Δελτίο Τύπου: 1177                              –                                    Αθήνα, 29/10/2026

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ:

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΉ ΜΕΛΕΤΗ, ΚΡΟΥΕΙ ΤΟΝ ΚΩΔΩΝΑ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΑΦΡΙΚΑΝΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΟΧΕΙΡΑ ΥΠΟΛΟΓΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ 800 – 1.200, ΜΕ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΟΠΡΑΝΩΝ ΣΕ ΑΥΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΌ ΠΙΘΑΝΗΣ ΧΟΛΕΡΑΣ, ΕΠΕΙΔΗ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ Η ΧΟΛΕΡΑ ΚΑΛΠΑΖΕΙ.

Μετά την ανακοίνωση που εξέδωσε η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στις 22/10/2026 σχετικά με τα αποτελέσματα των ελέγχων για την παρουσία Vibrio cholerae στα νερά του Ασωπού ποταμού, το ΠΑΚΟΕ επανέρχεται στο ζήτημα, παραθέτοντας τις επισημάνσεις του και θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα σχετικά με τη μεθοδολογία των ελέγχων, τη δημοσιοποίηση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων και τη διαχρονική διαχείριση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης του Ασωπού.

Παρακάτω παρατίθεται η ανακοίνωση της Περιφέρειας:

Το ΠΑΚΟΕ απαντά στην Περιφέρεια θέτοντας της κρίσιμα ερωτήματα επί του συγκεκριμένου ζητήματος και γνωρίζοντας της τα παρακάτω:

1. Δυστυχώς μετά από την ανάρτηση και καταγγελία του ΠΑΚΟΕ στις 13/10/2026 για το πρόβλημα του βακτηριδίου της χολέρας στα νερά στον Ασωπό, με πλήρη ανάλυση σε 14 σελίδες και με φωτογραφίες του Vibrio cholerae, εντοπίσαμε το πρόβλημα αναγκάζοντας την Περιφέρεια να προβεί σε περεταίρω αναλύσεις και προσδιορισμούς.
2. Στα 4 δελτία τύπου που αναρτήσαμε για τον Ασωπό και την Χολέρα (1167, 1171, 1172 και 1175) εντοπίσαμε το πρόβλημα και προτείναμε στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και συγκεκριμένα στην Αντιπεριφέρεια, όπως έχει υποχρέωση, να προχωρήσει σε περαιτέρω προσδιορισμούς και αναλύσεις.
3. Λυπούμαστε που η Περιφέρεια στην ανακοίνωση της δεν παρέχει τις πληροφορίες όπως:
   • Σημεία δειγματοληψίας με συντεταγμένες, όπως έκανε το ΠΑΚΟΕ.
   • Τις ώρες και ημερομηνίες δειγματοληψίας, όπως έκανε το ΠΑΚΟΕ.
   • Παρουσίαση των αποτελεσμάτων προσδιορισμού του Vibrio cholerae με φωτογραφίες των τρυβλίων, όπως έκανε το ΠΑΚΟΕ.
   • Δεν αναφέρει τα είδη Vibrio που προσδιόρισε εάν είναι παθογόνα ή μη.
   Αυτά είναι τα κενά που διαπιστώσαμε εμείς.
4. Άστοχα, αναφέρεται και επισημαίνει στην ανακοίνωση της η Περιφέρεια ότι «οποιοσδήποτε ιδιώτης», χωρίς να αναφέρει την λέξη «ΠΑΚΟΕ», οφείλει να:
   • Να ακολουθεί πλήρεις, επιστημονικά αποδεκτές και πιστοποιημένες μεθόδους έρευνας και ανάλυσης.
   • Να μνημονεύει με σαφήνεια τις μεθόδους και τους περιορισμούς τους.
   • Να αποφεύγει αναληθείς τίτλους και παραπλανητικές διατυπώσεις, που υπηρετούν αλλότριους σκοπούς και δεν συμβάλλουν στην προάσπιση της δημόσιας υγείας.
   
   Επειδή το ΠΑΚΟΕ, εάν διάβαζε καλά η Περιφέρεια, στο δελτίο τύπου που εξέδωσε στις 13/10/2025 στις 14 σελίδες του, καλύπτει με το παραπάνω τις προαναφερόμενες υποδείξεις της Περιφέρειας, τότε θα παραδεχόταν ότι το ΠΑΚΟΕ σαν ιδιωτικός φορέας, δυστυχώς υποκατέστησε το κράτος, δηλαδή την Περιφέρεια.
5. Επειδή στην ανακοίνωση της Περιφέρειας αναφέρεται ότι οι υπηρεσίες της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας αντιμετωπίζουν με απόλυτη υπευθυνότητα το ζήτημα ποιότητας υδάτων του Ασωπού ποταμού και ότι οι πολίτες πρέπει να εμπιστεύονται τους, υπεύθυνους κατά νόμου, αρμόδιους κρατικούς φορείς, ας απαντήσουν στα 3 βασικά ερωτήματα που θέτει το ΠΑΚΟΕ:

1] Από το 2019 μέχρι σήμερα, που πήγαν τα 251 εκατομμύρια ευρώ της ολοκληρωμένης χωρικής επένδυσης για τον Ασωπό, που μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα;

2] Ποιος πολίτης της ευρύτερης περιοχής του Ασωπού και της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος γνωρίζει για την επιδημιολογική μελέτη και την επιστημονική διερεύνηση της ποιότητας υδάτων του Ασωπού, που οι φορολογούμενοι πολίτες της Ελλάδος πλήρωσαν 332.444€ αυτή την μελέτη;

3] Τι γίνεται με το «παρατηρητήριο φάντασμα», όπου για την ίδρυση και λειτουργία του έχουν ξοδευτεί εκατομμύρια;

Τέλος, επειδή η συγκάλυψη των προβλημάτων αποτελεί πάγια τακτική, ιδιαίτερα της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος (Καμένα Βούρλα, Μαντούδι και Οινόφυτα), το ΠΑΚΟΕ εκτός από την νομική διάσταση που θα δώσει σε αυτά τα βασικά που αναφέραμε, θα καταγγείλει και στο γραφείο αναφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να προχωρήσει η διαδικασία των περιβαλλοντικών προστίμων για την εγκληματική αδιαφορία των υπεύθυνων της διοίκησης.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Η Περιφέρεια απαντά… το ΠΑΚΟΕ επιμένει first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

• Εκατομμύρια ευρώ, καταγγελίες για υπερκοστολόγηση και απλήρωτοι εργαζόμενοι
• Οι φορολογούμενοι Έλληνες πληρώνουν
• Θα μπει κάποιος φυλακή επιτέλους;

Δελτίο Τύπου: 1176                                   –                                 Αθήνα, 27/10/2026

Η ανακύκλωση αποτελεί σημαντικό μέσο προστασίας του περιβάλλοντος και περιορισμού των απορριμμάτων. Για να έχει, όμως, ουσιαστικό αποτέλεσμα, δεν αρκεί η εγκατάσταση ειδικών υποδομών. Απαιτείται να εξετάζεται κατά πόσο αυτές εξυπηρετούν πραγματικά τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν, αν το κόστος τους ανταποκρίνεται στην αξία τους και αν τα χρήματα που διατίθενται αξιοποιούνται με διαφάνεια και προς όφελος της κοινωνίας.

Στο πλαίσιο αυτό, τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» της ΤΕΧΑΝ βρίσκονται στο επίκεντρο σοβαρών ερωτημάτων για το κόστος, τη διαχείριση των κονδυλίων και τη διαφάνεια των σχετικών διαδικασιών, τα οποία απαιτούν σαφείς απαντήσεις και πλήρη διερεύνηση.

Το ΠΑΚΟΕ έχει ήδη αναδείξει το ζήτημα των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» της ΤΕΧΑΝ, επισημαίνοντας ζητήματα που αφορούν το κόστος κατασκευής και εγκατάστασής τους και τις πιθανές υπερτιμολογήσεις (βλ. Δ.Τ. 1033 – 10/11/2025). Στη συνέχεια, επανήλθε στο θέμα, αναδεικνύοντας νέες πτυχές της υπόθεσης, τις ευρωπαϊκές έρευνες και τα εκατομμύρια ευρώ που βρίσκονται στο μικροσκόπιο (βλ. Δ.Τ. 1153 – 31/07/2026).

Μεγάλη οικονομική δραστηριότητα και σημαντικές διαφορές στο κόστος

Τα οικονομικά στοιχεία της ΤΕΧΑΝ αποτυπώνουν την ταχεία ανάπτυξη της δραστηριότητάς της τα τελευταία χρόνια. Ο κύκλος εργασιών της από 4,95 εκατ. ευρώ το 2021 αυξήθηκε σε 17,91 εκατ. ευρώ το 2022 και έφτασε τα 74,61 εκατ. ευρώ το 2023, όταν τα κέρδη προ φόρων ανήλθαν σε 24,44 εκατ. ευρώ. Το 2024 ο κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε στα 60,68 εκατ. ευρώ και τα κέρδη προ φόρων στα 14,32 εκατ. ευρώ, ενώ είχε προταθεί η διανομή μερίσματος ύψους 7 εκατ. ευρώ. Συνολικά, ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για την περίοδο 2022–2024 ξεπέρασε τα 153 εκατ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, το κόστος των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» εμφανίζεται να παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση, με καταγεγραμμένες τιμές από περίπου 66.000 έως 370.454 ευρώ ανά μονάδα. Η διαφορά αυτή καθιστά αναγκαία τη συγκριτική εξέταση των προδιαγραφών, του εξοπλισμού, των υπηρεσιών και των όρων κάθε σύμβασης. Για να διαπιστωθεί αν υπήρξαν πράγματι υπερκοστολογήσεις, απαιτείται έλεγχος των συμβάσεων, των τεχνικών χαρακτηριστικών και των επιμέρους δαπανών κάθε έργου.

Στο μεταξύ, η προμήθεια 240 μονάδων από περιφέρειες βρίσκεται στο πλαίσιο έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η έρευνα δεν συνιστά απόδειξη παρανομίας, αναδεικνύει όμως τη σημασία της πλήρους διαλεύκανσης των διαδικασιών προμήθειας και της διαχείρισης των δημόσιων πόρων.

Καλαμάτα και Πελοπόννησος: ο λογαριασμός των 16,4 εκατ. ευρώ

Ιδιαίτερη σημασία έχει το έργο των 58 πολυκέντρων ανακύκλωσης που προορίζονταν για 21 δήμους της Πελοποννήσου, με συνολικό προϋπολογισμό 17,4 εκατ. ευρώ. Για το συγκεκριμένο έργο ζητήθηκε αρχικά η ανάκτηση 10,59 εκατ. ευρώ από τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και στη συνέχεια επιπλέον 5.824.621 ευρώ, με το συνολικό ποσό να ανέρχεται σε περίπου 16,4 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ποσά που ζητήθηκε να ανακτηθούν και όχι για οριστικά καταβληθέντα ποσά, καθώς οι σχετικές αποφάσεις αμφισβητήθηκαν.

Η υπόθεση αφορά και τον Δήμο Καλαμάτας, ο οποίος το 2022 υπέγραψε προγραμματική σύμβαση με τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου για την υλοποίηση του προγράμματος. Η αρχική κατανομή προέβλεπε την εγκατάσταση επτά πολυκέντρων στην Καλαμάτα, ενώ στην επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου εμφανίζονται οκτώ. Με βάση τον αριθμό αυτό, η Καλαμάτα διαθέτει περίπου το 13,8% των 58 πολυκέντρων του δικτύου. Παραμένουν επομένως, ερωτήματα σχετικά με την τελική οικονομική επιβάρυνση των δήμων και το ενδεχόμενο μετακύλισης μέρους του κόστους μέσω των εισφορών τους.

Χρηματοδοτήσεις εκατομμυρίων και ερωτήματα για το αποτέλεσμα

Από την εξέταση 30 πολυκέντρων ανακύκλωσης προέκυψε ότι το 2025 το 55% των υλικών που συλλέχθηκαν ήταν συσκευασίες, για τις οποίες οι παραγωγοί έχουν ευθύνη να συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της ανακύκλωσης. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο η πραγματική λειτουργία των μονάδων ανταποκρίνεται στο αντικείμενο και στους όρους χρηματοδότησης του έργου. Για να αξιολογηθεί ουσιαστικά η αποτελεσματικότητά τους, χρειάζεται να είναι σαφές ποια υλικά συλλέγονται, σε ποιες ποσότητες, πώς διαχειρίζονται και κατά πόσο επιτυγχάνονται οι στόχοι για τους οποίους διατέθηκαν τα χρήματα.

Παράλληλα με τις δημόσιες συμβάσεις εκατομμυρίων ευρώ για την προμήθεια και λειτουργία των πολυκέντρων ανακύκλωσης, η ΤΕΧΑΝ είχε λάβει επιχορήγηση περίπου 2 εκατ. ευρώ από τη ΔΥΠΑ για τη δημιουργία 275 θέσεων εργασίας, στο πλαίσιο προγράμματος απασχόλησης. Από την πλευρά του υπουργείου Εργασίας επισημάνθηκε ότι η επιχορήγηση της ΔΥΠΑ είχε καταβληθεί έπειτα από τις προβλεπόμενες διοικητικές επαληθεύσεις και οικονομικούς ελέγχους, ενώ αναφέρθηκε ότι η ΔΥΠΑ δεν είχε διαπιστώσει παραβίαση των όρων του προγράμματος. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη να εξετάζεται όχι μόνο η δημόσια χρηματοδότηση που λαμβάνουν οι επιχειρήσεις, αλλά και η τήρηση των υποχρεώσεών τους απέναντι στους εργαζομένους.

Κινητοποιήσεις εργαζομένων και καταγγελίες για καθυστερήσεις στην καταβολή μισθών

Ιδιαίτερη διάσταση δίνουν οι κινητοποιήσεις των εργαζομένων και οι καταγγελίες για παρατεταμένες καθυστερήσεις στην καταβολή των δεδουλευμένων τους. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου 2026, εργαζόμενοι ανέφεραν ότι παρέμεναν απλήρωτοι για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ οι εργασιακές αντιδράσεις συνδέθηκαν με τη διακοπή της λειτουργίας των σημείων ανταποδοτικής ανακύκλωσης στη Θεσσαλονίκη. Οι εργαζόμενοι προχωρήσαν σε 400 προσφυγές κατά της εταιρείας, με αντικείμενο τη μη καταβολή δεδουλευμένων και την παραβίαση εργασιακών δικαιωμάτων.

Το ζήτημα έλαβε ευρύτερες διαστάσεις, καθώς η υπολειτουργία ή η διακοπή λειτουργίας των εγκαταστάσεων επηρέασε και τους πολίτες που τις χρησιμοποιούσαν για την επιστροφή ανακυκλώσιμων υλικών και την εξαργύρωση των σχετικών κουπονιών. Στη Θεσσαλονίκη, 48 κέντρα ανταποδοτικής ανακύκλωσης αναφέρθηκε ότι παρέμεναν εκτός λειτουργίας ή υπολειτουργούσαν επί περίπου δύο μήνες από τον Αύγουστο του 2026. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης προχώρησε σε εξώδικη όχληση προς την εταιρεία, ζητώντας την αποκατάσταση της λειτουργίας τους και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που είχαν καταγραφεί.

Οι καταγγελίες για απλήρωτη εργασία και οι κινητοποιήσεις αναδεικνύουν μια κρίσιμη πλευρά της υπόθεσης: η αξιολόγηση ενός συστήματος ανακύκλωσης δεν μπορεί να περιορίζεται στο κόστος εγκατάστασης ή στον αριθμό των υποδομών που δημιουργήθηκαν. Πρέπει να εξετάζει και τη σταθερή λειτουργία τους, την τήρηση των εργασιακών υποχρεώσεων και την εξυπηρέτηση των πολιτών.

Η ανακύκλωση χρειάζεται μετρήσιμα αποτελέσματα και διαφάνεια

Η υπόθεση των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» αναδεικνύει την ανάγκη να αξιολογούνται οι δημόσιες δαπάνες με βάση το πραγματικό περιβαλλοντικό τους αποτέλεσμα. Η εγκατάσταση μιας μονάδας δεν αρκεί για να θεωρηθεί επιτυχημένο ένα έργο. Απαιτείται να αποδεικνύεται ότι λειτουργεί, ότι συλλέγει και προωθεί προς ανακύκλωση τα προβλεπόμενα υλικά και ότι το κόστος της δικαιολογείται από τις παρεχόμενες υπηρεσίες.

Το ΠΑΚΟΕ θεωρεί απαραίτητο να υπάρξει πλήρης ενημέρωση για τις συμβάσεις, τις χρηματοδοτήσεις, τις ποσότητες και τα είδη των υλικών που συλλέγονται, καθώς και για την πραγματική λειτουργία των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να ολοκληρώσουν τους ελέγχους και να δώσουν σαφείς απαντήσεις για τις δημοσιονομικές διορθώσεις.

Η ανακύκλωση δεν μπορεί να αποτελεί απλώς μια δαπανηρή υποδομή ή έναν αριθμό εγκατεστημένων μηχανημάτων. Πρέπει να αποδίδει μετρήσιμο περιβαλλοντικό όφελος, να λειτουργεί με διαφάνεια και να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Αυτό είναι το ουσιαστικό κριτήριο με το οποίο οφείλει να αξιολογηθεί και η συγκεκριμένη υπόθεση.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Σκάνδαλο Μεγατόνων τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» της ΤΕΧΑΝ first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1175                                   –                                 Αθήνα, 22/10/2026

Δεν  είναι ανακάλυψη του ΠΑΚΟΕ: Το θέμα της χολέρας και των παθογόνων της  μετράει σχεδόν δύο αιώνες επιστημονικής ιστορίας.

Αρά, για τη σωστή διαχείριση αυτού του σοβαρού θέματος, το μόνο που χρειάζεται είναι η γνώση και το σωστό φιλτράρισμα της πληροφορίας, χωρίς πανικό, από τους ανθρώπους του 21^ου αιώνα.

Συνολική εικόνα της έρευνας.

Η δειγματοληψία υδάτων πραγματοποιήθηκε στην περιοχή του Ασωπού ποταμού στις 30/09/2026. Δείγματα νερού συλλέχθηκαν από προεπιλεγμένα σημεία με σκοπό να αξιολογηθεί ο βαθμός ρύπανσης και μόλυνσης των υδάτων. Πέρα από φυσικοχημικές αναλύσεις, η αξιολόγηση βασίστηκε στον προσδιορισμό των δεικτών ποιότητας υδάτων (E. coli και Enterococcus), σε συνδυασμό με τη μελέτη παθογόνων και μη μικροοργανισμών. Μεταξύ αυτών εξετάστηκαν κατ’ εξοχήν υδατογενές γένος Vibrio (Δονάκια), το οποίο ενδημεί στο υδάτινο περιβάλλον και περιλαμβάνει δεκάδες είδη βακτηρίων.

