Δελτίο Τύπου: 1181                         –                             Αθήνα, 06/11/2026

Το ΠΑΚΟΕ είναι υπέρ της αξιοποίησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Ωστόσο, δεν γνωρίζουμε κατά πόσο το κόστος μιας ανεμογεννήτριας ή ενός φωτοβολταϊκού είναι ισοδύναμο, ως προς την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με το κόστος αντίστοιχης ποσότητας ορυκτών καυσίμων, ούτε ποιες είναι οι επιπτώσεις των ΑΠΕ στο περιβάλλον σε σύγκριση με τις αντίστοιχες επιπτώσεις των ορυκτών καυσίμων στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.

Το ΠΑΚΟΕ, μετά από 48 χρόνια λειτουργίας, ερευνών και παρεμβάσεων, έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι ΑΠΕ, παρά τις επιπτώσεις που έχουν, είναι πολύ καλύτερες από τα ορυκτά καύσιμα.

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να πραγματοποιείται εις βάρος της φύσης, της βιοποικιλότητας, της γεωργικής γης και της ποιότητας ζωής των πολιτών.

Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί επιτακτική ανάγκη και προϋπόθεση για ένα βιώσιμο μέλλον. Δεν μπορεί, όμως, στο όνομα της πράσινης ανάπτυξης να θυσιάζεται το ίδιο το φυσικό περιβάλλον που υποτίθεται ότι καλούμαστε να προστατεύσουμε.

Η παραγωγή καθαρής ενέργειας δεν δικαιολογεί την καταστροφή δασικών εκτάσεων, την αλλοίωση προστατευόμενων οικοσυστημάτων, την υποβάθμιση φυσικών τοπίων ή την ανεξέλεγκτη κατάληψη πολύτιμης γεωργικής γης. Κάθε ενεργειακή επένδυση οφείλει να σχεδιάζεται με επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια, ολοκληρωμένες περιβαλλοντικές μελέτες, ουσιαστικό έλεγχο και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες.

Με αφορμή τις δημόσιες παρεμβάσεις και τις δημοσιεύσεις του καθηγητή Σεισμολογίας και ακαδημαϊκού κ. Άκη Τσελέντη, σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εγκατάστασης ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών πάρκων, το ΠΑΚΟΕ επαναφέρει στο δημόσιο διάλογο ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορούμε να μιλάμε για πράσινη ανάπτυξη όταν η κακή εφαρμογή της ενδέχεται να προκαλεί νέες και σοβαρές περιβαλλοντικές πιέσεις;

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά την απόρριψη των ΑΠΕ, αλλά την ανάγκη να εξεταστούν οι πραγματικές συνέπειες της εγκατάστασής τους. Ειδικότερα, το ΠΑΚΟΕ εστιάζει σε δύο βασικές κατηγορίες ενεργειακών εγκαταστάσεων: τις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά πάρκα.

Α] ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ:

Η αιολική ενέργεια αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές ΑΠΕ, καθώς αξιοποιεί έναν φυσικό και ανανεώσιμο πόρο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς άμεση καύση ορυκτών καυσίμων κατά τη λειτουργία των ανεμογεννητριών. Μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ενεργειακή μετάβαση, εφόσον οι εγκαταστάσεις χωροθετούνται με βάση τις πραγματικές δυνατότητες κάθε περιοχής και χωρίς να προκαλούν δυσανάλογη επιβάρυνση στα φυσικά οικοσυστήματα.

Οι εξελίξεις στην Ευρώπη και η περίπτωση της Ελλάδας

Η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο συνοδεύεται από αυξανόμενο προβληματισμό σχετικά με τη χωροθέτηση, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τη διαχείριση των εγκαταστάσεων μετά το τέλος της λειτουργίας τους.

Ειδικότερα:

• Γερμανία: μείωση κατά 80% στις πωλήσεις ανεμογεννητριών, η οποία αποδίδεται στις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών και στους προβληματισμούς για την αλλοίωση του φυσικού τοπίου.
• Νορβηγία: Η κυβέρνηση ανέστειλε τις εργασίες για το εθνικό πλαίσιο ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας, έπειτα από έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.
• Ευρώπη: Χιλιάδες δήμοι και κοινότητες έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για την εγκατάσταση βιομηχανικού τύπου αιολικών πάρκων.
• ΗΠΑ: Αναδεικνύεται το πρόβλημα της αποξήλωσης παλαιών ανεμογεννητριών μετά το τέλος της λειτουργικής τους ζωής, καθώς το κόστος απομάκρυνσης και διαχείρισης των υλικών μπορεί να είναι ιδιαίτερα υψηλό.

Τα παραπάνω αναδεικνύουν την ανάγκη να εξετάζεται όχι μόνο η εγκατάσταση, αλλά και ολόκληρος ο κύκλος ζωής κάθε ενεργειακού έργου, από την κατασκευή μέχρι την αποξήλωση και την αποκατάσταση του χώρου.

Στην Ελλάδα, οι σχεδιασμοί για τη μαζική εγκατάσταση ανεμογεννητριών, με εκτιμήσεις που έχουν φτάσει ακόμη και τις 20.000 μονάδες, καθιστούν αναγκαία την εξέταση των σωρευτικών επιπτώσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Τα ελληνικά βουνά, οι ορεινές κορυφογραμμές, οι νησιωτικές περιοχές και οι φυσικές εκτάσεις δεν αποτελούν ανεκμετάλλευτους χώρους προς βιομηχανική αξιοποίηση. Είναι οικοσυστήματα με τεράστια οικολογική, υδρολογική, αισθητική και πολιτιστική αξία.

Οι πραγματικές διαστάσεις των ανεμογεννητριών και των θεμελιώσεών τους

Οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες αποτελούν μεγάλης κλίμακας βιομηχανικές κατασκευές, οι οποίες απαιτούν εκτεταμένες τεχνικές παρεμβάσεις στο έδαφος.

Σύμφωνα με τα τεχνικά στοιχεία:

• Το ύψος των ανεμογεννητριών αναφέρεται ότι κυμαίνεται από 65 έως 105 μέτρα, χωρίς να συνυπολογίζεται απαραίτητα το συνολικό ύψος μαζί με τα πτερύγια.
• Για νεότερες εγκαταστάσεις αναφέρεται συνολικό ύψος που μπορεί να προσεγγίζει τα 200 μέτρα.
• Το βάρος μιας ανεμογεννήτριας μπορεί να κυμαίνεται από 223 έως 383 τόνους, ανάλογα με τον τύπο και τις διαστάσεις της.
• Η θεμελίωση απαιτεί μεγάλες εκσκαφές και σημαντικές ποσότητες σκυροδέματος, ενδεικτικά ποσότητα περίπου 500 κυβικών μέτρων μπετόν ανά πυλώνα.

Μια ανεμογεννήτρια δεν είναι απλώς ένας πυλώνας τοποθετημένος σε μια βουνοκορφή. Είναι ένα ολόκληρο βιομηχανικό έργο, με δρόμους πρόσβασης, θεμελιώσεις, εργοταξιακούς χώρους, υποσταθμούς και δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Διάνοιξη δρόμων, εκσκαφές και καταστροφή φυσικών εκτάσεων

Ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα αφορά τις εργασίες που προηγούνται της εγκατάστασης.

Για τη μεταφορά των εξαρτημάτων των ανεμογεννητριών απαιτούνται ειδικά οχήματα μεγάλων διαστάσεων. Αυτό συνεπάγεται:

• Διάνοιξη νέων δρόμων σε ορεινές και δασικές περιοχές.
• Διαπλάτυνση υφιστάμενων οδικών δικτύων.
• Εκτεταμένες εκσκαφές και ισοπεδώσεις εδαφών.
• Απομάκρυνση δέντρων και φυσικής βλάστησης.
• Κατασκευή πλατειών ελιγμών και χώρων συναρμολόγησης.
• Εγκατάσταση υποσταθμών και γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι παρεμβάσεις αυτές προκαλούν κατακερματισμό των οικοσυστημάτων, αλλοίωση της μορφολογίας του εδάφους και απώλεια φυσικών ενδιαιτημάτων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η διαχείριση των προϊόντων εκσκαφής και των οικοδομικών αποβλήτων. Η ανεξέλεγκτη απόρριψη μπαζών σε ρέματα, πλαγιές ή παράκτιες περιοχές μπορεί να προκαλέσει επιχωματώσεις, μεταβολή της φυσικής απορροής των υδάτων, διάβρωση και πρόσθετη επιβάρυνση των οικοσυστημάτων.

Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και στο φυσικό τοπίο

Η εγκατάσταση μεγάλων αιολικών πάρκων σε ορεινούς όγκους, δάση, νησιά και περιοχές ιδιαίτερης οικολογικής αξίας δημιουργεί σημαντικές πιέσεις.

Οι κυριότερες επιπτώσεις που πρέπει να αξιολογούνται είναι:

• Απώλεια και κατακερματισμός δασικών εκτάσεων.
• Περιορισμός των φυσικών ενδιαιτημάτων της άγριας πανίδας.
• Κίνδυνος πρόσκρουσης πτηνών και νυχτερίδων στα πτερύγια.
• Διατάραξη μεταναστευτικών διαδρομών των πουλιών.
• Αλλοίωση του φυσικού και αισθητικού χαρακτήρα των ορεινών και νησιωτικών περιοχών.
• Ηχητική και οπτική όχληση για τους κατοίκους και τους επισκέπτες.
• Θανάτωση πτηνών από πρόσκρουση στα περιστρεφόμενα πτερύγια.

Ανεπαρκείς μελέτες και έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδιασμού

Το ΠΑΚΟΕ θεωρεί απαραίτητο κάθε εγκατάσταση αιολικού πάρκου να συνοδεύεται από πλήρεις, ανεξάρτητες και επιστημονικά τεκμηριωμένες περιβαλλοντικές μελέτες.

Δεν αρκεί η αξιολόγηση κάθε ανεμογεννήτριας μεμονωμένα. Πρέπει να εξετάζονται οι συνολικές επιπτώσεις όλων των εγκαταστάσεων μιας ευρύτερης περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των δρόμων, των εκσκαφών, των δικτύων μεταφοράς και των συνοδών έργων.

Η προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων αποτελεί βασικό παράγοντα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Τα δάση, τα εδάφη και οι υδάτινοι πόροι συμβάλλουν στη ρύθμιση του μικροκλίματος, στην αποθήκευση άνθρακα και στην προστασία από ακραία καιρικά φαινόμενα. Επομένως, η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να πραγματοποιείται εις βάρος αυτών των φυσικών λειτουργιών.

Β] ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ:

Η ενεργειακή αξιοποίηση της ηλιακής ακτινοβολίας και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Η ηλιακή ενέργεια αποτελεί έναν σημαντικό και ανανεώσιμο ενεργειακό πόρο, με τα φωτοβολταϊκά συστήματα να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η δυνατότητα αξιοποίησης της ηλιακής ακτινοβολίας χωρίς άμεση καύση ορυκτών καυσίμων αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Ωστόσο, η εγκατάσταση μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων δεν είναι περιβαλλοντικά ουδέτερη.

Η έκταση που καταλαμβάνουν, τα υλικά κατασκευής τους, η θερμική συμπεριφορά τους και οι αλλαγές που επιφέρουν στην επιφάνεια του εδάφους αποτελούν παράγοντες που πρέπει να αξιολογούνται πριν από την αδειοδότηση κάθε έργου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει συστηματική επιστημονική ανασκόπηση 116 δημοσιεύσεων, η οποία δημοσιεύθηκε την 1η Μαρτίου 2022 και εξέτασε τις επιδράσεις των φωτοβολταϊκών στο περιβάλλον.

Σύμφωνα με τα ευρήματά της, τα φωτοβολταϊκά μπορούν να προκαλέσουν αύξηση της θερμοκρασίας του αστικού περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ τη νύχτα μπορεί να παρατηρείται αντίθετη θερμική επίδραση.

Θερμική επιβάρυνση και μεταβολή του μικροκλίματος

Ένα από τα λιγότερο γνωστά ζητήματα της εκτεταμένης εγκατάστασης φωτοβολταϊκών είναι η επίδρασή τους στο ενεργειακό και θερμικό ισοζύγιο της επιφάνειας όπου τοποθετούνται.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης:

• Τα φωτοβολταϊκά πλαίσια απορροφούν περίπου το 90% της ηλιακής ενέργειας που προσπίπτει στην επιφάνειά τους.
• Η ηλεκτρική απόδοση των σύγχρονων πλαισίων που εξετάζονται κυμαίνεται στο 16%-20%.
• Το υπόλοιπο της απορροφούμενης ενέργειας δεν μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια, αλλά συμβάλλει στη θέρμανση των πλαισίων και του περιβάλλοντος χώρου.
• Η εγκατάσταση των πλαισίων πάνω από το έδαφος ή τις στέγες δημιουργεί δύο θερμαινόμενες επιφάνειες, την επάνω και την κάτω πλευρά τους, επηρεάζοντας τη θερμοκρασία του αέρα που διέρχεται ανάμεσά τους.

Η θερμική αυτή συμπεριφορά μπορεί να επηρεάσει το τοπικό μικροκλίμα, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου αναπτύσσονται μεγάλες συγκεντρώσεις φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων.

Επίσης οι επιπτώσεις εξαρτώνται από την επιφάνεια στην οποία τοποθετούνται τα φωτοβολταϊκά. Για παράδειγμα, η εγκατάστασή τους πάνω σε μια ήδη σκοτεινή οροφή έχει διαφορετική θερμική επίδραση από την εγκατάστασή τους πάνω σε μια ανοιχτόχρωμη επιφάνεια που αντανακλά μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας.

Επομένως, η αξιολόγηση των φωτοβολταϊκών δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει και τη θερμική τους επίδραση στο περιβάλλον.

Επιπτώσεις στο έδαφος, στη γεωργία και στα φυσικά οικοσυστήματα

Η εγκατάσταση εκτεταμένων φωτοβολταϊκών πάρκων σε φυσικές και αγροτικές εκτάσεις δημιουργεί πρόσθετα περιβαλλοντικά ζητήματα.

Ανάλογα με την έκταση και τον τρόπο κατασκευής τους, ενδέχεται να προκύψουν:

• Απώλεια ή περιορισμός γεωργικής γης.
• Μεταβολή της φυσικής βλάστησης και των ενδιαιτημάτων της πανίδας.
• Αλλαγές στην απορροή των όμβριων υδάτων.
• Συμπίεση και αλλοίωση της δομής του εδάφους από τις κατασκευαστικές εργασίες.
• Περιορισμός της διαθέσιμης έκτασης για γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες.
• Πιθανές επιδράσεις σε επικονιαστές, έντομα και τοπικά οικοσυστήματα.

Παράλληλα, πρέπει να εξετάζεται η διαχείριση των φωτοβολταϊκών πλαισίων μετά το τέλος της λειτουργικής τους ζωής, καθώς και η ανακύκλωση και ασφαλής διαχείριση των υλικών τους.

Η κατάληψη γεωργικής γης – Όταν η παραγωγή ενέργειας ανταγωνίζεται την παραγωγή τροφίμων

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που προκαλεί η ανάπτυξη μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων είναι η δέσμευση εκτεταμένων εκτάσεων γης.

Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γεωργικές περιοχές μπορεί να περιορίσει τη διαθέσιμη γη για καλλιέργεια και να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ δύο βασικών κοινωνικών αναγκών: της παραγωγής ενέργειας και της παραγωγής τροφίμων.

Ιδιαίτερα σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η γεωργική γη αποτελεί πολύτιμο παραγωγικό και φυσικό πόρο, η ανεξέλεγκτη αλλαγή χρήσης εκτάσεων δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής.

Ανάγκη προσεκτικής χωροθέτησης και επιστημονικών μελετών

Το ΠΑΚΟΕ υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένα περιβαλλοντικά και χωροταξικά κριτήρια.

Πριν από την εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού πάρκου πρέπει να εξετάζονται:

• Η καταλληλότητα της έκτασης και η προηγούμενη χρήση της.
• Η διατήρηση της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας.
• Η επίδραση στη θερμοκρασία και στο μικροκλίμα της περιοχής.
• Η επίδραση στη φυσική απορροή των υδάτων και στη λειτουργία του εδάφους.
• Οι επιπτώσεις στη χλωρίδα, στην πανίδα και στη βιοποικιλότητα.
• Η σωστή διαχείριση των υλικών κατασκευής και των αποβλήτων.
• Η δυνατότητα αποξήλωσης και αποκατάστασης της έκτασης μετά το τέλος λειτουργίας του έργου.

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΖΗΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΜΕ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν σημαντικό εργαλείο για τη μετάβαση σε ένα βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο. Η αξιοποίηση της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, στον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της χώρας. Παράλληλα, προσφέρει δυνατότητες ανάπτυξης νέων ενεργειακών υποδομών και ενίσχυσης της ενεργειακής αυτονομίας. Τα οφέλη αυτά, όμως, προϋποθέτουν σωστή χωροθέτηση, κατάλληλη τεχνολογία και ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος.

Το ΠΑΚΟΕ υπογραμμίζει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν πρέπει να μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη επέκταση ενεργειακών εγκαταστάσεων εις βάρος του φυσικού πλούτου της χώρας. Απαιτείται αυστηρή αξιολόγηση κάθε έργου, προστασία των δασών και της γεωργικής γης, διασφάλιση της βιοποικιλότητας και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις που αφορούν τον τόπο τους.

Για το ΠΑΚΟΕ, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να παράγουμε περισσότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, αλλά να το κάνουμε με τρόπο πραγματικά βιώσιμο, κοινωνικά δίκαιο και περιβαλλοντικά υπεύθυνο.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Προβληματικές οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας κατά τον κύριο Τσελέντη, αλλά το ΠΑΚΟΕ επιμένει οικολογικά. first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1180             –                 Αθήνα, 05/11/2026

Το ΠΑΚΟΕ στα 48χρόνια λειτουργίας του, πραγματοποιεί συνεχώς μετρήσεις Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στην Αθήνα, Πειραιά, Δυτικά Προάστια, Βόρεια και Ανατολική Αττική.

Ιδιαίτερα οι μετρήσεις στις Πλατείες της Αθήνας δείχνουν το μεγάλο πρόβλημα στο οποίο συμμετέχει η ατμοσφαιρική ρύπανση και το κάπνισμα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση συμμετέχει στο 68% και το κάπνισμα στο 32%.

Από τα παρακάτω αποτελέσματα το κείμενο που ακολουθεί επιβεβαιώνει την επικινδυνότητα των ατμοσφαιρικών ρύπων, οι οποίοι θεωρούνται καρκινογόνοι και τοξικότατοι για το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου.

Για τους παραπάνω λόγους κρούουμε το κώδωνα του κινδύνου στα Υπουργεία Υγείας, Περιβάλλοντος, Ανάπτυξης και Μεταφορών, ούτως ώστε να σκύψουν πάνω στο θέμα και, αν θέλουν, να συζητήσουμε μαζί τις προτάσεις που εμείς επιδιώκουμε να υλοποιηθούν.

Επικίνδυνο νέφος σε πλατείες της Αθήνας και του Πειραιά: Αποτελέσματα επιτόπιων μετρήσεων (03/11/2026)

Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026, το επιστημονικό συνεργείο του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών – ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε νέες επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε δέκα πλατείες της Αθήνας και του Πειραιά, με στόχο την καταγραφή και αξιολόγηση της ποιότητας του αέρα στις πλατείες.

Στους πίνακες και τα διαγράμματα που ακολουθούν παρουσιάζονται αναλυτικά οι μέγιστες, ελάχιστες και μέσες τιμές των μετρήσεων για όλες τις παραμέτρους που εξετάστηκαν: αιωρούμενα σωματίδια (PM1, PM2.5, PM10), φορμαλδεΰδη (HCHO), πτητικές οργανικές ενώσεις (TVOC), ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) και ηχορύπανσης.

Σε κάθε σημείο πραγματοποιήθηκαν συνολικά 15 διαδοχικές μετρήσεις, ώστε να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η διακύμανση των ρύπων στο χρονικό διάστημα των επιτόπιων ελέγχων.

Παρακάτω στον πίνακα παρουσιάζονται τα στοιχεία των σημείων μέτρησης των ατμοσφαιρικών ρύπων:

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Η αξιολόγηση των επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικής ρύπανσης που πραγματοποίησε το ΠΑΚΟΕ στις 03/11/2026 σε δέκα πλατείες της Αθήνας και του Πειραιά καταδεικνύει σημαντικές διαφοροποιήσεις στην ποιότητα του αέρα μεταξύ των εξεταζόμενων περιοχών. Τα κυριότερα ευρήματα αφορούν τις αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 και PM10, καθώς και την παρουσία φορμαλδεΰδης (HCHO) σε επίπεδα υψηλότερα από τα όρια.

1. Αιωρούμενα Σωματίδια

Η γενική εικόνα των μετρήσεων στις δέκα πλατείες παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων καταγράφηκαν στην πλατεία του Μετρό Αγίας Παρασκευής και στο Μοναστηράκι.

Ειδικότερα, οι υψηλότερες μέσες συγκεντρώσεις PM2.5 καταγράφηκαν στις εξής περιοχές:

• Πλατεία Μετρό Αγίας Παρασκευής: 50 μg/m³.
• Πλατεία Μοναστηρακίου: 42 μg/m³.
• Πλατεία Ελευθερίας Κορυδαλλού: 36 μg/m³.
• Πλατεία Οδυσσού Πειραιά: 36 μg/m³.

Με βάση την ημερήσια τιμή αναφοράς των 15 μg/m³, οι συγκεκριμένες περιοχές παρουσιάζουν υπέρβαση, με την πλατεία Αγίας Παρασκευής να εμφανίζει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση.

Αντίστοιχα, ως προς τα PM10, οι τιμές των μέσων όρων κατά 90% άνω του ημερησίου επιτρεπτού ορίου (45μg/m³), ενώ οι υψηλότεροι μέσοι όροι καταγράφηκαν για ακόμα μια φορά στην πλατεία Αγίας Παρασκευής (77 μg/m³) και ακολουθεί το Μοναστηράκι (73 μg/m³) και η πλατεία Οδυσσού (62 μg/m³).

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι μέγιστες καταγραφές. Στην πλατεία Αγίας Παρασκευής τα PM2.5 έφτασαν τα 123 μg/m³ και τα PM10 τα 165 μg/m³. Στο Μοναστηράκι καταγράφηκαν αντίστοιχα 83 και 127 μg/m³, ενώ στην πλατεία Οδυσσού οι μέγιστες τιμές έφτασαν τα 59 και 109 μg/m³.

2. Πηγές και Παράγοντες Ατμοσφαιρικής Επιβάρυνσης

Οι αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων στις αστικές πλατείες συνδέονται δυνητικά με πολλαπλές πηγές ρύπανσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι εκπομπές των οχημάτων, η επαναιώρηση της οδικής σκόνης από την κυκλοφορία, η φθορά των ελαστικών και των συστημάτων πέδησης.

Η παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων σε πλατείες που βρίσκονται σε πυκνοδομημένες και ιδιαίτερα πολυσύχναστες περιοχές δημιουργεί πρόσθετο προβληματισμό, καθώς οι συγκεκριμένοι δημόσιοι χώροι χρησιμοποιούνται καθημερινά από μεγάλο αριθμό πολιτών.

3. Φορμαλδεΰδη (HCHO) και Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (TVOC)

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα αφορά τις συγκεντρώσεις φορμαλδεΰδης (HCHO). Σε όλες τις εξεταζόμενες πλατείες οι μέσες τιμές κυμάνθηκαν από 0,07 έως 0,09 mg/m³, υπερβαίνοντας την τιμή αναφοράς των 0,02 mg/m³ που είναι η συνήθης μέση ημερήσια τιμή (ΠΟΥ, 2021).

Η υψηλότερη μέγιστη καταγραφή σημειώθηκε στην πλατεία Αγίας Παρασκευής και ανήλθε σε 0,16 mg/m³, ενώ στην πλατεία Οδυσσού καταγράφηκε μέγιστη τιμή 0,12 mg/m³.

Η φορμαλδεΰδη αποτελεί χημική ένωση που μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στα μάτια και στο αναπνευστικό σύστημα, ενώ η μακροχρόνια έκθεση σε αυτήν έχει συσχετιστεί με σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.

Ως προς τις πτητικές οργανικές ενώσεις (TVOC), όλες οι μέσες τιμές κυμάνθηκαν μέσα στα επιτρεπτά ημερήσια όρια, ενώ στην πλατεία Οδυσσού καταγράφηκε και η μέγιστη τιμή των μετρήσεων, στα 0,35 mg/m³, υπερβαίνοντας την τιμή αναφοράς των 0,31 mg/m³.

4. Ηχορύπανση και Ηλεκτρομαγνητικά Πεδία

Οι μετρήσεις ηχορύπανσης καταγράφουν επίσης επιβαρυμένη ακουστική κατάσταση στις εξεταζόμενες περιοχές. Οι υψηλότερες μέσες τιμές σημειώθηκαν στην πλατεία Μαβίλη (73,91 dB), στην πλατεία Οδυσσού (69,97 dB), στην πλατεία Κανελλόπουλου (67,77 dB) και στην πλατεία Μοναστηρακίου (67,25 dB), έναντι της ανώτατης επιτρεπτής τιμής των 45-50 dB.  

