τους δραστηριότητα περισσότερο από το αναμενόμενο, αυξάνοντας τον κίνδυνο.

Κατανομή στεροειδών σε ποταμούς και λύματα υδατοκαλλιέργειας.

(πηγή Water 2022, 14(9), 1399; https://doi.org/10.3390/w14091399)

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