Τα δείγματα συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένα φιαλίδια των 250 mL, τηρώντας αυστηρά όλους τους κανόνες ασηψίας. Στη συνέχεια, τα δείγματα τοποθετήθηκαν άμεσα σε ισοθερμικά δοχεία με παγοκύστες (υπό ψύξη) και μεταφέρθηκαν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ όπου και αναλυθήκαν.

Σημειώνεται ότι η ποιοτική εξέταση (ανίχνευση), απομόνωση και ο εντοπισμός βακτηρίων του γένους Vibrio σε περιβαλλοντικά δείγματα υδάτων πραγματοποιήθηκε με απόλυτη προσήλωση στα διεθνή πρότυπα μικροβιολογίας της τροφικής αλυσίδας και του περιβάλλοντος, στα διεθνή πρωτόκολλα και πρότυπα διασφάλισης ποιότητας, ορθής εργαστηριακής πρακτικής και βιοασφάλειας, όπως τα ISO 21872-1:2017, APHA (American Public Health Association) και FDA-BAM (Bacteriological Analytical Manual) Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, Section 9278.

Εφαρμόστηκαν οι κλασικές, εγκεκριμένες διαδικασίες εκλεκτικού εμπλουτισμού και απομόνωσης. Μετά το πέρας του πρωτογενούς και δευτερογενούς εμπλουτισμού, πραγματοποιήθηκε απευθείας επίστρωση από τον ζωμό APW στην επιφάνεια του στερεού εκλεκτικού θρεπτικού υποστρώματος TCBS (Thiosulfate-Citrate-Bile Salts-Sucrose agar), το οποίο είναι το κατ’ εξοχήν εκλεκτικό υπόστρωμα για Vibrio. (ISO 21872-1:2017).

Όπως προκύπτει από τον Πίνακα αποτελεσμάτων  αναρτημένο στο δελτίο τύπου 1171 στις 13/10/2026, από τα συνολικά 12 σημεία που εξετάστηκαν, τα 6 εμφάνισαν θετικό αποτέλεσμα για την παρουσία βακτηρίων του γένους Vibrio.

Συγκεκριμένα, στα 4 σημεία παρατηρήθηκαν τα είδη Vibrio parahaemolyticus και ενδεχομένως Vibrio vulnificus, ενώ στα 2 σημεία υπήρξε μικτή ανάπτυξη βακτηρίων του γένους Vibrio, με ταυτόχρονη παρουσία των Vibrio parahaemolyticus και Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας).

Στην περίπτωση ποιοτικής εξέτασης (ανίχνευσης/απουσίας) για το παθογόνο βακτήριο Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) και άλλα είδη του σε δείγματα επιφανειακών ή περιβαλλοντικών υδάτων (όπως ο Ασωπός ποταμός), δεν υφίστανται αριθμητικά «επιτρεπόμενα όρια» και  η συμμόρφωση  ή μη δειγμάτων περιορίζετε  «Ανιχνεύθηκε» (Detected) ή «δεν ανιχνεύθηκε» .

Βέβαια, απαιτείται περαιτέρω ορολογική ή μοριακή ταυτοποίηση (π.χ. με PCR) –αν και κάτι τέτοιο είναι δύσκολο στην πράξη– για να επιβεβαιωθεί εάν πρόκειται για στελέχη των οροομάδων O1ή O139 του είδους Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) που φέρουν τα γονίδια της χολερικής τοξίνης και προκαλούν τη νόσο, ή για άλλα περιβαλλοντικά, μη τοξινογόνα είδη του ίδιου γένους.

Οι εργαστηριακές αναλύσεις για την απομόνωση και μελέτη των ειδών του γένους Vibrio πραγματοποιήθηκαν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του Πανελληνίου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑ.Κ.Ο.Ε.). Το εργαστήριο εφαρμόζει εγκεκριμένο Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας και είναι πιστοποιημένο σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2015 από τον διαπιστευμένο φορέα EuroCert, διασφαλίζοντας την ιχνηλασιμότητα, την οργάνωση και την αξιοπιστία σε όλα τα στάδια της διαχείρισης και ανάλυσης των δειγμάτων.

Προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας επιδημίας  χολέρας.

Το ΠΑΚΟΕ στην αναφορά του επισημαίνει ότι στο εργαστήριο του ανιχνεύθηκε η παρουσία των βακτηρίων γένους Vibrio, στο οποίο αποδεδειγμένα περιλαμβάνονται τόσο ο αιτιολογικός παράγοντας της χολέρας όσο και άλλα παθογόνα είδη :

• Vibrio vulnificus & Vibrio parahaemolyticus: Άλλα συγγενικά είδη που ενδέχεται να συνυπάρχουν και συνδέονται κυρίως με γαστρεντερίτιδες ή λοιμώξεις τραυμάτων (αν κάποιος έρθει σε επαφή έχοντας ανοιχτή πληγή).
• Vibrio cholerae: Το βακτήριο που προκαλεί τη χολέρα είναι το είδος του γένους Vibrio δηλαδή το  Vibrio cholerae. 

Προσοχή όμως: Από τους εκατοντάδες ορότυπους του συγκεκριμένου βακτηρίου (Vibrio cholerae), μόνο δύο (οι οροομάδες Ο1 και Ο139) είναι υπεύθυνοι για τις επικίνδυνες επιδημίες χολέρας.

Το ίδιο το βακτήριο του  είδους Vibrio cholerae και η μετάδοσή του έχουν ανακαλυφθεί και μελετηθεί από τον 19^ο αιώνα:

• Η πρώτη ανακάλυψη (1854): Ο Ιταλός ανατόμος Filippo Pacini ήταν ο πρώτος που παρατήρησε στο μικροσκόπιο το καμπυλωτό βακτήριο (δονάκιο) σε θύματα της νόσου στη Φλωρεντία και το ονόμασε Vibrio cholerae, αν και η ανακάλυψή του αγνοήθηκε τότε λόγω της επικρατούσας θεωρίας των «μιασμάτων».
• Η χαρτογράφηση της μετάδοσης (1854): Την ίδια χρονιά, ο Βρετανός γιατρός John Snow απέδειξε επιδημιολογικά στο Λονδίνο ότι η χολέρα μεταδίδεται μέσω του μολυσμένου νερού (από μια δημόσια αντλία), θέτοντας τις βάσεις της σύγχρονης επιδημιολογίας.
• Η απομόνωση σε καθαρή καλλιέργεια (1883–1884): Ο διάσημος Γερμανός μικροβιολόγος Robert Koch απομόνωσε ανεξάρτητα το βακτήριο στην Αίγυπτο και την Ινδία, επιβεβαιώνοντας οριστικά ότι αυτό αποτελεί το αίτιο της νόσου.

Τώρα γνωρίζουμε – για να αναπτυχθεί επιδημία χολέρας δεν αρκεί απλώς η παρουσία του βακτηρίου στο περιβάλλον, αλλά απαιτείται ένας συνδυασμός υψηλού μικροβιακού φορτίου (μολυσματική δόση) τοξινογόνου στελέχους και κατάλληλων συνθηκών υγιεινής.

1. Η Έννοια της Μολυσματικής Δόσης (Infectious Dose)

Σε υγιείς ενήλικες, το βακτήριο Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) απαιτεί πολύ υψηλό μικροβιακό φορτίο για να προκαλέσει τη νόσο, επειδή είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στα οξέα του στομάχου.

• Μέσω νερού: Χρειάζεται η κατάποση περίπου 10⁵ έως 10⁸ βακτηρίων για να εκδηλωθεί σοβαρή νόσηση.
• Μέσω τροφής: Η απαιτούμενη δόση είναι μικρότερη (10² έως 10⁴ βακτήρια), καθώς η τροφή προστατεύει το βακτήριο από τα γαστρικά οξέα.
• Ευπαθείς ομάδες: Σε άτομα με μειωμένη οξύτητα στομάχου (π.χ. λόγω λήψης αντιόξινων φαρμάκων) ή σε υποσιτισμένα παιδιά, η μολυσματική δόση πέφτει δραματικά (έως και στα 10³ βακτήρια).

2. Η Ποιοτική Προϋπόθεση (Τοξινογόνα Στελέχη)

Η απλή ανίχνευση βακτηρίων του γένους Vibrio σε υδάτινα σώματα (όπως συμβαίνει μερικές φορές σε ποτάμια ή λίμνες) δεν ισοδυναμεί με επιδημία χολέρας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), επιδημίες και σοβαρή νόσος προκαλούνται αποκλειστικά και μόνο από τα στελέχη που παράγουν τη συγκεκριμένη χολερική εντεροτοξίνη, και ανήκουν στις οροομάδες Ο1 και Ο139. Τα μη τοξινογόνα στελέχη προκαλούν απλώς ήπια γαστρεντερίτιδα.

3. Πότε το Μικροβιακό Φορτίο Γίνεται «Αρκετό» για Επιδημία;

Μια επιδημία πυροδοτείτε όταν το τοξινογόνο βακτήριο πολλαπλασιάζεται μαζικά και αποκτά πρόσβαση στο δίκτυο ύδρευσης ή στην τροφική αλυσίδα, συνήθως λόγω:

• Κατάρρευσης των υποδομών υγιεινής: Όταν μολυσμένα κόπρανα ασθενών έρχονται σε επαφή με το πόσιμο νερό (κοπρανοστοματική οδός).
• Φυσικών καταστροφών: Πλημμύρες, σεισμοί ή εμπόλεμες συρράξεις που καταστρέφουν τα συστήματα αποχέτευσης και υδροδότησης, αναγκάζοντας τον πληθυσμό να καταναλώσει μη ασφαλές νερό.

Συνεπώς, η παρουσία του μικροβίου στο περιβάλλον αποτελεί ένδειξη κινδύνου, αλλά για την ανάπτυξη επιδημίας απαιτείται η μαζική κατάποση υψηλού φορτίου συγκεκριμένων τοξινογόνων στελέχων από τον πληθυσμό.

Η οξεία  λοίμωξη που προκαλείται από την κατάποση μολυσμένων με το βακτήριο Vibrio cholerae τροφίμων ή νερού εξαπλώνεται γρήγορα σε μέρη χωρίς καθαρό νερό ή κατάλληλη υγιεινή, προκαλώντας σοβαρή διάρροια που μπορεί να σκοτώσει μέσα σε λίγες ώρες εάν μείνει χωρίς θεραπεία. Με την έγκαιρη θεραπεία, περισσότερο από το 99% των ασθενών αναρρώνουν πλήρως.

Οι κινητήριοι παράγοντες για την εξάπλωση της χολέρας περιλαμβάνουν τον:

•  υπερπληθυσμό,
• τις κακές συνθήκες διαβίωσης,
• τη λειψυδρία και την κακή ποιότητα του νερού,
• την έλλειψη κατάλληλης υγιεινής,
• έλλειψη εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων
• και επιλογών επεξεργασίας νερού.

Η Περιβαλλοντική Πραγματικότητα  –  Υγειονομικός Πανικός.

Είναι σαφές ότι το ΠΑΚΟΕ δεν προχώρησε σε μια στοχευμένη έρευνα με σκοπό την άμεση απομόνωση του συγκεκριμένου βακτηρίου λόγω κάποιου κρούσματος.

Αντιθέτως,  το ΠΑΚΟΕ έκανε απλώς μια περιβαλλοντική δειγματοληψία ρουτίνας στην περιοχή του Ασωπού.  Πρόκειται για μια τυπική περιβαλλοντική δειγματοληψία για την ποιότητα των υδάτων του Ασωπού. Όμως κάθε ολοκληρωμένη περιβαλλοντική μελέτη παγκοσμίως περιλαμβάνει υποχρεωτικά ή μη, τον έλεγχο υδατογενών βακτηρίων, και ειδικότερα δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών,  περισσότερο για προληπτικούς λόγους.

Συνεπώςτο γεγονός ότι ένα βακτήριο ανιχνεύεται στο φυσικό περιβάλλον (ιδίως σε επιφανειακά ή επιβαρυμένα νερά) αποτελεί εύρημα οικολογικής και περιβαλλοντικής φύσης, και όχι ένδειξη ή έναρξη επιδημίας και ειδικά σε περίπτωση των ειδών του γένους Vibrio. Και αυτό γίνεται κατανοητό αν είχαμε το χρόνο και την υπομονή να διαβάσουμε το παραπάνω  κεφάλαιο για τις «Προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας επιδημίας  χολέρας». 

Είναι κρίσιμο να εξηγηθεί στο κοινό ότι η απλή ανίχνευση DNA ή στελεχών του βακτηρίου στο περιβάλλον (ιδίως σε επιφανειακά ή επιβαρυμένα ύδατα) δεν ισοδυναμεί αυτόματα με ξέσπασμα επιδημίας χολέρας στον πληθυσμό.

Αλλά δεν «υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά».

Το γένος Vibrio (Δονάκιο) περιλαμβάνει Gram-αρνητικά βακτήρια με τεράστια σημασία για τη θαλάσσια οικολογία και τη δημόσια υγεία. Είναι πανταχού παρόντα (ubiquitous) σε θαλάσσια, παράκτια και εκβολικά οικοσυστήματα παγκοσμίως.  Ζουν ελεύθερα στο νερό ή σε συμβιωτικές / παρασιτικές σχέσεις με θαλάσσιους οργανισμούς (οστρακοειδή, ψάρια, ζωοπλαγκτόν, φύκια). Πολλά είδη διασπούν τη χιτίνη.  Σχηματίζουν βιοφίλμ (biofilms) για προστασία και εισέρχονται σε μια λανθάνουσα κατάσταση γνωστή ως VBNC (Βιώσιμα αλλά μη καλλιεργήσιμα) όταν οι περιβαλλοντικές συνθήκες (π.χ. ψύχος) είναι δυσμενείς.

Παθογένεια (Κύρια Είδη)

Το γένος περιλαμβάνει σημαντικά ευκαιριακά παθογόνα για τον άνθρωπο και τα ζώα:

• Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας): Προκαλεί τη χολέρα. Μέσω της τοξίνης της χολέρας  προκαλεί ακατάσχετη υδαρή διάρροια και σοβαρή αφυδάτωση. Η διαφορά τους με τα μη – τοξινογόνα στελέχη  είναι ότι παράγουν τη συγκεκριμένη τοξίνη της χολέρας ( ορότυποι Ο1/μη-Ο139 cholera toxin).

Παρά ταύτα, τα μη – τοξινογόνα στελέχη  διαθέτουν άλλους μηχανισμούς και άλλες τοξίνες που τους επιτρέπουν να προκαλέσουν νόσο στον άνθρωπο. Στην ιατρική βιβλιογραφία αναφέρονται συχνά ως μη-Ο1/μη-Ο139 Vibrio cholerae (ή NOVC). Αν ένας άνθρωπος έρθει σε επαφή ή καταπιεί νερό με μη-τοξινογόνα στελέχη, μπορεί να εμφανίσει τις εξής καταστάσεις:

1. Ήπια έως Μέτρια Γαστρεντερίτιδα.

Μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στο έντερο χρησιμοποιώντας άλλες ουσίες (όπως αιμολυσίνες ή ετεροτοξίνες). Ναυτία και εμετό. Πυρετό (αντίθετα με την κλασική χολέρα, όπου ο πυρετός είναι σπάνιος)

2. Λοιμώξεις Τραυμάτων και Δέρματος

Το είδος Vibrio cholerae μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων και δέρματος, αν και αυτή η ιδιότητα συνδέεται σχεδόν αποκλειστικά με τα μη-τοξινογόνα στελέχη του βακτηρίου (ονομάζονται και μη-Ο1/μη-Ο139 V. Cholerae)

3. Συστηματική Λοίμωξη (Σηψαιμία)

Αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Αν το μη-τοξινογόνο στέλεχος περάσει στο αίμα ανθρώπων που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες (ανοσοκατεσταλμένοι, καρκινοπαθείς, άτομα με χρόνια ηπατική νόσο ή διαβήτη), συμπεριφέρεται ως επιθετικό παθογόνο. Μπορεί να προκαλέσει σηπτικό σοκ, το οποίο είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για τη ζωή.

• Vibrio vulnificus: Εξαιρετικά επικίνδυνο παθογόνο. Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων (νεκρωτική περιτονίτιδα) και θανατηφόρα σηψαιμία μετά από επαφή πληγών με θαλασσινό νερό ή κατανάλωση μολυσμένων ωμών θαλασσινών.
• Vibrio parahaemolyticus: Η κύρια αιτία γαστρεντερίτιδας από κατανάλωση μολυσμένων και ατελώς μαγειρεμένων θαλασσινών (π.χ. στρείδια).
• Vibrio anguillarum & V. harveyi: Προκαλούν τη νόσο της δονακίωσης (vibriosis) στα ψάρια, αποτελώντας μείζονα οικονομική απειλή για τις ιχθυοκαλλιέργειες.

Συμπερασματικά:

Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης για την ποιότητα των υδάτων απομονώθηκε από περιβαλλοντικά δείγματα το είδος Vibrio cholerae, καθώς και άλλα βακτήρια του γένους Vibrio, χωρίς να πραγματοποιηθεί περαιτέρω μοριακός έλεγχος.

Ποια είναι, συνεπώς, τα συμπεράσματα και οι επιπτώσεις αυτών των αποτελεσμάτων;

Τα ευρήματα αυτά, τα οποία εντοπίστηκαν κατά μήκος του ποταμού (στα Οινόφυτα, το Συκάμινο και τις εκβολές του Ασωπού στον Ωρωπό), συνεκτιμώνται με τους κλασικούς δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης (E. coli, Enterococcus spp.) και επιβεβαιώνουν την επιβαρυμένη μικροβιολογική ποιότητα των υδάτων.

Εδώ ακριβώς κουμπώνει το κύριο θέμα μας με τα βακτήρια του γένους Vibrio.

Όταν τα βοθρολύματα και τα αστικά απόβλητα άρχισαν να πέφτουν ανεξέλεγκτα στα υδάτινα οικοσυστήματα, δεν μετέφεραν μόνο τοξικές ουσίες, άλλαξαν ριζικά τη μικροβιακή ισορροπία του νερού, δημιουργώντας το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και τη διασπορά επικίνδυνων παθογόνων.