Οι καταγραφές αυτές συνιστούν ένδειξη σημαντικής ηχητικής επιβάρυνσης του δημόσιου χώρου, η οποία μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των κατοίκων και των επισκεπτών.

Σχετικά με τις μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, καταγράφηκαν διαφοροποιήσεις μεταξύ των σημείων, με την πλατεία Ελευθερίας να εμφανίζει τη μεγαλύτερη μέση τιμή μαγνητικού πεδίου (6,98 mG), ενώ όλα τα σημεία υπέρβαιναν το ανώτατο όριο των 0,2 mG. Στην πλατεία Κύπρου καταγράφηκε επίσης μέση τιμή ηλεκτρικού πεδίου 3,99 V/m.
Τα δεδομένα αυτά αποτελούν καταγραφές πεδίων και απαιτούν αξιολόγηση σε συνάρτηση με τη συχνότητα, τη διάρκεια έκθεσης και τα αντίστοιχα ισχύοντα όρια.

5. Επιπτώσεις στη Δημόσια Υγεία

Η παρουσία αυξημένων συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων και χημικών ρύπων σε δημόσιους χώρους έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια υγεία, καθώς οι πλατείες αποτελούν χώρους καθημερινής παραμονής, αναψυχής και κοινωνικής δραστηριότητας.

Τα λεπτόκοκκα σωματίδια PM2.5 μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και να προκαλέσουν φλεγμονώδεις αντιδράσεις, ενώ η έκθεση σε αυξημένες συγκεντρώσεις τους έχει συσχετιστεί με αναπνευστικές και καρδιαγγειακές επιπτώσεις.

Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι ομάδες του πληθυσμού που περιλαμβάνουν παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με προϋπάρχοντα αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι που δραστηριοποιούνται καθημερινά στις συγκεκριμένες πλατείες ενδέχεται να συγκεντρώνουν μεγαλύτερη συνολική έκθεση λόγω του αυξημένου χρόνου παραμονής τους.

Συμπεράσματα
Τα αποτελέσματα των μετρήσεων του ΠΑΚΟΕ αναδεικνύουν ότι η ατμοσφαιρική επιβάρυνση στους δημόσιους χώρους της Αθήνας και του Πειραιά παρουσιάζει σημαντικές τοπικές διαφοροποιήσεις.
Η πλατεία του Μετρό Αγίας Παρασκευής εμφανίζει τη μεγαλύτερη μέση συγκέντρωση PM2.5 και PM10, ενώ το Μοναστηράκι παρουσιάζει επίσης ιδιαίτερα αυξημένες τιμές αιωρούμενων σωματιδίων. Παράλληλα, η πλατεία Μαβίλη καταγράφει τη μεγαλύτερη μέση ηχορύπανση, ενώ η πλατεία Οδυσσού εμφανίζει τις υψηλότερες μέσες συγκεντρώσεις TVOC.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και ως προς τη φορμαλδεΰδη, καθώς οι μέσες τιμές που καταγράφηκαν και στα δέκα σημεία υπερβαίνουν την τιμή αναφοράς που χρησιμοποιήθηκε στους πίνακες.
Τα ευρήματα καθιστούν αναγκαία τη συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα στους δημόσιους χώρους, τη διερεύνηση των πηγών ρύπανσης και τη λήψη μέτρων για τη μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
Η προστασία της ποιότητας του αέρα στις πλατείες και στους χώρους καθημερινής συνάθροισης των πολιτών αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και της ποιότητας ζωής στις αστικές περιοχές.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Οι πλατείες της Αθήνας στο έλεος της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1179            -                 Αθήνα, 03/11/2026

Το ΠΑΚΟΕ στα 48χρόνια λειτουργίας του, πραγματοποιεί συνεχώς μετρήσεις Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στην Αθήνα, Πειραιά, Δυτικά Προάστια, Βόρεια και Ανατολική Αττική.

Ιδιαίτερα οι μετρήσεις στους σταθμούς του Μετρό δείχνουν το μεγάλο πρόβλημα στο οποίο συμμετέχει η ατμοσφαιρική ρύπανση και το κάπνισμα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση συμμετέχει στο 68% και το κάπνισμα στο 32%.

Από τα παρακάτω αποτελέσματα το κείμενο που ακολουθεί επιβεβαιώνει την επικινδυνότητα των ατμοσφαιρικών ρύπων, οι οποίοι θεωρούνται καρκινογόνοι και τοξικότατοι για το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου.

Ιδιαίτερα σε κλειστούς και μη καλά αεριζόμενους χώρους, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα στις πλατφόρμες και τα εκδοτήρια του μετρό.

Για τους παραπάνω λόγους κρούουμε το κώδωνα του κινδύνου στα Υπουργεία Υγείας, Περιβάλλοντος, Ανάπτυξης και Μεταφορών, ούτως ώστε να σκύψουν πάνω στο θέμα και, αν θέλουν, να συζητήσουμε μαζί τις προτάσεις που εμείς επιδιώκουμε να υλοποιηθούν.

Επιτόπιες  μετρήσεις  ατμοσφαιρικής ρύπανσης στους σταθμούς του Μετρό  της  Αθήνας, στις 02/11/2026

Στις 2/11/2026 το επιστημονικό συνεργείο του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών – ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε νέες επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε πέντε σταθμούς του Μετρό και ΗΣΑΠ της Αθήνας: Πανόρμου, Σύνταγμα, Μεταξουργείο, Ομόνοια και Βικτώρια, με στόχο τη σύγκριση της ποιότητας του αέρα των εσωτερικών χώρων (όπως οι αποβάθρες) με τον αέρα στις εξόδους των σταθμών.

Σε κάθε σταθμό, οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε τρία χαρακτηριστικά σημεία:

·         Αποβάθρες,

·         Χώροι έκδοσης εισιτηρίων,

·         Εξωτερικοί χώροι – έξοδοι του σταθμού.

Στους πίνακες και τα διαγράμματα που ακολουθούν παρουσιάζονται αναλυτικά οι μέγιστες, ελάχιστες και μέσες τιμές των μετρήσεων για όλες τις παραμέτρους που εξετάστηκαν: αιωρούμενα σωματίδια (PM1, PM2.5, PM10), φορμαλδεΰδη (HCHO), πτητικές οργανικές ενώσεις (TVOC), ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα (CO₂).

Σε κάθε σημείο πραγματοποιήθηκαν συνολικά 15 διαδοχικές μετρήσεις, ώστε να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η διακύμανση των ρύπων στο χρονικό διάστημα των επιτόπιων ελέγχων.

Εκτίμηση Αποτελεσμάτων:

Η γενική τάση των επιτόπιων μετρήσεων δείχνει ότι οι συγκεντρώσεις ιδικά των αιωρούμενων σωματιδίων (PM1, PM2.5, PM10) είναι συστηματικά αυξημένες στις αποβάθρες του μετρό σε σχέση με το εξωτερικό περιβάλλον, με τα επίπεδα ρύπανσης να κλιμακώνονται ανάλογα με τον βαθμό εγκλεισμού του χώρου, ενώ παρουσιάζουν αισθητή μείωση στους ημι-υπαίθριους ή καλύτερα αεριζόμενους σταθμούς (όπως της Γραμμής 1 / ΗΣΑΠ).

Οι συγκεντρώσεις όλων των κλασμάτων σωματιδίων (PM1, PM2.5, PM10) εμφανίζονται σταθερά υψηλότερες στο εσωτερικό των υπόγειων σταθμών του Μετρό σε σύγκριση με τις αντίστοιχες τιμές του εξωτερικού περιβάλλοντος.

Εσωτερικές Πηγές Ρύπανσης: Η διαφοροποίηση αυτή επιβεβαιώνει την ύπαρξη ισχυρών εσωτερικών πηγών εκπομπής σωματιδίων, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με τη λειτουργία του δικτύου. Οι κυριότερες πηγές περιλαμβάνουν:

• Τη μηχανική τριβή των τροχών των συρμών πάνω στις σιδηροτροχιές.
  • Τη φθορά των συστημάτων πέδησης (φρένα).
  • Την επαναιώρηση της σκόνης των σηράγγων λόγω των αεροδυναμικών ρευμάτων που προκαλεί η κίνηση των τρένων (φαινόμενο εμβόλου).

Η Επίδραση του Γεωμετρικού Εγκλεισμού και του Αερισμού

Διαπιστώνεται σαφής συσχέτιση μεταξύ της αρχιτεκτονικής δομής του σταθμού και της ποιότητας του αέρα. Όσο πιο βαθύς, κλειστός και περιορισμένος είναι ο χώρος της αποβάθρας, τόσο δυσκολότερη γίνεται η ανανέωση του αέρα, με αποτέλεσμα τη συσσώρευση των σωματιδίων και την καταγραφή των μέγιστων τιμών.

Η υπόθεση αυτή επιβεβαιώνεται από τη σημαντική πτώση των τιμών στις αποβάθρες των σταθμών “Βικτώρια” και “Ομόνοια” (Γραμμή 1). Οι σταθμοί αυτοί βρίσκονται σε πολύ μικρότερο βάθος σε σχέση με τους σύγχρονους υπόγειους σταθμούς του Μετρό.

Ο καλύτερος φυσικός αερισμός και η ευκολότερη διαφυγή των αέριων μαζών προς το εξωτερικό περιβάλλον εμποδίζουν τη συγκέντρωση των σωματιδίων, οδηγώντας σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα ρύπανσης.

Η Ιδιαιτερότητα των Σωματιδίων του Μετρό (Τοξικότητα)

Η σκόνη του μετρό δεν είναι απλή αστική σκόνη. Μελέτες δείχνουν ότι είναι πλούσια σε μέταλλα (κυρίως σίδηρο, μαγγάνιο, χρώμιο, χαλκό και νικέλιο) λόγω της συνεχούς τριβής των τροχών και των φρένων.

• Οξειδωτικό Στρες: Τα σωματίδια με υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο και άλλα βαρέα μέταλλα προκαλούν την παραγωγή ελεύθερων ριζών στους ιστούς των πνευμόνων, οδηγώντας σε κυτταρική βλάβη (οξειδωτικό στρες).
• Μακροχρόνια Τοξικότητα: Η χημική αυτή σύσταση καθιστά τα σωματίδια του μετρό δυνητικά πιο τοξικά ανά μονάδα μάζας σε σχέση με την τυπική σκόνη της επιφάνειας, εντείνοντας την ανάγκη για λήψη μέτρων προστασίας.

Ασφαλώς

Η έκθεση στα αυξημένα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων (PM1, PM2.5, PM10) εντός των υπόγειων σταθμών του μετρό αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου, με τις επιπτώσεις να διαφοροποιούνται ανάμεσα στους επιβάτες και τους εργαζόμενους λόγω του χρόνου έκθεσης και της χημικής σύστασης των σωματιδίων.

Επιπτώσεις των Αιωρούμενων Σωματιδίων (PM) στην Υγεία εντός του Μετρό

1. Διαφοροποίηση ανάλογα με το Μέγεθος των Σωματιδίων

• PM10 (Χονδρόκοκκα σωματίδια): Συγκρατούνται κυρίως στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα (μύτη, φάρυγγας). Προκαλούν άμεσο τοπικό ερεθισμό, βήχα και δυσφορία.
• PM2.5 & PM1 (Λεπτόκοκκα και Υπερλεπτά σωματίδια): Λόγω του εξαιρετικά μικρού μεγέθους τους, διεισδύουν βαθιά στις κυψελίδες των πνευμόνων. Τα PM1 μάλιστα μπορούν να περάσουν απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας συστηματική φλεγμονή.

Οι επιβάτες εκτίθενται στα σωματίδια για σχετικά σύντομα χρονικά διαστήματα (κατά μέσο όρο 30-60 λεπτά την ημέρα). Ωστόσο, οι υψηλές αιχμές των τιμών στις αποβάθρες μπορούν να προκαλέσουν:

• Άμεσες αναπνευστικές αντιδράσεις: Ερεθισμό των ματιών, του λαιμού, ξερόβηχα και αίσθημα δύσπνοιας.
• Επιδείνωση προπαρχόντων νοσημάτων: Άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες (άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια – ΧΑΠ, καρδιακές παθήσεις) ενδέχεται να εμφανίσουν άμεση έξαρση των συμπτωμάτων τους κατά την αναμονή στην αποβάθρα.

Οι εργαζόμενοι (προσωπικό καθαριότητας, ασφάλειας, τεχνικοί σιδηροτροχιών, υπάλληλοι καταστημάτων) αποτελούν την ομάδα υψηλού κινδύνου, καθώς εκτίθενται σε αυτό το περιβάλλον για 8 ή περισσότερες ώρες καθημερινά.

• Χρόνιες Αναπνευστικές Παθήσεις: Αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης χρόνιας βρογχίτιδας, μειωμένης πνευμονικής λειτουργίας και ανάπτυξης επαγγελματικού άσθματος.
• Καρδιαγγειακό Σύστημα: Η χρόνια εισπνοή λεπτών σωματιδίων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αρτηριοσκλήρυνσης, υπέρτασης και καρδιαγγειακών επεισοδίων, λόγω της φλεγμονώδους απόκρισης του οργανισμού.

       Σταθμοί Μετρό όπου πραγματοποιήθηκαν οι επιτόπιες μετρήσεις είναι :

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Αύξηση 220% τα αναπνευστικά και καρδιαγγειακά στην Αθήνα τα τελευταία 5 χρόνια first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Επίκαιρη ερώτηση του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Δελτίο Τύπου: 1178                       –                          Αθήνα, 02/11/2026

  Το ΠΑΚΟΕ μετά από επώνυμες παρεμβάσεις και έρευνες που πραγματοποιεί εδώ και χρόνια στον οχετό τοξικών αποβλήτων που ονομάζεται «ΑΣΩΠΟΣ», με την πλέον πρόσφατη έρευνα του που ανέδειξε την ύπαρξη του βακτηριδίου Vibrio cholerae σε διάφορα σημεία του Ασωπού, βοηθώντας με αρκετά στοιχεία την κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ – Π.Σ. να καταθέσει στην βουλή την παρακάτω ερώτηση.

 Το ΠΑΚΟΕ θα περιμένει την απάντηση των Υπουργών.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post ΕΦΙΑΛΤΗΣ Ο ΑΣΩΠΟΣ first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Σας ενημερώνουμε ότι το τεύχος 189 του περιοδικού του ΠΑΚΟΕ, «ΟΙΚΟνομία για το Περιβάλλον» κυκλοφόρησε και για αυτό το μήνα. Το 80 σέλιδο μηνιαίο περιοδικό του ΠΑΚΟΕ, που εκδίδεται ανελλιπώς εδώ και χρόνια, μπορείτε να το βρείτε και να το παραλάβετε δωρεάν σε επιλεγμένα σημεία, αλλά και να το διαβάσετε και να το κατεβάσετε από την ιστοσελίδα του ΠΑΚΟΕ.

www.pakoe.gr

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Περιοδικό «ΟΙΚΟνομία για το Περιβάλλον» #189 Νοέμβριος 2026 first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1177                              –                                    Αθήνα, 29/10/2026

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ:

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΉ ΜΕΛΕΤΗ, ΚΡΟΥΕΙ ΤΟΝ ΚΩΔΩΝΑ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΑΦΡΙΚΑΝΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΟΧΕΙΡΑ ΥΠΟΛΟΓΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ 800 – 1.200, ΜΕ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΟΠΡΑΝΩΝ ΣΕ ΑΥΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΌ ΠΙΘΑΝΗΣ ΧΟΛΕΡΑΣ, ΕΠΕΙΔΗ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ Η ΧΟΛΕΡΑ ΚΑΛΠΑΖΕΙ.

Μετά την ανακοίνωση που εξέδωσε η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στις 22/10/2026 σχετικά με τα αποτελέσματα των ελέγχων για την παρουσία Vibrio cholerae στα νερά του Ασωπού ποταμού, το ΠΑΚΟΕ επανέρχεται στο ζήτημα, παραθέτοντας τις επισημάνσεις του και θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα σχετικά με τη μεθοδολογία των ελέγχων, τη δημοσιοποίηση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων και τη διαχρονική διαχείριση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης του Ασωπού.

Παρακάτω παρατίθεται η ανακοίνωση της Περιφέρειας:

Το ΠΑΚΟΕ απαντά στην Περιφέρεια θέτοντας της κρίσιμα ερωτήματα επί του συγκεκριμένου ζητήματος και γνωρίζοντας της τα παρακάτω:

1. Δυστυχώς μετά από την ανάρτηση και καταγγελία του ΠΑΚΟΕ στις 13/10/2026 για το πρόβλημα του βακτηριδίου της χολέρας στα νερά στον Ασωπό, με πλήρη ανάλυση σε 14 σελίδες και με φωτογραφίες του Vibrio cholerae, εντοπίσαμε το πρόβλημα αναγκάζοντας την Περιφέρεια να προβεί σε περεταίρω αναλύσεις και προσδιορισμούς.
2. Στα 4 δελτία τύπου που αναρτήσαμε για τον Ασωπό και την Χολέρα (1167, 1171, 1172 και 1175) εντοπίσαμε το πρόβλημα και προτείναμε στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και συγκεκριμένα στην Αντιπεριφέρεια, όπως έχει υποχρέωση, να προχωρήσει σε περαιτέρω προσδιορισμούς και αναλύσεις.
3. Λυπούμαστε που η Περιφέρεια στην ανακοίνωση της δεν παρέχει τις πληροφορίες όπως:
   • Σημεία δειγματοληψίας με συντεταγμένες, όπως έκανε το ΠΑΚΟΕ.
   • Τις ώρες και ημερομηνίες δειγματοληψίας, όπως έκανε το ΠΑΚΟΕ.
   • Παρουσίαση των αποτελεσμάτων προσδιορισμού του Vibrio cholerae με φωτογραφίες των τρυβλίων, όπως έκανε το ΠΑΚΟΕ.
   • Δεν αναφέρει τα είδη Vibrio που προσδιόρισε εάν είναι παθογόνα ή μη.
   Αυτά είναι τα κενά που διαπιστώσαμε εμείς.
4. Άστοχα, αναφέρεται και επισημαίνει στην ανακοίνωση της η Περιφέρεια ότι «οποιοσδήποτε ιδιώτης», χωρίς να αναφέρει την λέξη «ΠΑΚΟΕ», οφείλει να:
   • Να ακολουθεί πλήρεις, επιστημονικά αποδεκτές και πιστοποιημένες μεθόδους έρευνας και ανάλυσης.
   • Να μνημονεύει με σαφήνεια τις μεθόδους και τους περιορισμούς τους.
   • Να αποφεύγει αναληθείς τίτλους και παραπλανητικές διατυπώσεις, που υπηρετούν αλλότριους σκοπούς και δεν συμβάλλουν στην προάσπιση της δημόσιας υγείας.
   
   Επειδή το ΠΑΚΟΕ, εάν διάβαζε καλά η Περιφέρεια, στο δελτίο τύπου που εξέδωσε στις 13/10/2025 στις 14 σελίδες του, καλύπτει με το παραπάνω τις προαναφερόμενες υποδείξεις της Περιφέρειας, τότε θα παραδεχόταν ότι το ΠΑΚΟΕ σαν ιδιωτικός φορέας, δυστυχώς υποκατέστησε το κράτος, δηλαδή την Περιφέρεια.
5. Επειδή στην ανακοίνωση της Περιφέρειας αναφέρεται ότι οι υπηρεσίες της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας αντιμετωπίζουν με απόλυτη υπευθυνότητα το ζήτημα ποιότητας υδάτων του Ασωπού ποταμού και ότι οι πολίτες πρέπει να εμπιστεύονται τους, υπεύθυνους κατά νόμου, αρμόδιους κρατικούς φορείς, ας απαντήσουν στα 3 βασικά ερωτήματα που θέτει το ΠΑΚΟΕ:

1] Από το 2019 μέχρι σήμερα, που πήγαν τα 251 εκατομμύρια ευρώ της ολοκληρωμένης χωρικής επένδυσης για τον Ασωπό, που μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα;

2] Ποιος πολίτης της ευρύτερης περιοχής του Ασωπού και της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος γνωρίζει για την επιδημιολογική μελέτη και την επιστημονική διερεύνηση της ποιότητας υδάτων του Ασωπού, που οι φορολογούμενοι πολίτες της Ελλάδος πλήρωσαν 332.444€ αυτή την μελέτη;

3] Τι γίνεται με το «παρατηρητήριο φάντασμα», όπου για την ίδρυση και λειτουργία του έχουν ξοδευτεί εκατομμύρια;

Τέλος, επειδή η συγκάλυψη των προβλημάτων αποτελεί πάγια τακτική, ιδιαίτερα της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος (Καμένα Βούρλα, Μαντούδι και Οινόφυτα), το ΠΑΚΟΕ εκτός από την νομική διάσταση που θα δώσει σε αυτά τα βασικά που αναφέραμε, θα καταγγείλει και στο γραφείο αναφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να προχωρήσει η διαδικασία των περιβαλλοντικών προστίμων για την εγκληματική αδιαφορία των υπεύθυνων της διοίκησης.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Η Περιφέρεια απαντά… το ΠΑΚΟΕ επιμένει first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

• Εκατομμύρια ευρώ, καταγγελίες για υπερκοστολόγηση και απλήρωτοι εργαζόμενοι
• Οι φορολογούμενοι Έλληνες πληρώνουν
• Θα μπει κάποιος φυλακή επιτέλους;

Δελτίο Τύπου: 1176                                   –                                 Αθήνα, 27/10/2026

Η ανακύκλωση αποτελεί σημαντικό μέσο προστασίας του περιβάλλοντος και περιορισμού των απορριμμάτων. Για να έχει, όμως, ουσιαστικό αποτέλεσμα, δεν αρκεί η εγκατάσταση ειδικών υποδομών. Απαιτείται να εξετάζεται κατά πόσο αυτές εξυπηρετούν πραγματικά τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν, αν το κόστος τους ανταποκρίνεται στην αξία τους και αν τα χρήματα που διατίθενται αξιοποιούνται με διαφάνεια και προς όφελος της κοινωνίας.

Στο πλαίσιο αυτό, τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» της ΤΕΧΑΝ βρίσκονται στο επίκεντρο σοβαρών ερωτημάτων για το κόστος, τη διαχείριση των κονδυλίων και τη διαφάνεια των σχετικών διαδικασιών, τα οποία απαιτούν σαφείς απαντήσεις και πλήρη διερεύνηση.

Το ΠΑΚΟΕ έχει ήδη αναδείξει το ζήτημα των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» της ΤΕΧΑΝ, επισημαίνοντας ζητήματα που αφορούν το κόστος κατασκευής και εγκατάστασής τους και τις πιθανές υπερτιμολογήσεις (βλ. Δ.Τ. 1033 – 10/11/2025). Στη συνέχεια, επανήλθε στο θέμα, αναδεικνύοντας νέες πτυχές της υπόθεσης, τις ευρωπαϊκές έρευνες και τα εκατομμύρια ευρώ που βρίσκονται στο μικροσκόπιο (βλ. Δ.Τ. 1153 – 31/07/2026).

Μεγάλη οικονομική δραστηριότητα και σημαντικές διαφορές στο κόστος

Τα οικονομικά στοιχεία της ΤΕΧΑΝ αποτυπώνουν την ταχεία ανάπτυξη της δραστηριότητάς της τα τελευταία χρόνια. Ο κύκλος εργασιών της από 4,95 εκατ. ευρώ το 2021 αυξήθηκε σε 17,91 εκατ. ευρώ το 2022 και έφτασε τα 74,61 εκατ. ευρώ το 2023, όταν τα κέρδη προ φόρων ανήλθαν σε 24,44 εκατ. ευρώ. Το 2024 ο κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε στα 60,68 εκατ. ευρώ και τα κέρδη προ φόρων στα 14,32 εκατ. ευρώ, ενώ είχε προταθεί η διανομή μερίσματος ύψους 7 εκατ. ευρώ. Συνολικά, ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για την περίοδο 2022–2024 ξεπέρασε τα 153 εκατ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, το κόστος των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» εμφανίζεται να παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση, με καταγεγραμμένες τιμές από περίπου 66.000 έως 370.454 ευρώ ανά μονάδα. Η διαφορά αυτή καθιστά αναγκαία τη συγκριτική εξέταση των προδιαγραφών, του εξοπλισμού, των υπηρεσιών και των όρων κάθε σύμβασης. Για να διαπιστωθεί αν υπήρξαν πράγματι υπερκοστολογήσεις, απαιτείται έλεγχος των συμβάσεων, των τεχνικών χαρακτηριστικών και των επιμέρους δαπανών κάθε έργου.

Στο μεταξύ, η προμήθεια 240 μονάδων από περιφέρειες βρίσκεται στο πλαίσιο έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η έρευνα δεν συνιστά απόδειξη παρανομίας, αναδεικνύει όμως τη σημασία της πλήρους διαλεύκανσης των διαδικασιών προμήθειας και της διαχείρισης των δημόσιων πόρων.