Τα βακτήρια αυτά (με πιο διάσημο το Vibrio cholerae, το δονάκιο της χολέρας) επωφελήθηκαν τα μέγιστα από την περιβαλλοντική υποβάθμιση. Η ανεξέλεγκτη ρίψη βοθρολυμάτων στα ύδατα λειτούργησε ως καταλύτης με τρεις συγκεκριμένους τρόπους:

1. Η «ένεση» οργανικού φορτίου (Ευτροφισμός): Τα βοθρολύματα είναι εξαιρετικά πλούσια σε οργανική ύλη και θρεπτικά συστατικά, όπως ο φώσφορος και το άζωτο. Η διοχέτευσή τους στο νερό λειτουργεί ως ένα ανεξέλεγκτο «λίπασμα». Αυτή η υπερβολική συγκέντρωση θρεπτικών στοιχείων πυροδοτεί τον ευτροφισμό, προκαλώντας ραγδαία ανάπτυξη των αλγών (φυτοπλαγκτόν). Όταν οι άλγες πεθαίνουν και αποσυντίθενται, οι αερόβιοι μικροοργανισμοί καταναλώνουν όλο το διαλυμένο οξυγόνο του νερού, οδηγώντας σε ασφυξία το οικοσύστημα. Αυτό το περιβάλλον (χαμηλό οξυγόνο και άφθονη οργανική ύλη) είναι ιδανικό για τα βακτήρια του γένους Vibrio, τα οποία είναι ανθεκτικά και πολλαπλασιάζονται ραγδαία, χρησιμοποιώντας την αποσυντιθέμενη ύλη ως τροφή.
2. Η άμεση μόλυνση με κοπρανώδη παθογόνα: Η μεταφορά τους στα ύδατα γίνεται κυρίως μέσω της απευθείας διοχέτευσης ανεπεξέργαστων ή ατελώς επεξεργασμένων αστικών λυμάτων και βοθρολυμάτων. Τα ανθρώπινα κόπρανα (καθώς και τα κόπρανα θερμόαιμων ζώων) περιέχουν τεράστιους πληθυσμούς μικροβίων. Όταν αυτά τα απόβλητα καταλήγουν στο ποτάμι χωρίς βιολογικό καθαρισμό, μεταφέρουν άμεσα στο υδάτινο περιβάλλον παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως το E. coli, τους εντερόκοκκους, αλλά και στελέχη του γένους Vibrio, μολύνοντας άμεσα το οικοσύστημα και δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
3. Η αλλαγή των φυσικοχημικών παραμέτρων: Η συνεχής εισροή αστικών αποβλήτων και βοθρολυμάτων μεταβάλλει ριζικά τα βασικά χαρακτηριστικά του νερού, όπως τη θερμοκρασία, το pH και κυρίως την αγωγιμότητα και την αλατότητα (λόγω των διαλυμένων αλάτων και απορρυπαντικών). Τα βακτήρια του γένους Vibrio είναι κατεξοχήν αλόφιλα ή αλοάντοχα (ευδοκιμούν σε περιβάλλοντα με αυξημένη συγκέντρωση αλάτων). Οι αλλαγές αυτές, σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας που προκαλείται από την αποσύνθεση της οργανικής ύλης, δημιουργούν ένα «μικροκλίμα» που ευνοεί αποκλειστικά την επιβίωση και την κυριαρχία του γένους Vibrio έναντι άλλων ανταγωνιστικών ιθαγενών μικροοργανισμών του γλυκού νερού.

Και δεν είναι ανησυχητικά αυτά τα ευρήματα;

Δεν θα έπρεπε να κινητοποιήσουν εμάς και τις Αρχές, ώστε να προχωρήσουμε σε ελέγχους των υδάτων για τις εκροές λυμάτων, να εξετάσουμε τις ανάγκες καθαρισμού του πολυπαθούς  Ασωπού και ασφαλώς, να αξιολογήσουμε τυχόν κινδύνους για τη δημόσια υγεία;

Συμφωνούμε ότι η απλή ανίχνευση του γένους Vibrio δεν σημαίνει αυτόματα ότι το νερό είναι γεμάτο με το επιδημικά τοξινογόνο στέλεχος (οροομάδες Ο1 ή Ο139) της χολέρας. Απαιτείται περαιτέρω ορολογική/μοριακή ταυτοποίηση (π.χ. PCR) για να επιβεβαιωθεί εάν πρόκειται για τα επιδημικά στελέχη O1 ή O139 που προκαλούν τη νόσο της χολέρας, ή για άλλα περιβαλλοντικά, μη τοξινογόνα στελέχη του γένους (όπως V. parahaemolyticus ή V. vulnificus).

 Για τον λόγο αυτό, υπάρχει επιτακτική ανάγκη για εξειδικευμένη εργαστηριακή ταυτοποίηση από τις αρμόδιες κρατικές υγειονομικές αρχές, ώστε να προσδιοριστεί το ακριβές στέλεχος και η επικινδυνότητά του.

Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιβεβαιωθεί αν πρόκειται για το επικίνδυνο στέλεχος της χολέρας ή για μη επιδημικά, σαπροφυτικά στελέχη που ζουν φυσιολογικά στο υδάτινο περιβάλλον χωρίς να αποτελούν απειλή.

• Την άμεση παρέμβαση των Υγειονομικών Υπηρεσιών: Οι κρατικοί φορείς (όπως ο ΕΟΔΥ και τα εξειδικευμένα πανεπιστημιακά εργαστήρια) διαθέτουν την απαραίτητη τεχνολογία, τα αντιδραστήρια και τα αυστηρά πρωτόκολλα για να βγάλουν ένα αδιαμφισβήτητο τελικό αποτέλεσμα.
• Συνεργασία αντί για πανικό: Η μονομερής δημοσιοποίηση προκαταρκτικών ευρημάτων χωρίς μοριακή επιβεβαίωση μπορεί να προκαλέσει άσκοπο πανικό. Αντίθετα, η συνεργασία των ανεξάρτητων φορέων με τις επίσημες αρχές διασφαλίζει ότι η κοινωνία θα ενημερωθεί σωστά και θα ληφθούν, αν χρειαστεί, στοχευμένα μέτρα προφύλαξης.

Η αντίδραση της κοινωνίας και των μέσων ενημέρωσης σε τέτοια θέματα ακολουθεί δυστυχώς συχνά ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: από τη μία πλευρά ο εύκολος πανικός και από την άλλη ένας πόλεμος ευθυνών, με αποτέλεσμα ο πολίτης να μένει απροστάτευτος και μπερδεμένος.

Για να αντιμετωπίσει ο σημερινός άνθρωπος παρόμοιες καταστάσεις με ωριμότητα, ασφάλεια και χωρίς να γίνεται έρμαιο του φόβου, πρέπει να υιοθετήσει μια ορθολογική και ψύχραιμη στάση, η οποία βασίζεται σε: φιλτράρισμα της πληροφορίας (Επιστημονικός Εγγραμματισμός), αποφυγή του πολοτικού αφηγήματος, εστίαση στην πρακτική πρόληψη (Ατομική Ευθύνη)

Αντί για πανικό, ο πολίτης μετατρέπει τον φόβο σε πρακτική προστασία ακολουθώντας απλούς κανόνες κοινής λογικής, μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο:

• Όχι χρήση υπόνοιας νερού: Αν κάποιος μένει στην περιοχή του Ασωπού, αποφεύγει να χρησιμοποιήσει νερό από γεωτρήσεις ή το ποτάμι για πότισμα, πλύσιμο ή οικιακή χρήση, και προτιμά το ελεγμένο νερό του δικτύου ύδρευσης.
• Τήρηση κανόνων υγιεινής: Συχνό πλύσιμο των χεριών και καλό πλύσιμο των λαχανικών/φρούτων.
• Αποφυγή επαφής: Αποφυγή κολύμβησης ή επαφής με το νερό του ποταμού, ειδικά αν υπάρχουν ανοιχτές πληγές στο δέρμα.

Εν κατακλείδι, η αντιμετώπιση αυτών των καταστάσεων στον 21ο αιώνα απαιτεί ψυχραιμία, κριτική σκέψη και εμπιστοσύνη στη θεσμική επιστημονική μέθοδο, μακριά από κραυγές και εντυπωσιασμούς.

• Αν και υπάρχουν δεκάδες είδη στο γένος Vibrio, τρία είναι τα κυριότερα που μεταδίδονται μέσω του νερού (ή των θαλασσινών) και προκαλούν νόσο στον άνθρωπο.
• Το πιο επικίνδυνο υδατογενές είδος είναι το Vibrio cholerae(Δονάκιο της χολέρας).  Μεταδίδεται κυρίως μέσω του μολυσμένου πόσιμου νερού (ή τροφίμων που έχουν πλυθεί με αυτό) σε περιοχές με κακό αποχετευτικό σύστημα.

• Η απλή ανίχνευση βακτηρίων του γένους Vibrio σε υδάτινα σώματα (όπως συμβαίνει μερικές φορές σε ποτάμια ή λίμνες) δεν ισοδυναμεί με επιδημία χολέρας.
• Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), επιδημίες και σοβαρή νόσος προκαλούνται αποκλειστικά και μόνο από τα στελέχη που παράγουν τη συγκεκριμένη χολερική εντεροτοξίνη, και ανήκουν στις οροομάδες Ο1 και Ο139. Τα μη τοξινογόνα στελέχη προκαλούν απλώς ήπια γαστρεντερίτιδα.
• Σε υγιείς ενήλικες, το βακτήριο Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας) απαιτεί πολύ υψηλό μικροβιακό φορτίο για να προκαλέσει τη νόσο, επειδή είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στα οξέα του στομάχου.
• Για να αναπτυχθεί επιδημία χολέρας δεν αρκεί απλώς η παρουσία του βακτηρίου στο περιβάλλον, αλλά απαιτείται ένας συνδυασμός υψηλού μικροβιακού φορτίου (μολυσματική δόση), τοξινογόνου στελέχους και κατάλληλων συνθηκών υγιεινής.
• Μια επιδημία πυροδοτείτε όταν το τοξινογόνο βακτήριο πολλαπλασιάζεται μαζικά και αποκτά πρόσβαση στο δίκτυο ύδρευσης ή στην τροφική αλυσίδα, συνήθως λόγω:

α) Κατάρρευσης των υποδομών υγιεινής: Όταν μολυσμένα κόπρανα ασθενών έρχονται σε επαφή με το πόσιμο νερό (κοπρανοστοματική οδός).

β) Φυσικών καταστροφών: Πλημμύρες, σεισμοί ή εμπόλεμες συρράξεις που καταστρέφουν τα συστήματα αποχέτευσης και υδροδότησης, αναγκάζοντας τον πληθυσμό να καταναλώσει μη ασφαλές νερό.

Συνεπώς, η παρουσία του μικροβίου στο περιβάλλον αποτελεί ένδειξη κινδύνου, αλλά για την ανάπτυξη επιδημίας απαιτείται η μαζική κατάποση υψηλού φορτίου συγκεκριμένων τοξινογόνων στελεχών από τον πληθυσμό.

Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πρόληψη και προφύλαξη, καθιστώντας απαραίτητη την εισαγωγή τακτικών εργαστηριακών αναλύσεων και μελετών.

Βιβλιογραφική ανασκόπηση

Η χολέρα σε έξαρση

Μας αρέσει πάντα να αναφέρουμε περιστατικά που συμβαίνουν μακριά από εμάς. Έτσι, νιώθουμε την ασφάλεια της απόστασης. Είναι προτιμότερο, όμως, να επιζητούμε τη σιγουριά που μας προσφέρει η γνώση.

Ναι, αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη μια μεγάλη έξαρση (επιδημία) χολέρας σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία επηρεάζει κυρίως χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και του ECDC, μόνο από την αρχή του έτους έχουν καταγραφεί εκατοντάδες χιλιάδες κρούσματα και χιλιάδες θάνατοι παγκοσμίως.

Οι χώρες που πλήττονται περισσότερο αυτή την περίοδο περιλαμβάνουν το Αφγανιστάν, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την Υεμένη, το Σουδάν και την Ανγκόλα. Οι περιοχές με συνεχή κίνδυνο ασθένειας. Ο κίνδυνος θανάτου μεταξύ των προσβεβλημένων είναι συνήθως μικρότερος από 5% αλλά μπορεί να φτάσει και το 50% (η μη πρόσβαση στη θεραπεία ).

Αντίθετα, στην Ευρωπαϊκή περιοχή έχουν καταγραφεί μηδενικά κρούσματα εγχώριας μετάδοσης. Θεωρείται ότι, η χολέρα επηρεάζει περίπου 3–5 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και προκαλεί 28.800-130.000 θανάτους το χρόνο, είναι σπάνια σε χώρες υψηλού εισοδήματος.

Τα περισσότερα κρούσματα χολέρας στις ανεπτυγμένες χώρες είναι αποτέλεσμα μετάδοσης μέσω τροφής, ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι πιο συχνά μέσω νερού.

Η τροφογενής μετάδοση μπορεί να συμβεί όταν οι άνθρωποι συλλέγουν θαλασσινά όπως στρείδια σε νερά μολυσμένα με λύματα, καθώς το Vibrio cholerae συσσωρεύεται στα πλαγκονικά καρκινοειδή και τα στρείδια τρώνε το ζωοπλαγκτόν.

• Οικολογία του V. cholerae.

 Το V. cholerae υπάρχει και επιβιώνει φυσικά στο περιβάλλον έξω από το ανθρώπινο σώμα, κυρίως σε υδάτινα οικοσυστήματα. Η κατανάλωση τέτοιου νερού μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ασθένεια, ακόμη και χωρίς προηγούμενη μόλυνση μέσω κοπράνων.

Το βακτήριο αυτό δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον άνθρωπο για την επιβίωσή του. Στο φυσικό του περιβάλλον παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά:

• Προτιμώμενα οικοσυστήματα: Συναντάται κυρίως σε υφάλμυρα νερά (εκβολές ποταμών) και παράκτιες θαλάσσιες περιοχές, καθώς ευδοκιμεί σε περιβάλλοντα με μέτρια αλατότητα και ζεστή θερμοκρασία.
• Σύνδεση με την πανίδα: Συχνά προσκολλάται στο εξωτερικό κέλυφος (χιτίνη) μικροσκοπικών οργανισμών του ζωοπλαγκτού, όπως τα κωπήποδα (μικρά καρκινοειδή), καθώς και σε κοχύλια, οστρακοειδή και φύκια.
• Κατάσταση επιβίωσης (VBNC): Όταν οι συνθήκες είναι δυσμενείς (π.χ. χαμηλή θερμοκρασία), το βακτήριο μπορεί να περάσει σε μια κατάσταση όπου είναι «ζωντανό αλλά μη καλλιεργήσιμο» (Viable But Non-Culturable – VBNC). Σε αυτή την κατάσταση επιβιώνει για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς να ανιχνεύεται εύκολα με τις κλασικές εργαστηριακές μεθόδους, αλλά μπορεί να γίνει ξανά ενεργό και μολυσματικό αν οι συνθήκες βελτιωθούν.

Αυτή η φυσική παρουσία του βακτηρίου στο νερό είναι ο λόγος που η χολέρα μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά σε μια περιοχή (επιδημικές εξάρσεις), συνήθως μετά από φυσικές καταστροφές ή λόγω κακών υποδομών υγιεινής, όταν το μολυσμένο νερό έρχεται σε επαφή με το δίκτυο πόσιμου νερού ή τα τρόφιμα.

Στο υδάτινο περιβάλλον, το Vibrio cholerae έρχεται αντιμέτωπο με έντονες εξελικτικές πιέσεις και οικολογικούς παράγοντες που μπορούν να μειώσουν τη μολυσματικότητά του ή να ευνοήσουν στελέχη λιγότερο επικίνδυνα για τον άνθρωπο.

Αυτό συμβαίνει επειδή οι ιδιότητες που κάνουν το βακτήριο εξαιρετικά παθογόνο μέσα στον ανθρώπινο ξενιστή (όπως η παραγωγή της τοξίνης της χολέρας) συχνά δεν του προσφέρουν κανένα πλεονέκτημα επιβίωσης στη φύση.

Οι κυριότερες εξελικτικές και περιβαλλοντικές πιέσεις περιλαμβάνουν:

1. Η πίεση των Βακτηριοφάγων (Ιοί Phages)

Στο φυσικό νερό, το V. cholerae δέχεται συνεχή επίθεση από βακτηριοφάγους (ιοί που σκοτώνουν βακτήρια, όπως οι JSF4, CP-T1 κ.α.).

• Η πίεση: Οι φάγοι αυτοί συχνά χρησιμοποιούν ως «πύλη εισόδου» για να μολύνουν το βακτήριο τους ίδιους υποδοχείς που χρειάζεται το βακτήριο για να προκληθεί νόσος στον άνθρωπο (π.χ. το pili TCP, το οποίο βοηθά το βακτήριο να προσκολλάται στο ανθρώπινο έντερο).
• Το αποτέλεσμα: Για να επιβιώσουν από τους ιούς, τα βακτήρια αναπτύσσουν μεταλλάξεις που αλλάζουν ή καταργούν αυτούς τους υποδοχείς. Έτσι, γίνονται άνθεκτικά στους ιούς, αλλά ταυτόχρονα χάνουν τη δυνατότητα να μολύνουν τον άνθρωπο (μειωμένη μολυσματικότητα).

2. Το ενεργειακό κόστος των γονιδίων λοιμογόνου δύναμης

Η παραγωγή της τοξίνης της χολέρας (CT) και των δομών προσκόλλησης απαιτεί τεράστια ποσά ενέργειας από το κύτταρο του βακτηρίου.

• Η πίεση: Στο φυσικό περιβάλλον (όπου τα θρεπτικά συστατικά είναι περιορισμένα), η σπατάλη ενέργειας για την παραγωγή «όπλων» που στοχεύουν τον άνθρωπο είναι μειονέκτημα.
• Το αποτέλεσμα: Η φυσική επιλογή ευνοεί μεταλλάξεις που απενεργοποιούν ή καταστέλλουν αυτά τα γονίδια (downregulation). Τα στελέχη που «εξοικονομούν ενέργεια» αναπαράγονται ταχύτερα στο νερό, οδηγώντας σε επικράτηση μη παθογόνων ή χαμηλής μολυσματικότητας στελεχών.

3. Θήρευση από Πρωτόζωα και Αμοιβάδες

Στο νερό, το βακτήριο αποτελεί τροφή για διάφορους μικροσκοπικούς θηρευτές (π.χ. ελεύθερες αμοιβάδες, βλεφαριδοφόρα πρωτόζωα).

• Η πίεση: Για να αποφύγει τη θήρευση, το V. cholerae συχνά αναγκάζεται να σχηματίσει βιοϋμένια (biofilms) (συσσωματώματα βακτηρίων που περιβάλλονται από προστατευτική μήτρα).
• Το αποτέλεσμα: Αν και το βιοϋμένιο προστατεύει το βακτήριο στη φύση, αλλάζει τη φυσιολογία του. Σε πολλές περιπτώσεις, η ένταξη σε ένα σκληρό βιοϋμένιο μειώνει την άμεση ικανότητα των μεμονωμένων κυττάρων να εκφράσουν γρήγορα τα γονίδια τοξικότητας μόλις εισέλθουν σε έναν ξενιστή, μέχρι να γίνει η αποδόμηση του υμενίου.

4. Η κατάσταση VBNC (Ζωντανό αλλά μη καλλιεργήσιμο)

Όπως αναφέρθηκε, το κρύο ή η έλλειψη τροφής αναγκάζουν το βακτήριο να μπει σε κατάσταση «χειμερίας νάρκης» (VBNC).

• Η πίεση: Οι χαμηλές θερμοκρασίες και το οξειδωτικό στρες.
• Το αποτέλεσμα: Όταν το βακτήριο βρίσκεται σε αυτή τη μορφή, η μολυσματική του δόση (ο αριθμός των βακτηρίων που απαιτούνται για να αρρωστήσει κάποιος) αυξάνεται δραματικά. Χρειάζεται δηλαδή πολύ μεγαλύτερη ποσότητα μολυσμένου νερού για να προκληθεί ασθένεια, καθώς τα βακτήρια είναι εξασθενημένα.

Πώς μπορεί να μεταφερθεί η χολέρα στην Ελλάδα;

Η χολέρα δεν μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω του αέρα (όπως ο κορονοϊός ή η γρίπη). Μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένου νερού και μολυσμένων τροφίμων που έχουν μολυνθεί από ανθρώπινα κόπρανα που περιέχουν τα βακτήρια. Μισοψημένα θαλασσινά είναι συνήθως πηγή. Οι άνθρωποι είναι ο μοναδικός έμβιος οργανισμός που επηρεάζεται.

Για να εμφανιστεί ένα κρούσμα στην Ελλάδα, ο μοναδικός τρόπος είναι να «εισαχθεί» από το εξωτερικό. Αυτό μπορεί να συμβεί με δύο τρόπους:

1. Μέσω ταξιδιωτών (Εισαγόμενα κρούσματα): Ένας άνθρωπος (τουρίστας ή μόνιμος κάτοικος) που επισκέφθηκε μια από τις πληττόμενες χώρες, κατανάλωσε εκεί μολυσμένο νερό ή φαγητό και επέστρεψε στην Ελλάδα έχοντας ήδη κολλήσει το βακτήριο.
2. Μέσω μολυσμένων τροφίμων: Εισαγωγή ευπαθών τροφίμων (κυρίως θαλασσινών ή οστρακοειδών) από περιοχές όπου η νόσος είναι ενδημική, αν αυτά δεν έχουν ελεγχθεί ή μαγειρευτεί σωστά.

Μπορεί να προκληθεί μεγάλη επιδημία στην Ελλάδα;

Όχι, η πιθανότητα για μια εκτεταμένη επιδημία χολέρας στην Ελλάδα σήμερα είναι εξαιρετικά χαμηλή έως μηδαμινή (η εκτίμηση των ειδικών).

Ακόμα κι αν ένας ταξιδιώτης φτάσει στη χώρα έχοντας μολυνθεί, το βακτήριο δεν μπορεί να απλωθεί εύκολα στον γενικό πληθυσμό. Η Ελλάδα διαθέτει σύγχρονες υποδομές αποχέτευσης, ασφαλές δίκτυο υδροδότησης (χλωριωμένο καθαρό νερό) και υψηλό επίπεδο προσωπικής υγιεινής.

Το βακτήριο της χολέρας χρειάζεται τη μόλυνση του πόσιμου νερού από λύματα (ή βοθρολήματα) για να εξαπλωθεί — συνθήκες που δεν υφίστανται στο σύγχρονο ελληνικό αστικό περιβάλλον.

Σε περίπτωση που εντοπιστεί εισαγόμενο κρούσμα, οι αρχές υγείας (ΕΟΔΥ) εφαρμόζουν άμεσα πρωτόκολλα απομόνωσης και θεραπείας, εκμηδενίζοντας τον κίνδυνο δημόσιας υγείας.

Απλός πρέπει να έχουμε υπόψη μας

Η  χολέρα αναπτύσσεται ραγδαία εκεί που υπάρχει βρωμιά.

Ναι, είναι απολύτως σωστό να λέμε ότι η χολέρα αναπτύσσεται ραγδαία σε περιοχές όπου υπάρχει βρομιά, κακές συνθήκες υγιεινής και έλλειψη καθαρού νερού.

Ο βασικός λόγος που η «βρομιά» συνδέεται άμεσα με την έξαρση της νόσου είναι ο τρόπος μετάδοσής της:

• Μολυσμένο νερό και τρόφιμα: Το βακτήριο μεταδίδεται κυρίως όταν κάποιος καταναλώσει νερό ή τρόφιμα που έχουν μολυνθεί από τα κόπρανα ενός ασθενούς.
• Κακό αποχετευτικό σύστημα: Σε μέρη όπου τα λύματα ανακατεύονται με το πόσιμο νερό (λόγω έλλειψης υποδομών ή καταστροφών), η μετάδοση γίνεται αστραπιαία.
• Έλλειψη βασικής υγιεινής: Όταν δεν υπάρχει καθαρό νερό και σαπούνι για το πλύσιμο των χεριών ή των τροφίμων, η διασπορά του βακτηρίου είναι ανεξέλεγκτη.

Γι’ αυτόν τον λόγο, οι επιδημίες χολέρας ξεσπούν συνήθως σε παραγκουπόλεις, προσφυγικούς καταυλισμούς ή περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές (π.χ. πλημμύρες, σεισμούς) και πολέμους, όπου οι συνθήκες υγιεινής καταρρέουν.

• Ναι, η χολέρα είναι εύκολα αντιμετωπίσιμη και μπορεί να προληφθεί πλήρως με απλά αλλά βασικά μέτρα υγιεινής.

Παρά τη σοβαρότητά της, η ιατρική κοινότητα γνωρίζει ακριβώς πώς να τη σταματήσει και πώς να τη θεραπεύσει αποτελεσματικά.

1. Πρόληψη: Πώς προλαμβάνεται;

Η πρόληψη βασίζεται στην εξάλειψη της «βρομιάς» και στη διασφάλιση καθαρών συνθηκών διαβίωσης:

• Καθαρό πόσιμο νερό: Χρήση μόνο εμφιαλωμένου, βρασμένου ή χλωριωμένου νερού για πόση, μαγείρεμα και πλύσιμο των δοντιών.
• Σχολαστικό πλύσιμο χεριών: Συχνό πλύσιμο των χεριών με καθαρό νερό και σαπούνι, ειδικά πριν από το φαγητό ή την προετοιμασία του και μετά τη χρήση της τουαλέτας.
• Ασφάλεια τροφίμων: Κατανάλωση καλά μαγειρεμένων και ζεστών φαγητών. Αποφυγή ωρών λαχανικών, φρούτων που δεν ξεφλουδίζονται και ωρών θαλασσινών.

Παρόλο που η χολέρα μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή, η πρόληψη της νόσου είναι συνήθως απλή εάν τηρούνται οι κατάλληλες πρακτικές υγιεινής.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post SOS – Ασωπός: Οχετός Τοξικών Αποβλήτων με Χολέρα first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1174                                            –                                         Αθήνα, 19/10/2026

Το Παράδοξο της Αφθονίας και της Υπερσύγχρονης Διατροφή μας.  

Η Σκοτεινή Πλευρά της Σύγχρονης Τροφικής Βιομηχανίας  Αλλαντικών.

Το κεντρικό παράδοξο της εποχής μας είναι ότι, ενώ διαθέτουμε την πιο εξελιγμένη τεχνολογία παραγωγής και αφθονία τροφής στην ανθρώπινη ιστορία, η ποιότητα της διατροφής μας και η υγεία μας φθίνουν.

Το Παράδοξο 1.  

«Υπερ-επεξεργασία» (Ultra-Processed Foods – UPF)

Α. Στην υπερσύγχρονη κοινωνία, η βιομηχανία τροφίμων έχει αντικαταστήσει τα ολόκληρα, φυσικά τρόφιμα με βιομηχανικά σκευάσματα.  Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) είναι σχεδιασμένα να είναι «υπερ-νόστιμα» (hyper–palatable) μέσω του συνδυασμού λίπους, ζάχαρης και αλατιού, παρακάμπτοντας τους φυσικούς μηχανισμούς κορεσμού του εγκεφάλου.

Β.  Επιστημονικά  τα πρόβλημα σχετίζονται άμεσα με την κατακόρυφη αύξηση της παχυσαρκίας, του διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακών νοσημάτων. Καταναλώνουμε θερμίδες, αλλά είμαστε υποσιτισμένοι σε μικροθρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, μέταλλα).

Παρά τις αρνητικές επιπτώσεις των UPF, η σύγχρονη τεχνολογία τροφίμων δεν είναι εξ ορισμού επιβλαβής. Η επεξεργασία των τροφίμων προσφέρει επίσης σημαντικά οφέλη:

• Ασφάλεια και Παστερίωση: Εξαλείφει επικίνδυνα παθογόνα βακτήρια από το γάλα και τα παράγωγά του.
• Μείωση της Σπατάλης: Η κατάψυξη και η κονσερβοποίηση επιτρέπουν τη διατήρηση των τροφίμων για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Εμπλουτισμός: Ορισμένα επεξεργασμένα τρόφιμα (π.χ. φυτικά γάλατα ή δημητριακά ολικής άλεσης) εμπλουτίζονται με απαραίτητες βιταμίνες (D, B12) και ιχνοστοιχεία.

Τα  επεξεργασμένα τρόφιμα δεν είναι μόνο αυτά που μας έρχονται πρώτα στο μυαλό. Κάθε φορά που μαγειρεύουμε, ψύχουμε, στην ουσία θεωρούμε τα τρόφιμα ως επεξεργασμένα, καθώς έχουν περάσει μια προεργασία μέχρι να φτάσουν στο πιάτο μας που πολλές φορές μας ωφελεί, λαμβάνοντας ένα υγιεινό τελικό προϊόν.  Η ερώτηση λοιπόν έχει να κάνει με το ποιά ακριβώς επεξεργασία θεωρούμε πως καθιστά ένα τρόφιμο ανθυγιεινό και πώς κατά κάποιο τρόπο μπορούμε να επωφεληθούμε. Άρα, το θέμα είναι να σταθμιστεί η επικινδυνότητα τους σε αντιπαράθεση με τα οφέλη τους.

Παρά ταύτα, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (Ultra-Processed Foods – UPF) αποτελούν πράγματι μία από τις μεγαλύτερες διατροφικές προκλήσεις του 21ου αιώνα, καθώς συνδυάζουν την τεχνολογική καινοτομία με σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με το Σύστημα Ταξινόμησης NOVA, πρόκειται για βιομηχανικά σκευάσματα που αποτελούνται κυρίως από χημικά πρόσθετα, συντηρητικά, τεχνητά αρώματα, ενισχυτικά γεύσης και ελάχιστα έως καθόλου αυτούσια τρόφιμα.

Γιατί Θεωρούνται η «Μάστιγα» της Εποχής μας;

Η ευρεία κατανάλωσή τους συνδέεται άμεσα με την αύξηση των σύγχρονων χρόνιων παθήσεων. Οι βασικότεροι κίνδυνοι περιλαμβάνουν:

• Χρόνιες Παθήσεις: Μελέτες δείχνουν ότι η υψηλή κατανάλωση UPF αυξάνει τον κίνδυνο για παχυσαρκία, καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου.
• Νευρολογικές Επιπτώσεις: Πρόσφατες έρευνες συνδέουν τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών και αρνητικές επιδράσεις στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.
• Καταστροφή του Μικροβιώματος: Η επιστήμη πλέον αναγνωρίζει το έντερο ως τον «δεύτερο εγκέφαλο» και τον θεμέλιο λίθο του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Τα τεχνητά γλυκαντικά και οι γαλακτωματοποιητές αλλοιώνουν την εντερική μικροβιακή χλωρίδα, προκαλώντας φλεγμονές στο πεπτικό σύστημα. Έτσι η  σύγχρονη διατροφή στερείται φυτικών ινών (τροφή για τα καλά βακτήρια) και είναι γεμάτη τεχνητά άχρηστα « σκουπίδια».
  Η «δυσβίωση» (διατάραξη των βακτηρίων του εντέρου) συνδέεται με αυτοάνοσα νοσήματα, φλεγμονές, ακόμη και με προβλήματα ψυχικής υγείας (κατάθλιψη, άγχος) μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου.
• Σχεδιασμένα για «Εθισμό»: Ο συνδυασμός υψηλών επιπέδων ζάχαρης, αλατιού και ανθυγιεινών λιπαρών ενεργοποιεί το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου, οδηγώντας σε υπερφαγία.

Ποια Τρόφιμα Ανήκουν σε Αυτή την Κατηγορία;

Μερικά από τα πιο κοινά υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα που καταναλώνονται καθημερινά είναι:

• Συσκευασμένα αλμυρά σνακ (πατατάκια, γαριδάκια)
• Αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά και βιομηχανικοί χυμοί
• Επεξεργασμένα κρέατα και αλλαντικά (λουκάνικα, σαλάμια, nuggets)
• Έτοιμα συσκευασμένα γεύματα (πίτσες, noodles στιγμής)
• Δημητριακά πρωινού με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη

Γιατί όμως, είναι τόσο ανεπιθύμητα τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα;;;;;;

Διότι :

• Συνήθως έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και βιταμίνες.
• Περιέχουν υπερβολικές ποσότητες ζάχαρης και σιροπιού καλαμποκιού, το οποίο είναι πλούσιο σε φρουκτόζη.
• Περιέχουν τεχνητά  και  χημικών συστατικά, που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της γεύσης, της υφής και της όψης τους. Παράγοντες διόρθωσης υφής (πχ. σταθεροποιητές, πηκτικοί παράγοντες) και συντηρητικά όπως είναι οι τεχνητές αρωματικές ύλες,  τεχνητές χρωστικές ουσίες.
• Είναι πλούσια σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες που διασπούνται γρηγορότερα από το σώμα σε σχέση με τους μη επεξεργασμένους, με αποτέλεσμα να οδηγούν σε απότομες και γρήγορες αυξήσεις στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ύστερα, όταν τα επίπεδα αυτά πέσουν συνήθως παρουσιάζεται αυξημένο αίσθημα πείνας και μειωμένη ενέργεια.
• Έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε απαραίτητα θρεπτικά συστατικά,  και επιπλέων σε μερικές περιπτώσεις, γίνεται προσθήκη σύνθετων βιταμινών και μετάλλων στα τρόφιμα αυτά, μετά την επεξεργασία.
• Έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, καθώς οι περισσότερες χάνονται κατά το στάδιο της επεξεργασίας.
• Είναι υψηλά σε θερμίδες. Περιέχουν  μικρή μόνο ποσότητα φυτικών ινών, με αποτέλεσμα να απαιτείται λιγότερη ενέργεια για την κατανάλωση και πέψη τους σε σχέση με τα λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα.  Αυτό έχει ως συνέπεια την ευκολότερη κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων σε μικρότερο χρονικό διάστημα, κάτι το οποίο οδηγεί σε πρόσληψη περισσότερων θερμίδων και πιθανή ακούσια αύξηση του σωματικού βάρους.
• Είναι πλούσια σε trans λιπαρά.  τα οποία αυξάνουν τη φλεγμονή στο σώμα και τα επίπεδα της LDL («κακής») χοληστερόλης.

Αλλαντικά, το πρώτο χαρακτηριστικό –  προϊόν επεξεργασμένο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχουν κατατάξει τα επεξεργασμένα κρέατα (αλλαντικά) στην Ομάδα 1 των καρκινογόνων ουσιών (επιβεβαιωμένα καρκινογόνα για τον άνθρωπο). Το επεξεργασμένο κρέας (όπως σαλάμι, ζαμπόν, λουκάνικα, μπέικον) ανήκει στην ίδια κατηγορία επικινδυνότητας με το κάπνισμα και τον αμίαντο, γεγονός που αφορά την κατηγορία της απόδειξης και όχι το μέγεθος του κινδύνου. Η κατανάλωση 50 γραμμαρίων επεξεργασμένου κρέατος την ημέρα (περίπου 2 φέτες μπέικον) αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 18%.

Η καρκινογένεση αποδίδεται στα πρόσθετα (νιτρικά και νιτρώδη άλατα που σχηματίζουν νιτροζαμίνες), στο κάπνισμα/ψήσιμο σε υψηλές θερμοκρασίες (που δημιουργούν πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες) και στην υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Global Diet Quality Project που περιλαμβάνονται στους δείκτες διατροφής, το ποσοστό των ανθρώπων που καταναλώνουν επεξεργασμένο κρέας σε καθημερινή ή πολύ συχνή βάση διαφέρει σημαντικά ανά χώρα:

• Υψηλά ποσοστά πληθυσμού: Χώρες όπως η Δομινικανή Δημοκρατία (άνω του 53%), το Καζακστάν (περίπου 49%), η Ρωσία (46,9%) και οι ΗΠΑ (46,8%) έχουν από τα μεγαλύτερα ποσοστά πολιτών που τρώνε συστηματικά αλλαντικά.
• Χαμηλά ποσοστά πληθυσμού: Χώρες όπως το Αφγανιστάν (0,3%) και η Υεμένη (0,9%) βρίσκονται στο χαμηλότερο άκρο της κλίμακας.
• Ευρώπη: Χώρες όπως η Γερμανία και η Σλοβακία βρίσκονται σταθερά στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης σε όγκο κατανάλωσης αλλαντικών (κυρίως λόγω της κουλτούρας των λουκάνικων και των cutlets).
• Ελλάδα: Στην Ελλάδα, αν και η συνολική κατανάλωση κρέατος παραμένει υψηλή, τα πρόσφατα εγχώρια στατιστικά στοιχεία δείχνουν μια τάση μείωσης στην αγορά αλλαντικών κατά 35,4% σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια (κυρίως λόγω στροφής σε άλλες πηγές πρωτεΐνης και οικονομικών παραγόντων).

Οι περιοχές με την υψηλότερη κατανάλωση: Η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς και η Κεντρική Ασία, καταγράφουν τον υψηλότερο μέσο όρο παγκοσμίως, ο οποίος αγγίζει περίπου τα 54 γραμμάρια την ημέρα ανά άτομο.

Ποιες είναι όμως οι κύριες χημικές ουσίες που προστίθενται στα κρέατα κατά την επεξεργασία τους;

> Τα αλλαντικά έχουν πρώτα από όλα, υψηλή περιεκτικότητα σε νιτρικά και νιτρώδη.

Τα νιτρικά άλατα που χρησιμοποιούνται από την βιομηχανία τροφίμων σαν συντηρητικά στα επεξεργασμένα κρέατα όπως το μπέικον, τα σαλάμια, τα λουκάνικα και τα hot dogs,  είναι το νιτρικό νάτριο (Ε251) και το νιτρικό κάλιο (Ε252) ενώ τα νιτρώδη άλατα είναι το νιτρώδες νάτριο (E250) και το  νιτρώδες κάλιο (Ε249). 

Τα νιτρώδη και νιτρικά άλατα (E250 και E251) έχουν διπλή όψη: είναι απαραίτητα για την ασφάλεια των τροφίμων, αλλά η υπερβολική κατανάλωσή τους κρύβει κινδύνους για την υγεία.

• Το Θετικό (Ασφάλεια): Είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να εμποδιστεί η ανάπτυξη του βακτηρίου που προκαλεί τη θανατηφόρα αλλαντίαση. Παράλληλα, δίνουν στα αλλαντικά το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα τους και εμποδίζουν το τάγγισμα του λίπους.
• Το Αρνητικό (Κίνδυνοι για την υγεία): Όταν τα νιτρώδη άλατα μαγειρεύονται σε υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. όταν τηγανίζουμε μπέικον ή λουκάνικα) ή όταν έρχονται σε επαφή με τα οξέα του στομάχου, ενώνονται με αμίνες και σχηματίζουν νιτροζαμίνες. Οι νιτροζαμίνες είναι ισχυρές καρκινογόνες ενώσεις.