Καλαμάτα και Πελοπόννησος: ο λογαριασμός των 16,4 εκατ. ευρώ

Ιδιαίτερη σημασία έχει το έργο των 58 πολυκέντρων ανακύκλωσης που προορίζονταν για 21 δήμους της Πελοποννήσου, με συνολικό προϋπολογισμό 17,4 εκατ. ευρώ. Για το συγκεκριμένο έργο ζητήθηκε αρχικά η ανάκτηση 10,59 εκατ. ευρώ από τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και στη συνέχεια επιπλέον 5.824.621 ευρώ, με το συνολικό ποσό να ανέρχεται σε περίπου 16,4 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ποσά που ζητήθηκε να ανακτηθούν και όχι για οριστικά καταβληθέντα ποσά, καθώς οι σχετικές αποφάσεις αμφισβητήθηκαν.

Η υπόθεση αφορά και τον Δήμο Καλαμάτας, ο οποίος το 2022 υπέγραψε προγραμματική σύμβαση με τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου για την υλοποίηση του προγράμματος. Η αρχική κατανομή προέβλεπε την εγκατάσταση επτά πολυκέντρων στην Καλαμάτα, ενώ στην επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου εμφανίζονται οκτώ. Με βάση τον αριθμό αυτό, η Καλαμάτα διαθέτει περίπου το 13,8% των 58 πολυκέντρων του δικτύου. Παραμένουν επομένως, ερωτήματα σχετικά με την τελική οικονομική επιβάρυνση των δήμων και το ενδεχόμενο μετακύλισης μέρους του κόστους μέσω των εισφορών τους.

Χρηματοδοτήσεις εκατομμυρίων και ερωτήματα για το αποτέλεσμα

Από την εξέταση 30 πολυκέντρων ανακύκλωσης προέκυψε ότι το 2025 το 55% των υλικών που συλλέχθηκαν ήταν συσκευασίες, για τις οποίες οι παραγωγοί έχουν ευθύνη να συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της ανακύκλωσης. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο η πραγματική λειτουργία των μονάδων ανταποκρίνεται στο αντικείμενο και στους όρους χρηματοδότησης του έργου. Για να αξιολογηθεί ουσιαστικά η αποτελεσματικότητά τους, χρειάζεται να είναι σαφές ποια υλικά συλλέγονται, σε ποιες ποσότητες, πώς διαχειρίζονται και κατά πόσο επιτυγχάνονται οι στόχοι για τους οποίους διατέθηκαν τα χρήματα.

Παράλληλα με τις δημόσιες συμβάσεις εκατομμυρίων ευρώ για την προμήθεια και λειτουργία των πολυκέντρων ανακύκλωσης, η ΤΕΧΑΝ είχε λάβει επιχορήγηση περίπου 2 εκατ. ευρώ από τη ΔΥΠΑ για τη δημιουργία 275 θέσεων εργασίας, στο πλαίσιο προγράμματος απασχόλησης. Από την πλευρά του υπουργείου Εργασίας επισημάνθηκε ότι η επιχορήγηση της ΔΥΠΑ είχε καταβληθεί έπειτα από τις προβλεπόμενες διοικητικές επαληθεύσεις και οικονομικούς ελέγχους, ενώ αναφέρθηκε ότι η ΔΥΠΑ δεν είχε διαπιστώσει παραβίαση των όρων του προγράμματος. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη να εξετάζεται όχι μόνο η δημόσια χρηματοδότηση που λαμβάνουν οι επιχειρήσεις, αλλά και η τήρηση των υποχρεώσεών τους απέναντι στους εργαζομένους.

Κινητοποιήσεις εργαζομένων και καταγγελίες για καθυστερήσεις στην καταβολή μισθών

Ιδιαίτερη διάσταση δίνουν οι κινητοποιήσεις των εργαζομένων και οι καταγγελίες για παρατεταμένες καθυστερήσεις στην καταβολή των δεδουλευμένων τους. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου 2026, εργαζόμενοι ανέφεραν ότι παρέμεναν απλήρωτοι για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ οι εργασιακές αντιδράσεις συνδέθηκαν με τη διακοπή της λειτουργίας των σημείων ανταποδοτικής ανακύκλωσης στη Θεσσαλονίκη. Οι εργαζόμενοι προχωρήσαν σε 400 προσφυγές κατά της εταιρείας, με αντικείμενο τη μη καταβολή δεδουλευμένων και την παραβίαση εργασιακών δικαιωμάτων.

Το ζήτημα έλαβε ευρύτερες διαστάσεις, καθώς η υπολειτουργία ή η διακοπή λειτουργίας των εγκαταστάσεων επηρέασε και τους πολίτες που τις χρησιμοποιούσαν για την επιστροφή ανακυκλώσιμων υλικών και την εξαργύρωση των σχετικών κουπονιών. Στη Θεσσαλονίκη, 48 κέντρα ανταποδοτικής ανακύκλωσης αναφέρθηκε ότι παρέμεναν εκτός λειτουργίας ή υπολειτουργούσαν επί περίπου δύο μήνες από τον Αύγουστο του 2026. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης προχώρησε σε εξώδικη όχληση προς την εταιρεία, ζητώντας την αποκατάσταση της λειτουργίας τους και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που είχαν καταγραφεί.

Οι καταγγελίες για απλήρωτη εργασία και οι κινητοποιήσεις αναδεικνύουν μια κρίσιμη πλευρά της υπόθεσης: η αξιολόγηση ενός συστήματος ανακύκλωσης δεν μπορεί να περιορίζεται στο κόστος εγκατάστασης ή στον αριθμό των υποδομών που δημιουργήθηκαν. Πρέπει να εξετάζει και τη σταθερή λειτουργία τους, την τήρηση των εργασιακών υποχρεώσεων και την εξυπηρέτηση των πολιτών.

Η ανακύκλωση χρειάζεται μετρήσιμα αποτελέσματα και διαφάνεια

Η υπόθεση των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» αναδεικνύει την ανάγκη να αξιολογούνται οι δημόσιες δαπάνες με βάση το πραγματικό περιβαλλοντικό τους αποτέλεσμα. Η εγκατάσταση μιας μονάδας δεν αρκεί για να θεωρηθεί επιτυχημένο ένα έργο. Απαιτείται να αποδεικνύεται ότι λειτουργεί, ότι συλλέγει και προωθεί προς ανακύκλωση τα προβλεπόμενα υλικά και ότι το κόστος της δικαιολογείται από τις παρεχόμενες υπηρεσίες.

Το ΠΑΚΟΕ θεωρεί απαραίτητο να υπάρξει πλήρης ενημέρωση για τις συμβάσεις, τις χρηματοδοτήσεις, τις ποσότητες και τα είδη των υλικών που συλλέγονται, καθώς και για την πραγματική λειτουργία των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να ολοκληρώσουν τους ελέγχους και να δώσουν σαφείς απαντήσεις για τις δημοσιονομικές διορθώσεις.

Η ανακύκλωση δεν μπορεί να αποτελεί απλώς μια δαπανηρή υποδομή ή έναν αριθμό εγκατεστημένων μηχανημάτων. Πρέπει να αποδίδει μετρήσιμο περιβαλλοντικό όφελος, να λειτουργεί με διαφάνεια και να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Αυτό είναι το ουσιαστικό κριτήριο με το οποίο οφείλει να αξιολογηθεί και η συγκεκριμένη υπόθεση.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Σκάνδαλο Μεγατόνων τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» της ΤΕΧΑΝ first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1175                                   –                                 Αθήνα, 22/10/2026

Δεν  είναι ανακάλυψη του ΠΑΚΟΕ: Το θέμα της χολέρας και των παθογόνων της  μετράει σχεδόν δύο αιώνες επιστημονικής ιστορίας.

Αρά, για τη σωστή διαχείριση αυτού του σοβαρού θέματος, το μόνο που χρειάζεται είναι η γνώση και το σωστό φιλτράρισμα της πληροφορίας, χωρίς πανικό, από τους ανθρώπους του 21^ου αιώνα.

Συνολική εικόνα της έρευνας.

Η δειγματοληψία υδάτων πραγματοποιήθηκε στην περιοχή του Ασωπού ποταμού στις 30/09/2026. Δείγματα νερού συλλέχθηκαν από προεπιλεγμένα σημεία με σκοπό να αξιολογηθεί ο βαθμός ρύπανσης και μόλυνσης των υδάτων. Πέρα από φυσικοχημικές αναλύσεις, η αξιολόγηση βασίστηκε στον προσδιορισμό των δεικτών ποιότητας υδάτων (E. coli και Enterococcus), σε συνδυασμό με τη μελέτη παθογόνων και μη μικροοργανισμών. Μεταξύ αυτών εξετάστηκαν κατ’ εξοχήν υδατογενές γένος Vibrio (Δονάκια), το οποίο ενδημεί στο υδάτινο περιβάλλον και περιλαμβάνει δεκάδες είδη βακτηρίων.

Τα δείγματα συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένα φιαλίδια των 250 mL, τηρώντας αυστηρά όλους τους κανόνες ασηψίας. Στη συνέχεια, τα δείγματα τοποθετήθηκαν άμεσα σε ισοθερμικά δοχεία με παγοκύστες (υπό ψύξη) και μεταφέρθηκαν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ όπου και αναλυθήκαν.

Σημειώνεται ότι η ποιοτική εξέταση (ανίχνευση), απομόνωση και ο εντοπισμός βακτηρίων του γένους Vibrio σε περιβαλλοντικά δείγματα υδάτων πραγματοποιήθηκε με απόλυτη προσήλωση στα διεθνή πρότυπα μικροβιολογίας της τροφικής αλυσίδας και του περιβάλλοντος, στα διεθνή πρωτόκολλα και πρότυπα διασφάλισης ποιότητας, ορθής εργαστηριακής πρακτικής και βιοασφάλειας, όπως τα ISO 21872-1:2017, APHA (American Public Health Association) και FDA-BAM (Bacteriological Analytical Manual) Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, Section 9278.

Εφαρμόστηκαν οι κλασικές, εγκεκριμένες διαδικασίες εκλεκτικού εμπλουτισμού και απομόνωσης. Μετά το πέρας του πρωτογενούς και δευτερογενούς εμπλουτισμού, πραγματοποιήθηκε απευθείας επίστρωση από τον ζωμό APW στην επιφάνεια του στερεού εκλεκτικού θρεπτικού υποστρώματος TCBS (Thiosulfate-Citrate-Bile Salts-Sucrose agar), το οποίο είναι το κατ’ εξοχήν εκλεκτικό υπόστρωμα για Vibrio. (ISO 21872-1:2017).

Όπως προκύπτει από τον Πίνακα αποτελεσμάτων  αναρτημένο στο δελτίο τύπου 1171 στις 13/10/2026, από τα συνολικά 12 σημεία που εξετάστηκαν, τα 6 εμφάνισαν θετικό αποτέλεσμα για την παρουσία βακτηρίων του γένους Vibrio.

Συγκεκριμένα, στα 4 σημεία παρατηρήθηκαν τα είδη Vibrio parahaemolyticus και ενδεχομένως Vibrio vulnificus, ενώ στα 2 σημεία υπήρξε μικτή ανάπτυξη βακτηρίων του γένους Vibrio, με ταυτόχρονη παρουσία των Vibrio parahaemolyticus και Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας).

Στην περίπτωση ποιοτικής εξέτασης (ανίχνευσης/απουσίας) για το παθογόνο βακτήριο Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) και άλλα είδη του σε δείγματα επιφανειακών ή περιβαλλοντικών υδάτων (όπως ο Ασωπός ποταμός), δεν υφίστανται αριθμητικά «επιτρεπόμενα όρια» και  η συμμόρφωση  ή μη δειγμάτων περιορίζετε  «Ανιχνεύθηκε» (Detected) ή «δεν ανιχνεύθηκε» .

Βέβαια, απαιτείται περαιτέρω ορολογική ή μοριακή ταυτοποίηση (π.χ. με PCR) –αν και κάτι τέτοιο είναι δύσκολο στην πράξη– για να επιβεβαιωθεί εάν πρόκειται για στελέχη των οροομάδων O1ή O139 του είδους Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) που φέρουν τα γονίδια της χολερικής τοξίνης και προκαλούν τη νόσο, ή για άλλα περιβαλλοντικά, μη τοξινογόνα είδη του ίδιου γένους.

Οι εργαστηριακές αναλύσεις για την απομόνωση και μελέτη των ειδών του γένους Vibrio πραγματοποιήθηκαν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του Πανελληνίου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑ.Κ.Ο.Ε.). Το εργαστήριο εφαρμόζει εγκεκριμένο Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας και είναι πιστοποιημένο σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2015 από τον διαπιστευμένο φορέα EuroCert, διασφαλίζοντας την ιχνηλασιμότητα, την οργάνωση και την αξιοπιστία σε όλα τα στάδια της διαχείρισης και ανάλυσης των δειγμάτων.

Προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας επιδημίας  χολέρας.

Το ΠΑΚΟΕ στην αναφορά του επισημαίνει ότι στο εργαστήριο του ανιχνεύθηκε η παρουσία των βακτηρίων γένους Vibrio, στο οποίο αποδεδειγμένα περιλαμβάνονται τόσο ο αιτιολογικός παράγοντας της χολέρας όσο και άλλα παθογόνα είδη :

• Vibrio vulnificus & Vibrio parahaemolyticus: Άλλα συγγενικά είδη που ενδέχεται να συνυπάρχουν και συνδέονται κυρίως με γαστρεντερίτιδες ή λοιμώξεις τραυμάτων (αν κάποιος έρθει σε επαφή έχοντας ανοιχτή πληγή).
• Vibrio cholerae: Το βακτήριο που προκαλεί τη χολέρα είναι το είδος του γένους Vibrio δηλαδή το  Vibrio cholerae. 

Προσοχή όμως: Από τους εκατοντάδες ορότυπους του συγκεκριμένου βακτηρίου (Vibrio cholerae), μόνο δύο (οι οροομάδες Ο1 και Ο139) είναι υπεύθυνοι για τις επικίνδυνες επιδημίες χολέρας.

Το ίδιο το βακτήριο του  είδους Vibrio cholerae και η μετάδοσή του έχουν ανακαλυφθεί και μελετηθεί από τον 19^ο αιώνα:

• Η πρώτη ανακάλυψη (1854): Ο Ιταλός ανατόμος Filippo Pacini ήταν ο πρώτος που παρατήρησε στο μικροσκόπιο το καμπυλωτό βακτήριο (δονάκιο) σε θύματα της νόσου στη Φλωρεντία και το ονόμασε Vibrio cholerae, αν και η ανακάλυψή του αγνοήθηκε τότε λόγω της επικρατούσας θεωρίας των «μιασμάτων».
• Η χαρτογράφηση της μετάδοσης (1854): Την ίδια χρονιά, ο Βρετανός γιατρός John Snow απέδειξε επιδημιολογικά στο Λονδίνο ότι η χολέρα μεταδίδεται μέσω του μολυσμένου νερού (από μια δημόσια αντλία), θέτοντας τις βάσεις της σύγχρονης επιδημιολογίας.
• Η απομόνωση σε καθαρή καλλιέργεια (1883–1884): Ο διάσημος Γερμανός μικροβιολόγος Robert Koch απομόνωσε ανεξάρτητα το βακτήριο στην Αίγυπτο και την Ινδία, επιβεβαιώνοντας οριστικά ότι αυτό αποτελεί το αίτιο της νόσου.

Τώρα γνωρίζουμε – για να αναπτυχθεί επιδημία χολέρας δεν αρκεί απλώς η παρουσία του βακτηρίου στο περιβάλλον, αλλά απαιτείται ένας συνδυασμός υψηλού μικροβιακού φορτίου (μολυσματική δόση) τοξινογόνου στελέχους και κατάλληλων συνθηκών υγιεινής.

1. Η Έννοια της Μολυσματικής Δόσης (Infectious Dose)

Σε υγιείς ενήλικες, το βακτήριο Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) απαιτεί πολύ υψηλό μικροβιακό φορτίο για να προκαλέσει τη νόσο, επειδή είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στα οξέα του στομάχου.

• Μέσω νερού: Χρειάζεται η κατάποση περίπου 10⁵ έως 10⁸ βακτηρίων για να εκδηλωθεί σοβαρή νόσηση.
• Μέσω τροφής: Η απαιτούμενη δόση είναι μικρότερη (10² έως 10⁴ βακτήρια), καθώς η τροφή προστατεύει το βακτήριο από τα γαστρικά οξέα.
• Ευπαθείς ομάδες: Σε άτομα με μειωμένη οξύτητα στομάχου (π.χ. λόγω λήψης αντιόξινων φαρμάκων) ή σε υποσιτισμένα παιδιά, η μολυσματική δόση πέφτει δραματικά (έως και στα 10³ βακτήρια).

2. Η Ποιοτική Προϋπόθεση (Τοξινογόνα Στελέχη)

Η απλή ανίχνευση βακτηρίων του γένους Vibrio σε υδάτινα σώματα (όπως συμβαίνει μερικές φορές σε ποτάμια ή λίμνες) δεν ισοδυναμεί με επιδημία χολέρας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), επιδημίες και σοβαρή νόσος προκαλούνται αποκλειστικά και μόνο από τα στελέχη που παράγουν τη συγκεκριμένη χολερική εντεροτοξίνη, και ανήκουν στις οροομάδες Ο1 και Ο139. Τα μη τοξινογόνα στελέχη προκαλούν απλώς ήπια γαστρεντερίτιδα.

3. Πότε το Μικροβιακό Φορτίο Γίνεται «Αρκετό» για Επιδημία;

Μια επιδημία πυροδοτείτε όταν το τοξινογόνο βακτήριο πολλαπλασιάζεται μαζικά και αποκτά πρόσβαση στο δίκτυο ύδρευσης ή στην τροφική αλυσίδα, συνήθως λόγω:

• Κατάρρευσης των υποδομών υγιεινής: Όταν μολυσμένα κόπρανα ασθενών έρχονται σε επαφή με το πόσιμο νερό (κοπρανοστοματική οδός).
• Φυσικών καταστροφών: Πλημμύρες, σεισμοί ή εμπόλεμες συρράξεις που καταστρέφουν τα συστήματα αποχέτευσης και υδροδότησης, αναγκάζοντας τον πληθυσμό να καταναλώσει μη ασφαλές νερό.

Συνεπώς, η παρουσία του μικροβίου στο περιβάλλον αποτελεί ένδειξη κινδύνου, αλλά για την ανάπτυξη επιδημίας απαιτείται η μαζική κατάποση υψηλού φορτίου συγκεκριμένων τοξινογόνων στελέχων από τον πληθυσμό.

Η οξεία  λοίμωξη που προκαλείται από την κατάποση μολυσμένων με το βακτήριο Vibrio cholerae τροφίμων ή νερού εξαπλώνεται γρήγορα σε μέρη χωρίς καθαρό νερό ή κατάλληλη υγιεινή, προκαλώντας σοβαρή διάρροια που μπορεί να σκοτώσει μέσα σε λίγες ώρες εάν μείνει χωρίς θεραπεία. Με την έγκαιρη θεραπεία, περισσότερο από το 99% των ασθενών αναρρώνουν πλήρως.

Οι κινητήριοι παράγοντες για την εξάπλωση της χολέρας περιλαμβάνουν τον:

•  υπερπληθυσμό,
• τις κακές συνθήκες διαβίωσης,
• τη λειψυδρία και την κακή ποιότητα του νερού,
• την έλλειψη κατάλληλης υγιεινής,
• έλλειψη εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων
• και επιλογών επεξεργασίας νερού.

Η Περιβαλλοντική Πραγματικότητα  –  Υγειονομικός Πανικός.

Είναι σαφές ότι το ΠΑΚΟΕ δεν προχώρησε σε μια στοχευμένη έρευνα με σκοπό την άμεση απομόνωση του συγκεκριμένου βακτηρίου λόγω κάποιου κρούσματος.

Αντιθέτως,  το ΠΑΚΟΕ έκανε απλώς μια περιβαλλοντική δειγματοληψία ρουτίνας στην περιοχή του Ασωπού.  Πρόκειται για μια τυπική περιβαλλοντική δειγματοληψία για την ποιότητα των υδάτων του Ασωπού. Όμως κάθε ολοκληρωμένη περιβαλλοντική μελέτη παγκοσμίως περιλαμβάνει υποχρεωτικά ή μη, τον έλεγχο υδατογενών βακτηρίων, και ειδικότερα δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών,  περισσότερο για προληπτικούς λόγους.

Συνεπώςτο γεγονός ότι ένα βακτήριο ανιχνεύεται στο φυσικό περιβάλλον (ιδίως σε επιφανειακά ή επιβαρυμένα νερά) αποτελεί εύρημα οικολογικής και περιβαλλοντικής φύσης, και όχι ένδειξη ή έναρξη επιδημίας και ειδικά σε περίπτωση των ειδών του γένους Vibrio. Και αυτό γίνεται κατανοητό αν είχαμε το χρόνο και την υπομονή να διαβάσουμε το παραπάνω  κεφάλαιο για τις «Προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας επιδημίας  χολέρας». 

Είναι κρίσιμο να εξηγηθεί στο κοινό ότι η απλή ανίχνευση DNA ή στελεχών του βακτηρίου στο περιβάλλον (ιδίως σε επιφανειακά ή επιβαρυμένα ύδατα) δεν ισοδυναμεί αυτόματα με ξέσπασμα επιδημίας χολέρας στον πληθυσμό.

Αλλά δεν «υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά».

Το γένος Vibrio (Δονάκιο) περιλαμβάνει Gram-αρνητικά βακτήρια με τεράστια σημασία για τη θαλάσσια οικολογία και τη δημόσια υγεία. Είναι πανταχού παρόντα (ubiquitous) σε θαλάσσια, παράκτια και εκβολικά οικοσυστήματα παγκοσμίως.  Ζουν ελεύθερα στο νερό ή σε συμβιωτικές / παρασιτικές σχέσεις με θαλάσσιους οργανισμούς (οστρακοειδή, ψάρια, ζωοπλαγκτόν, φύκια). Πολλά είδη διασπούν τη χιτίνη.  Σχηματίζουν βιοφίλμ (biofilms) για προστασία και εισέρχονται σε μια λανθάνουσα κατάσταση γνωστή ως VBNC (Βιώσιμα αλλά μη καλλιεργήσιμα) όταν οι περιβαλλοντικές συνθήκες (π.χ. ψύχος) είναι δυσμενείς.

Παθογένεια (Κύρια Είδη)

Το γένος περιλαμβάνει σημαντικά ευκαιριακά παθογόνα για τον άνθρωπο και τα ζώα:

• Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας): Προκαλεί τη χολέρα. Μέσω της τοξίνης της χολέρας  προκαλεί ακατάσχετη υδαρή διάρροια και σοβαρή αφυδάτωση. Η διαφορά τους με τα μη – τοξινογόνα στελέχη  είναι ότι παράγουν τη συγκεκριμένη τοξίνη της χολέρας ( ορότυποι Ο1/μη-Ο139 cholera toxin).

Παρά ταύτα, τα μη – τοξινογόνα στελέχη  διαθέτουν άλλους μηχανισμούς και άλλες τοξίνες που τους επιτρέπουν να προκαλέσουν νόσο στον άνθρωπο. Στην ιατρική βιβλιογραφία αναφέρονται συχνά ως μη-Ο1/μη-Ο139 Vibrio cholerae (ή NOVC). Αν ένας άνθρωπος έρθει σε επαφή ή καταπιεί νερό με μη-τοξινογόνα στελέχη, μπορεί να εμφανίσει τις εξής καταστάσεις:

1. Ήπια έως Μέτρια Γαστρεντερίτιδα.

Μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στο έντερο χρησιμοποιώντας άλλες ουσίες (όπως αιμολυσίνες ή ετεροτοξίνες). Ναυτία και εμετό. Πυρετό (αντίθετα με την κλασική χολέρα, όπου ο πυρετός είναι σπάνιος)

2. Λοιμώξεις Τραυμάτων και Δέρματος

Το είδος Vibrio cholerae μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων και δέρματος, αν και αυτή η ιδιότητα συνδέεται σχεδόν αποκλειστικά με τα μη-τοξινογόνα στελέχη του βακτηρίου (ονομάζονται και μη-Ο1/μη-Ο139 V. Cholerae)

3. Συστηματική Λοίμωξη (Σηψαιμία)

Αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Αν το μη-τοξινογόνο στέλεχος περάσει στο αίμα ανθρώπων που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες (ανοσοκατεσταλμένοι, καρκινοπαθείς, άτομα με χρόνια ηπατική νόσο ή διαβήτη), συμπεριφέρεται ως επιθετικό παθογόνο. Μπορεί να προκαλέσει σηπτικό σοκ, το οποίο είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για τη ζωή.

• Vibrio vulnificus: Εξαιρετικά επικίνδυνο παθογόνο. Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων (νεκρωτική περιτονίτιδα) και θανατηφόρα σηψαιμία μετά από επαφή πληγών με θαλασσινό νερό ή κατανάλωση μολυσμένων ωμών θαλασσινών.
• Vibrio parahaemolyticus: Η κύρια αιτία γαστρεντερίτιδας από κατανάλωση μολυσμένων και ατελώς μαγειρεμένων θαλασσινών (π.χ. στρείδια).
• Vibrio anguillarum & V. harveyi: Προκαλούν τη νόσο της δονακίωσης (vibriosis) στα ψάρια, αποτελώντας μείζονα οικονομική απειλή για τις ιχθυοκαλλιέργειες.

Συμπερασματικά:

Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης για την ποιότητα των υδάτων απομονώθηκε από περιβαλλοντικά δείγματα το είδος Vibrio cholerae, καθώς και άλλα βακτήρια του γένους Vibrio, χωρίς να πραγματοποιηθεί περαιτέρω μοριακός έλεγχος.

Ποια είναι, συνεπώς, τα συμπεράσματα και οι επιπτώσεις αυτών των αποτελεσμάτων;

Τα ευρήματα αυτά, τα οποία εντοπίστηκαν κατά μήκος του ποταμού (στα Οινόφυτα, το Συκάμινο και τις εκβολές του Ασωπού στον Ωρωπό), συνεκτιμώνται με τους κλασικούς δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης (E. coli, Enterococcus spp.) και επιβεβαιώνουν την επιβαρυμένη μικροβιολογική ποιότητα των υδάτων.

Εδώ ακριβώς κουμπώνει το κύριο θέμα μας με τα βακτήρια του γένους Vibrio.

Όταν τα βοθρολύματα και τα αστικά απόβλητα άρχισαν να πέφτουν ανεξέλεγκτα στα υδάτινα οικοσυστήματα, δεν μετέφεραν μόνο τοξικές ουσίες, άλλαξαν ριζικά τη μικροβιακή ισορροπία του νερού, δημιουργώντας το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και τη διασπορά επικίνδυνων παθογόνων.

Τα βακτήρια αυτά (με πιο διάσημο το Vibrio cholerae, το δονάκιο της χολέρας) επωφελήθηκαν τα μέγιστα από την περιβαλλοντική υποβάθμιση. Η ανεξέλεγκτη ρίψη βοθρολυμάτων στα ύδατα λειτούργησε ως καταλύτης με τρεις συγκεκριμένους τρόπους:

1. Η «ένεση» οργανικού φορτίου (Ευτροφισμός): Τα βοθρολύματα είναι εξαιρετικά πλούσια σε οργανική ύλη και θρεπτικά συστατικά, όπως ο φώσφορος και το άζωτο. Η διοχέτευσή τους στο νερό λειτουργεί ως ένα ανεξέλεγκτο «λίπασμα». Αυτή η υπερβολική συγκέντρωση θρεπτικών στοιχείων πυροδοτεί τον ευτροφισμό, προκαλώντας ραγδαία ανάπτυξη των αλγών (φυτοπλαγκτόν). Όταν οι άλγες πεθαίνουν και αποσυντίθενται, οι αερόβιοι μικροοργανισμοί καταναλώνουν όλο το διαλυμένο οξυγόνο του νερού, οδηγώντας σε ασφυξία το οικοσύστημα. Αυτό το περιβάλλον (χαμηλό οξυγόνο και άφθονη οργανική ύλη) είναι ιδανικό για τα βακτήρια του γένους Vibrio, τα οποία είναι ανθεκτικά και πολλαπλασιάζονται ραγδαία, χρησιμοποιώντας την αποσυντιθέμενη ύλη ως τροφή.
2. Η άμεση μόλυνση με κοπρανώδη παθογόνα: Η μεταφορά τους στα ύδατα γίνεται κυρίως μέσω της απευθείας διοχέτευσης ανεπεξέργαστων ή ατελώς επεξεργασμένων αστικών λυμάτων και βοθρολυμάτων. Τα ανθρώπινα κόπρανα (καθώς και τα κόπρανα θερμόαιμων ζώων) περιέχουν τεράστιους πληθυσμούς μικροβίων. Όταν αυτά τα απόβλητα καταλήγουν στο ποτάμι χωρίς βιολογικό καθαρισμό, μεταφέρουν άμεσα στο υδάτινο περιβάλλον παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως το E. coli, τους εντερόκοκκους, αλλά και στελέχη του γένους Vibrio, μολύνοντας άμεσα το οικοσύστημα και δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
3. Η αλλαγή των φυσικοχημικών παραμέτρων: Η συνεχής εισροή αστικών αποβλήτων και βοθρολυμάτων μεταβάλλει ριζικά τα βασικά χαρακτηριστικά του νερού, όπως τη θερμοκρασία, το pH και κυρίως την αγωγιμότητα και την αλατότητα (λόγω των διαλυμένων αλάτων και απορρυπαντικών). Τα βακτήρια του γένους Vibrio είναι κατεξοχήν αλόφιλα ή αλοάντοχα (ευδοκιμούν σε περιβάλλοντα με αυξημένη συγκέντρωση αλάτων). Οι αλλαγές αυτές, σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας που προκαλείται από την αποσύνθεση της οργανικής ύλης, δημιουργούν ένα «μικροκλίμα» που ευνοεί αποκλειστικά την επιβίωση και την κυριαρχία του γένους Vibrio έναντι άλλων ανταγωνιστικών ιθαγενών μικροοργανισμών του γλυκού νερού.

Και δεν είναι ανησυχητικά αυτά τα ευρήματα;

Δεν θα έπρεπε να κινητοποιήσουν εμάς και τις Αρχές, ώστε να προχωρήσουμε σε ελέγχους των υδάτων για τις εκροές λυμάτων, να εξετάσουμε τις ανάγκες καθαρισμού του πολυπαθούς  Ασωπού και ασφαλώς, να αξιολογήσουμε τυχόν κινδύνους για τη δημόσια υγεία;

Συμφωνούμε ότι η απλή ανίχνευση του γένους Vibrio δεν σημαίνει αυτόματα ότι το νερό είναι γεμάτο με το επιδημικά τοξινογόνο στέλεχος (οροομάδες Ο1 ή Ο139) της χολέρας. Απαιτείται περαιτέρω ορολογική/μοριακή ταυτοποίηση (π.χ. PCR) για να επιβεβαιωθεί εάν πρόκειται για τα επιδημικά στελέχη O1 ή O139 που προκαλούν τη νόσο της χολέρας, ή για άλλα περιβαλλοντικά, μη τοξινογόνα στελέχη του γένους (όπως V. parahaemolyticus ή V. vulnificus).

 Για τον λόγο αυτό, υπάρχει επιτακτική ανάγκη για εξειδικευμένη εργαστηριακή ταυτοποίηση από τις αρμόδιες κρατικές υγειονομικές αρχές, ώστε να προσδιοριστεί το ακριβές στέλεχος και η επικινδυνότητά του.

Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιβεβαιωθεί αν πρόκειται για το επικίνδυνο στέλεχος της χολέρας ή για μη επιδημικά, σαπροφυτικά στελέχη που ζουν φυσιολογικά στο υδάτινο περιβάλλον χωρίς να αποτελούν απειλή.

• Την άμεση παρέμβαση των Υγειονομικών Υπηρεσιών: Οι κρατικοί φορείς (όπως ο ΕΟΔΥ και τα εξειδικευμένα πανεπιστημιακά εργαστήρια) διαθέτουν την απαραίτητη τεχνολογία, τα αντιδραστήρια και τα αυστηρά πρωτόκολλα για να βγάλουν ένα αδιαμφισβήτητο τελικό αποτέλεσμα.
• Συνεργασία αντί για πανικό: Η μονομερής δημοσιοποίηση προκαταρκτικών ευρημάτων χωρίς μοριακή επιβεβαίωση μπορεί να προκαλέσει άσκοπο πανικό. Αντίθετα, η συνεργασία των ανεξάρτητων φορέων με τις επίσημες αρχές διασφαλίζει ότι η κοινωνία θα ενημερωθεί σωστά και θα ληφθούν, αν χρειαστεί, στοχευμένα μέτρα προφύλαξης.

Η αντίδραση της κοινωνίας και των μέσων ενημέρωσης σε τέτοια θέματα ακολουθεί δυστυχώς συχνά ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: από τη μία πλευρά ο εύκολος πανικός και από την άλλη ένας πόλεμος ευθυνών, με αποτέλεσμα ο πολίτης να μένει απροστάτευτος και μπερδεμένος.

Για να αντιμετωπίσει ο σημερινός άνθρωπος παρόμοιες καταστάσεις με ωριμότητα, ασφάλεια και χωρίς να γίνεται έρμαιο του φόβου, πρέπει να υιοθετήσει μια ορθολογική και ψύχραιμη στάση, η οποία βασίζεται σε: φιλτράρισμα της πληροφορίας (Επιστημονικός Εγγραμματισμός), αποφυγή του πολοτικού αφηγήματος, εστίαση στην πρακτική πρόληψη (Ατομική Ευθύνη)

Αντί για πανικό, ο πολίτης μετατρέπει τον φόβο σε πρακτική προστασία ακολουθώντας απλούς κανόνες κοινής λογικής, μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο:

• Όχι χρήση υπόνοιας νερού: Αν κάποιος μένει στην περιοχή του Ασωπού, αποφεύγει να χρησιμοποιήσει νερό από γεωτρήσεις ή το ποτάμι για πότισμα, πλύσιμο ή οικιακή χρήση, και προτιμά το ελεγμένο νερό του δικτύου ύδρευσης.
• Τήρηση κανόνων υγιεινής: Συχνό πλύσιμο των χεριών και καλό πλύσιμο των λαχανικών/φρούτων.
• Αποφυγή επαφής: Αποφυγή κολύμβησης ή επαφής με το νερό του ποταμού, ειδικά αν υπάρχουν ανοιχτές πληγές στο δέρμα.

Εν κατακλείδι, η αντιμετώπιση αυτών των καταστάσεων στον 21ο αιώνα απαιτεί ψυχραιμία, κριτική σκέψη και εμπιστοσύνη στη θεσμική επιστημονική μέθοδο, μακριά από κραυγές και εντυπωσιασμούς.

• Αν και υπάρχουν δεκάδες είδη στο γένος Vibrio, τρία είναι τα κυριότερα που μεταδίδονται μέσω του νερού (ή των θαλασσινών) και προκαλούν νόσο στον άνθρωπο.
• Το πιο επικίνδυνο υδατογενές είδος είναι το Vibrio cholerae(Δονάκιο της χολέρας).  Μεταδίδεται κυρίως μέσω του μολυσμένου πόσιμου νερού (ή τροφίμων που έχουν πλυθεί με αυτό) σε περιοχές με κακό αποχετευτικό σύστημα.

• Η απλή ανίχνευση βακτηρίων του γένους Vibrio σε υδάτινα σώματα (όπως συμβαίνει μερικές φορές σε ποτάμια ή λίμνες) δεν ισοδυναμεί με επιδημία χολέρας.
• Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), επιδημίες και σοβαρή νόσος προκαλούνται αποκλειστικά και μόνο από τα στελέχη που παράγουν τη συγκεκριμένη χολερική εντεροτοξίνη, και ανήκουν στις οροομάδες Ο1 και Ο139. Τα μη τοξινογόνα στελέχη προκαλούν απλώς ήπια γαστρεντερίτιδα.
• Σε υγιείς ενήλικες, το βακτήριο Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) απαιτεί πολύ υψηλό μικροβιακό φορτίο για να προκαλέσει τη νόσο, επειδή είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στα οξέα του στομάχου.
• Για να αναπτυχθεί επιδημία χολέρας δεν αρκεί απλώς η παρουσία του βακτηρίου στο περιβάλλον, αλλά απαιτείται ένας συνδυασμός υψηλού μικροβιακού φορτίου (μολυσματική δόση), τοξινογόνου στελέχους και κατάλληλων συνθηκών υγιεινής.
• Μια επιδημία πυροδοτείτε όταν το τοξινογόνο βακτήριο πολλαπλασιάζεται μαζικά και αποκτά πρόσβαση στο δίκτυο ύδρευσης ή στην τροφική αλυσίδα, συνήθως λόγω:

α) Κατάρρευσης των υποδομών υγιεινής: Όταν μολυσμένα κόπρανα ασθενών έρχονται σε επαφή με το πόσιμο νερό (κοπρανοστοματική οδός).

β) Φυσικών καταστροφών: Πλημμύρες, σεισμοί ή εμπόλεμες συρράξεις που καταστρέφουν τα συστήματα αποχέτευσης και υδροδότησης, αναγκάζοντας τον πληθυσμό να καταναλώσει μη ασφαλές νερό.

Συνεπώς, η παρουσία του μικροβίου στο περιβάλλον αποτελεί ένδειξη κινδύνου, αλλά για την ανάπτυξη επιδημίας απαιτείται η μαζική κατάποση υψηλού φορτίου συγκεκριμένων τοξινογόνων στελεχών από τον πληθυσμό.

Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πρόληψη και προφύλαξη, καθιστώντας απαραίτητη την εισαγωγή τακτικών εργαστηριακών αναλύσεων και μελετών.

Βιβλιογραφική ανασκόπηση

Η χολέρα σε έξαρση

Μας αρέσει πάντα να αναφέρουμε περιστατικά που συμβαίνουν μακριά από εμάς. Έτσι, νιώθουμε την ασφάλεια της απόστασης. Είναι προτιμότερο, όμως, να επιζητούμε τη σιγουριά που μας προσφέρει η γνώση.

Ναι, αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη μια μεγάλη έξαρση (επιδημία) χολέρας σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία επηρεάζει κυρίως χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και του ECDC, μόνο από την αρχή του έτους έχουν καταγραφεί εκατοντάδες χιλιάδες κρούσματα και χιλιάδες θάνατοι παγκοσμίως.

Οι χώρες που πλήττονται περισσότερο αυτή την περίοδο περιλαμβάνουν το Αφγανιστάν, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την Υεμένη, το Σουδάν και την Ανγκόλα. Οι περιοχές με συνεχή κίνδυνο ασθένειας. Ο κίνδυνος θανάτου μεταξύ των προσβεβλημένων είναι συνήθως μικρότερος από 5% αλλά μπορεί να φτάσει και το 50% (η μη πρόσβαση στη θεραπεία ).

Αντίθετα, στην Ευρωπαϊκή περιοχή έχουν καταγραφεί μηδενικά κρούσματα εγχώριας μετάδοσης. Θεωρείται ότι, η χολέρα επηρεάζει περίπου 3–5 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και προκαλεί 28.800-130.000 θανάτους το χρόνο, είναι σπάνια σε χώρες υψηλού εισοδήματος.

Τα περισσότερα κρούσματα χολέρας στις ανεπτυγμένες χώρες είναι αποτέλεσμα μετάδοσης μέσω τροφής, ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι πιο συχνά μέσω νερού.

Η τροφογενής μετάδοση μπορεί να συμβεί όταν οι άνθρωποι συλλέγουν θαλασσινά όπως στρείδια σε νερά μολυσμένα με λύματα, καθώς το Vibrio cholerae συσσωρεύεται στα πλαγκονικά καρκινοειδή και τα στρείδια τρώνε το ζωοπλαγκτόν.

• Οικολογία του V. cholerae.

 Το V. cholerae υπάρχει και επιβιώνει φυσικά στο περιβάλλον έξω από το ανθρώπινο σώμα, κυρίως σε υδάτινα οικοσυστήματα. Η κατανάλωση τέτοιου νερού μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ασθένεια, ακόμη και χωρίς προηγούμενη μόλυνση μέσω κοπράνων.

Το βακτήριο αυτό δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον άνθρωπο για την επιβίωσή του. Στο φυσικό του περιβάλλον παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά:

• Προτιμώμενα οικοσυστήματα: Συναντάται κυρίως σε υφάλμυρα νερά (εκβολές ποταμών) και παράκτιες θαλάσσιες περιοχές, καθώς ευδοκιμεί σε περιβάλλοντα με μέτρια αλατότητα και ζεστή θερμοκρασία.
• Σύνδεση με την πανίδα: Συχνά προσκολλάται στο εξωτερικό κέλυφος (χιτίνη) μικροσκοπικών οργανισμών του ζωοπλαγκτού, όπως τα κωπήποδα (μικρά καρκινοειδή), καθώς και σε κοχύλια, οστρακοειδή και φύκια.
• Κατάσταση επιβίωσης (VBNC): Όταν οι συνθήκες είναι δυσμενείς (π.χ. χαμηλή θερμοκρασία), το βακτήριο μπορεί να περάσει σε μια κατάσταση όπου είναι «ζωντανό αλλά μη καλλιεργήσιμο» (Viable But Non-Culturable – VBNC). Σε αυτή την κατάσταση επιβιώνει για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς να ανιχνεύεται εύκολα με τις κλασικές εργαστηριακές μεθόδους, αλλά μπορεί να γίνει ξανά ενεργό και μολυσματικό αν οι συνθήκες βελτιωθούν.

Αυτή η φυσική παρουσία του βακτηρίου στο νερό είναι ο λόγος που η χολέρα μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά σε μια περιοχή (επιδημικές εξάρσεις), συνήθως μετά από φυσικές καταστροφές ή λόγω κακών υποδομών υγιεινής, όταν το μολυσμένο νερό έρχεται σε επαφή με το δίκτυο πόσιμου νερού ή τα τρόφιμα.

Στο υδάτινο περιβάλλον, το Vibrio cholerae έρχεται αντιμέτωπο με έντονες εξελικτικές πιέσεις και οικολογικούς παράγοντες που μπορούν να μειώσουν τη μολυσματικότητά του ή να ευνοήσουν στελέχη λιγότερο επικίνδυνα για τον άνθρωπο.

Αυτό συμβαίνει επειδή οι ιδιότητες που κάνουν το βακτήριο εξαιρετικά παθογόνο μέσα στον ανθρώπινο ξενιστή (όπως η παραγωγή της τοξίνης της χολέρας) συχνά δεν του προσφέρουν κανένα πλεονέκτημα επιβίωσης στη φύση.

Οι κυριότερες εξελικτικές και περιβαλλοντικές πιέσεις περιλαμβάνουν:

1. Η πίεση των Βακτηριοφάγων (Ιοί Phages)

Στο φυσικό νερό, το V. cholerae δέχεται συνεχή επίθεση από βακτηριοφάγους (ιοί που σκοτώνουν βακτήρια, όπως οι JSF4, CP-T1 κ.α.).

• Η πίεση: Οι φάγοι αυτοί συχνά χρησιμοποιούν ως «πύλη εισόδου» για να μολύνουν το βακτήριο τους ίδιους υποδοχείς που χρειάζεται το βακτήριο για να προκληθεί νόσος στον άνθρωπο (π.χ. το pili TCP, το οποίο βοηθά το βακτήριο να προσκολλάται στο ανθρώπινο έντερο).
• Το αποτέλεσμα: Για να επιβιώσουν από τους ιούς, τα βακτήρια αναπτύσσουν μεταλλάξεις που αλλάζουν ή καταργούν αυτούς τους υποδοχείς. Έτσι, γίνονται άνθεκτικά στους ιούς, αλλά ταυτόχρονα χάνουν τη δυνατότητα να μολύνουν τον άνθρωπο (μειωμένη μολυσματικότητα).

2. Το ενεργειακό κόστος των γονιδίων λοιμογόνου δύναμης

Η παραγωγή της τοξίνης της χολέρας (CT) και των δομών προσκόλλησης απαιτεί τεράστια ποσά ενέργειας από το κύτταρο του βακτηρίου.

• Η πίεση: Στο φυσικό περιβάλλον (όπου τα θρεπτικά συστατικά είναι περιορισμένα), η σπατάλη ενέργειας για την παραγωγή «όπλων» που στοχεύουν τον άνθρωπο είναι μειονέκτημα.
• Το αποτέλεσμα: Η φυσική επιλογή ευνοεί μεταλλάξεις που απενεργοποιούν ή καταστέλλουν αυτά τα γονίδια (downregulation). Τα στελέχη που «εξοικονομούν ενέργεια» αναπαράγονται ταχύτερα στο νερό, οδηγώντας σε επικράτηση μη παθογόνων ή χαμηλής μολυσματικότητας στελεχών.

3. Θήρευση από Πρωτόζωα και Αμοιβάδες

Στο νερό, το βακτήριο αποτελεί τροφή για διάφορους μικροσκοπικούς θηρευτές (π.χ. ελεύθερες αμοιβάδες, βλεφαριδοφόρα πρωτόζωα).

• Η πίεση: Για να αποφύγει τη θήρευση, το V. cholerae συχνά αναγκάζεται να σχηματίσει βιοϋμένια (biofilms) (συσσωματώματα βακτηρίων που περιβάλλονται από προστατευτική μήτρα).
• Το αποτέλεσμα: Αν και το βιοϋμένιο προστατεύει το βακτήριο στη φύση, αλλάζει τη φυσιολογία του. Σε πολλές περιπτώσεις, η ένταξη σε ένα σκληρό βιοϋμένιο μειώνει την άμεση ικανότητα των μεμονωμένων κυττάρων να εκφράσουν γρήγορα τα γονίδια τοξικότητας μόλις εισέλθουν σε έναν ξενιστή, μέχρι να γίνει η αποδόμηση του υμενίου.

4. Η κατάσταση VBNC (Ζωντανό αλλά μη καλλιεργήσιμο)

Όπως αναφέρθηκε, το κρύο ή η έλλειψη τροφής αναγκάζουν το βακτήριο να μπει σε κατάσταση «χειμερίας νάρκης» (VBNC).

• Η πίεση: Οι χαμηλές θερμοκρασίες και το οξειδωτικό στρες.
• Το αποτέλεσμα: Όταν το βακτήριο βρίσκεται σε αυτή τη μορφή, η μολυσματική του δόση (ο αριθμός των βακτηρίων που απαιτούνται για να αρρωστήσει κάποιος) αυξάνεται δραματικά. Χρειάζεται δηλαδή πολύ μεγαλύτερη ποσότητα μολυσμένου νερού για να προκληθεί ασθένεια, καθώς τα βακτήρια είναι εξασθενημένα.

Πώς μπορεί να μεταφερθεί η χολέρα στην Ελλάδα;

Η χολέρα δεν μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω του αέρα (όπως ο κορονοϊός ή η γρίπη). Μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένου νερού και μολυσμένων τροφίμων που έχουν μολυνθεί από ανθρώπινα κόπρανα που περιέχουν τα βακτήρια. Μισοψημένα θαλασσινά είναι συνήθως πηγή. Οι άνθρωποι είναι ο μοναδικός έμβιος οργανισμός που επηρεάζεται.

Για να εμφανιστεί ένα κρούσμα στην Ελλάδα, ο μοναδικός τρόπος είναι να «εισαχθεί» από το εξωτερικό. Αυτό μπορεί να συμβεί με δύο τρόπους:

1. Μέσω ταξιδιωτών (Εισαγόμενα κρούσματα): Ένας άνθρωπος (τουρίστας ή μόνιμος κάτοικος) που επισκέφθηκε μια από τις πληττόμενες χώρες, κατανάλωσε εκεί μολυσμένο νερό ή φαγητό και επέστρεψε στην Ελλάδα έχοντας ήδη κολλήσει το βακτήριο.
2. Μέσω μολυσμένων τροφίμων: Εισαγωγή ευπαθών τροφίμων (κυρίως θαλασσινών ή οστρακοειδών) από περιοχές όπου η νόσος είναι ενδημική, αν αυτά δεν έχουν ελεγχθεί ή μαγειρευτεί σωστά.

Μπορεί να προκληθεί μεγάλη επιδημία στην Ελλάδα;

Όχι, η πιθανότητα για μια εκτεταμένη επιδημία χολέρας στην Ελλάδα σήμερα είναι εξαιρετικά χαμηλή έως μηδαμινή (η εκτίμηση των ειδικών).

Ακόμα κι αν ένας ταξιδιώτης φτάσει στη χώρα έχοντας μολυνθεί, το βακτήριο δεν μπορεί να απλωθεί εύκολα στον γενικό πληθυσμό. Η Ελλάδα διαθέτει σύγχρονες υποδομές αποχέτευσης, ασφαλές δίκτυο υδροδότησης (χλωριωμένο καθαρό νερό) και υψηλό επίπεδο προσωπικής υγιεινής.

Το βακτήριο της χολέρας χρειάζεται τη μόλυνση του πόσιμου νερού από λύματα (ή βοθρολήματα) για να εξαπλωθεί — συνθήκες που δεν υφίστανται στο σύγχρονο ελληνικό αστικό περιβάλλον.

Σε περίπτωση που εντοπιστεί εισαγόμενο κρούσμα, οι αρχές υγείας (ΕΟΔΥ) εφαρμόζουν άμεσα πρωτόκολλα απομόνωσης και θεραπείας, εκμηδενίζοντας τον κίνδυνο δημόσιας υγείας.

Απλός πρέπει να έχουμε υπόψη μας

Η  χολέρα αναπτύσσεται ραγδαία εκεί που υπάρχει βρωμιά.

Ναι, είναι απολύτως σωστό να λέμε ότι η χολέρα αναπτύσσεται ραγδαία σε περιοχές όπου υπάρχει βρομιά, κακές συνθήκες υγιεινής και έλλειψη καθαρού νερού.