Στα επεξεργασμένα τρόφιμα τα νιτρικά άλατα δεν μας απασχολούν από την πλευρά της τοξικότητας στα τρόφιμα, γιατί τα ίδια δεν είναι τοξικά. 

Σε αλλαντικά, μάλιστα, οι χρήση τους ως συντηρητικά,  είναι αναγκαία και αναπόφευκτη. Εκτός από τη βελτίωση του χρώματος και της γεύσης, βρέθηκε, ότι παρεμποδίζουν την ανάπτυξη ενός από τους πιο τοξικούς μικροοργανισμούς που είναι το κλωστρίδιο του βοτουλισμού (Clostridium botulinum), του οποίου η τοξίνη προκαλεί τη λεγόμενη «αλλαντίαση».

Υπάρχει όμως περίπτωση, τα νιτρικά με χημικές αντιδράσεις (αναγωγής), να μετατραπούν σε νιτρώδη. Τα νιτρώδη άλατα στη συνέχεια, μετά από μία σειρά αντιδράσεων που δεν λαμβάνουν χώρα πάντοτε, αλλά μόνον όταν δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες, μετατρέπονται σε νιτροσαμίνες. Όταν τα νιτρώδη άλατα μαγειρεύονται σε υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. όταν τηγανίζουμε μπέικον ή λουκάνικα) ή όταν έρχονται σε επαφή με τα οξέα του στομάχου, ενώνονται με αμίνες και σχηματίζουν νιτροζαμίνες. Οι νιτροζαμίνες είναι ισχυρές καρκινογόνες ενώσεις, αφού προκαλούν μεταλλάξεις και τερατογενέσεις.

Πάμε από την αρχή. 

Από επιστημονική άποψη η μυοσφαιρίνη είναι η πρωτεΐνη στην οποία οφείλεται η ποικιλία των κόκκινων χρωμάτων του κρέατος. Αυτό συμβαίνει διότι μπορεί να έχει στο μυϊκό ιστό διαφορετικές χημικές δομές. Είναι φορέας οξυγόνου στους ιστούς και έχει έντονο κόκκινο χρώμα (οξυ-μυοσφαιρίνη). Με τη θανάτωση του ζώου, όμως, αρχίζουν να λαμβάνουν χώρα οξειδωτικές αντιδράσεις και η οξυ-μυοσφαιρίνη μετατρέπεται στη σκουρόχρωμη μετα-μυοσφαιρίνη. Προκειμένου, λοιπόν, το κρέας να φαίνεται πιο φρέσκο, προστίθενται τα νιτρικά και τα νιτρώδη τα οποία αλληλεπιδρούν με τη μυοσφαιρίνη και σχηματίζεται η νιτροζυλομυοσφαιρίνη που έχει έντονο ανοικτό κόκκινο-ροζ χρώμα. Σε αυτό οφείλεται το χαρακτηριστικό χρώμα των αλλαντικών.

Τι γίνεται παρακάτω;

 Κατά την κατανάλωση τους, όμως, η  νιτροζυλομυοσφαιρίνη μεταβολίζεται και τα νιτρικά ενώνονται με αμίνες σχηματίζοντας νιτροζαμίνες, ενώσεις με μεγάλη καρκινογενετική δραστικότητα και, άρα, τοξικότητα κυρίως για το γαστρικό σωλήνα, το στομάχι και τον οισοφάγο. Η δηλητηρίαση αυτή επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα του ανθρώπου και μπορεί να προκληθεί θάνατος ακόμα και σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις.

 Τα επίπεδα νιτρικών/νιτρώδων στα αλλαντικά επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως το pH, τη θερμοκρασία, το χρόνο αποθήκευσης, το ποσοστό υγρασίας, τη θερμική επεξεργασία και την παρουσία αντιοξειδωτικών ουσιών που καθυστερούν τη διαδικασία της οξείδωσης του λίπους (π.χ. ασκορβικό νάτριο).

Άρα προσοχή

 Παρά το γεγονός ότι αν ένα τρόφιμο ήταν επιβλαβές, δεν θα κυκλοφορούσε θεωρητικά στην αγορά, καλό είναι πάντα να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στις διατροφικές ετικέτες. Σκοπός σε μια επιχείρηση είναι η μείωση των επιπέδων νιτρικών/νιτρώδων ώστε να διατηρηθούν τα επίπεδα νιτροζαμινών όσο γίνεται χαμηλότερα και να εξασφαλιστεί η μικροβιακή σταθερότητα των προϊόντων.

Αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε, τουλάχιστον ας περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο την κατανάλωση τροφών με προσθετικές ύλες.

Εφόσον, είναι αδύνατων η σύγχρονη βιοτεχνία και οι διατροφή  να «απαλλαχτεί»  από τα  επεξεργασμένο προϊόν κατά συνέπια, οι κίνδυνοι στα τρόφιμα δεν μπορούν ποτέ να μηδενιστούν, αλλά μπορούμε να σταματήσουμε την ανάπτυξη τους ή να ελέγξουμε το επίπεδο που ανιχνεύονται στα τρόφιμα, έτσι ώστε να είναι ασφαλή όταν θα καταναλωθούν.

Άλλο ζήτημα είναι οι πανταχού παρών οι ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΊ.

 Έρχονται να επιβαρύνουν την κατάσταση οι λεγόμενοι αλλοιογόνοι και οι παθογόνοι μικροοργανισμοί. 

Ναι, τα αλλαντικά μπορούν να υποστούν σοβαρές αλλοιώσεις από μικροοργανισμούς και να γίνουν εξαιρετικά τοξικά για τον άνθρωπο.

Η πιο επικίνδυνη και γνωστή μορφή τοξικότητας που σχετίζεται ιστορικά με τα αλλαντικά είναι η αλλαντίαση. Πρόκειται για μια σπάνια αλλά εξαιρετικά σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρα παραλυτική νόσο. Προκαλείται από ένα από τα πιο ισχυρά δηλητήρια: την αλλαντοτοξίνη, ή αλλαντική τοξίνη. 

Το παθογόνο βακτήριο της αλλαντίασης Clostridium botulinum: αναπτύσσεται σε περιβάλλοντα χωρίς οξυγόνο (όπως οι αεροστεγείς συσκευασίες αλλαντικών ή οι κονσέρβες).   Καθώς πολλαπλασιάζεται, παράγει την αλλαντική τοξίνη (Botulinum toxin), η οποία είναι μια από τις πιο ισχυρές φυσικές τοξικές ουσίες στον κόσμο. Η τοξίνη αυτή προσβάλλει το νευρικό σύστημα και εμποδίζει τη λειτουργία των μυών.

Εκτός από το κλωστηρίδιο της αλλαντίασης, στα αλλοιωμένα αλλαντικά μπορούν να αναπτυχθούν και άλλα επικίνδυνα παθογόνα βακτήρια, όπως η Λιστέρια (Listeria monocytogenes). Το βακτήριο αυτό μπορεί να αναπτυχθεί ακόμη και σε θερμοκρασίες ψυγείου και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για εγκύους, νεογνά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Την επικινδυνότητα από την παρουσία του παθογόνου μικροβίου Listeria monocytogenes σε μη προσυσκευασμένα προϊόντα κρέατος θερμικής επεξεργασίας καταδεικνύει έρευνα του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.  Ειδικότερα, τα προϊόντα που  περιλαμβάνουν φέτες από καπνιστό ή βραστό ζαμπόν, καπνιστή ή βραστή γαλοπούλα, καπνιστό ή βραστό κοτόπουλο, πάριζα και μορταδέλα που κόβονται στα μηχανήματα κοπής των σούπερ μάρκετ, παρουσία του πελάτη. Παράγοντες που σχετίζονται με τον κίνδυνο λιστερίωσης έχουν να κάνουν με τον χειρισμό, τη διατήρηση και τον χρόνο κατανάλωσης αυτών των προϊόντων.

Η Σαλμονέλα (Salmonella) & Σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus) προκαλούν έντονες τροφικές δηλητηριάσεις με συμπτώματα όπως έμετο, διάρροια και πυρετό.

Ναι, ακόμη και με την παρουσία τόσων συντηρητικών, τα αλλαντικά μπορούν να αλλοιωθούν αν δεν τηρηθούν οι σωστές συνθήκες.

Τα συντηρητικά (όπως τα νιτρώδη και νιτρικά άλατα, E250 και E251) προστίθενται ακριβώς για να εμποδίσουν την ανάπτυξη επικίνδυνων βακτηρίων όπως το Clostridium botulinum. Ωστόσο, δεν κάνουν το τρόφιμο άτρωτο.

Η προστασία των συντηρητικών μπορεί να «σπάσει» για τους εξής λόγους:

1. Διακοπή της ψυκτικής αλυσίδας

Τα συντηρητικά λειτουργούν συνδυαστικά με τη χαμηλή θερμοκρασία. Αν τα αλλαντικά μείνουν εκτός ψυγείου για ώρες (π.χ. στο αυτοκίνητο μετά το σούπερ μάρκετ ή στο τραπέζι), τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται με τέτοια ταχύτητα που ξεπερνούν τη δράση των συντηρητικών.

2. Άνοιγμα της συσκευασίας

Όταν ανοίγετε μια αεροστεγή συσκευασία εισέρχεται οξυγόνο και μικρόβια από το περιβάλλον (από τον αέρα, τα χέρια μας ή το μαχαίρι). Το προστατευτικό περιβάλλον χάνεται και ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση – ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων . Γι’ αυτό, μετά το άνοιγμα, τα αλλαντικά πρέπει να καταναλώνονται μέσα σε 3 έως 5 ημέρες, ανεξάρτητα από την ημερομηνία λήξης που έγραφε η κλειστή συσκευασία.

3. Ανθεκτικά βακτήρια (Λιστέρια)

Κάποια παθογόνα, όπως η Listeria, έχουν την ικανότητα να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται αργά ακόμη και σε περιβάλλον με αλάτι, συντηρητικά και χαμηλές θερμοκρασίες (μέσα στο ψυγείο).

4. Ημερομηνία λήξης

Με την πάροδο του χρόνου, η αποτελεσματικότητα των συντηρητικών εξασθενεί. Αν το προϊόν ξεπεράσει την ημερομηνία λήξης του, η ασφάλειά του δεν είναι πλέον εγγυημένη.

5. Ο χρόνος που αντέχουν τα αλλαντικά μετά το άνοιγμα διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος τους (αν είναι βραστά ή ωρίμανσης), καθώς η υγρασία τους παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη μικροοργανισμών.

Τα βραστά αλλαντικά χαλάνε πολύ γρήγορα επειδή έχουν υψηλά ποσοστά υγρασίας. Αντίθετα, τα αλλαντικά ωρίμανσης (αέρος) αντέχουν περισσότερο επειδή είναι πιο ξηρά και περιέχουν περισσότερο αλάτι.

Χρόνος Συντήρησης στο Ψυγείο (Μετά το Άνοιγμα)

Όλα τα αλλαντικά πρέπει να φυλάσσονται στο ψυγείο (σε θερμοκρασία 4°C ή χαμηλότερη), ιδανικά κλεισμένα αεροστεγώς σε τάπερ ή ειδικό χαρτί αλλαντικών.

Ύποπτα σημάδια αλλοίωσης.

Μην καταναλώνετε αλλαντικά εάν παρατηρήσετε:

Αλλαγή στο χρώμα (π.χ. πρασινωπές, γκριζωπές ή ασπριδερές κηλίδες).

Δυσάρεστη ή ξινή οσμή.

Γλοιώδη υφή στην επιφάνειά τους.

Φούσκωμα της συσκευασίας (ένδειξη παραγωγής αερίων από βακτήρια).

Πώς να προστατευτείτε

Συντηρείτε πάντα τα αλλαντικά στο ψυγείο και καταναλώστε τα μέσα σε λίγες ημέρες από το άνοιγμα της συσκευασίας.

Τηρείτε αυστηρά την ημερομηνία λήξης.

Μην δοκιμάζετε ποτέ αλλαντικά που σας φαίνονται ύποπτα στην όψη ή τη μυρωδιά

Τι να προσέχουμε

Στα νωπά κρέατα δεν υπάρχει ιδιαίτερο πρόβλημα, αλλά υπάρχουν διακυμάνσεις στις τιμές των νιτρικών ανάλογα με την εποχή και τις τροφές που τρώνε τα ζώα. Αυτές οι εποχιακές διακυμάνσεις μπορούν να γίνουν αντικείμενο περαιτέρω έρευνας. Επομένως αν δεν υπάρχει κατάχρηση και η κατανάλωση γίνεται με μέτρο, ένα άτομο που ζυγίζει 65 kg δεν υπερβαίνει την επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα των 240,5mg

Σε ότι αφορά τα υπόλοιπα συντηρημένα κρέατα μεγάλο πρόβλημα υπάρχει στη γαλοπούλα και ακόμη μεγαλύτερο στο ζαμπόν,  δηλαδή με 20g ζαμπόν παίρνουμε περίπου 60 mg νιτρικά.  Εάν ο καταναλωτής είναι παιδί των 25 kg (μέγιστη επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα 92,5mg) τότε τα 60mg νιτρικά αντιστοιχούν στα 2/3 της επιτρεπόμενης ημερήσιας ποσότητας και πρέπει να ληφθεί σοβαρότερα υπόψη νοουμένου ότι θα πάρει νιτρικά και από άλλες πηγές, τις πατάτες, τα φρούτα, τα λαχανικά και το νερό.

Ανησυχητική πολύ, είναι η κατάσταση με τα καπνιστά ψάρια, αφού καταναλώνοντας 20 g καπνιστού σολομού έχουμε ήδη προσλάβει 85 mg νιτρικά, ποσότητα που για ένα παιδί 25Kg αντιστοιχεί σχεδόν στην ανώτατη επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα που μπορεί να λάβει και επειδή θα καταναλώσει και άλλες τροφές με νιτρικά θα υπερβεί κατά πολύ το όριο ασφάλειας Ίσως είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι πρόσφατα, το 2014, η Νορβηγική Κυβέρνηση με οδηγία της, δε συστήνει τη χρήση νιτρικών στην συντήρηση καπνιστών ψαριών.

Εκτός από τα παιδιά, άλλη ευαίσθητη ομάδα του πληθυσμού, που πρέπει να προσέξει τι καταναλώνει, είναι οι καπνιστές. Αυτό διότι στον ανθρώπινο οργανισμό η νικοτίνη σχηματίζει με τα νιτρώδη την Ν-νιτροζο-νορνικοτίνη, ουσία πολύ καρκινογόνα, που βρέθηκε ότι προκαλεί καρκίνο του στόματος σε πειραματόζωα σε ποσοστό 100%

• Θέλετε να μάθετε αν υπάρχουν αλλαντικά χωρίς νιτρώδη στην αγορά και πόσο ασφαλή είναι;

Ναι, υπάρχουν πλέον στην αγορά αλλαντικά χωρίς χημικά νιτρώδη άλατα, αλλά η ασφάλειά τους από μικρόβια εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη μέθοδο παραγωγής τους και τη δική μας προσοχή στη συντήρηση.

Η βιομηχανία τροφίμων, ανταποκρινόμενη στην ανάγκη των καταναλωτών για πιο υγιεινές επιλογές, έχει αναπτύξει εναλλακτικές μεθόδους, οι οποίες όμως χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες που επηρεάζουν διαφορετικά τη μικροβιακή ασφάλεια:

1. Αλλαντικά με «Φυσικά Νιτρώδη» (Προσοχή στην παγίδα)

Πολλά αλλαντικά που διαφημίζονται ως “χωρίς προσθήκη νιτρωδών” χρησιμοποιούν εκχυλίσματα λαχανικών (κυρίως από σέλινο, παντζάρι ή σπανάκι).

• Πόσο ασφαλή είναι: Είναι απόλυτα ασφαλή από μικρόβια. Τα λαχανικά αυτά είναι από τη φύση τους πλούσια σε νιτρικά άλατα, τα οποία κατά την επεξεργασία μετατρέπονται σε νιτρώδη.
• Η αλήθεια για την υγεία: Από μικροβιολογικής άποψης προστατεύουν εξίσου καλά από την αλλαντίαση και τη λιστέρια. Ωστόσο, χημικά είναι ακριβώς η ίδια ουσία, που σημαίνει ότι στο στομάχι μας μπορούν να σχηματίσουν τις ίδιες βλαβερές νιτροζαμίνες.

2. 100% Φυσικά Αλλαντικά (Χωρίς κανένα είδος νιτρωδών)

Εδώ ανήκουν ορισμένα παραδοσιακά αλλαντικά (π.χ. αυθεντικό προσούτο ωρίμανσης, παραδοσιακοί καβουρμάδες, ορισμένα βιολογικά λουκάνικα). Αυτά δεν περιέχουν ούτε χημικά ούτε φυτικά νιτρώδη.

• Πώς εξασφαλίζεται η ασφάλεια: Για να μην αναπτυχθούν μικρόβια, οι παραγωγοί βασίζονται σε άλλους φυσικούς «φραγμούς»:
  • Πολύ αλάτι και αποξήρανση: Στα αλλαντικά αέρος/ωρίμανσης, η έλλειψη υγρασίας και το υψηλό αλάτι εμποδίζουν φυσικά τα βακτήρια.
  • Φυσικά αντιοξειδωτικά: Χρησιμοποιούνται βότανα, μπαχαρικά, κρασί ή πολυφαινόλες ελιάς.
  • Υψηλή Πίεση (HHP): Μια σύγχρονη τεχνολογία όπου το τελικό προϊόν υποβάλλεται σε ακραία υδροστατική πίεση που εξουδετερώνει τα παθογόνα μικρόβια χωρίς θέρμανση ή χημικά.

 Τα 100% φυσικά αλλαντικά (ειδικά τα βραστά, όπως η γαλοπούλα ή το ζαμπόν χωρίς κανένα νιτρώδες) είναι πιο ευάλωτα σε μικροβιακές επιμολύνσεις (π.χ. Λιστέρια) και αλλοιώσεις σε σχέση με τα συμβατικά.

Επειδή τους λείπει η ισχυρή χημική «ασπίδα», η ασφάλειά τους μετατοπίζεται αποκλειστικά στον καταναλωτή. Αν επιλέγετε τέτοια προϊόντα, πρέπει να είστε διπλά προσεκτικοί:

1. Μικρότερη διάρκεια ζωής: Χαλάνε πολύ πιο γρήγορα στο ψυγείο (συχνά πρέπει να καταναλωθούν σε 2-3 ημέρες από το άνοιγμα).
2. Απόλυτη ψύξη: Δεν πρέπει να μείνουν ούτε λεπτό εκτός ψυγείου.

Οι υγιεινές εναλλακτικές λύσεις για τοστ και σνακ (π.χ. στήθος κοτόπουλο στο σπίτι).