Ο βασικός λόγος που η «βρομιά» συνδέεται άμεσα με την έξαρση της νόσου είναι ο τρόπος μετάδοσής της:

• Μολυσμένο νερό και τρόφιμα: Το βακτήριο μεταδίδεται κυρίως όταν κάποιος καταναλώσει νερό ή τρόφιμα που έχουν μολυνθεί από τα κόπρανα ενός ασθενούς.
• Κακό αποχετευτικό σύστημα: Σε μέρη όπου τα λύματα ανακατεύονται με το πόσιμο νερό (λόγω έλλειψης υποδομών ή καταστροφών), η μετάδοση γίνεται αστραπιαία.
• Έλλειψη βασικής υγιεινής: Όταν δεν υπάρχει καθαρό νερό και σαπούνι για το πλύσιμο των χεριών ή των τροφίμων, η διασπορά του βακτηρίου είναι ανεξέλεγκτη.

Γι’ αυτόν τον λόγο, οι επιδημίες χολέρας ξεσπούν συνήθως σε παραγκουπόλεις, προσφυγικούς καταυλισμούς ή περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές (π.χ. πλημμύρες, σεισμούς) και πολέμους, όπου οι συνθήκες υγιεινής καταρρέουν.

• Ναι, η χολέρα είναι εύκολα αντιμετωπίσιμη και μπορεί να προληφθεί πλήρως με απλά αλλά βασικά μέτρα υγιεινής.

Παρά τη σοβαρότητά της, η ιατρική κοινότητα γνωρίζει ακριβώς πώς να τη σταματήσει και πώς να τη θεραπεύσει αποτελεσματικά.

1. Πρόληψη: Πώς προλαμβάνεται;

Η πρόληψη βασίζεται στην εξάλειψη της «βρομιάς» και στη διασφάλιση καθαρών συνθηκών διαβίωσης:

• Καθαρό πόσιμο νερό: Χρήση μόνο εμφιαλωμένου, βρασμένου ή χλωριωμένου νερού για πόση, μαγείρεμα και πλύσιμο των δοντιών.
• Σχολαστικό πλύσιμο χεριών: Συχνό πλύσιμο των χεριών με καθαρό νερό και σαπούνι, ειδικά πριν από το φαγητό ή την προετοιμασία του και μετά τη χρήση της τουαλέτας.
• Ασφάλεια τροφίμων: Κατανάλωση καλά μαγειρεμένων και ζεστών φαγητών. Αποφυγή ωρών λαχανικών, φρούτων που δεν ξεφλουδίζονται και ωρών θαλασσινών.

Παρόλο που η χολέρα μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή, η πρόληψη της νόσου είναι συνήθως απλή εάν τηρούνται οι κατάλληλες πρακτικές υγιεινής.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post SOS – Ασωπός: Οχετός Τοξικών Αποβλήτων με Χολέρα first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1174                                            –                                         Αθήνα, 19/10/2026

Το Παράδοξο της Αφθονίας και της Υπερσύγχρονης Διατροφή μας.  

Η Σκοτεινή Πλευρά της Σύγχρονης Τροφικής Βιομηχανίας  Αλλαντικών.

Το κεντρικό παράδοξο της εποχής μας είναι ότι, ενώ διαθέτουμε την πιο εξελιγμένη τεχνολογία παραγωγής και αφθονία τροφής στην ανθρώπινη ιστορία, η ποιότητα της διατροφής μας και η υγεία μας φθίνουν.

Το Παράδοξο 1.  

«Υπερ-επεξεργασία» (Ultra-Processed Foods – UPF)

Α. Στην υπερσύγχρονη κοινωνία, η βιομηχανία τροφίμων έχει αντικαταστήσει τα ολόκληρα, φυσικά τρόφιμα με βιομηχανικά σκευάσματα.  Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) είναι σχεδιασμένα να είναι «υπερ-νόστιμα» (hyper–palatable) μέσω του συνδυασμού λίπους, ζάχαρης και αλατιού, παρακάμπτοντας τους φυσικούς μηχανισμούς κορεσμού του εγκεφάλου.

Β.  Επιστημονικά  τα πρόβλημα σχετίζονται άμεσα με την κατακόρυφη αύξηση της παχυσαρκίας, του διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακών νοσημάτων. Καταναλώνουμε θερμίδες, αλλά είμαστε υποσιτισμένοι σε μικροθρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, μέταλλα).

Παρά τις αρνητικές επιπτώσεις των UPF, η σύγχρονη τεχνολογία τροφίμων δεν είναι εξ ορισμού επιβλαβής. Η επεξεργασία των τροφίμων προσφέρει επίσης σημαντικά οφέλη:

• Ασφάλεια και Παστερίωση: Εξαλείφει επικίνδυνα παθογόνα βακτήρια από το γάλα και τα παράγωγά του.
• Μείωση της Σπατάλης: Η κατάψυξη και η κονσερβοποίηση επιτρέπουν τη διατήρηση των τροφίμων για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Εμπλουτισμός: Ορισμένα επεξεργασμένα τρόφιμα (π.χ. φυτικά γάλατα ή δημητριακά ολικής άλεσης) εμπλουτίζονται με απαραίτητες βιταμίνες (D, B12) και ιχνοστοιχεία.

Τα  επεξεργασμένα τρόφιμα δεν είναι μόνο αυτά που μας έρχονται πρώτα στο μυαλό. Κάθε φορά που μαγειρεύουμε, ψύχουμε, στην ουσία θεωρούμε τα τρόφιμα ως επεξεργασμένα, καθώς έχουν περάσει μια προεργασία μέχρι να φτάσουν στο πιάτο μας που πολλές φορές μας ωφελεί, λαμβάνοντας ένα υγιεινό τελικό προϊόν.  Η ερώτηση λοιπόν έχει να κάνει με το ποιά ακριβώς επεξεργασία θεωρούμε πως καθιστά ένα τρόφιμο ανθυγιεινό και πώς κατά κάποιο τρόπο μπορούμε να επωφεληθούμε. Άρα, το θέμα είναι να σταθμιστεί η επικινδυνότητα τους σε αντιπαράθεση με τα οφέλη τους.

Παρά ταύτα, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (Ultra-Processed Foods – UPF) αποτελούν πράγματι μία από τις μεγαλύτερες διατροφικές προκλήσεις του 21ου αιώνα, καθώς συνδυάζουν την τεχνολογική καινοτομία με σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με το Σύστημα Ταξινόμησης NOVA, πρόκειται για βιομηχανικά σκευάσματα που αποτελούνται κυρίως από χημικά πρόσθετα, συντηρητικά, τεχνητά αρώματα, ενισχυτικά γεύσης και ελάχιστα έως καθόλου αυτούσια τρόφιμα.

Γιατί Θεωρούνται η «Μάστιγα» της Εποχής μας;

Η ευρεία κατανάλωσή τους συνδέεται άμεσα με την αύξηση των σύγχρονων χρόνιων παθήσεων. Οι βασικότεροι κίνδυνοι περιλαμβάνουν:

• Χρόνιες Παθήσεις: Μελέτες δείχνουν ότι η υψηλή κατανάλωση UPF αυξάνει τον κίνδυνο για παχυσαρκία, καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου.
• Νευρολογικές Επιπτώσεις: Πρόσφατες έρευνες συνδέουν τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών και αρνητικές επιδράσεις στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.
• Καταστροφή του Μικροβιώματος: Η επιστήμη πλέον αναγνωρίζει το έντερο ως τον «δεύτερο εγκέφαλο» και τον θεμέλιο λίθο του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Τα τεχνητά γλυκαντικά και οι γαλακτωματοποιητές αλλοιώνουν την εντερική μικροβιακή χλωρίδα, προκαλώντας φλεγμονές στο πεπτικό σύστημα. Έτσι η  σύγχρονη διατροφή στερείται φυτικών ινών (τροφή για τα καλά βακτήρια) και είναι γεμάτη τεχνητά άχρηστα « σκουπίδια».
  Η «δυσβίωση» (διατάραξη των βακτηρίων του εντέρου) συνδέεται με αυτοάνοσα νοσήματα, φλεγμονές, ακόμη και με προβλήματα ψυχικής υγείας (κατάθλιψη, άγχος) μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου.
• Σχεδιασμένα για «Εθισμό»: Ο συνδυασμός υψηλών επιπέδων ζάχαρης, αλατιού και ανθυγιεινών λιπαρών ενεργοποιεί το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου, οδηγώντας σε υπερφαγία.

Ποια Τρόφιμα Ανήκουν σε Αυτή την Κατηγορία;

Μερικά από τα πιο κοινά υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα που καταναλώνονται καθημερινά είναι:

• Συσκευασμένα αλμυρά σνακ (πατατάκια, γαριδάκια)
• Αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά και βιομηχανικοί χυμοί
• Επεξεργασμένα κρέατα και αλλαντικά (λουκάνικα, σαλάμια, nuggets)
• Έτοιμα συσκευασμένα γεύματα (πίτσες, noodles στιγμής)
• Δημητριακά πρωινού με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη

Γιατί όμως, είναι τόσο ανεπιθύμητα τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα;;;;;;

Διότι :

• Συνήθως έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και βιταμίνες.
• Περιέχουν υπερβολικές ποσότητες ζάχαρης και σιροπιού καλαμποκιού, το οποίο είναι πλούσιο σε φρουκτόζη.
• Περιέχουν τεχνητά  και  χημικών συστατικά, που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της γεύσης, της υφής και της όψης τους. Παράγοντες διόρθωσης υφής (πχ. σταθεροποιητές, πηκτικοί παράγοντες) και συντηρητικά όπως είναι οι τεχνητές αρωματικές ύλες,  τεχνητές χρωστικές ουσίες.
• Είναι πλούσια σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες που διασπούνται γρηγορότερα από το σώμα σε σχέση με τους μη επεξεργασμένους, με αποτέλεσμα να οδηγούν σε απότομες και γρήγορες αυξήσεις στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ύστερα, όταν τα επίπεδα αυτά πέσουν συνήθως παρουσιάζεται αυξημένο αίσθημα πείνας και μειωμένη ενέργεια.
• Έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε απαραίτητα θρεπτικά συστατικά,  και επιπλέων σε μερικές περιπτώσεις, γίνεται προσθήκη σύνθετων βιταμινών και μετάλλων στα τρόφιμα αυτά, μετά την επεξεργασία.
• Έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, καθώς οι περισσότερες χάνονται κατά το στάδιο της επεξεργασίας.
• Είναι υψηλά σε θερμίδες. Περιέχουν  μικρή μόνο ποσότητα φυτικών ινών, με αποτέλεσμα να απαιτείται λιγότερη ενέργεια για την κατανάλωση και πέψη τους σε σχέση με τα λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα.  Αυτό έχει ως συνέπεια την ευκολότερη κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων σε μικρότερο χρονικό διάστημα, κάτι το οποίο οδηγεί σε πρόσληψη περισσότερων θερμίδων και πιθανή ακούσια αύξηση του σωματικού βάρους.
• Είναι πλούσια σε trans λιπαρά.  τα οποία αυξάνουν τη φλεγμονή στο σώμα και τα επίπεδα της LDL («κακής») χοληστερόλης.

Αλλαντικά, το πρώτο χαρακτηριστικό –  προϊόν επεξεργασμένο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχουν κατατάξει τα επεξεργασμένα κρέατα (αλλαντικά) στην Ομάδα 1 των καρκινογόνων ουσιών (επιβεβαιωμένα καρκινογόνα για τον άνθρωπο). Το επεξεργασμένο κρέας (όπως σαλάμι, ζαμπόν, λουκάνικα, μπέικον) ανήκει στην ίδια κατηγορία επικινδυνότητας με το κάπνισμα και τον αμίαντο, γεγονός που αφορά την κατηγορία της απόδειξης και όχι το μέγεθος του κινδύνου. Η κατανάλωση 50 γραμμαρίων επεξεργασμένου κρέατος την ημέρα (περίπου 2 φέτες μπέικον) αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 18%.

Η καρκινογένεση αποδίδεται στα πρόσθετα (νιτρικά και νιτρώδη άλατα που σχηματίζουν νιτροζαμίνες), στο κάπνισμα/ψήσιμο σε υψηλές θερμοκρασίες (που δημιουργούν πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες) και στην υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Global Diet Quality Project που περιλαμβάνονται στους δείκτες διατροφής, το ποσοστό των ανθρώπων που καταναλώνουν επεξεργασμένο κρέας σε καθημερινή ή πολύ συχνή βάση διαφέρει σημαντικά ανά χώρα:

• Υψηλά ποσοστά πληθυσμού: Χώρες όπως η Δομινικανή Δημοκρατία (άνω του 53%), το Καζακστάν (περίπου 49%), η Ρωσία (46,9%) και οι ΗΠΑ (46,8%) έχουν από τα μεγαλύτερα ποσοστά πολιτών που τρώνε συστηματικά αλλαντικά.
• Χαμηλά ποσοστά πληθυσμού: Χώρες όπως το Αφγανιστάν (0,3%) και η Υεμένη (0,9%) βρίσκονται στο χαμηλότερο άκρο της κλίμακας.
• Ευρώπη: Χώρες όπως η Γερμανία και η Σλοβακία βρίσκονται σταθερά στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης σε όγκο κατανάλωσης αλλαντικών (κυρίως λόγω της κουλτούρας των λουκάνικων και των cutlets).
• Ελλάδα: Στην Ελλάδα, αν και η συνολική κατανάλωση κρέατος παραμένει υψηλή, τα πρόσφατα εγχώρια στατιστικά στοιχεία δείχνουν μια τάση μείωσης στην αγορά αλλαντικών κατά 35,4% σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια (κυρίως λόγω στροφής σε άλλες πηγές πρωτεΐνης και οικονομικών παραγόντων).

Οι περιοχές με την υψηλότερη κατανάλωση: Η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς και η Κεντρική Ασία, καταγράφουν τον υψηλότερο μέσο όρο παγκοσμίως, ο οποίος αγγίζει περίπου τα 54 γραμμάρια την ημέρα ανά άτομο.

Ποιες είναι όμως οι κύριες χημικές ουσίες που προστίθενται στα κρέατα κατά την επεξεργασία τους;

> Τα αλλαντικά έχουν πρώτα από όλα, υψηλή περιεκτικότητα σε νιτρικά και νιτρώδη.

Τα νιτρικά άλατα που χρησιμοποιούνται από την βιομηχανία τροφίμων σαν συντηρητικά στα επεξεργασμένα κρέατα όπως το μπέικον, τα σαλάμια, τα λουκάνικα και τα hot dogs,  είναι το νιτρικό νάτριο (Ε251) και το νιτρικό κάλιο (Ε252) ενώ τα νιτρώδη άλατα είναι το νιτρώδες νάτριο (E250) και το  νιτρώδες κάλιο (Ε249). 

Τα νιτρώδη και νιτρικά άλατα (E250 και E251) έχουν διπλή όψη: είναι απαραίτητα για την ασφάλεια των τροφίμων, αλλά η υπερβολική κατανάλωσή τους κρύβει κινδύνους για την υγεία.

• Το Θετικό (Ασφάλεια): Είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να εμποδιστεί η ανάπτυξη του βακτηρίου που προκαλεί τη θανατηφόρα αλλαντίαση. Παράλληλα, δίνουν στα αλλαντικά το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα τους και εμποδίζουν το τάγγισμα του λίπους.
• Το Αρνητικό (Κίνδυνοι για την υγεία): Όταν τα νιτρώδη άλατα μαγειρεύονται σε υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. όταν τηγανίζουμε μπέικον ή λουκάνικα) ή όταν έρχονται σε επαφή με τα οξέα του στομάχου, ενώνονται με αμίνες και σχηματίζουν νιτροζαμίνες. Οι νιτροζαμίνες είναι ισχυρές καρκινογόνες ενώσεις.

Στα επεξεργασμένα τρόφιμα τα νιτρικά άλατα δεν μας απασχολούν από την πλευρά της τοξικότητας στα τρόφιμα, γιατί τα ίδια δεν είναι τοξικά. 

Σε αλλαντικά, μάλιστα, οι χρήση τους ως συντηρητικά,  είναι αναγκαία και αναπόφευκτη. Εκτός από τη βελτίωση του χρώματος και της γεύσης, βρέθηκε, ότι παρεμποδίζουν την ανάπτυξη ενός από τους πιο τοξικούς μικροοργανισμούς που είναι το κλωστρίδιο του βοτουλισμού (Clostridium botulinum), του οποίου η τοξίνη προκαλεί τη λεγόμενη «αλλαντίαση».

Υπάρχει όμως περίπτωση, τα νιτρικά με χημικές αντιδράσεις (αναγωγής), να μετατραπούν σε νιτρώδη. Τα νιτρώδη άλατα στη συνέχεια, μετά από μία σειρά αντιδράσεων που δεν λαμβάνουν χώρα πάντοτε, αλλά μόνον όταν δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες, μετατρέπονται σε νιτροσαμίνες. Όταν τα νιτρώδη άλατα μαγειρεύονται σε υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. όταν τηγανίζουμε μπέικον ή λουκάνικα) ή όταν έρχονται σε επαφή με τα οξέα του στομάχου, ενώνονται με αμίνες και σχηματίζουν νιτροζαμίνες. Οι νιτροζαμίνες είναι ισχυρές καρκινογόνες ενώσεις, αφού προκαλούν μεταλλάξεις και τερατογενέσεις.

Πάμε από την αρχή. 

Από επιστημονική άποψη η μυοσφαιρίνη είναι η πρωτεΐνη στην οποία οφείλεται η ποικιλία των κόκκινων χρωμάτων του κρέατος. Αυτό συμβαίνει διότι μπορεί να έχει στο μυϊκό ιστό διαφορετικές χημικές δομές. Είναι φορέας οξυγόνου στους ιστούς και έχει έντονο κόκκινο χρώμα (οξυ-μυοσφαιρίνη). Με τη θανάτωση του ζώου, όμως, αρχίζουν να λαμβάνουν χώρα οξειδωτικές αντιδράσεις και η οξυ-μυοσφαιρίνη μετατρέπεται στη σκουρόχρωμη μετα-μυοσφαιρίνη. Προκειμένου, λοιπόν, το κρέας να φαίνεται πιο φρέσκο, προστίθενται τα νιτρικά και τα νιτρώδη τα οποία αλληλεπιδρούν με τη μυοσφαιρίνη και σχηματίζεται η νιτροζυλομυοσφαιρίνη που έχει έντονο ανοικτό κόκκινο-ροζ χρώμα. Σε αυτό οφείλεται το χαρακτηριστικό χρώμα των αλλαντικών.

Τι γίνεται παρακάτω;

 Κατά την κατανάλωση τους, όμως, η  νιτροζυλομυοσφαιρίνη μεταβολίζεται και τα νιτρικά ενώνονται με αμίνες σχηματίζοντας νιτροζαμίνες, ενώσεις με μεγάλη καρκινογενετική δραστικότητα και, άρα, τοξικότητα κυρίως για το γαστρικό σωλήνα, το στομάχι και τον οισοφάγο. Η δηλητηρίαση αυτή επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα του ανθρώπου και μπορεί να προκληθεί θάνατος ακόμα και σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις.

 Τα επίπεδα νιτρικών/νιτρώδων στα αλλαντικά επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως το pH, τη θερμοκρασία, το χρόνο αποθήκευσης, το ποσοστό υγρασίας, τη θερμική επεξεργασία και την παρουσία αντιοξειδωτικών ουσιών που καθυστερούν τη διαδικασία της οξείδωσης του λίπους (π.χ. ασκορβικό νάτριο).

Άρα προσοχή

 Παρά το γεγονός ότι αν ένα τρόφιμο ήταν επιβλαβές, δεν θα κυκλοφορούσε θεωρητικά στην αγορά, καλό είναι πάντα να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στις διατροφικές ετικέτες. Σκοπός σε μια επιχείρηση είναι η μείωση των επιπέδων νιτρικών/νιτρώδων ώστε να διατηρηθούν τα επίπεδα νιτροζαμινών όσο γίνεται χαμηλότερα και να εξασφαλιστεί η μικροβιακή σταθερότητα των προϊόντων.

Αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε, τουλάχιστον ας περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο την κατανάλωση τροφών με προσθετικές ύλες.

Εφόσον, είναι αδύνατων η σύγχρονη βιοτεχνία και οι διατροφή  να «απαλλαχτεί»  από τα  επεξεργασμένο προϊόν κατά συνέπια, οι κίνδυνοι στα τρόφιμα δεν μπορούν ποτέ να μηδενιστούν, αλλά μπορούμε να σταματήσουμε την ανάπτυξη τους ή να ελέγξουμε το επίπεδο που ανιχνεύονται στα τρόφιμα, έτσι ώστε να είναι ασφαλή όταν θα καταναλωθούν.

Άλλο ζήτημα είναι οι πανταχού παρών οι ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΊ.

 Έρχονται να επιβαρύνουν την κατάσταση οι λεγόμενοι αλλοιογόνοι και οι παθογόνοι μικροοργανισμοί. 

Ναι, τα αλλαντικά μπορούν να υποστούν σοβαρές αλλοιώσεις από μικροοργανισμούς και να γίνουν εξαιρετικά τοξικά για τον άνθρωπο.

Η πιο επικίνδυνη και γνωστή μορφή τοξικότητας που σχετίζεται ιστορικά με τα αλλαντικά είναι η αλλαντίαση. Πρόκειται για μια σπάνια αλλά εξαιρετικά σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρα παραλυτική νόσο. Προκαλείται από ένα από τα πιο ισχυρά δηλητήρια: την αλλαντοτοξίνη, ή αλλαντική τοξίνη. 

Το παθογόνο βακτήριο της αλλαντίασης Clostridium botulinum: αναπτύσσεται σε περιβάλλοντα χωρίς οξυγόνο (όπως οι αεροστεγείς συσκευασίες αλλαντικών ή οι κονσέρβες).   Καθώς πολλαπλασιάζεται, παράγει την αλλαντική τοξίνη (Botulinum toxin), η οποία είναι μια από τις πιο ισχυρές φυσικές τοξικές ουσίες στον κόσμο. Η τοξίνη αυτή προσβάλλει το νευρικό σύστημα και εμποδίζει τη λειτουργία των μυών.

Εκτός από το κλωστηρίδιο της αλλαντίασης, στα αλλοιωμένα αλλαντικά μπορούν να αναπτυχθούν και άλλα επικίνδυνα παθογόνα βακτήρια, όπως η Λιστέρια (Listeria monocytogenes). Το βακτήριο αυτό μπορεί να αναπτυχθεί ακόμη και σε θερμοκρασίες ψυγείου και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για εγκύους, νεογνά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Την επικινδυνότητα από την παρουσία του παθογόνου μικροβίου Listeria monocytogenes σε μη προσυσκευασμένα προϊόντα κρέατος θερμικής επεξεργασίας καταδεικνύει έρευνα του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.  Ειδικότερα, τα προϊόντα που  περιλαμβάνουν φέτες από καπνιστό ή βραστό ζαμπόν, καπνιστή ή βραστή γαλοπούλα, καπνιστό ή βραστό κοτόπουλο, πάριζα και μορταδέλα που κόβονται στα μηχανήματα κοπής των σούπερ μάρκετ, παρουσία του πελάτη. Παράγοντες που σχετίζονται με τον κίνδυνο λιστερίωσης έχουν να κάνουν με τον χειρισμό, τη διατήρηση και τον χρόνο κατανάλωσης αυτών των προϊόντων.

Η Σαλμονέλα (Salmonella) & Σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus) προκαλούν έντονες τροφικές δηλητηριάσεις με συμπτώματα όπως έμετο, διάρροια και πυρετό.

Ναι, ακόμη και με την παρουσία τόσων συντηρητικών, τα αλλαντικά μπορούν να αλλοιωθούν αν δεν τηρηθούν οι σωστές συνθήκες.

Τα συντηρητικά (όπως τα νιτρώδη και νιτρικά άλατα, E250 και E251) προστίθενται ακριβώς για να εμποδίσουν την ανάπτυξη επικίνδυνων βακτηρίων όπως το Clostridium botulinum. Ωστόσο, δεν κάνουν το τρόφιμο άτρωτο.

Η προστασία των συντηρητικών μπορεί να «σπάσει» για τους εξής λόγους:

1. Διακοπή της ψυκτικής αλυσίδας

Τα συντηρητικά λειτουργούν συνδυαστικά με τη χαμηλή θερμοκρασία. Αν τα αλλαντικά μείνουν εκτός ψυγείου για ώρες (π.χ. στο αυτοκίνητο μετά το σούπερ μάρκετ ή στο τραπέζι), τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται με τέτοια ταχύτητα που ξεπερνούν τη δράση των συντηρητικών.

2. Άνοιγμα της συσκευασίας

Όταν ανοίγετε μια αεροστεγή συσκευασία εισέρχεται οξυγόνο και μικρόβια από το περιβάλλον (από τον αέρα, τα χέρια μας ή το μαχαίρι). Το προστατευτικό περιβάλλον χάνεται και ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση – ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων . Γι’ αυτό, μετά το άνοιγμα, τα αλλαντικά πρέπει να καταναλώνονται μέσα σε 3 έως 5 ημέρες, ανεξάρτητα από την ημερομηνία λήξης που έγραφε η κλειστή συσκευασία.

3. Ανθεκτικά βακτήρια (Λιστέρια)

Κάποια παθογόνα, όπως η Listeria, έχουν την ικανότητα να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται αργά ακόμη και σε περιβάλλον με αλάτι, συντηρητικά και χαμηλές θερμοκρασίες (μέσα στο ψυγείο).

4. Ημερομηνία λήξης

Με την πάροδο του χρόνου, η αποτελεσματικότητα των συντηρητικών εξασθενεί. Αν το προϊόν ξεπεράσει την ημερομηνία λήξης του, η ασφάλειά του δεν είναι πλέον εγγυημένη.

5. Ο χρόνος που αντέχουν τα αλλαντικά μετά το άνοιγμα διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος τους (αν είναι βραστά ή ωρίμανσης), καθώς η υγρασία τους παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη μικροοργανισμών.

Τα βραστά αλλαντικά χαλάνε πολύ γρήγορα επειδή έχουν υψηλά ποσοστά υγρασίας. Αντίθετα, τα αλλαντικά ωρίμανσης (αέρος) αντέχουν περισσότερο επειδή είναι πιο ξηρά και περιέχουν περισσότερο αλάτι.

Χρόνος Συντήρησης στο Ψυγείο (Μετά το Άνοιγμα)

Όλα τα αλλαντικά πρέπει να φυλάσσονται στο ψυγείο (σε θερμοκρασία 4°C ή χαμηλότερη), ιδανικά κλεισμένα αεροστεγώς σε τάπερ ή ειδικό χαρτί αλλαντικών.

Ύποπτα σημάδια αλλοίωσης.

Μην καταναλώνετε αλλαντικά εάν παρατηρήσετε:

Αλλαγή στο χρώμα (π.χ. πρασινωπές, γκριζωπές ή ασπριδερές κηλίδες).

Δυσάρεστη ή ξινή οσμή.

Γλοιώδη υφή στην επιφάνειά τους.

Φούσκωμα της συσκευασίας (ένδειξη παραγωγής αερίων από βακτήρια).

Πώς να προστατευτείτε

Συντηρείτε πάντα τα αλλαντικά στο ψυγείο και καταναλώστε τα μέσα σε λίγες ημέρες από το άνοιγμα της συσκευασίας.

Τηρείτε αυστηρά την ημερομηνία λήξης.

Μην δοκιμάζετε ποτέ αλλαντικά που σας φαίνονται ύποπτα στην όψη ή τη μυρωδιά

Τι να προσέχουμε

Στα νωπά κρέατα δεν υπάρχει ιδιαίτερο πρόβλημα, αλλά υπάρχουν διακυμάνσεις στις τιμές των νιτρικών ανάλογα με την εποχή και τις τροφές που τρώνε τα ζώα. Αυτές οι εποχιακές διακυμάνσεις μπορούν να γίνουν αντικείμενο περαιτέρω έρευνας. Επομένως αν δεν υπάρχει κατάχρηση και η κατανάλωση γίνεται με μέτρο, ένα άτομο που ζυγίζει 65 kg δεν υπερβαίνει την επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα των 240,5mg

Σε ότι αφορά τα υπόλοιπα συντηρημένα κρέατα μεγάλο πρόβλημα υπάρχει στη γαλοπούλα και ακόμη μεγαλύτερο στο ζαμπόν,  δηλαδή με 20g ζαμπόν παίρνουμε περίπου 60 mg νιτρικά.  Εάν ο καταναλωτής είναι παιδί των 25 kg (μέγιστη επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα 92,5mg) τότε τα 60mg νιτρικά αντιστοιχούν στα 2/3 της επιτρεπόμενης ημερήσιας ποσότητας και πρέπει να ληφθεί σοβαρότερα υπόψη νοουμένου ότι θα πάρει νιτρικά και από άλλες πηγές, τις πατάτες, τα φρούτα, τα λαχανικά και το νερό.

Ανησυχητική πολύ, είναι η κατάσταση με τα καπνιστά ψάρια, αφού καταναλώνοντας 20 g καπνιστού σολομού έχουμε ήδη προσλάβει 85 mg νιτρικά, ποσότητα που για ένα παιδί 25Kg αντιστοιχεί σχεδόν στην ανώτατη επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα που μπορεί να λάβει και επειδή θα καταναλώσει και άλλες τροφές με νιτρικά θα υπερβεί κατά πολύ το όριο ασφάλειας Ίσως είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι πρόσφατα, το 2014, η Νορβηγική Κυβέρνηση με οδηγία της, δε συστήνει τη χρήση νιτρικών στην συντήρηση καπνιστών ψαριών.

Εκτός από τα παιδιά, άλλη ευαίσθητη ομάδα του πληθυσμού, που πρέπει να προσέξει τι καταναλώνει, είναι οι καπνιστές. Αυτό διότι στον ανθρώπινο οργανισμό η νικοτίνη σχηματίζει με τα νιτρώδη την Ν-νιτροζο-νορνικοτίνη, ουσία πολύ καρκινογόνα, που βρέθηκε ότι προκαλεί καρκίνο του στόματος σε πειραματόζωα σε ποσοστό 100%

• Θέλετε να μάθετε αν υπάρχουν αλλαντικά χωρίς νιτρώδη στην αγορά και πόσο ασφαλή είναι;

Ναι, υπάρχουν πλέον στην αγορά αλλαντικά χωρίς χημικά νιτρώδη άλατα, αλλά η ασφάλειά τους από μικρόβια εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη μέθοδο παραγωγής τους και τη δική μας προσοχή στη συντήρηση.

Η βιομηχανία τροφίμων, ανταποκρινόμενη στην ανάγκη των καταναλωτών για πιο υγιεινές επιλογές, έχει αναπτύξει εναλλακτικές μεθόδους, οι οποίες όμως χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες που επηρεάζουν διαφορετικά τη μικροβιακή ασφάλεια:

1. Αλλαντικά με «Φυσικά Νιτρώδη» (Προσοχή στην παγίδα)

Πολλά αλλαντικά που διαφημίζονται ως “χωρίς προσθήκη νιτρωδών” χρησιμοποιούν εκχυλίσματα λαχανικών (κυρίως από σέλινο, παντζάρι ή σπανάκι).

• Πόσο ασφαλή είναι: Είναι απόλυτα ασφαλή από μικρόβια. Τα λαχανικά αυτά είναι από τη φύση τους πλούσια σε νιτρικά άλατα, τα οποία κατά την επεξεργασία μετατρέπονται σε νιτρώδη.
• Η αλήθεια για την υγεία: Από μικροβιολογικής άποψης προστατεύουν εξίσου καλά από την αλλαντίαση και τη λιστέρια. Ωστόσο, χημικά είναι ακριβώς η ίδια ουσία, που σημαίνει ότι στο στομάχι μας μπορούν να σχηματίσουν τις ίδιες βλαβερές νιτροζαμίνες.

2. 100% Φυσικά Αλλαντικά (Χωρίς κανένα είδος νιτρωδών)

Εδώ ανήκουν ορισμένα παραδοσιακά αλλαντικά (π.χ. αυθεντικό προσούτο ωρίμανσης, παραδοσιακοί καβουρμάδες, ορισμένα βιολογικά λουκάνικα). Αυτά δεν περιέχουν ούτε χημικά ούτε φυτικά νιτρώδη.

• Πώς εξασφαλίζεται η ασφάλεια: Για να μην αναπτυχθούν μικρόβια, οι παραγωγοί βασίζονται σε άλλους φυσικούς «φραγμούς»:
  • Πολύ αλάτι και αποξήρανση: Στα αλλαντικά αέρος/ωρίμανσης, η έλλειψη υγρασίας και το υψηλό αλάτι εμποδίζουν φυσικά τα βακτήρια.
  • Φυσικά αντιοξειδωτικά: Χρησιμοποιούνται βότανα, μπαχαρικά, κρασί ή πολυφαινόλες ελιάς.
  • Υψηλή Πίεση (HHP): Μια σύγχρονη τεχνολογία όπου το τελικό προϊόν υποβάλλεται σε ακραία υδροστατική πίεση που εξουδετερώνει τα παθογόνα μικρόβια χωρίς θέρμανση ή χημικά.

 Τα 100% φυσικά αλλαντικά (ειδικά τα βραστά, όπως η γαλοπούλα ή το ζαμπόν χωρίς κανένα νιτρώδες) είναι πιο ευάλωτα σε μικροβιακές επιμολύνσεις (π.χ. Λιστέρια) και αλλοιώσεις σε σχέση με τα συμβατικά.

Επειδή τους λείπει η ισχυρή χημική «ασπίδα», η ασφάλειά τους μετατοπίζεται αποκλειστικά στον καταναλωτή. Αν επιλέγετε τέτοια προϊόντα, πρέπει να είστε διπλά προσεκτικοί:

1. Μικρότερη διάρκεια ζωής: Χαλάνε πολύ πιο γρήγορα στο ψυγείο (συχνά πρέπει να καταναλωθούν σε 2-3 ημέρες από το άνοιγμα).
2. Απόλυτη ψύξη: Δεν πρέπει να μείνουν ούτε λεπτό εκτός ψυγείου.

Οι υγιεινές εναλλακτικές λύσεις για τοστ και σνακ (π.χ. στήθος κοτόπουλο στο σπίτι).

Το σπιτικό στήθος κοτόπουλου ή γαλοπούλας είναι η καλύτερη, πιο οικονομική και 100% ασφαλής εναλλακτική λύση στα αλλαντικά του εμπορίου. Δεν περιέχει κρυφά συντηρητικά, έχει ελάχιστο νάτριο (αλάτι) και προσφέρει καθαρή πρωτεΐνη.

Πώς να Προστατευτείτε.;

Η σωστή συντήρηση των τροφίμων στο ψυγείο βασίζεται στη σωστή κατανομή τους ανά ράφι, καθώς η θερμοκρασία δεν είναι ίδια σε ολόκληρο τον θάλαμο. Για να παραμείνουν τα τρόφιμα ασφαλή και φρέσκα, η γενική θερμοκρασία του ψυγείου πρέπει να ρυθμίζεται σταθερά μεταξύ 1°C και 4°C.

Ακολουθεί ο ιδανικός οδηγός οργάνωσης ανά ζώνη, σύμφωνα με τους κανόνες υγιεινής:

Οργάνωση ανά Ράφι (Από πάνω προς τα κάτω)

• Πάνω Ράφι (7-8°C): Είναι το σημείο με τη λιγότερη ψύξη. Εδώ τοποθετούνται έτοιμα φαγητά (σε κλειστά δοχεία), γλυκά, αυγά και τρόφιμα που δεν χρειάζονται μαγείρεμα.
• Μεσαίο Ράφι (4°C): Ιδανικό για γαλακτοκομικά (τυριά, γιαούρτι), αλλαντικά και μαγειρεμένα περισσεύματα (leftovers).
• Κάτω Ράφι (2°C – Το πιο κρύο σημείο): Εδώ πρέπει να μπαίνουν αποκλειστικά τα ωμά κρέατα, πουλερικά και φρέσκα ψάρια. Πρέπει πάντα να είναι καλά σφραγισμένα σε δοχεία ή μεμβράνη για να μην στάξουν υγρά σε άλλα τρόφιμα (κίνδυνος διασταυρούμενης επιμόλυνσης).
• Συρτάρια (10°C): Έχουν σχεδιαστεί για φρούτα και λαχανικά. Αποθηκεύστε τα χωρίς να τα κλείνετε αεροστεγώς και χρησιμοποιήστε απορροφητικό χαρτί κουζίνας στον πάτο για να μαζεύει την υγρασία και να αποφεύγεται η μούχλα.
• Πόρτα του Ψυγείου (10-11°C): Είναι το σημείο με τις μεγαλύτερες διακυμάνσεις θερμοκρασίας λόγω του ανοιγοκλείσματος. Βάζετε μόνο αναψυκτικά, νερό,  μουστάρδα, κέτσαπ και βούτυρο. Αποφύγετε να βάζετε το γάλα στην πόρτα.
• 4 Χρυσές Συμβουλές Ασφάλειας

1. Μην υπερφορτώνετε το ψυγείο: Αν τα ράφια είναι τίγκα, ο κρύος αέρας δεν μπορεί να κυκλοφορήσει ελεύθερα, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία να ανεβαίνει και τα τρόφιμα να χαλάνε πιο γρήγορα.
2. Ποτέ ζεστό φαγητό στο ψυγείο: Αφήστε το μαγειρεμένο φαγητό να κρυώσει (όχι όμως πάνω από 2 ώρες εκτός ψυγείου) πριν το βάλετε μέσα. Αν μπει καυτό, θα ανεβάσει τη θερμοκρασία όλου του ψυγείου, θέτοντας σε κίνδυνο τα υπόλοιπα τρόφιμα.
3. Ο κανόνας FIFO (First In, First Out): Όταν ψωνίζετε, τοποθετείτε τα νέα προϊόντα στο βάθος του ραφιού και φέρνετε μπροστά αυτά που λήγουν σύντομα για να καταναλωθούν πρώτα.
4. Σωστή απόψυξη: Όταν βγάζετε κρέας ή ψάρι από την κατάψυξη, το ξεπάγωμα πρέπει να γίνεται πάντα μέσα στη συντήρηση του ψυγείου (από την προηγούμενη μέρα) και ποτέ στον πάγκο της κουζίνας. 

Βασισμένος στα αποτελέσματα της μελέτης αυτής, ο ΕΦΕΤ συστήνει στους καταναλωτές:

1. Θερμοκρασία ψυγείου μικρότερη των 5° C και έλεγχος αυτής ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
2. Τακτικός καθαρισμός του ψυγείου.
3. Διατήρηση των μη προσυσκευασμένων αλλαντικών θερμικής επεξεργασίας, όπως καπνιστή – βραστή γαλοπούλα και πάριζα, σε θερμοκρασίες κάτω από 5° C και όχι περισσότερο από δύο εβδομάδες μετά την αγορά.
4. Καλό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι, πριν και μετά τον χειρισμό των προϊόντων αυτών.
5. Πλύσιμο των σκευών, των επιφανειών κοπής και των επιφανειών που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα αυτά μετά από κάθε χρήση.
6. Ελαχιστοποίηση του χρόνο παραμονής των προϊόντων αυτών εκτός ψυγείου.
7. Τοποθέτηση των προϊόντων αυτών σε καθαρά και καλά σφραγισμένα δοχεία καθώς και αποφυγή επαφής τους με άλλα προϊόντα όπως μαλακά τυριά (π.χ. φέτα, μυζήθρα) για την αποφυγή επιμόλυνσης.
8. Τήρηση των αναγραφόμενων στην επισήμανση ημερομηνιών κατανάλωσης των προσυσκευασμένων αλλαντικών θερμικής επεξεργασίας.

Για να μειώσετε την έκθεσή σας στα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα, οι ειδικοί του NutriHow και του OW.gr συνιστούν:

1. Διαβάζετε τις Ετικέτες: Αν ένα προϊόν περιέχει περισσότερα από 5 συστατικά ή άγνωστες χημικές ονομασίες, ανήκει πιθανότατα στα UPF.
2. Επιλέγετε Φυσικές Τροφές: Βασίστε τη διατροφή σας σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς και ανεπεξέργαστο κρέας ή ψάρι.
3. Μειώστε το Έτοιμο Φαγητό: Προτιμήστε το σπιτικό μαγείρεμα, όπου έχετε τον απόλυτο έλεγχο των υλικών.

Το Παράδοξο 2. 

Χημικά, Πλαστικά και «Αιώνια Ρύπανση».

 Η τεχνολογική πρόοδος έφερε μαζί της και την αόρατη επιμόλυνση της τροφικής αλυσίδας.

Α. Μικροπλαστικά βρίσκονται πλέον στο θαλασσινό αλάτι, στα ψάρια, ακόμα και στο πόσιμο νερό. Παράλληλα, οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (χημικά από συσκευασίες και φυτοφάρμακα) εισχωρούν στα τρόφιμα.

Β. Αυτές οι ουσίες μιμούνται τις ορμόνες του σώματος, προκαλώντας προβλήματα γονιμότητας, μεταβολικές διαταραχές και αυξημένο κίνδυνο καρκινογενέσεων.

Τα «αιώνια χημικά» (PFAS), τα μικροπλαστικά και οι χημικές ουσίες στις συσκευασίες τροφίμων συνδέονται άμεσα με τα αλλαντικά κυρίως μέσω του τρόπου παρασκευής, συσκευασίας και αποθήκευσής τους.

1. Πώς περνούν τα χημικά και τα PFAS στα αλλαντικά

• Συσκευασίες και μεμβράνες: Πολλοί τύποι πλαστικών και χάρτινων συσκευασιών (όπως αυτές που χρησιμοποιούνται για κομμένα ή τυποποιημένα αλλαντικά) περιέχουν επιστρώσεις που απωθούν το νερό και το λίπος (συχνά με βάση τα PFAS ή άλλα πρόσθετα).
• Μετανάστευση ουσιών στο λίπος: Τα αλλαντικά είναι πλούσια σε λίπη. Το λίπος, σε συνδυασμό με την πίεση ή την παραμονή στη συσκευασία, λειτουργεί ως «όχημα» που διευκολύνει τη μεταφορά χημικών ουσιών, πλαστικοποιητών ή PFAS από το υλικό της συσκευασίας απευθείας πάνω στο τρόφιμο.
• Τροφική αλυσίδα: Τα ζώα από τα οποία προέρχονται τα κρέατα μπορεί να έχουν εκτεθεί σε μολυσμένο νερό ή έδαφος με PFAS, συσσωρεύοντας ουσίες στους ιστούς τους.

2. Οι κίνδυνοι για την υγεία

• Ανθεκτικότητα: Τα PFAS δεν διασπώνται εύκολα στο περιβάλλον ούτε στον ανθρώπινο οργανισμό (γι’ αυτό ονομάζονται «αιώνια» ή «παντοτινά» χημικά).
• Συσσώρευση: Με τη συχνή κατανάλωση τέτοιων προϊόντων, οι ουσίες αυτές αθροίζονται στο αίμα και στους ιστούς.
• Επιπτώσεις: Έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, διαταραχές στο ορμονικό και ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς και μειωμένη γονιμότητα.

3. Νομοθετικές αλλαγές στην Ευρωπαϊκη Ένωση

• Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε αυστηρότερους περιορισμούς (όπως μέσω του Κανονισμού για τις Συσκευασίες και τα Απορρίμματα Συσκευασιών – PPWR και σχετικών οδηγιών για τα PFAS) με στόχο τη σταδιακή μείωση ή απαγόρευση επικίνδυνων χημικών στις συσκευασίες τροφίμων.

Πώς  να επιλέγετε ασφαλέστερες συσκευασίες;

Η επιλογή ασφαλέστερων συσκευασιών και ο σωστός χειρισμός των τροφίμων είναι τα πιο αποτελεσματικά βήματα για να μειώσετε την έκθεση σε PFAS (αιώνια χημικά), μικροπλαστικά και πλαστικοποιητές (όπως οι φθαλικές ενώσεις και η δισφαινόλη A / BPA).

1. Τα ασφαλέστερα υλικά συσκευασίας και αποθήκευσης

• Γυαλί: Το πιο ασφαλές και αδρανές υλικό. Δεν αντιδρά με τα τρόφιμα, δεν αλλοιώνεται από τα λίπη ή τα οξέα και δεν μεταφέρει χημικά, ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία.
• Ανοξείδωτο ατσάλι (Stainless Steel): Εξαιρετική επιλογή για δοχεία φαγητού, παγούρια και συντήρηση ξηρών ή κρύων τροφίμων.
• Κεραμικά σκεύη: Ασφαλή για αποθήκευση και σερβίρισμα, αρκεί το λούστρο (γλάσο) τους να είναι πιστοποιημένο ως ελεύθερο από μόλυβδο και κάδμιο.

2. Τι να προσέχετε όταν το πλαστικό είναι αναπόφευκτο

Αν πρέπει να χρησιμοποιήσετε πλαστικά δοχεία ή μεμβράνες, ελέγχετε πάντα το τρίγωνο ανακύκλωσης με τον αριθμό (κωδικό αναγνώρισης ρητίνης) στο κάτω μέρος του σκεύους:

• Προτιμήστε (Πιο ασφαλή πλαστικά):
  • Νο 2 (HDPE): Πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας (συνήθως σε μπουκάλια γάλακτος, απορρυπαντικών).
  • Νο 4 (LDPE): Πολυαιθυλένιο χαμηλής πυκνότητας (σακούλες τροφίμων).
  • Νο 5 (PP): Πολυπροπυλένιο (τάπερ φαγητού, δοχεία για γιαούρτι). Θεωρείται το πιο ανθεκτικό στη θερμότητα πλαστικό.
• Αποφύγετε (Υψηλός κίνδυνος διαρροής χημικών):
  • Νο 3 (PVC): Περιέχει φθαλικές ενώσεις και χρησιμοποιείται συχνά σε διάφανες μεμβράνες περιτύλιξης.
  • Νο 6 (PS / Φελιζόλ): Πολυστυρένιο. Μπορεί να απελευθερώσει στυρένιο, ειδικά όταν έρχεται σε επαφή με ζεστά ή λιπαρά τρόφιμα (π.χ. έτοιμος καφές ή φαγητό σε κουτιά φελιζόλ).
  • Νο 7 (Other / Άλλα): Συχνά περιλαμβάνει πολυανθρακικά πλαστικά (Polycarbonate) που περιέχουν BPA.

3. Πρακτικοί κανόνες στην κουζίνα και το super market

• Ποτέ πλαστικό στο μικροκύματα: Ακόμα και αν ένα πλαστικό δοχείο αναγράφει «ασφαλές για μικροκύματα» (microwave safe), αυτό σημαίνει απλώς ότι δεν θα λιώσει. Η θερμότητα επιταχύνει τη μετανάστευση μικροπλαστικών και χημικών στο φαγητό. Μεταφέρετε πάντα το φαγητό σε γυάλινο ή κεραμικό πιάτο πριν το ζεστάνετε.
• Αποφύγετε τις λιπαρές τροφές σε πλαστικό: Τα αλλαντικά, τα τυριά, το κρέας και τα φαγητά με πολύ λάδι απορροφούν τους πλαστικοποιητές πολύ πιο εύκολα. Όταν αγοράζετε αλλαντικά από τον πάγκο, μεταφέρετέ τα στο σπίτι σε ένα γυάλινο δοχείο (τάπερ) αντί να τα αφήνετε για μέρες τυλιγμένα στο πλαστικό χαρτί του super market.
• Προσοχή στα «αντικολλητικά» χαρτιά και συσκευασίες: Πολλά χαρτιά ψησίματος χαμηλής ποιότητας, κουτιά πίτσας ή σακούλες για ποπ κορν μικροκυμάτων είναι επικαλυμμένα με PFAS για να μην ποτίζουν από τα λίπη. Αναζητάτε προϊόντα που αναγράφουν ρητά “PFAS–free“ ή “Fluorine–free“.
• Όχι ζεστά φαγητά σε πλαστικά δοχεία: Αφήνετε το μαγειρεμένο φαγητό να κρυώσει εντελώς πριν το βάλετε σε πλαστικό τάπερ, ή χρησιμοποιήστε γυάλινα δοχεία.
• Πλύσιμο στο χέρι: Η υψηλή θερμότητα και τα ισχυρά απορρυπαντικά του πλυντηρίου πιάτων φθείρουν τα πλαστικά δοχεία, κάνοντάς τα να απελευθερώνουν χημικά πιο εύκολα στις επόμενες χρήσεις.

Το Παράδοξο 3.

Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Επηρεάζει  καθοριστικά τις διατροφικές μας επιλογές, κατευθύνοντας την προσοχή και την κατανάλωσή μας κυρίως προς επεξεργασμένα τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά.

Πώς λειτουργεί η διαφήμιση στη διατροφή μας

Τα σνακ και τα προϊόντα χαμηλής διατροφικής αξίας συχνά συνδέονται στις διαφημίσεις με την παρέα, την ψυχαγωγία, τη χαλάρωση ή την κοινωνική επιτυχία, ενώ τα υγιεινά τρόφιμα προβάλλονται κυρίως στεγνά με βάση τη διατροφική τους αξία.

Το ψηφιακό μάρκετινγκ (social media, influencers, gaming) επηρεάζει έντονα τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών, προωθώντας συχνά τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, σάκχαρα και αλάτι (HFSS).

Η διαφήμιση τροφίμων που απευθύνεται σε παιδιά αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση των διατροφικών τους συνηθειών, συμβάλλοντας σημαντικά στην αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας και στην προτίμηση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά.

Τα παιδιά αποτελούν μια ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα καταναλωτών, καθώς δεν διαθέτουν ακόμη την κριτική σκέψη για να αναγνωρίσουν τον εμπορικό σκοπό μιας διαφήμισης.

Οι εταιρείες χρησιμοποιούν δημοφιλείς παιδικούς ήρωες, μασκότ ή έντονα χρώματα στις συσκευασίες και τα σποτ. Αυτό δημιουργεί μια άμεση αίσθηση οικειότητας και θετικών συναισθημάτων στο παιδί για το προϊόν.

Η “δύναμη της γκρίνιας” (Pester Power): Οι διαφημίσεις στοχεύουν στο να ωθήσουν το παιδί να ζητήσει επίμονα το προϊόν από τους γονείς του στο σούπερ μάρκετ, ασκώντας έμμεση πίεση στην αγοραστική απόφαση της οικογένειας.