Το σπιτικό στήθος κοτόπουλου ή γαλοπούλας είναι η καλύτερη, πιο οικονομική και 100% ασφαλής εναλλακτική λύση στα αλλαντικά του εμπορίου. Δεν περιέχει κρυφά συντηρητικά, έχει ελάχιστο νάτριο (αλάτι) και προσφέρει καθαρή πρωτεΐνη.

Πώς να Προστατευτείτε.;

Η σωστή συντήρηση των τροφίμων στο ψυγείο βασίζεται στη σωστή κατανομή τους ανά ράφι, καθώς η θερμοκρασία δεν είναι ίδια σε ολόκληρο τον θάλαμο. Για να παραμείνουν τα τρόφιμα ασφαλή και φρέσκα, η γενική θερμοκρασία του ψυγείου πρέπει να ρυθμίζεται σταθερά μεταξύ 1°C και 4°C.

Ακολουθεί ο ιδανικός οδηγός οργάνωσης ανά ζώνη, σύμφωνα με τους κανόνες υγιεινής:

Οργάνωση ανά Ράφι (Από πάνω προς τα κάτω)

• Πάνω Ράφι (7-8°C): Είναι το σημείο με τη λιγότερη ψύξη. Εδώ τοποθετούνται έτοιμα φαγητά (σε κλειστά δοχεία), γλυκά, αυγά και τρόφιμα που δεν χρειάζονται μαγείρεμα.
• Μεσαίο Ράφι (4°C): Ιδανικό για γαλακτοκομικά (τυριά, γιαούρτι), αλλαντικά και μαγειρεμένα περισσεύματα (leftovers).
• Κάτω Ράφι (2°C – Το πιο κρύο σημείο): Εδώ πρέπει να μπαίνουν αποκλειστικά τα ωμά κρέατα, πουλερικά και φρέσκα ψάρια. Πρέπει πάντα να είναι καλά σφραγισμένα σε δοχεία ή μεμβράνη για να μην στάξουν υγρά σε άλλα τρόφιμα (κίνδυνος διασταυρούμενης επιμόλυνσης).
• Συρτάρια (10°C): Έχουν σχεδιαστεί για φρούτα και λαχανικά. Αποθηκεύστε τα χωρίς να τα κλείνετε αεροστεγώς και χρησιμοποιήστε απορροφητικό χαρτί κουζίνας στον πάτο για να μαζεύει την υγρασία και να αποφεύγεται η μούχλα.
• Πόρτα του Ψυγείου (10-11°C): Είναι το σημείο με τις μεγαλύτερες διακυμάνσεις θερμοκρασίας λόγω του ανοιγοκλείσματος. Βάζετε μόνο αναψυκτικά, νερό,  μουστάρδα, κέτσαπ και βούτυρο. Αποφύγετε να βάζετε το γάλα στην πόρτα.
• 4 Χρυσές Συμβουλές Ασφάλειας

1. Μην υπερφορτώνετε το ψυγείο: Αν τα ράφια είναι τίγκα, ο κρύος αέρας δεν μπορεί να κυκλοφορήσει ελεύθερα, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία να ανεβαίνει και τα τρόφιμα να χαλάνε πιο γρήγορα.
2. Ποτέ ζεστό φαγητό στο ψυγείο: Αφήστε το μαγειρεμένο φαγητό να κρυώσει (όχι όμως πάνω από 2 ώρες εκτός ψυγείου) πριν το βάλετε μέσα. Αν μπει καυτό, θα ανεβάσει τη θερμοκρασία όλου του ψυγείου, θέτοντας σε κίνδυνο τα υπόλοιπα τρόφιμα.
3. Ο κανόνας FIFO (First In, First Out): Όταν ψωνίζετε, τοποθετείτε τα νέα προϊόντα στο βάθος του ραφιού και φέρνετε μπροστά αυτά που λήγουν σύντομα για να καταναλωθούν πρώτα.
4. Σωστή απόψυξη: Όταν βγάζετε κρέας ή ψάρι από την κατάψυξη, το ξεπάγωμα πρέπει να γίνεται πάντα μέσα στη συντήρηση του ψυγείου (από την προηγούμενη μέρα) και ποτέ στον πάγκο της κουζίνας. 

Βασισμένος στα αποτελέσματα της μελέτης αυτής, ο ΕΦΕΤ συστήνει στους καταναλωτές:

1. Θερμοκρασία ψυγείου μικρότερη των 5° C και έλεγχος αυτής ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
2. Τακτικός καθαρισμός του ψυγείου.
3. Διατήρηση των μη προσυσκευασμένων αλλαντικών θερμικής επεξεργασίας, όπως καπνιστή – βραστή γαλοπούλα και πάριζα, σε θερμοκρασίες κάτω από 5° C και όχι περισσότερο από δύο εβδομάδες μετά την αγορά.
4. Καλό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι, πριν και μετά τον χειρισμό των προϊόντων αυτών.
5. Πλύσιμο των σκευών, των επιφανειών κοπής και των επιφανειών που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα αυτά μετά από κάθε χρήση.
6. Ελαχιστοποίηση του χρόνο παραμονής των προϊόντων αυτών εκτός ψυγείου.
7. Τοποθέτηση των προϊόντων αυτών σε καθαρά και καλά σφραγισμένα δοχεία καθώς και αποφυγή επαφής τους με άλλα προϊόντα όπως μαλακά τυριά (π.χ. φέτα, μυζήθρα) για την αποφυγή επιμόλυνσης.
8. Τήρηση των αναγραφόμενων στην επισήμανση ημερομηνιών κατανάλωσης των προσυσκευασμένων αλλαντικών θερμικής επεξεργασίας.

Για να μειώσετε την έκθεσή σας στα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα, οι ειδικοί του NutriHow και του OW.gr συνιστούν:

1. Διαβάζετε τις Ετικέτες: Αν ένα προϊόν περιέχει περισσότερα από 5 συστατικά ή άγνωστες χημικές ονομασίες, ανήκει πιθανότατα στα UPF.
2. Επιλέγετε Φυσικές Τροφές: Βασίστε τη διατροφή σας σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς και ανεπεξέργαστο κρέας ή ψάρι.
3. Μειώστε το Έτοιμο Φαγητό: Προτιμήστε το σπιτικό μαγείρεμα, όπου έχετε τον απόλυτο έλεγχο των υλικών.

Το Παράδοξο 2. 

Χημικά, Πλαστικά και «Αιώνια Ρύπανση».

 Η τεχνολογική πρόοδος έφερε μαζί της και την αόρατη επιμόλυνση της τροφικής αλυσίδας.

Α. Μικροπλαστικά βρίσκονται πλέον στο θαλασσινό αλάτι, στα ψάρια, ακόμα και στο πόσιμο νερό. Παράλληλα, οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (χημικά από συσκευασίες και φυτοφάρμακα) εισχωρούν στα τρόφιμα.

Β. Αυτές οι ουσίες μιμούνται τις ορμόνες του σώματος, προκαλώντας προβλήματα γονιμότητας, μεταβολικές διαταραχές και αυξημένο κίνδυνο καρκινογενέσεων.

Τα «αιώνια χημικά» (PFAS), τα μικροπλαστικά και οι χημικές ουσίες στις συσκευασίες τροφίμων συνδέονται άμεσα με τα αλλαντικά κυρίως μέσω του τρόπου παρασκευής, συσκευασίας και αποθήκευσής τους.

1. Πώς περνούν τα χημικά και τα PFAS στα αλλαντικά

• Συσκευασίες και μεμβράνες: Πολλοί τύποι πλαστικών και χάρτινων συσκευασιών (όπως αυτές που χρησιμοποιούνται για κομμένα ή τυποποιημένα αλλαντικά) περιέχουν επιστρώσεις που απωθούν το νερό και το λίπος (συχνά με βάση τα PFAS ή άλλα πρόσθετα).
• Μετανάστευση ουσιών στο λίπος: Τα αλλαντικά είναι πλούσια σε λίπη. Το λίπος, σε συνδυασμό με την πίεση ή την παραμονή στη συσκευασία, λειτουργεί ως «όχημα» που διευκολύνει τη μεταφορά χημικών ουσιών, πλαστικοποιητών ή PFAS από το υλικό της συσκευασίας απευθείας πάνω στο τρόφιμο.
• Τροφική αλυσίδα: Τα ζώα από τα οποία προέρχονται τα κρέατα μπορεί να έχουν εκτεθεί σε μολυσμένο νερό ή έδαφος με PFAS, συσσωρεύοντας ουσίες στους ιστούς τους.

2. Οι κίνδυνοι για την υγεία

• Ανθεκτικότητα: Τα PFAS δεν διασπώνται εύκολα στο περιβάλλον ούτε στον ανθρώπινο οργανισμό (γι’ αυτό ονομάζονται «αιώνια» ή «παντοτινά» χημικά).
• Συσσώρευση: Με τη συχνή κατανάλωση τέτοιων προϊόντων, οι ουσίες αυτές αθροίζονται στο αίμα και στους ιστούς.
• Επιπτώσεις: Έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, διαταραχές στο ορμονικό και ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς και μειωμένη γονιμότητα.

3. Νομοθετικές αλλαγές στην Ευρωπαϊκη Ένωση

• Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε αυστηρότερους περιορισμούς (όπως μέσω του Κανονισμού για τις Συσκευασίες και τα Απορρίμματα Συσκευασιών – PPWR και σχετικών οδηγιών για τα PFAS) με στόχο τη σταδιακή μείωση ή απαγόρευση επικίνδυνων χημικών στις συσκευασίες τροφίμων.

Πώς  να επιλέγετε ασφαλέστερες συσκευασίες;

Η επιλογή ασφαλέστερων συσκευασιών και ο σωστός χειρισμός των τροφίμων είναι τα πιο αποτελεσματικά βήματα για να μειώσετε την έκθεση σε PFAS (αιώνια χημικά), μικροπλαστικά και πλαστικοποιητές (όπως οι φθαλικές ενώσεις και η δισφαινόλη A / BPA).

1. Τα ασφαλέστερα υλικά συσκευασίας και αποθήκευσης

• Γυαλί: Το πιο ασφαλές και αδρανές υλικό. Δεν αντιδρά με τα τρόφιμα, δεν αλλοιώνεται από τα λίπη ή τα οξέα και δεν μεταφέρει χημικά, ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία.
• Ανοξείδωτο ατσάλι (Stainless Steel): Εξαιρετική επιλογή για δοχεία φαγητού, παγούρια και συντήρηση ξηρών ή κρύων τροφίμων.
• Κεραμικά σκεύη: Ασφαλή για αποθήκευση και σερβίρισμα, αρκεί το λούστρο (γλάσο) τους να είναι πιστοποιημένο ως ελεύθερο από μόλυβδο και κάδμιο.

2. Τι να προσέχετε όταν το πλαστικό είναι αναπόφευκτο

Αν πρέπει να χρησιμοποιήσετε πλαστικά δοχεία ή μεμβράνες, ελέγχετε πάντα το τρίγωνο ανακύκλωσης με τον αριθμό (κωδικό αναγνώρισης ρητίνης) στο κάτω μέρος του σκεύους:

• Προτιμήστε (Πιο ασφαλή πλαστικά):
  • Νο 2 (HDPE): Πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας (συνήθως σε μπουκάλια γάλακτος, απορρυπαντικών).
  • Νο 4 (LDPE): Πολυαιθυλένιο χαμηλής πυκνότητας (σακούλες τροφίμων).
  • Νο 5 (PP): Πολυπροπυλένιο (τάπερ φαγητού, δοχεία για γιαούρτι). Θεωρείται το πιο ανθεκτικό στη θερμότητα πλαστικό.
• Αποφύγετε (Υψηλός κίνδυνος διαρροής χημικών):
  • Νο 3 (PVC): Περιέχει φθαλικές ενώσεις και χρησιμοποιείται συχνά σε διάφανες μεμβράνες περιτύλιξης.
  • Νο 6 (PS / Φελιζόλ): Πολυστυρένιο. Μπορεί να απελευθερώσει στυρένιο, ειδικά όταν έρχεται σε επαφή με ζεστά ή λιπαρά τρόφιμα (π.χ. έτοιμος καφές ή φαγητό σε κουτιά φελιζόλ).
  • Νο 7 (Other / Άλλα): Συχνά περιλαμβάνει πολυανθρακικά πλαστικά (Polycarbonate) που περιέχουν BPA.

3. Πρακτικοί κανόνες στην κουζίνα και το super market

• Ποτέ πλαστικό στο μικροκύματα: Ακόμα και αν ένα πλαστικό δοχείο αναγράφει «ασφαλές για μικροκύματα» (microwave safe), αυτό σημαίνει απλώς ότι δεν θα λιώσει. Η θερμότητα επιταχύνει τη μετανάστευση μικροπλαστικών και χημικών στο φαγητό. Μεταφέρετε πάντα το φαγητό σε γυάλινο ή κεραμικό πιάτο πριν το ζεστάνετε.
• Αποφύγετε τις λιπαρές τροφές σε πλαστικό: Τα αλλαντικά, τα τυριά, το κρέας και τα φαγητά με πολύ λάδι απορροφούν τους πλαστικοποιητές πολύ πιο εύκολα. Όταν αγοράζετε αλλαντικά από τον πάγκο, μεταφέρετέ τα στο σπίτι σε ένα γυάλινο δοχείο (τάπερ) αντί να τα αφήνετε για μέρες τυλιγμένα στο πλαστικό χαρτί του super market.
• Προσοχή στα «αντικολλητικά» χαρτιά και συσκευασίες: Πολλά χαρτιά ψησίματος χαμηλής ποιότητας, κουτιά πίτσας ή σακούλες για ποπ κορν μικροκυμάτων είναι επικαλυμμένα με PFAS για να μην ποτίζουν από τα λίπη. Αναζητάτε προϊόντα που αναγράφουν ρητά “PFAS–free“ ή “Fluorine–free“.
• Όχι ζεστά φαγητά σε πλαστικά δοχεία: Αφήνετε το μαγειρεμένο φαγητό να κρυώσει εντελώς πριν το βάλετε σε πλαστικό τάπερ, ή χρησιμοποιήστε γυάλινα δοχεία.
• Πλύσιμο στο χέρι: Η υψηλή θερμότητα και τα ισχυρά απορρυπαντικά του πλυντηρίου πιάτων φθείρουν τα πλαστικά δοχεία, κάνοντάς τα να απελευθερώνουν χημικά πιο εύκολα στις επόμενες χρήσεις.

Το Παράδοξο 3.

Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Επηρεάζει  καθοριστικά τις διατροφικές μας επιλογές, κατευθύνοντας την προσοχή και την κατανάλωσή μας κυρίως προς επεξεργασμένα τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά.

Πώς λειτουργεί η διαφήμιση στη διατροφή μας

Τα σνακ και τα προϊόντα χαμηλής διατροφικής αξίας συχνά συνδέονται στις διαφημίσεις με την παρέα, την ψυχαγωγία, τη χαλάρωση ή την κοινωνική επιτυχία, ενώ τα υγιεινά τρόφιμα προβάλλονται κυρίως στεγνά με βάση τη διατροφική τους αξία.

Το ψηφιακό μάρκετινγκ (social media, influencers, gaming) επηρεάζει έντονα τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών, προωθώντας συχνά τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, σάκχαρα και αλάτι (HFSS).

Η διαφήμιση τροφίμων που απευθύνεται σε παιδιά αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση των διατροφικών τους συνηθειών, συμβάλλοντας σημαντικά στην αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας και στην προτίμηση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά.

Τα παιδιά αποτελούν μια ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα καταναλωτών, καθώς δεν διαθέτουν ακόμη την κριτική σκέψη για να αναγνωρίσουν τον εμπορικό σκοπό μιας διαφήμισης.

Οι εταιρείες χρησιμοποιούν δημοφιλείς παιδικούς ήρωες, μασκότ ή έντονα χρώματα στις συσκευασίες και τα σποτ. Αυτό δημιουργεί μια άμεση αίσθηση οικειότητας και θετικών συναισθημάτων στο παιδί για το προϊόν.

Η “δύναμη της γκρίνιας” (Pester Power): Οι διαφημίσεις στοχεύουν στο να ωθήσουν το παιδί να ζητήσει επίμονα το προϊόν από τους γονείς του στο σούπερ μάρκετ, ασκώντας έμμεση πίεση στην αγοραστική απόφαση της οικογένειας.

Η στρατηγική της προσφοράς ενός μικρού παιχνιδιού μαζί με το γεύμα ή το προϊόν (π.χ. σε δημητριακά ή fast food) μετατοπίζει το ενδιαφέρον του παιδιού από την ποιότητα του φαγητού στην επιβράβευση του παιχνιδιού.

Μέσω των social media, των influencers στο YouTube και των online παιχνιδιών (advergames), οι διαφημίσεις ενσωματώνονται στο περιεχόμενο που καταναλώνει το παιδί για διασκέδαση, κάνοντας τα όρια μεταξύ παιχνιδιού και προώθησης προϊόντων εντελώς δυσδιάκριτα.

Οι επιπτώσεις στην υγεία και τη συμπεριφορά

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), η έκθεση σε διαφημίσεις ανθυγιεινών τροφίμων επηρεάζει άμεσα τις προτιμήσεις των παιδιών, τις αγοραστικές τους απαιτήσεις και τα πρότυπα κατανάλωσης. Αυτό οδηγεί σε:

1. Αλλαγή του γευστικού κριτηρίου: Τα παιδιά συνηθίζουν από νωρίς στις υπερβολικά γλυκές ή αλμυρές γεύσεις, απορρίπτοντας τις φυσικές τροφές όπως τα φρούτα και τα λαχανικά.
2. Αύξηση βάρους: Υπάρχει αποδεδειγμένη συσχέτιση ανάμεσα στις ώρες τηλεθέασης ή χρήσης του διαδικτύου και της αυξημένης κατανάλωσης θερμιδογόνων σνακ.
3. Ψυχολογική επιρροή και πειθώ: Οι τεχνικές μάρκετινγκ δημιουργούν συναισθηματική σύνδεση με τα προϊόντα, επηρεάζοντας την υποσυνείδητη επιθυμία για φαγητό ακόμα και χωρίς πείνα.
4. Διαμόρφωση “τάσεων” (π.χ. προϊόντα light, βιολογικά ή superfoods): Η διαφήμιση μπορεί επίσης να κατευθύνει το κοινό προς πιο υγιεινές ή εναλλακτικές επιλογές, ανάλογα με τις εκάστοτε στρατηγικές και την κριτική σκέψη των καταναλωτών.

Ασφαλώς  η λύση δεν είναι η επιστροφή στις σπηλιές, αλλά η χρήση της επιστήμης για την επανασύνδεση με την αληθινή, λιγότερο επεξεργασμένη τροφή και η πίεση για βιώσιμες γεωργικές πρακτικές.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Προσοχή στην διατροφή σας! first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1172                                            –                                         Αθήνα, 15/10/2026

Η έρευνα του ΠΑΚΟΕ για τα ευρήματα χολέρας στον Ασωπό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στα μέσα ενημέρωσης και σε διάφορους φορείς. Όταν τίθενται τόσο σοβαρά ζητήματα για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, η σιωπή και η αδράνεια δεν αποτελούν επιλογή! Το ΠΑΚΟΕ απαιτεί διαφάνεια, υπεύθυνη ενημέρωση και ξεκάθαρες απαντήσεις από κάθε αρμόδιο.

Μεταξύ άλλων, για το θέμα μίλησαν και δημοσίευσαν σχετικά ρεπορτάζ τα μέσα ενημέρωσης Documento, TVSTAR Κεντρικής Ελλάδας, ONE VOICE, NEWSBEAST, ZOUGLA, Η Εφημερίδα των Συντακτών καθώς και οι εφημερίδες Μακελειό, Ελεύθερη Ώρα, Δημοκρατία, Espresso και Kontra News. Παράλληλα, ο πρόεδρος του ΠΑΚΟΕ, κύριος Παναγιώτης Χριστοδουλάκης, παραχώρησε σε συνεντεύξεις σε μέσα ενημέρωσης, αναδεικνύοντας τη σοβαρότητα της υπόθεσης του Ασωπού και την ανάγκη να δοθούν σαφείς απαντήσεις για τα ευρήματα της έρευνας.

1. ΛΑΜΙΑ FM1 96.2 (14/10/2026):

Πρόεδρος ΠΑΚΟΕ στο ΛΑΜΙΑ FM1 96.2: «Οχετός αποβλήτων και όχι ποταμός ο Ασωπός»

Σε κινητικότητα επιχειρεί να θέσει τις υγειονομικές και περιβαλλοντικές αρχές το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών έπειτα από τα ανησυχητικά ευρήματα των πρόσφατων δειγματοληψιών του στον Ασωπό ποταμό.

Σε δηλώσεις του στο ΛΑΜΙΑ FM1 ο πρόεδρος του ΠΑΚΟΕ Παναγιώτης Χριστοδουλάκης εξήγησε ότι στα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων στον Ασωπό εντοπίστηκαν σοβαρές εστίες μικροβίων τα οποία είναι ικανά να προκαλέσουν ακόμα και τη θανατηφόρα νόσο της χολέρας. Ενώ παράλληλα υπενθύμισε ότι ο φορέας είχε ασχοληθεί εκτενώς και το 2016 με τον «οχετό αποβλήτων που λέγεται Ασωπός ποταμός».

Ανέφερε ότι το ΠΑΚΟΕ θα κινηθεί νομικά εναντίον του Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας για περιβαλλοντικά θέματα όπως η περίπτωση του Μαντουδίου. Ζητά την άμεση παρέμβαση των αρμόδιων φορέων με τη διενέργεια καθολικών ελέγχων, την άμεση συλλογή των λυμάτων και την πλήρη ανάδειξη του προβλήματος ξεκαθαρίζοντας πως «το θέμα δεν πρέπει να κουκουλωθεί άλλο».

Πάντως το ΠΑΚΟΕ από 1η Νοεμβρίου θα προχωρήσει σε δειγματοληψίες σε όλα τα ρέματα, τις απορροές και τους οχετούς της περιοχής.

1. LAMIA POLIS 87.7fm: (13/10/2026)

Παναγιώτης Χριστοδουλάκης στον Lamia Polis 87.7: Βρήκαμε βακτήριο χολέρας στον Ασωπό, ζητούμε άμεσους έλεγχους

Ο πρόεδρος του ΠΑΚΟΕ περιέγραψε τα ευρήματα σε σημεία του Ασωπού, μίλησε για τις επαναληπτικές αναλύσεις και ζήτησε παρεμβάσεις από τις αρμόδιες αρχές.

Για τα ευρήματα σε σημεία του Ασωπού μίλησε στον Lamia Polis 87.7 και την Άννα Μπαμπέτα, στο Μεσημβρινό Μαγκαζίνο, ο πρόεδρος του ΠΑΚΟΕ Παναγιώτης Χριστοδουλάκης, περιγράφοντας μια εικόνα που, όπως είπε, απαιτεί άμεση κινητοποίηση από τις αρμόδιες αρχές. Στη συνέντευξη αναφέρθηκε στα θετικά δείγματα που εντοπίστηκαν, στις επαναληπτικές αναλύσεις που ακολούθησαν και στους πιθανούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να έχει προκύψει το πρόβλημα.

Τα σημεία όπου εντοπίστηκαν τα θετικά δείγματα

Ο κ. Χριστοδουλάκης ανέφερε ότι τα σημεία στα οποία βρέθηκαν θετικά δείγματα βρίσκονται στα Εινόφυτα, στο Σχηματάρι, στον Ωρωπό και στην εκβολή του ποταμού. Όπως εξήγησε, το ΠΑΚΟΕ προχώρησε ξανά σε παρεμβάσεις προς τις αρμόδιες υπηρεσίες, ζητώντας νέους ελέγχους και εξέταση πιθανών διαρροών λυμάτων, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας.

Τα σημεία που βρέθηκαν θετικά δείγματα βρίσκονται στα Οινόφυτα, στο Σχηματάρι, στον Ωρωπό και στην εκβολή του ποταμού.

Στη συζήτηση υπογράμμισε ότι οι έλεγχοι δεν έγιναν τυχαία, αλλά μετά από καταγγελίες πολιτών. Όπως είπε, το ΠΑΚΟΕ προχωρά σε δειγματοληψίες, αναλύσεις και μετρήσεις σε διάφορες περιοχές, ενώ στη συγκεκριμένη περίπτωση έγιναν και επαναληπτικές διαδικασίες για να επιβεβαιωθεί το αποτέλεσμα.

Μετά από καταγγελίες πολιτών, προβαίνουμε σε διάφορες δειγματοληψίες και αναλύσεις και μετρήσεις.

Οι επαναληπτικές αναλύσεις και το ίδιο αποτέλεσμα

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι έγιναν τρεις επαναληπτικές αναλύσεις στα δείγματα που ελέγχθηκαν για το συγκεκριμένο μικρόβιο. Σύμφωνα με όσα είπε, το αποτέλεσμα δεν άλλαξε σε κανέναν από τους επανελέγχους.

Και στις τρεις επαναληπτικές αναλύσεις βγήκε το ίδιο αποτέλεσμα.

Ο ίδιος σημείωσε ότι η επαναληπτικότητα των αναλύσεων ήταν απαραίτητη, καθώς υπήρχε η υποψία πως στο δειγματολόγιο μπορεί να υπήρχαν και άλλα μικρόβια. Η εικόνα που περιέγραψε συνδέεται, όπως είπε, με ένα ευρύτερο περιβάλλον επιβάρυνσης στην περιοχή, το οποίο απαιτεί προσοχή και συστηματική παρακολούθηση.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο σε ένα μεμονωμένο εύρημα, αλλά εντάσσεται σε μια συνολικότερη κατάσταση που έχει να κάνει με λιμνάζοντα νερά, την ποιότητα του νερού και τις συνθήκες γύρω από τον Ασωπό.

Πιθανοί μηχανισμοί μόλυνσης και ανησυχία για τη δημόσια υγεία

Αναφερόμενος στις πιθανές πηγές του προβλήματος, ο πρόεδρος του ΠΑΚΟΕ μίλησε για βοθρολύματα, συνδέσεις από σπίτια, βιοτεχνίες και βιομηχανίες, αλλά και για βαρέα μέταλλα, τα οποία χαρακτήρισε ως παράγοντα που μπορεί να ευνοεί την ανάπτυξη του μικροβίου.

Από βοθρολύματα και από διάφορες καλύψεις, σε διάφορα σημεία, από βαριά μέταλλα, τα οποία είναι εκλεκτικά στο μικρόβιο αυτό.

Σε άλλο σημείο της συνέντευξης εξήγησε ότι η μεταφορά του μικροβίου μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους, με βασικότερο το νερό. Υποστήριξε ότι υπάρχει κίνδυνος μέσω της θάλασσας, αλλά και μέσω άλλων παραγόντων που μπορούν να συντελέσουν στη διάδοση.

Ο πρώτος και ο βασικότερος είναι η μεταφορά με το νερό, που πηγαίνει στη θάλασσα, κολυμπάμε στη θάλασσα και κολλάμε αυτό το μικρόβιο.

Ο κ. Χριστοδουλάκης αναφέρθηκε και στην ανάγκη να υπάρξει ιδιαίτερη προσοχή από τις υπηρεσίες. Όπως είπε, το ΠΑΚΟΕ απέστειλε το ίδιο δελτίο τύπου σε υπουργούς, στον περιφερειάρχη, στον εισαγγελέα και στους δημάρχους των περιοχών, ζητώντας να εξεταστεί άμεσα το ζήτημα και να ληφθούν μέτρα.

Οι επόμενοι έλεγχοι του ΠΑΚΟΕ

Κλείνοντας, περιέγραψε το επόμενο βήμα της δράσης του ΠΑΚΟΕ, σημειώνοντας ότι από την επόμενη ημέρα ξεκινούν δειγματοληψίες σε ποτάμια, ρέματα και ιδιωτικές εγκαταστάσεις στην Αττική, προκειμένου να διαπιστωθεί αν το φαινόμενο έχει και άλλες εστίες.

Αύριο αρχίζουμε δειγματοληψίες σε όλα τα ποτάμια, τα ρέματα της Αττικής και τις ιδιωτείες, ώστε να δούμε τι άλλο μπορεί να συμβεί.

Ο ίδιος τόνισε ότι, αν υπάρξει άμεση ανταπόκριση, τα σημεία μπορούν να καθαριστούν και η περιοχή να επανέλθει γρήγορα σε κανονικότητα, όπως είπε ότι είχε συμβεί και πριν από χρόνια. Αντίθετα, όπως προειδοποίησε, η αδράνεια μπορεί να οδηγήσει σε συγκάλυψη του προβλήματος και σε μεγαλύτερη ανησυχία.

Επιστολή του Δήμου Τανάγρας για την έρευνα του ΠΑΚΟΕ

Στις 14 Οκτωβρίου 2026, το ΠΑΚΟΕ έλαβε επιστολή από το Γραφείο του Δημάρχου Τανάγρας, κύριου Βασίλειου Περγάλια.

Στις 15 Οκτωβρίου 2026, το ΠΑΚΟΕ απάντησε στο αίτημα του Δήμου Τανάγρας, σχετικά με τα στοιχεία της έρευνας και τις αναλύσεις δειγμάτων από τον Ασωπό ποταμό. Η απάντηση του ΠΑΚΟΕ προς τον Δήμο ήταν η ακόλουθη:

Τα στατιστικά στοιχεία και τα σχόλια των πολιτών για το Δελτίο Τύπου του ΠΑΚΟΕ:

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Η «Χολέρα» Αντιδρά! first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1171                                            –                                         Αθήνα, 13/10/2026

Το ΠΑΚΟΕ ΧΤΥΠΑ ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΩΠΟ
ΠΟΤΑΜΟ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΥΤΟΥ.

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΑ ΟΙΝΟΦΥΤΑ, ΣΤΟ ΣΥΚΑΜΙΝΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΚΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΣΩΠΟΥ, ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΠΙΣΤΑΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ ΣΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ, ΤΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟ ΤΗΣ ΧΟΛΕΡΑΣ.

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΥΤΗΣ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ
ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΙΝΑΚΑ.

ΕΦΙΣΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ
ΑΡΧΩΝ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΝ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ.

ΕΠΙΣΗΣ ΟΙ ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΑΜΕΣΑ ΝΑ ΚΑΘΑΡΙΣΟΥΝ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΕΛΕΓΞΟΥΝ ΤΙΣ ΕΚΡΟΕΣ ΑΓΩΓΩΝ ΒΟΘΡΟΛΥΜΑΤΩΝ. ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΖΗΤΗΜΑ.

Επίδραση των περιβαλλοντικών παραμέτρων στην παρουσία βακτηρίων του γένους Vibrio στον επιβαρυμένο υδάτινο ορίζοντα του Ασωπού

Απομόνωση δυνητικά παθογόνων ειδών Vibrio από τα ύδατα του Ασωπού ποταμού: Εκτίμηση κινδύνου για τη δημόσια υγεία.

Η παρουσία και η αφθονία των βακτηρίων του γένους Vibrio (Δονάκια) —οργανισμών με τεράστιο οικολογικό και βιοτεχνολογικό ενδιαφέρον, αλλά και σημαντικών παθογόνων για τον άνθρωπο— στον επιβαρυμένο υδάτινο ορίζοντα του Ασωπού ποταμού επηρεάζονται άμεσα από ένα πλέγμα φυσικοχημικών και ανθρωπογενών περιβαλλοντικών παραμέτρων. Ο Ασωπός αποτελεί ένα ιδιαίτερο οικοσύστημα λόγω της έντονης βιομηχανικής ρύπανσης (κυρίως με βαρέα μέταλλα όπως το εξασθενές χρώμιο) και των αγροτικών απορροών, γεγονός που διαφοροποιεί τη συμπεριφορά των μικροβιακών κοινοτήτων σε σχέση με λιγότερο επιβαρυμένα υδάτινα σώματα.

Το Γένος Vibrio: Ταξινόμηση, Μορφολογία και η Κλινική Σημασία των Κυριότερων Ειδών του.

Απομονώθηκε για πρώτη φορά το 1854 από τον Filippo Pacini.

Πρόκειται για μια ομάδα Gram-αρνητικών βακτηρίων με χαρακτηριστικό σχήμα καμπύλης ράβδου (κόμματος). Είναι κατ’ εξοχήν υδρόβιοι μικροοργανισμοί, οι οποίοι ανευρίσκονται σε θαλάσσια και υφάλμυρα νερά, διότι πολλά από αυτά τα είδη είναι αλόφιλα (απαιτούν αλάτι για να αναπτυχθούν. Τα περισσότερα είδη είναι αερόβια ή προαιρετικά αναερόβια και παρουσιάζουν κινητικότητα χάρη σε ένα πολικό βλεφαρίδιο.

Αν και πολλά είδη είναι αβλαβή, το γένος περιλαμβάνει σημαντικά παθογόνα για τον άνθρωπο, με κυριότερο το Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας), το οποίο προκαλεί τη νόσο της χολέρας.  Άλλα αξιοσημείωτα είδη είναι το Vibrio vulnificus και το Vibrio parahaemolyticus, τα οποία συνδέονται με γαστρεντερίτιδες, λοιμώξεις τραυμάτων και σηψαιμία, συνήθως μετά από καταγραφή μολυσμένων θαλασσινών ή έκθεση πληγών σε θαλασσινό νερό.

Τα κύρια είδη του γένους Vibrio και η σημασία τους (Main Body):

=> Κλινικά σημαντικά παθογόνα για τον άνθρωπο:

• Vibrio cholerae: Ο αιτιολογικός παράγοντας της χολέρας. Από τους πάνω από 200 ορότυπους του βακτηρίου, μόνο τα στελέχη O1 και O139 προκαλούν επιδημίες.
  Η κύρια πηγή μόλυνσης και μετάδοσης του βακτηρίου Vibrio cholerae (δονάκιο της χολέρας) είναι το μολυσμένο νερό και τα τρόφιμα. Το βακτήριο αποβάλλεται και μέσω της αποχέτευσης (βοθρολύματα) μολύνει το περιβάλλον. Μπορεί να επιβιώσει ελεύθερα σε υδάτινα περιβάλλοντα, συνδεδεμένο συχνά με πλαγκτόν ή το κέλυφος οστρακοειδών, ακόμη και χωρίς άμεση ανθρώπινη κοπρανώδη μόλυνση.
• Vibrio vulnificus: Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων και πρωτοπαθή σηψαιμία, συχνά μέσω κατανάλωσης μολυσμένων θαλασσινών ή έκθεσης πληγών σε θαλασσινό νερό (πολύ υψηλό ποσοστό θνητότητας).
• Vibrio parahaemolyticus: Η κύρια αιτία γαστρεντερίτιδας που σχετίζεται με την κατανάλωση ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων θαλασσινών (π.χ. στρείδια).

=> Παθογόνα για την υδατοκαλλιέργεια (Κτηνιατρικό ενδιαφέρον):

• Vibrio anguillarum και Vibrio harveyi: Προκαλούν δοντίωση (vibriosis) σε ψάρια και γαρίδες, προκαλώντας τεράστιες οικονομικές απώλειες στις ιχθυοκαλλιέργειες.

 => Οικολογική και Βιολογική σημασία:

• Vibrio fischeri (πλέον Aliivibrio fischeri): Παράγει φυσικό μπλε-πράσινο φως μέσω του οπερονίου lux. Η εκπομπή φωτός ελέγχεται από την επικοινωνία των βακτηρίων μεταξύ τους (quorum sensing).  Ζει σε αμοιβαία επωφελή σχέση με θαλάσσιους οργανισμούς, με πιο γνωστό παράδειγμα τον καλαμαράκι-καλαμάρι Euprymna scolopes (Hawaiian bobtail squid), στο ειδικό φωτεινό όργανο του οποίου προσφέρει καμουφλάζ (αντι-σκίαση). Ευδοκιμεί σε αλατότητα περίπου 20g/L και θερμοκρασίες 24–28 °C. Χρησιμοποιείται ευρέως σε περιβαλλοντικές δοκιμές τοξικότητας (π.χ. βάσει προτύπων ISO), όπου η μείωση της φυσικής του φωταύγειας δείχνει την παρουσία τοξικών ουσιών σε νερά και απόβλητα.

=> Κύρια Είδη Κλινικού Ενδιαφέροντος .

 Βασικά Στατιστικά Στοιχεία (CDC / Διεθνείς Μελέτες)

Παγκοσμίως (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ)) εκτιμά ότι καταγράφονται ετησίως 1,3 έως 4 εκατομμύρια κρούσματα και 21.000 έως 143.000 θάνατοι από τη χολέρα.  Τα τελευταία χρόνια τα κρούσματα έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ενώ το 2021 είχαν καταγραφεί περίπου 223.000 κρούσματα παγκοσμίως, το 2022 ο αριθμός αυτός υπερδιπλασιάστηκε φτάνοντας τα 472.000 κρούσματα

Περίπου το 75% έως 80% των ατόμων που μολύνονται από Vibrio cholerae δεν εμφανίζουν συμπτώματα (ασυμπτωματικοί φορείς), αλλά αποβάλλουν το βακτήριο στα κόπρανα για 7 έως 14 ημέρες.  Μόνο περίπου το 20% των συμπτωματικών ατόμων αναπτύσσουν οξεία υδαρή διάρροια με σοβαρή αφυδάτωση, η οποία χωρίς θεραπεία μπορεί να αποβεί μοιραία μέσα σε λίγες ώρες.