Η στρατηγική της προσφοράς ενός μικρού παιχνιδιού μαζί με το γεύμα ή το προϊόν (π.χ. σε δημητριακά ή fast food) μετατοπίζει το ενδιαφέρον του παιδιού από την ποιότητα του φαγητού στην επιβράβευση του παιχνιδιού.

Μέσω των social media, των influencers στο YouTube και των online παιχνιδιών (advergames), οι διαφημίσεις ενσωματώνονται στο περιεχόμενο που καταναλώνει το παιδί για διασκέδαση, κάνοντας τα όρια μεταξύ παιχνιδιού και προώθησης προϊόντων εντελώς δυσδιάκριτα.

Οι επιπτώσεις στην υγεία και τη συμπεριφορά

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), η έκθεση σε διαφημίσεις ανθυγιεινών τροφίμων επηρεάζει άμεσα τις προτιμήσεις των παιδιών, τις αγοραστικές τους απαιτήσεις και τα πρότυπα κατανάλωσης. Αυτό οδηγεί σε:

1. Αλλαγή του γευστικού κριτηρίου: Τα παιδιά συνηθίζουν από νωρίς στις υπερβολικά γλυκές ή αλμυρές γεύσεις, απορρίπτοντας τις φυσικές τροφές όπως τα φρούτα και τα λαχανικά.
2. Αύξηση βάρους: Υπάρχει αποδεδειγμένη συσχέτιση ανάμεσα στις ώρες τηλεθέασης ή χρήσης του διαδικτύου και της αυξημένης κατανάλωσης θερμιδογόνων σνακ.
3. Ψυχολογική επιρροή και πειθώ: Οι τεχνικές μάρκετινγκ δημιουργούν συναισθηματική σύνδεση με τα προϊόντα, επηρεάζοντας την υποσυνείδητη επιθυμία για φαγητό ακόμα και χωρίς πείνα.
4. Διαμόρφωση “τάσεων” (π.χ. προϊόντα light, βιολογικά ή superfoods): Η διαφήμιση μπορεί επίσης να κατευθύνει το κοινό προς πιο υγιεινές ή εναλλακτικές επιλογές, ανάλογα με τις εκάστοτε στρατηγικές και την κριτική σκέψη των καταναλωτών.

Ασφαλώς  η λύση δεν είναι η επιστροφή στις σπηλιές, αλλά η χρήση της επιστήμης για την επανασύνδεση με την αληθινή, λιγότερο επεξεργασμένη τροφή και η πίεση για βιώσιμες γεωργικές πρακτικές.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Προσοχή στην διατροφή σας! first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ: ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ : 1173             –              Αθήνα : 16/10/2026

Το ΠΑΚΟΕ πρωτοπόρο στις προσπάθειες για μια καλύτερη και ποιοτική ζωή, εδώ και χρόνια έχει ξεκινήσει να ερευνά, να διεκδικεί, να καταγγέλλει τα κακώς κείμενα, να ενημερώνει του Έλληνες πολίτες σε θέματα που αφορούν το περιβάλλον και την προστασία του και την προστασία του καταναλωτή.

Τελευταία, μεγάλη συζήτηση έχει ξεκινήσει για το δημογραφικό, όπου τώρα διαφαίνεται το γκρίζο μέλλον του πληθυσμού της χώρας.

Βέβαια θα αναρωτιέστε ποια σχέση έχει το ένα με το άλλο θέμα;

Κι όμως η έλλειψη πολιτικής προστασίας από τις εκάστοτε κυβερνήσεις και ο  προσεταιρισμός των πολιτικών στους κερδοσκόπους της διατροφής, έχουν δημιουργήσει ένα κακό δίδυμο, της παιδικής παχυσαρκίας και του δημογραφικού. Εξαιτίας του γεγονότος, ότι έχει διαπιστωθεί πως 4 στα 10 παιδιά είναι παχύσαρκα και αυτό αποτελεί σημαντικό γεγονός, (30% υπογεννητικότητα), με βασικό στοιχείο ότι δεν υπάρχει καμία υποστήριξη της όποιας κυβέρνησης σε οικογένειες με παχύσαρκα παιδιά.

Για τα παραπάνω το ΠΑΚΟΕ,

Στις 30/10/2026 στην ιστοσελίδα του ΠΑΚΟΕ θα αναρτηθεί:  

Έντυπο 32 σελίδων (3^η έκδοση) με τίτλο ‘ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ «Ο εφιάλτης του 21^ου αιώνα. Πως να την αντιμετωπίσετε»’.
Στην συνέχεια θα εκδοθεί σε 350.000 αντίτυπα για τα σχολεία της Αττικής και το οποίο από 10 – 25 Νοεμβρίου θα διανέμεται δωρεάν σε 350 επιλεγμένα σχολεία.

Α) ΣΤΟΙΧΕΊΑ — ΒΟΜΒΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Σχεδόν 3,5 δις. άνθρωποι, τελικά, δεν έχουν πρόσβαση σε υγιεινές επιλογές τροφίμων, γεγονός που δικαιολογεί την αύξηση φαινομένων υποσιτισμού, έλλειψης θρεπτικών συστατικών αλλά και παχυσαρκίας, παγκοσμίως. Για αυτόν τον λόγο, ο FAO στοχεύει φέτος στην προώθηση της ανάγκης για

Ισότιμη πρόσβαση στις υγιεινές τροφές.

645 εκατομμύρια άνθρωποι πεινούν, ενώ σχεδόν 1 στους 3 ανθρώπους στον κόσμο δεν μπορεί να εξασφαλίσει μια υγιεινή διατροφή!

«Καινοτομήστε σήμερα. Θρέψτε το αύριο.»

Αυτό είναι το φετινό μήνυμα του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) για την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 2026, που τιμάται στις 16 Οκτωβρίου.

Την ώρα που ο κόσμος παράγει ήδη αρκετά τρόφιμα για να θρέψει όλους τους ανθρώπους, 645 εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την πείνα και 2,69 δισεκατομμύρια δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εξασφαλίσουν μια υγιεινή διατροφή.

Τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν μια κραυγαλέα αντίφαση: η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων δεν αρκεί από μόνη της για να εγγυηθεί το δικαίωμα όλων στη διατροφή. Η φτώχεια, οι πολεμικές συγκρούσεις, η οικονομική αστάθεια, η κλιματική κρίση και οι αδυναμίες των αγροδιατροφικών συστημάτων στερούν από δισεκατομμύρια ανθρώπους την πρόσβαση σε επαρκή, ασφαλή και θρεπτικά τρόφιμα.

Η πείνα δεν είναι μόνο ζήτημα παραγωγής. Είναι και ζήτημα πρόσβασης, κοινωνικής ανισότητας και πολιτικών επιλογών.

Καινοτομήστε σήμερα. Θρέψτε το αύριο.

Το φετινό μήνυμα του FAO αναδεικνύει την ανάγκη να αξιοποιηθεί η καινοτομία για τη διαμόρφωση ενός δικαιότερου, ασφαλέστερου και βιώσιμου διατροφικού μέλλοντος. Η επιστήμη, η τεχνολογία και οι νέες μέθοδοι παραγωγής μπορούν να συμβάλουν στην εξοικονόμηση φυσικών πόρων, στη μείωση των απωλειών τροφίμων και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση.

Ωστόσο, η καινοτομία δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο των ισχυρών ούτε να περιορίζεται στην αύξηση της παραγωγής και του κέρδους. Οφείλει να φτάνει στους μικρούς παραγωγούς, στους αλιείς, στις αγροτικές κοινότητες, στις γυναίκες και στους νέους, εξασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.

Η αξιοποίηση της παραδοσιακής γνώσης, η ορθολογική διαχείριση της γης και του νερού, η επιστημονική έρευνα και οι υπεύθυνες τεχνολογικές εφαρμογές πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά, με στόχο ένα διατροφικό σύστημα που θα υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι αποκλειστικά την αγορά.

Χέρι-χέρι για ένα βιώσιμο μέλλον – Οι αριθμοί που προκαλούν ανησυχία

2,69 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά μια υγιεινή διατροφή. Σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού αδυνατεί να καλύψει αυτή τη βασική ανάγκη. Η ακρίβεια και οι οικονομικές ανισότητες μετατρέπουν την υγιεινή διατροφή σε δυσβάσταχτη πολυτέλεια για εκατομμύρια νοικοκυριά.

Το 32% περίπου των τροφίμων που παράγονται χάνεται ή σπαταλιέται. Σύμφωνα με τα στοιχεία του FAO, περίπου το 13% της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων χάνεται μετά τη συγκομιδή και πριν φτάσει στο λιανεμπόριο, ενώ επιπλέον 19% σπαταλιέται στο λιανεμπόριο και στο επίπεδο των καταναλωτών. Τρόφιμα, νερό, ενέργεια, εργασία και φυσικοί πόροι καταλήγουν στα απορρίμματα, την ώρα που εκατομμύρια άνθρωποι στερούνται τα αναγκαία.

Η γυναικεία αγροτική εργασία εξακολουθεί να υποτιμάται. Ακόμη και όταν οι γυναίκες καλλιεργούν εκτάσεις αντίστοιχου μεγέθους με εκείνες των ανδρών, η παραγωγικότητα της γης που διαχειρίζονται είναι κατά 24% χαμηλότερη. Η άνιση πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τεχνολογία, κατάρτιση και άλλους παραγωγικούς πόρους αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη της γεωργίας.

Το 70% περίπου των παγκόσμιων απολήψεων γλυκού νερού συνδέεται με τα αγροδιατροφικά συστήματα. Η σπατάλη νερού και οι μη βιώσιμες πρακτικές παραγωγής εντείνουν την πίεση στους υδατικούς πόρους. Η έξυπνη γεωργία, η αποδοτικότερη άρδευση και η ολοκληρωμένη διαχείριση νερού και εδάφους είναι αναγκαίες για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.

Πάνω από το 60% της υποβάθμισης της γης που προκαλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες αφορά γεωργικές εκτάσεις. Η εξάντληση του εδάφους και η υποβάθμιση των φυσικών οικοσυστημάτων απειλούν τη μακροπρόθεσμη παραγωγή τροφίμων. Χωρίς προστασία της γονιμότητας του εδάφους και βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, η επισιτιστική ασφάλεια των επόμενων γενεών τίθεται σε κίνδυνο.

420.000 θάνατοι και περίπου 600 εκατομμύρια ασθένειες ετησίως συνδέονται με μολυσμένα τρόφιμα. Η ασφάλεια των τροφίμων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την προστασία της δημόσιας υγείας. Η πρόληψη της επιμόλυνσης, οι αποτελεσματικοί έλεγχοι και η διασφάλιση της υγιεινής σε όλα τα στάδια της διατροφικής αλυσίδας δεν επιτρέπεται να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσες υποχρεώσεις.

Η επένδυση στην αγροδιατροφική έρευνα επιβραδύνεται. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των παγκόσμιων επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη για τα αγροδιατροφικά συστήματα μειώθηκε από 2,7% την περίοδο 1980–2015 σε 1,9% την περίοδο 2015–2021. Η υποχώρηση αυτή προκαλεί προβληματισμό, καθώς η επιστημονική έρευνα αποτελεί βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, την αύξηση της αποδοτικότητας και τη διασφάλιση της διατροφής.

Χέρι-χέρι πέρα από σύνορα, τομείς και γενιές

Οι αυτόχθονες λαοί αποτελούν περίπου το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού και συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους θεματοφύλακες της εναπομένουσας παγκόσμιας βιοποικιλότητας. Οι παραδοσιακές γνώσεις τους για τους σπόρους, τη γη, το νερό και την παραγωγή τροφίμων αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για τη βιώσιμη διαχείριση των οικοσυστημάτων.

Παράλληλα, περίπου 1,3 δισεκατομμύρια νέοι ηλικίας 15–24 ετών συμμετέχουν παγκοσμίως στα αγροδιατροφικά συστήματα, αποτελώντας σημαντική δύναμη για την καινοτομία, την απασχόληση και τον μετασχηματισμό της παραγωγής και της διακίνησης τροφίμων.

Η αξιοποίηση αυτής της δυναμικής απαιτεί ουσιαστική πρόσβαση στην εκπαίδευση, στη γνώση, στη χρηματοδότηση και στις νέες τεχνολογίες. Η προστασία της βιοποικιλότητας και η ενσωμάτωση της παραδοσιακής γνώσης στην επιστημονική έρευνα μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ανθεκτικότερων αγροδιατροφικών συστημάτων.

Η αντίφαση παραμένει: ενώ υπάρχουν γνώσεις, τεχνολογίες και παραγωγικές δυνατότητες, η πείνα, η οικονομική αδυναμία πρόσβασης σε υγιεινά τρόφιμα, η σπατάλη και η υποβάθμιση των φυσικών πόρων εξακολουθούν να αποτελούν παγκόσμιες απειλές.

Όλοι έχουν τον ρόλο τους να διαδραματίσουν!

Η μετάβαση από την καινοτομία στην πράξη απαιτεί συνεργασία, επενδύσεις και συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να ενισχύσουν την επιστημονική έρευνα, τις αγροτικές υποδομές και την ισότιμη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες. Οι επιχειρήσεις πρέπει να συμβάλλουν στη δημιουργία βιώσιμων αλυσίδων εφοδιασμού και στη μείωση της σπατάλης, ενώ τα ερευνητικά ιδρύματα, οι παραγωγοί και η κοινωνία των πολιτών χρειάζεται να συνεργάζονται για την εφαρμογή αποτελεσματικών λύσεων.

Καινοτομήστε σήμερα. Θρέψτε το αύριο. Γιατί η τροφή είναι δικαίωμα όλων και όχι προνόμιο των λίγων.

16 Οκτωβρίου Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής και Επισιτισμού μία ημέρα σοβαρού Προβληματισμού (και 17 Οκτωβρίου Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας.). 

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΕΙΝΑ ΑΥΞΗΘΗΚΕ ΑΠΟΤΟΜΑ ΑΠΟ ΤΟ 2019 ΕΩΣ ΤΟ 2021 ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2023.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: Οι μπάρες δείχνουν τα κατώτερα και ανώτερα όρια του εκτιμώμενου εύρους. * Οι προβλέψεις που βασίζονται σε προβλέψεις για το 2023 απεικονίζονται με διακεκομμένες γραμμές.ΠΗΓΗ: FAO. 2024. FAOSTAT: Σουίτα Δεικτών Επισιτιστικής Ασφάλειας. [Πρόσβαση στις 24 Ιουλίου 2024]. https://www.fao.org/faostat/en/#data/FS. Άδεια: CC-BY-4.0.   

Η παγκόσμια έκθεση για την πείνα και τον πληθωρισμό τροφίμων

• 2 δισ. άνθρωποι υποφέρουν από χρόνια έλλειψη θρεπτικών ουσιών.
• 40 εκατ. άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από πείνα, ενώ καθημερινά παράγονται 356 κιλά δημητριακών ανά άτομο.

1. Η βιομηχανία τροφίμων σπαταλά 1 τρισεκατομμύριο δολάρια παγκοσμίως  σε διαφήμιση βάσει της GroupM, για το έτος 2024 και καταλαμβάνει ρυθμό αύξησης 9,5%.

• Κάθε χρόνο υπολογίζεται ότι το 1/3 του παραγόμενου φαγητού, αριθμός ο οποίος ισοδυναμεί σε 1,3 δισεκατομμύρια τόνους τροφής, αξίας περίπου 1 τρισεκατομμυρίου, καταλήγει να σαπίζει στους κάδους απορριμμάτων των καταναλωτών και των λιανεμπόρων ή να καταστρέφεται λόγω των κακών πρακτικών μεταφοράς ή συγκομιδής.

• Εκτιμάται ότιτο 8,2% του παγκόσμιου πληθυσμού, ή περίπου 673 εκατομμύρια άνθρωποι, βίωσαν πείνατο 2024, από 8,5% το 2023 και 8,7% το 2022. Ωστόσο, η πρόοδος δεν ήταν συνεπής σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς η πείνα συνέχισε να αυξάνεται στις περισσότερες ολόκληρη την Αφρική και της δυτικής Ασίας.
• Σύμφωνα  με τη φετινή έκθεση The State of Food Security and Nutrition in the World (SOFI 2025) το ποσοστό του πληθυσμού που αντιμετωπίζει πείνα στην Αφρική ξεπέρασε το 20% το 2024, επηρεάζοντας 307 εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ στη δυτική Ασία εκτιμάται ότι το 12,7% του πληθυσμού, ή περισσότεροι από 39 εκατομμύρια άνθρωποι, έχουν αντιμετωπίσει πείνα το 2024.
• Προβλέπεται ότι 512 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να υποσιτίζονται χρόνια μέχρι το 2030. Σχεδόν το 60% αυτών θα βρίσκονται στην Αφρική.
• Ο επιπολασμός του υπερβολικού βάρους των παιδιών (5,3% το 2012 και 5,5% το 2024) και της παιδικής σπατάλης (7,4% το 2012 και 6,6% το 2024) παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητος.
• Το ποσοστό των βρεφών κάτω των έξι μηνών που θηλάζουν αποκλειστικά αυξήθηκε σημαντικά, από 37,0% το 2012 σε 47,8% το 2023, αντανακλώντας την αυξανόμενη αναγνώριση των οφελών του για την υγεία.
• Η παχυσαρκία των ενηλίκων αυξήθηκε από 12,1% το 2012 σε 15,8% το 2022.
• Νέα στοιχεία δείχνουν αύξηση του παγκόσμιου επιπολασμού της αναιμίας μεταξύ των γυναικών ηλικίας 15 έως 49 ετών, από 27,6% το 2012 σε 30,7% το 2023.
• Οι εκτιμήσεις για έναν νέο δείκτη SDG που εισήχθη στην έκθεση αποκαλύπτουν ότι περίπου το ένα τρίτο των παιδιών ηλικίας 6 έως 23 μηνών και τα δύο τρίτα των γυναικών ηλικίας 15 έως 49 ετών πληρούσαν την ελάχιστη διατροφική ποικιλομορφία. Σύμφωνα με έρευνα της Unicef o υποσιτισμός ευθύνεται για περισσότερους από το ένα τρίτο όλων των θανάτων παιδιών κάτω των πέντε ετών.
• Πάνω από το ένα τρίτο των παιδιών που πεθαίνουν από πνευμονία, διάρροια και άλλες ασθένειες, θα μπορούσαν να είχαν επιβιώσει, αν δεν ήταν υποσιτισμένα.
• Περίπου το 40% των παιδιών στον αναπτυσσόμενο κόσμο αγωνίζονται να επιβιώσουν με λιγότερο από 1 δολάριο την ημέρα.

Πληθωρισμός τροφίμων

• Από το 2020, ο παγκόσμιος πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων υπερβαίνει σταθερά τον μετρούμενο πληθωρισμό. Το χάσμα κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 2023, με τον πληθωρισμό των τροφίμων να φτάνει το 13,6%, δηλαδή 5,1 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το ονομαστικό ποσοστό του 8,5%.
• Οι χώρες χαμηλού εισοδήματος έχουν πληγεί ιδιαίτερα σκληρά από την αύξηση των τιμών των τροφίμων. Ενώ ο διάμεσος παγκόσμιος πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων αυξήθηκε από 2,3% τον Δεκέμβριο του 2020 σε 13,6% στις αρχές του 2023, ανέβηκε ακόμη υψηλότερα στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, κορυφώνοντας στο 30% τον Μάιο του 2023.
• Παρά την αύξηση των παγκόσμιων τιμών των τροφίμων, ο αριθμός των ανθρώπων που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά μια υγιεινή διατροφή μειώθηκε από 2,76 δισεκατομμύρια το 2019 σε 2,60 δισεκατομμύρια το 2024. Ωστόσο, η βελτίωση ήταν άνιση. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, όπου το κόστος της υγιεινής διατροφής αυξήθηκε πιο απότομα από ό, τι στις χώρες υψηλότερου εισοδήματος, ο αριθμός των ανθρώπων που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά μια υγιεινή διατροφή αυξήθηκε από 464 εκατομμύρια το 2019 σε 545 εκατομμύρια το 2024. Στις χώρες χαμηλότερου-μεσαίου εισοδήματος (εξαιρουμένης της Ινδίας), ο αριθμός αυξήθηκε από 791 εκατομμύρια το 2019 σε 869 εκατομμύρια την ίδια περίοδο.
• ένας στους πέντε ανθρώπους στις αναπτυσσόμενες περιοχές συνεχίζει να ζει με λιγότερο από 1,25 δολάρια την ημέρα ενώ υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που κερδίζουν μόλις λίγο παραπάνω από αυτό το ποσό, με αρκετούς να κινδυνεύουν να ξανακυλήσουν στη φτώχεια.

Η παγκόσμια πολιτική απάντηση στην πανδημία COVID-19, που χαρακτηρίζεται από εκτεταμένες δημοσιονομικές και νομισματικές παρεμβάσεις, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία και των ακραίων καιρικών φαινομένων, συνέβαλαν στις πρόσφατες πληθωριστικές πιέσεις. Αυτός ο πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων εμπόδισε την ανάκαμψη της επισιτιστικής ασφάλειας και της διατροφής μετά την πανδημία ( SOFI 2025).

Η υποβάθμιση του εδάφους.

Περισσότερο από το 80% της ανθρώπινης διατροφής στηρίζεται στα φυτά. Το ρύζι, το καλαμπόκι και το σιτάρι αποτελούν το 60% της ενεργειακής πρόσληψης. Η υποβάθμιση του εδάφους και η μείωση της γονιμότητάς του, η μη βιώσιμη χρήση του νερού, η υπεραλίευση καθώς και η υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος μειώνουν την ικανότητα των φυσικών πόρων να μας προμηθεύσουν με τρόφιμα.

• Το 74% των φτωχών ανθρώπων συνδέεται άμεσα με την υποβάθμιση της γης σε παγκόσμιο επίπεδο

• 2,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται άμεσα από την γεωργία, όμως το 52% τη γης που χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς επηρεάζεται μέτρια έως και σοβαρά από την υποβάθμιση του εδάφους (σύμφωνα με δημοσιεύσεις της UNEP (United Nations Environment Programme) και του GEF (Global Environment Facility), αυτή τη στιγμή η υποβάθμιση εδάφους επηρεάζει 3,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως).
• 75 % των εδαφών του πλανήτη είναι ήδη υποβαθμισμένα, με 3,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους να επηρεάζονται άμεσα (διπλάσιος πληθυσμός από το 2008),(UNESCO).
• Η απώλεια αρόσιμης γης υπολογίζεται ότι έχει αυξηθεί κατά 30-35 φορές περισσότερο από ότι συνέβαινε παλαιότερα. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνες των UNEP και UNCCD (United Nations Convention to Combat Desertification), χάνουμε 12 τρισεκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα αρόσιμης γης ετησίως.
• Εξαιτίας της εντατικής γεωργίας, της ξηρασίας, των σφοδρών πυρκαγιών, των αλλαγών χρήσεων γης και της ερημοποίησης κάθε χρόνο χάνονται 12 τρισεκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα \ (23 εκτάρια κάθε λεπτό) στη θέση των οποίων θα μπορούσαν να είχαν καλλιεργηθεί 20 εκατομμύρια τόνοι δημητριακών (UNEP, UNCCD).

 Βιοποικιλότητα

• Από το 1900, το 70% περίπου της ποικιλίας των καλλιεργειών «εξαφανίστηκε» από τα αγροκτήματα των γεωργών, ενώ ανανεωμένη μελέτη παρουσιάζει ότι η αλλαγή στη γενετική ποικιλότητα των καλλιεργειών καταγράφουν μείωση, με το 86% αυτών να τεκμηριώνει σαφή πτώση (Journal., ‘New Phytologist’, «Crop genetic erosion: understanding and responding to loss of crop diversity», 2021)
• Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία της IUCN (Διεθνής Ένωση Διατήρησης της Φύσης), παγκοσμίως 47.187 είδη απειλούνται με εξαφάνιση, αυτό αντιστοιχεί στο 28% των αξιολογημένων ειδών (6% αύξηση με παλαιότερα).

• 38% των ειδών δέντρων παγκοσμίως απειλούνται με εξαφάνιση ανησυχητική ανακάλυψη που υπογραμμίζει την κρίσιμη ανάγκη διατήρησης της δασικής βιοποικιλότητας (IUCN).
• Τα ψάρια αποτελούν το 20% της ζωικής πρωτεΐνης για περίπου 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Μόνο δέκα είδη παρέχουν το 30% των θαλάσσιων αλιευμάτων ενώ δέκα ακόμα είδη είναι υπεύθυνα για το 50% των υδατοκαλλιεργειών.
• Περισσότερο από το 80% των ανθρώπων που ζουν στις αγροτικές περιοχές των αναπτυσσόμενων χωρών βασίζεται σε φάρμακα φυτικής προέλευσης για την κάλυψη της βασικής τους υγειονομικής περίθαλψης, WHO (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας).
• Οι μικροοργανισμοί και τα ασπόνδυλα αποτελούν το κλειδί για τις «υπηρεσίες του οικοσυστήματος» όμως η συνεισφορά τους δεν είναι ευρέως γνωστή (FAO., ‘Micro-organisms and Invertebrates in Agriculture’).

«Το διατροφικό μέλλον της ανθρωπότητας».  Πότε και πως;;;;;

Όλοι, χωρίς καμία εξαίρεση, πρέπει να έχουν το δικαίωμα σε επαρκή τροφή διότι  είναι η τρίτη ζωτικής σημασίας ανθρώπινη ανάγκη μετά τον αέρα και το νερό.

Ανθρώπινα δικαιώματα όπως το δικαίωμα στην τροφή, τη ζωή και την ελευθερία, την εργασία και την εκπαίδευση αναγνωρίζονται από την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και δύο νομικά δεσμευτικά διεθνή σύμφωνα.

Προκειμένου να πετύχουμε την ποιοτική επάρκεια διατροφής πρέπει να αντιμετωπιστούν οι πολλοί και ποικίλοι παράγοντες, που την διαμορφώνουν, όπως π.χ. το κλίμα, τα αποθέματα νερού, η πυκνότητα του πληθυσμού ή οι τρόποι καλλιέργειας κι εκμετάλλευσης του εδάφους. Σήμερα, το έδαφος, το γλυκό νερό, οι ωκεανοί, τα δάση και η βιοποικιλότητα υποβαθμίζονται με ταχείς ρυθμούς.

Το πρώτο παράδοξο.

Ο πλανήτης παράγει περισσότερη τροφή από ποτέ! Για πόσο θα αντέξει να το κάνει;

Κι όμως πάνω από 800 εκατομμύρια άνθρωποι, των αναπτυσσόμενων και των οικονομικά στάσιμων χωρών, απειλούνται από τον υποσιτισμό και τη διατροφική ανασφάλεια! Σε αυτά προστίθενται, ως συνέπειες, οι άθλιες συνθήκες υγιεινής και ο έντονος περιορισμός της βιοποικιλότητας.

Από την άλλη πλευρά, οι ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης αντιμετωπίζουν προβλήματα παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων, που όλα είναι αποτελέσματα υπεραφθονίας τροφής!

Το δεύτερο  παράδοξο. 

Αν …  τα εκατομμύρια τόνοι τροφίμων, που καταλήγουν καθημερινά στα σκουπίδια!

Ο μισός πλανήτης να αντιμετωπίζει το πρόβλημα της πείνας, μεταξύ άλλων από την παγκόσμια οικονομική κρίση και την επίδραση των κλιματικών αλλαγών.  

Ενώ ο υπόλοιπος να αντιμετωπίζει διατροφικά προβλήματα από την βεβιασμένη αλλαγή πανάρχαιων διατροφικών προτύπων, εξαιτίας της  μηχανοποίησης και της εντατικοποίησης του πρωτογενούς τομέα (γεωργία) και της υπερκατανάλωσης βιομηχανοποιημένων τροφίμων και  από την αποξένωση από το φυσικό περιβάλλον.

Η ρίζα του υποσιτισμού η φτώχεια.

Ο υποσιτισμός και η φτώχεια πάνε μαζί χέρι-χέρι πέρα από σύνορα, τομείς και γενιές.  

Κάθε προσπάθεια που γίνεται για μείωση του υποσιτισμού, έχει ως αποτέλεσμα και τη μείωση μέρους της φτώχειας. Για την ακρίβεια η φτώχεια μαζί με την έλλειψη εκπαίδευσης και τις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες είναι η ρίζα του υποσιτισμού. Η φτώχεια και η ανατίμηση των τροφίμων, συχνά στρέφει τους ανθρώπους στην αναζήτηση φθηνότερων και συχνά λιγότερο θρεπτικών τροφίμων.

 Τα παιδιά που επιβιώνουν από υποσιτισμό συχνά έχουν ασθενή υγεία σε όλη τη ζωή τους και μειωμένες νοητικές ικανότητες με αποτέλεσμα να περιορίζεται η δυνατότητα να πάνε σχολείο και να διεκδικήσουν αργότερα ένα αξιοπρεπές εισόδημα, να ορθοποδήσουν. Έτσι παγιδεύονται σε έναν φαύλο κύκλο ασθενικής υγείας και φτώχειας από γενιά σε γενιά…

Η ποσότητα και η ποιότητα της τροφής και οι κλιματικές αλλαγές

Οι έντονες αλλαγές του κλίματος μπορεί να φέρουν ξηρασία ή πλημμύρες αποδεκατίζοντας έτσι μεγάλα αποθέματα σοδειάς, που είναι ικανά να θρέψουν εξαιρετικά μεγάλο αριθμό ανθρώπων. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν άμεση επίπτωση στην πρωτογενή παραγωγή (αλιεία, κτηνοτροφία , αγροτική παραγωγή) μπορούν να περιορίσουν τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Αποτέλεσμα αυτών είναι η αύξηση των τιμών των τροφίμων σε απαγορευτικά επίπεδα για πολλές οικογένειες ανά τον κόσμο.

Έχει πια αλλάξει και η ποιότητα των τροφίμων.

Με λίγα λόγια, στόχος της μαζικής παραγωγής ήταν να «χορτάσει» και όχι να «θρέψει» τον κόσμο, αυξάνοντας το μέγεθος των τροφών, μειώνοντας τους χρόνους παραγωγής τους και παρεμβαίνοντας στη σύστασή τους προκειμένου να αναπτυχθεί περισσότερο το ωφέλιμο μέρος και να ελαχιστοποιηθεί η φύρα, να έχει γλυκάνει η γεύση τους, μπορεί να έχουν ενισχυθεί τα θρεπτικά χαρακτηριστικά τους ή να έχουν αποκτήσει μια πιο ζουμερή σύσταση και ένα θελκτικότερο χρώμα με την προσθήκη .

Η παραγωγή επεξεργασμένων τροφίμων, η ταχεία αστικοποίηση και η αλλαγή του τρόπου ζωής έχουν οδηγήσει σε αλλαγή των διατροφικών προτύπων.

Ένας ακόμα παράγοντας που επηρεάζει την τροφή στον πλανήτη είναι η Βιομηχανική Γεωργία. Χρησιμοποιούνται βαριά και μεγάλα μηχανήματα για μεγαλύτερη παραγωγικότητα και ζιζανιοκτόνα και φυτοφάρμακα για καταπολέμηση των παρασίτων με στόχο την προστασία της σοδειάς. Η Βιομηχανική Γεωργία έχει καταστρέψει το 75% του αρόσιμου εδάφους κι έχει ρυπάνει ένα τεράστιο ποσοστό των πόσιμων υδάτων. Έχει συμβάλει επίσης στην παρακμή της βιοποικιλότητας και έχει συνεισφέρει στο 50% της κλιματικής αλλαγής. Το μοντέλο αυτό, που καταναλώνει τόσα, παράγει μόλις το 30% της τροφής μας.

Για αυτό το λόγο οφείλει να μειωθεί η απώλεια των τροφίμων με βελτιωμένες μεθόδους συγκομιδής, αποθήκευσης, συσκευασίας, μεταφοράς και διαχείρισης κατά την πώληση.

Επιπρόσθετα, πρέπει οι καταναλωτές να είναι συνειδητοποιημένοι πολίτες και να χρησιμοποιούν ορθά τους φυσικούς πόρους έχοντας βελτιωμένη διατροφική αντίληψη.

Παραδοσιακά και τοπικά προϊόντα βοηθούν την βιωσιμότητα τοπικών οικονομιών αλλά και μια ισορροπημένη διατροφή.

Η διατροφή  ως ένας σημαντικός  παράγοντας  υγείας και ανάπτυξης

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει τη διατροφή ως ένα σημαντικό παράγοντα υγείας και ανάπτυξης, η οποία επιτυγχάνεται με την κατανάλωση ποικιλίας ασφαλών τροφίμων με επαρκή θρεπτικά συστατικά για την υγεία. Οι υγιεινές διατροφικές συνήθειες σχετίζονται με πληθώρα θετικών επιδράσεων όπως η μακροζωία, η βελτίωση της υγείας των βρεφών, παιδιών και μητέρων, η ασφαλέστερη εγκυμοσύνη και τοκετός, η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και η μείωση του κινδύνου εμφάνισης Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων 1.

Σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, μία υγιεινή διατροφή περιλαμβάνει:

1. Όσπρια, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής αλέσεως.
2. Πέντε μερίδες φρούτα και λαχανικά σε καθημερινή βάση.
3. Λιγότερο από 50g πρόσληψη ελεύθερων σακχάρων (όλα τα σάκχαρα που προστίθενται σε τρόφιμα ή ποτά από τον κατασκευαστή, τον μάγειρα ή τον καταναλωτή, καθώς και τα σάκχαρα που υπάρχουν φυσικά στο μέλι, τα σιρόπια, τους χυμούς φρούτων και τα συμπυκνώματα χυμών φρούτων).
4. Μειωμένη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών (μικρότερη του 10% της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης).
5. Περιορισμό της πρόσληψης τρανς λιπαρών οξέων (λιγότερο από το 1% της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης, ή ολική αποφυγή).
6. Μειωμένη κατανάλωση αλατιού (μέγιστη κατανάλωση 5g/ημέρα, δηλ. ένα κουταλάκι του γλυκού. Το αλάτι χρειάζεται να είναι ιωδιούχο).

Οι υγιεινές δίαιτες είναι ποικίλες, ισορροπημένες ως προς την ενεργειακή πρόσληψη, επαρκείς για την κάλυψη των θρεπτικών αναγκών και μέτριες ως προς την κατανάλωση ανθυγιεινών τροφίμων. Τα αγροδιατροφικά συστήματα μπορούν και πρέπει να επιτρέψουν σε όλους τους ανθρώπους να καταναλώνουν υγιεινές δίαιτες τώρα και στο μέλλον για την υγεία των ανθρώπων και του πλανήτη.

Σήμερα, η ανθρωπότητα κατανοεί ότι, για να δώσουμε τέλος στην πείνα, να πετύχουμε την επισιτιστική ασφάλεια και να βελτιώσουμε τη διατροφή, είναι απαραίτητη μια βαθιά αλλαγή στο παγκόσμιο σύστημα τροφίμων και γεωργίας.

Είναι ώρα να ξανασκεφτούμε το πώς καλλιεργούμε, μοιραζόμαστε και καταναλώνουμε την τροφή μας. Αν αξιοποιηθούν σωστά, η γεωργία, η δασοπονία και η αλιεία, τότε θα μπορέσουν να παράσχουν θρεπτική τροφή για όλους και να δημιουργήσουν εισοδήματα, στηρίζοντας έτσι την ανθρωποκεντρική ανάπτυξη της περιφέρειας και προστατεύοντας ταυτόχρονα το περιβάλλον.

Το πιο δύσκολο επίτευγμα. 

Για  ακόμα μια φορά, υπογραμμίζουμε την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των πολιτών, των κυβερνήσεων, των αγροτών, της βιομηχανίας τροφίμων, της ακαδημαϊκής κοινότητας, της κοινωνίας των πολιτών και των ερευνητικών οργανισμών. Προκειμένου να επιτευχθεί ο αναγκαίος μετασχηματισμός των αγροδιατροφικών συστημάτων, η άνιση κατανομή του πλούτου, ο υπερπληθυσμός, η έλλειψη υποδομής και οργάνωσης στον Τρίτο Κόσμο και οι υπέρογκες στρατιωτικές δαπάνες.

Οι λόγοι για την ύπαρξη της κακής ποιότητας διατροφής

είναι ο τρόπος που ζει ο βιομηχανικός άνθρωπος, με την απάνθρωπη οργάνωση του χρόνου του και την αρρωστημένη επιθυμία του να μυηθεί στα τελετουργικά του τεχνητρονικού πολιτισμού. Ενός πολιτισμού, που, προκειμένου να έχει παραγωγή «πραγματικά λευκού ψωμιού» ή «λευκής ζάχαρης», θυσιάζει θρεπτικά υλικά, βιταμίνες και προσθέτει ένα καταιγισμό βελτιωτικών και λευκαντικών.

Είναι ο πολιτισμός που αντιμάχεται την φύση και έχει την τραγική αυταπάτη, ότι μπορεί να την καλυτερεύει και να την «διορθώνει».

Σήμερα, ενώ η χημεία της νοθείας στα τρόφιμα έχει αναπτυχθεί 10 φορές περισσότερο από την χημεία ως επιστήμη, ο ουσιαστικός έλεγχος της ποιότητας των τροφίμων, όπως και η ενημέρωση ή η προστασία του καταναλωτή, ακολούθησαν, δυστυχώς, αντίστροφη πορεία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://nph.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/nph.17733

Β) ΔΡΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

Ο απολογισμός των δράσεων του ΠΑΚΟΕ και οι περαιτέρω δράσεις του για την διατροφή παρουσιάζονται παρακάτω:  

Τα συμπεράσματα απ’ όλα αυτά περιγράφονται παρακάτω:

• Σε τυχαία δείγματα τροφίμων, που πάρθηκαν από σημεία πώλησης, το 20% των δειγμάτων για όλα σχεδόν τα προϊόντα βρέθηκε νοθευμένο ή ακατάλληλο για κατανάλωση, δηλαδή 10% χαμηλότερο από πέρυσι.
• Τα γαλακτοκομικά προϊόντα και σε ποσοστό 17% των δειγμάτων βρέθηκαν με ληγμένες ημερομηνίες και μολυσμένα με κολοβακτηρίδια, ενώ το 7% από αυτά είχαν σημαντική επιβάρυνση από αντιβιοτικά. Επίσης, ένα 14% των δειγμάτων αυτών νοθεύτηκε με λιγότερη περιεκτικότητα σε λίπος, ενώ σε γιαούρτια διαπιστώθηκε ύπαρξη συντηρητικών και σε πολλά παγωτά η ανυπαρξία γάλακτος και η προσθήκη σκόνης γάλακτος και συνθετικών χρωμάτων. Παρατηρήθηκε, επίσης, νοθεία στην Φέτα που σερβίρεται σε ταβέρνες και εστιατόρια, η οποία, παρ’ ότι είναι λευκό τυρί, πωλείται σαν τυρί φέτα από αιγοπρόβειο γάλα. Δεν υπάρχει ελεγκτικός μηχανισμός για να διαπιστώσει ότι, δυστυχώς, στην περίοδο του καλοκαιριού και μέχρι και τον Νοέμβριο, κυκλοφορούν σε όλα τα μαγαζιά και super market γάλατα και γιαούρτια, πρόβεια και κατσικίσια, πράγμα το οποίο απαγορεύεται, επειδή, την περίοδο αυτή, δεν γαλακτοφορούν τα ζώα αυτά. Αυτό για μας σημαίνει ότι υπάρχει έντονο πρόβλημα, όχι μόνο νοθείας και παραποίησης της νομοθεσίας, αλλά και ανυπαρξίας ελέγχου από κρατικούς μηχανισμούς, που δυστυχώς τον μισθό τους τον πληρώνουμε εμείς, οι ταλαίπωροι πολίτες.

• Στα αλλαντικά, σε ποσοστό 35% των δειγμάτων, η περιεκτικότητα σε νιτρώδη και νιτρικά, βρέθηκε υψηλότερη κατά 40% του επιτρεπόμενου ορίου, δηλαδή 16% υψηλότερο από πέρυσι.

• Στους χυμούς παρατηρήθηκαν σοβαρές παραπλανήσεις του καταναλωτικού κοινού ως προς το τι πραγματικά περιέχουν οι συσκευασίες, που αναγράφουν –για διαφημιστικούς-marketing λόγους– την φράση «φυσικός χυμός», ενώ περιέχουν ένα μείγμα νερού και χρωστικών ουσιών, με άρωμα από φρούτο.

• Στα αναψυκτικά, η περιεκτικότητα του φυσικού χυμού, σε ποσοστό 35% των δειγμάτων, βρέθηκε χαμηλότερη κατά 14% από το επιτρεπτό όριο. Βρέθηκαν, επίσης, στην αγορά αναψυκτικά, που μπορούν εύκολα να χαρακτηριστούν ως φαρμακευτικά προϊόντα –ψυχοτρόπα, και δεν θα έπρεπε να καταναλώνονται αβίαστα από παιδιά ούτε και να πουλιούνται σε καταστήματα που έχουν άδεια «μπακάλικου» (καταστήματα βιολογικών τροφών).

• Στα εμφιαλωμένα νερά παρατηρήθηκαν σοβαρότατες παρατυπίες στους όρους διακίνησης, αποθήκευσης και διάθεσής τους. Ακόμα, σοβαρές ανακρίβειες που αναγράφονται στις ετικέτες και αφορούν τους ελέγχους του Γενικού Χημείου του Κράτους, οι οποίες, μάλιστα, χαρακτηρίζονται ελλιπείς, λόγω του ότι είναι εξαιρετικά περιορισμένες έως ελάχιστες, για το πλήθος των εμφιαλωμένων νερών, που κυκλοφορούν στην ελληνική επικράτεια.

• Η διακίνηση, δε, όπως και η διάθεση των εμφιαλωμένων νερών, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες και στις περιοχές των νησιών μας, γίνεται κάτω από απαράδεκτες συνθήκες, με ξεσκέπαστα φορτηγά, κάτω από τον καυτό ήλιο, και με θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 35-38 βαθμούς Κελσίου, όταν το όριο είναι 18 βαθμοί Κελσίου.

• Δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε, επίσης, το μικροβιακό φορτίο από κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκους, που βρήκαμε στα εμφιαλωμένα νερά, το οποίο ήταν επικίνδυνα υψηλό για την δημόσια υγεία στο 4% των δειγμάτων που πάρθηκαν. Μετά από έρευνα στην αγορά, διαπιστώθηκε ότι την τελευταία διετία η κατανάλωση εμφιαλωμένων νερών, εξ αιτίας της μόλυνσης των υδροφόρων πολλών δήμων της Ελλάδας, αυξήθηκε κατά 1100% και, έχουμε, δυστυχώς, δημιουργήσει γενιές πλαστικών μπουκαλιών, που, από πρόσφατες έρευνες, έχει διαπιστωθεί ότι περιέχουν το επικίνδυνο στοιχείο αντιμόνιο, το οποίο αθροιστικά προσβάλλει την χολή και το συκώτι ανεπανόρθωτα. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ένα πλαστικό μπουκάλι για να αποδομηθεί στο περιβάλλον, χρειάζεται 340 χρόνια. Τέλος, συνιστούμε την χρήση γυάλινου μπουκαλιού, επειδή είναι ασφαλέστερη, αναμφισβήτητα πιο υγιεινή, και δεν δημιουργεί κατάλοιπα μη φιλικά στο περιβάλλον.

• Στα λαχανικά, ύστερα από συστηματικές έρευνες που έγιναν, διαπιστώθηκε η ύπαρξη υψηλών συγκεντρώσεων φυτοφαρμάκων, νιτρικών, βαρέων μετάλλων (εξασθενές χρώμιο, μόλυβδος, υδράργυρος) καθώς και παθογόνων μικροβίων (E. Coli ή εντερόκοκκοι.)

•  Στο ψωμί και στα αρτοσκευάσματα βρέθηκαν 3 απαγορευμένα βελτιωτικά και προσθετικά, σε ποσοστό 16% των δειγμάτων που λάβαμε.

•  Στο ελαιόλαδο διαπιστώθηκε νοθεία σε ποσοστό 57% των δειγμάτων (μετά το σκάνδαλο του ηλιέλαιου ή οι κλοπές ελαιόλαδου αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος). Η παραπλάνηση δε του καταναλωτή σε όσα αναφέρονται στις ετικέτες των φιαλών είναι απερίγραπτη. Διαπιστώθηκε: α) ότι αναφέρονται ως ελαιόλαδα πυρηνέλαια, β) ότι λάδια πολυκαιρισμένα, με άσχημες οσμές, αναμειγνύονται με λάδια νέας σοδειάς και κυκλοφορούν στην αγορά σαν ελαιόλαδα, γ) η ύπαρξη καρκινογόνων χρωστικών σε ποσοστό 20% των δειγμάτων.

ΕΠΕΙΔΗ,

Το καταναλωτικό κοινό ανησυχεί για τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, το μολυσμένο νερό και τις επιβαρυμένες με χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα- καλλιέργειες, οι αρμόδιοι υποχρεούνται να δώσουν κάποιες άμεσες απαντήσεις.

Αναρωτιόμαστε, λοιπόν, όλοι εάν η 16η Οκτωβρίου (πρέπει να) αντιμετωπίζεται, δικαίως, ως μια μέρα γιορτής και επιτευγμάτων ή μήπως θα έπρεπε να εκληφθεί ως η αφορμή για να ξεκινήσει, επί τέλους (!), μια ουσιαστική έρευνα, ώστε να αποκαλυφθεί πόσοι άνθρωποι –ιδιαίτερα σε μικρές ηλικίες– πεθαίνουν ή νοσούν εξ αιτίας της κακής τους διατροφής… (βλέπε φυλλάδιο «Παιδική Παχυσαρκία» στο www.pakoe.gr)

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΕΙ ΓΙΑ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΦΟΡΑ

• Την αδιαφορία και ασυδοσία του κυκλώματος παραγωγής και διακίνησης τροφίμων.

• Την έλλειψη υποδομής για τον συνεχή έλεγχο στα διακινούμενα προϊόντα.
• Την έλλειψη ευαισθησίας των αρμοδίων για την προστασία του καταναλωτή από κάθε λογής νοθείες και την έλλειψη ουσιαστικής και οργανωμένης πίεσης προς τους «αρμόδιους» της σάπιας κρατικής μηχανής.
• Την εγκληματική αδιαφορία και ελαφρότητα, με την οποία αντιμετωπίζουν οι αρμόδιοι κρατικοί φορείς τα αλλεπάλληλα προβλήματα, που παρουσιάζονται συχνά πυκνά σε όλους τους χώρους των αγορών.
• Την παντελή έλλειψη ενημέρωσης του λαού πάνω σε θέματα διατροφής.
• Την παρακίνηση των πολιτών –μέσω της «πλύσης εγκεφάλου» που τούς γίνεται από τις διαφημίσεις– να υπερκαταναλώνουν άχρηστα και βλαβερά τρόφιμα.

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ

1. Συστηματική και συνεχή ενημέρωση του λαού και, ιδιαίτερα, των παραγωγικών τάξεων, από μέρους της πολιτείας, για τα προβλήματα της ποιότητας των τροφίμων, και αυστηρότερος έλεγχος των παραπλανητικών διαφημίσεων, που προβάλλονται από τα ΜΜΕ.
2. Να λειτουργήσει, επιτέλους (!), ο ΕΦΕΤ πιο ουσιαστικά και να καταστεί ένας πραγματικός ενιαίος φορέας ελέγχου, με περισσότερες αρμοδιότητες ως προς τον συντονισμό των ενεργειών, όπως και με πιο εξειδικευμένο και επαρκές στελεχιακό δυναμικό.
3. Εκπαίδευση     και     εξειδίκευση     νέων      ανθρώπων     στον     τομέα δειγματοληψίας και ελέγχου της ποιότητας των τροφίμων.
4. Τα κόμματα με συνεχείς ερωτήσεις τους στην Βουλή να πιέσουν, ώστε οι κρατικοί φορείς να λειτουργούν ΣΩΣΤΑ.

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΠΡΟΤΡΕΠΕΙ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

1. Να μελετούν πολύ προσεκτικά τις ημερομηνίες λήξης και τις ετικέτες των προϊόντων, οι οποίες πρέπει να έχουν τυπωθεί με μεγάλα γράμματα, και, οπωσδήποτε, στα ελληνικά.
2. Να καταγγέλλουν χωρίς φόβο καθετί που αντιλαμβάνονται σε αρμόδιους φορείς και υπηρεσίες, όπως, φυσικά, και στο ΠΑΚΟΕ (210- 8100805).
3. Να αντιμετωπίζουν κριτικά, αν όχι καχύποπτα, τα προσφερόμενα τεχνητά τυποποιημένα τρόφιμα (π.χ. κρέμες, γιαούρτια με άρωμα φρούτων, ποικιλόχρωμες σαλάτες, διάφορα παιδικά κατασκευάσματα).
4. Να αποφεύγουν τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα.
5. Να αντισταθούν στον προβαλλόμενο υπερκαταναλωτισμό.
6. Να μην αποθηκεύουν μεγάλες ποσότητες ευάλωτων τροφίμων.
7. Να αυτενεργούν και να ασχολούνται οι ίδιοι προσωπικά με το φαγητό τους, πόσο μάλλον των παιδιών τους, ακολουθώντας παραδοσιακές συνταγές, και να μην επιτρέπουν την αγορά όλων των απαγορευμένων τροφίμων από τα κυλικεία, ούτε να υποκύπτουν στον πειρασμό του έτοιμου και τυποποιημένου φαγητού.

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΑΝΑΓΓΕΛΛΕΙ ΓΙΑ ΤΟ 2026-2027

√   Την δημιουργία επιτροπών ελέγχου αγοράς.

√ Τον εργαστηριακό έλεγχο για κρέατα –   ψάρια, αλλαντικά και αρτοσκευάσματα.

√   Την οργάνωση εθελοντικών ομάδων ελέγχου τροφίμων (λαϊκές, super market κ.λπ.)

ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ: ΗΜΕΡΑ ΝΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΓΙΟΡΤΗΣ first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.