Πανδημίες: Από το 1817 έχουν καταγραφεί 7 πανδημίες χολέρας. Η 7η πανδημία ξεκίνησε το 1961 στην Ινδονησία (βιότυπος El Tor) και παραμένει ενεργή έως σήμερα

Το Vibrio vulnificus (γνωστό και ως «σαρκοφάγο βακτήριο») αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα θαλάσσια παθογόνα, παρουσιάζοντας ποσοστά θνητότητας που αγγίζουν το 20% έως και 50% ανάλογα με τον τρόπο μετάδοσης και την κατάσταση υγείας του ασθενούς. Πάνω από το 83% των ασθενών χρειάζεται νοσοκομειακή περίθαλψη. Περίπου το 20% των επιζώντων έρχεται αντιμέτωπο με σοβαρές ιατρικές επιπλοκές, όπως ακρωτηριασμούς μελών για την αφαίρεση νεκρωμένων ιστών.

Στις ΗΠΑ καταγράφονται κατά μέσο όρο 150 έως 200 περιστατικά ετησίως. Μια ολοκληρωμένη μελέτη 23 ετών (2000–2022) του συστήματος επιτήρησης COVIS κατέγραψε 2.989 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 692 θανάτους. Τα τελευταία 5 έτη της μελέτης, τα κρούσματα αυξήθηκαν κατά 70%, ενώ στο ανατολικό τμήμα των ΗΠΑ οι λοιμώξεις έχουν οκταπλασιαστεί από το 1988.

Το 2026, καταγράφηκε έξαρση στις πολιτείες του Κόλπου του Μεξικού (Φλόριντα, Λουιζιάνα) με δεκάδες κρούσματα και θανάτους. Μεταξύ 2014 και 2017, η Ευρώπη κατέγραφε έναν μέσο όρο 126 λοιμώξεων ετησίως.

Ωστόσο, οι καύσωνες και η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων (όπως το καλοκαίρι του 2018) προκάλεσαν εκρηκτική άνοδο. Το ECDC και ο EFSA προειδοποιούν ότι το βακτήριο επεκτείνεται πλέον από τη Βαλτική προς τη Βόρεια Θάλασσα και τη Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα:

1. Μέσω Ανοιχτών Πληγών (54% των περιπτώσεων): Συμβαίνει όταν μια πληγή έρθει σε επαφή με θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό. Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις του δέρματος (νεκρωτική απονευρωσίτιδα). Παρουσιάζει θνητότητα γύρω στο 12% – 25%.
2. Μέσω Μολυσμένης Τροφής (22% των περιπτώσεων): Συμβαίνει κυρίως από την κατανάλωση ωμών ή μισοψημένων οστρακοειδών (ιδιαίτερα στρειδιών). Αν και προκαλεί λιγότερα κρούσματα, είναι πολύ πιο θανατηφόρα, με το ποσοστό θνητότητας να αγγίζει το 40% – 43%.

Παράγοντες Υψηλού Κινδύνου

Η πιθανότητα θανάτου από το βακτήριο αυξάνεται δραματικά για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού. Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Ηλικία: Άτομα άνω των 45-50 ετών.

• Υποκείμενα Νοσήματα: Άτομα με χρόνια ηπατική νόσο (κίρρωση, ηπατίτιδα) ή αλκοολισμό αντιμετωπίζουν 6,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου. Επίσης, σε μεγάλο κίνδυνο βρίσκονται όσοι πάσχουν από διαβήτη, καρκίνο ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ

Απομόνωση δυνητικά παθογόνων ειδών Vibrio από τα ύδατα του Ασωπού ποταμού: Εκτίμηση κινδύνου για τη δημόσια υγεία.

Η παρούσα μελέτη αφορά την απομόνωση και τον εντοπισμό βακτηρίων του γένους Vibrio σε περιβαλλοντικά δείγματα υδάτων από την περιοχή του Ασωπού ποταμού. Η μικροβιολογική ανάλυση πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ.

Η συλλογή των περιβαλλοντικών δειγμάτων υδάτων πραγματοποιήθηκε από την περιοχή του Ασωπού ποταμού. Η δειγματοληψία έγινε από διαφορετικά, προεπιλεγμένα σημεία του ποταμού, με σκοπό την αξιολόγηση της χωρικής κατανομής και της παρουσίας του μικροβιακού φορτίου. Τα δείγματα συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένα φιαλίδια των [250 mL], τηρώντας αυστηρά όλους τους κανόνες ασηψίας. Κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας. Στη συνέχεια, τα δείγματα τοποθετήθηκαν άμεσα σε ισοθερμικά δοχεία με παγοκύστες (υπό ψύξη) και μεταφέρθηκαν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ προς ανάλυση, εντός 6 ωρών από τη λήψη τους.

Μετά το πέρας του εμπλουτισμού, πραγματοποιήθηκε απευθείας επίστρωση από τον ζωμό APW στην επιφάνεια του στερεού εκλεκτικού θρεπτικού υποστρώματος TCBS (Thiosulfate–Citrate–Bile Salts–Sucrose) agar. Η επίστρωση έγινε με τη μέθοδο των εξαντλητικών γραμμών με τη χρήση αποστειρωμένου κρίκου (κρίκος εμβολιασμού), με σκοπό τη λήψη μεμονωμένων αποικιών. Τα τριβλία TCBS επωάστηκαν σε αερόβιες συνθήκες στους [π.χ. 35°C – 37°C] για [24] ώρες.

Το υπόστρωμα που χρησιμοποιήσαμε είναι προφανώς το TCBS (Thiosulfate–Citrate–Bile Salts–Sucrose) agar, το οποίο είναι το κατ’ εξοχήν εκλεκτικό υπόστρωμα για Vibrio.

• Κίτρινες αποικίες: Σημαίνει ότι τα βακτήρια ζυμώνουν τη σακχαρόζη (παράγουν οξύ, το οποίο αλλάζει το χρώμα του δείκτη pH σε κίτρινο).
  • Πιθανά είδη: Vibrio cholerae (το πιο γνωστό), Vibrio alginolyticus, Vibrio fluvialis.
• Πράσινες αποικίες: Σημαίνει ότι τα βακτήρια δεν ζυμώνουν τη σακχαρόζη.
  • Πιθανά είδη: Vibrio parahaemolyticus, Vibrio vulnificus.

Μετά την ολοκλήρωση της επώασης των δειγμάτων στο εκλεκτικό υπόστρωμα TCBS agar, πραγματοποιήθηκε μακροσκοπική αξιολόγηση των τριβλίων για τον εντοπισμό αποικιών του γένους Vibrio. Η παρουσία του γένους επιβεβαιώθηκε από την ανάπτυξη χαρακτηριστικών κίτρινων (Suckrose-positive) και πράσινων (Sucrose-negative) αποικιών σε συγκεκριμένες θέσεις  δειγματοληψίας. 

Στον παρακάτω Πίνακα παρουσιάζονται συγκεντρωτικά τα αποτελέσματα των αναλύσεων από το μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ για όλα τα σημεία ελέγχου στον Ασωπό ποταμό:

Πίνακας [Y].1: Αποτελέσματα απομόνωσης στελεχών Vibrio σε TCBS agar από τον Ασωπό ποταμό.

Σημείωση: Το σύμβολο (+) υποδηλώνει παρουσία/ανάπτυξη, ενώ το (-) υποδηλώνει απουσία.

Όπως προκύπτει από τον Πίνακα , από τα συνολικά 12 σημεία που εξετάστηκαν, τα 5 εμφάνισαν θετικό αποτέλεσμα για την παρουσία βακτηρίων Vibrio.. Στο σημείο 5, 6, 9, 10 παρατηρήθηκαν αποκλειστικά πράσινες αποικίες (όπως Vibrio parahaemolyticus, Vibrio vulnificus), ενώ στο σημείο 2 και 4 υπήρξε μικτή ανάπτυξη και των δύο τύπων αποικιών ((και το V. cholerae ή το V. alginolyticus))

Συμπεράσματα

Η  κλιματική αλλαγή (αύξηση της θερμοκρασίας) σε συνδυασμό με τη διαχρονική βιομηχανική επιβάρυνση του Ασωπού μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης παθογόνων στελεχών Vibrio με ανθεκτικότητα σε πολλαπλά αντιβιοτικά.

Η κλιματική αλλαγή, η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών και ακραία καιρικά φαινόμενα (π.χ. τυφώνες) έχουν οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια. Τα βακτήρια Vibrio είναι θερμόφιλοι μικροοργανισμοί. Η ιδανική θερμοκρασία για την ανάπτυξή τους είναι άνω των 17°C–20°C.

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η άνοδος της θερμοκρασίας στον Ασωπό προκαλεί κατακόρυφη αύξηση (έκρηξη) των πληθυσμών τους, ενώ τον χειμώνα οι πληθυσμοί μειώνονται δραστικά ή τα βακτήρια εισέρχονται σε μια βιώσιμη αλλά μη καλλιεργήσιμη κατάσταση (VBNC – Viable But Non-Culturable).

Αν και πολλά είδη Vibrio (π.χ. V. cholerae, V. vulnificus, V. parahaemolyticus) είναι κατεξοχήν θαλάσσια ή υφάλμυρα, επιβιώνουν και πολλαπλασιάζονται σε εσωτερικά ύδατα με αυξημένη αγωγιμότητα.

Οι εισροή βιομηχανικών αποβλήτων και η υπεράντληση των υπόγειων υδάτων που οδηγεί σε υφαλμύρινση (εισβολή θαλασσινού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα κοντά στις εκβολές) δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες αλατότητας για τη σταθερή παρουσία του γένους.

Ο Ασωπός είναι επιβαρυμένος με υψηλές συγκεντρώσεις εξασθενούς χρωμίου [Cr(VI)] και άλλων βαρέων μετάλλων. Μελέτες έχουν δείξει ότι πολλά στελέχη Vibrio αναπτύσσουν μηχανισμούς ανθεκτικότητας στα βαρέα μέταλλα.

Η πίεση επιλογής από τα μέταλλα συχνά συνδέεται με την ανάπτυξη ανθεκτικότητας και σε αντιβιοτικά (co-resistance), καθιστώντας τα συγκεκριμένα βακτήρια δυνητικά πιο επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία.

Οι αγροτικές δραστηριότητες γύρω από τη λεκάνη απορροής του Ασωπού διοχετεύουν στο νερό μεγάλα ποσά αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων. Το υψηλό οργανικό φορτίο προκαλεί ευτροφισμό και ευνοεί την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού και του ζωοπλαγκτού (π.χ. κωπήποδα). Τα βακτήρια Vibrio προσκολλώνται συχνά στο χιτινώδες κέλυφος του ζωοπλαγκτού, χρησιμοποιώντας το ως υπόστρωμα και πηγή τροφής, γεγονός που αυξάνει τη συγκέντρωσή τους στο νερό.

Αν και είναι προαιρετικά αναερόβια, η μείωση του διαλυμένου οξυγόνου (ανοξικές συνθήκες) που προκαλείται από την αποσύνθεση της οργανικής ύλης στον επιβαρυμένο ποταμό, δεν εμποδίζει την ανάπτυξή τους, δίνοντάς τους πλεονέκτημα έναντι άλλων υποχρεωτικά αερόβιων μικροοργανισμών.

Προφυλάξεις για τα παθογόνα είδη του γένους Vibrio

Η προστασία από τα παθογόνα είδη του γένους Vibrio (όπως το Vibrio cholerae που προκαλεί τη χολέρα και τα Vibrio vulnificus και Vibrio parahaemolyticus) βασίζεται κυρίως στην προσεκτική κατανάλωση θαλασσινών και στην προστασία των ανοιχτών πληγών από το θαλασσινό νερό. Τα βακτήρια αυτά ευδοκιμούν σε ζεστά, παράκτια θαλασσινά ή υφάλμυρα νερά.

Ακολουθούν τα βασικά μέτρα προφύλαξης χωρισμένα σε κατηγορίες:

 Ασφάλεια Τροφίμων & Κατανάλωση Θαλασσινών

• Αποφυγή ωμών θαλασσινών: Μην καταναλώνετε ωμά ή μισοψημένα κοχύλια, στρείδια, μύδια και άλλα οστρακοειδή.
• Σωστό μαγείρεμα: Μαγειρεύετε τα οστρακοειδή μέχρι να ανοίξουν τα κελύφη τους και συνεχίστε το βράσιμο για ακόμα 3-5 λεπτά. Απορρίψτε όσα δεν άνοιξαν κατά το μαγείρεμα.
• Πρόληψη επιμολύνσεων: Κρατάτε τα ωμά θαλασσινά μακριά από μαγειρεμένα τρόφιμα. Πλένετε σχολαστικά τα χέρια, τα μαχαίρια και τις επιφάνειες κοπής μετά από κάθε επαφή με ωμά αλιεύματα.

Κολύμβηση & Επαφή με το Θαλασσινό Νερό

• Προστασία πληγών: Μην μπαίνετε στη θάλασσα ή σε υφάλμυρα νερά αν έχετε ανοιχτές πληγές, κοψίματα, γρατζουνιές ή πρόσφατα τατουάζ.
• Αδιάβροχη κάλυψη: Αν η επαφή με το νερό είναι απαραίτητη, καλύψτε πλήρως την πληγή με ένα απολύτως στεγανό, αδιάβροχο επίθεμα.
• Σχολαστικό πλύσιμο: Αν μια πληγή έρθει σε επαφή με θαλασσινό νερό ή με χυμούς από ωμά θαλασσινά, πλύντε την αμέσως με άφθονο καθαρό νερό και σαπούνι.

Ομάδες Υψηλού Κινδύνου

Ορισμένοι άνθρωποι διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή και απειλητική για τη ζωή λοίμωξη (ειδικά από Vibrio vulnificus). Οι παραπάνω προφυλάξεις πρέπει να τηρούνται με απόλυτη αυστηρότητα από άτομα με:

• Χρόνια ηπατική νόσο (κίρρωση, ηπατίτιδα).
• Σιδηροχρωμάτωση (αυξημένα επίπεδα σιδήρου στο αίμα).
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (λόγω καρκίνου, HIV, λήψης ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων).
• Χρόνιο σακχαρώδη διαβήτη ή νεφρική νόσο.

Η καθαριότητα, η σωστή αποχέτευση και η πρόσβαση σε ασφαλές νερό αποτελούν τα πρωταρχικά και πιο αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από το βακτήριο Vibrio cholerae, το οποίο προκαλεί τη χολέρα.

Η μετάδοση του βακτηρίου γίνεται μέσω της κοπρανοστοματικής οδού, δηλαδή όταν κάποιος καταναλώσει νερό ή τρόφιμα που έχουν μολυνθεί από κόπρανα ενός ασθενούς. Για τον λόγο αυτό, οι διεθνείς οργανισμοί υγείας δίνουν προτεραιότητα στη στρατηγική WASH (Water, Sanitation, Hygiene / Νερό, Αποχέτευση, Υγιεινή):

Οι 3 Πυλώνες της Πρόληψης

• Ασφαλές και Καθαρό Νερό: Η κατανάλωση εμφιαλωμένου, φιλτραρισμένου ή βρασμένου νερού (βράσιμο για τουλάχιστον 1 λεπτό) εξουδετερώνει το βακτήριο και αποτρέπει τη βασικότερη πηγή μόλυνσης.
• Σωστή Αποχέτευση (Sanitation): Η ασφαλής διαχείριση και απόρριψη των λυμάτων εμποδίζει το βακτήριο Vibrio cholerae να καταλήξει στον υδροφόρο ορίζοντα ή σε καλλιέργειες.
• Προσωπική Υγιεινή (Hygiene): Το τακτικό πλύσιμο των χεριών με καθαρό νερό και σαπούνι πριν από το φαγητό ή την προετοιμασία τροφής και μετά τη χρήση της τουαλέτας διακόπτει την αλυσίδα μετάδοσης.
• Εμβολιασμό: Για άτομα που ταξιδεύουν ή ζουν σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο ή έξαρση της νόσου, υπάρχουν διαθέσιμα από του στόματος εμβόλια που προσφέρουν επιπλέον προστασία.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post SOS: Εξαιρετικά Επείγον! Χολέρα σε νερά του Ασωπού first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δυστυχώς πάλι δικαιωθήκαμε…

Δελτίο Τύπου: 1170                           –                         Αθήνα, 12/10/2026

Το ΠΑΚΟΕ έχει ήδη αναδείξει το ζήτημα της ποιότητας των θαλάσσιων υδάτων στα Καμένα Βούρλα και στην ευρύτερη περιοχή, μέσα από τα Δελτία Τύπου 1149 (27/07/2026) και 1151 (30/07/2026). Τα νεότερα στοιχεία των εργαστηριακών αναλύσεων της Περιφέρειας Φθιώτιδας, για την περίοδο από τις 27 Μαΐου έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026, που έφτασαν στα χέρια του ΠΑΚΟΕ μέσω του δικηγόρου Γιάννη Αργυρόπουλου, όπουέπειτα από νομική παρέμβαση του και πίεση για τη χορήγησή τους, η Περιφέρεια τα ανέσύρε από τα ντουλάπια της.Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν τις ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί, καθώς καταγράφουν επαναλαμβανόμενες μικροβιολογικές επιβαρύνσεις σε παραλίες της περιοχής, ενώ σε συγκεκριμένα δείγματα αναφέρθηκε και παρουσία Salmonella spp.

Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η Περιφέρεια αποκρύπτει την πραγματικότητα από τους κατοίκους και θέλει να παίζει με την υγεία τους.

Οι έλεγχοι του ΠΑΚΟΕ στις 24/07/2026, είχαν γίνει σε 17 σημεία στις ακτές των Καμένων Βούρλων, του Καινούργιου και του Αγίου Κωνσταντίνου και ανέδειξαν ότι 9 σημεία (52,94%) κρίθηκαν ακατάλληλα για κολύμβηση, λόγω υπερβάσεων στους μικροβιολογικούς δείκτες E. coli και εντερόκοκκων, με ιδιαίτερα επιβαρυμένη εικόνα στον Οικισμό Βιολογικού Καινούργιου.

Στη συνέχεια, το ΠΑΚΟΕ είχε ανακοινώσει ότι σε δείγματα από αρκετά σημεία ανιχνεύθηκε Salmonella spp., γεγονός που οδήγησε το ΠΑΚΟΕ να ζητήσει την άμεση παρέμβαση των αρμόδιων αρχών και τη λήψη μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Εργαστηριακά αποτελέσματα της Περιφέρειας αποκαλύπτουν επαναλαμβανόμενες υπερβάσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν την 1η Οκτωβρίου 2026 στον κ. Αργυρόπουλο από το Τμήμα Περιβαλλοντικής Υγιεινής και Υγειονομικού Ελέγχου της Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας, οι εργαστηριακές αναλύσεις των θαλάσσιων υδάτων για την περίοδο από τις 27 Μαΐου έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026 καταγράφουν επανειλημμένες μικροβιολογικές επιβαρύνσεις σε παράκτιες περιοχές της Φθιώτιδας.

Τα αποτελέσματα αφορούν δειγματοληψίες σε παραλίες των Καμένων Βούρλων και της ευρύτερης περιοχής, μεταξύ των οποίων η Δυτική Παραλία Πλάκας, το Ασπρονέρι, η παραλία του Μοτέλ Λεβέντη, η Δυτική Πλαζ Αγίου Κωνσταντίνου και η παραλία των Κατασκηνώσεων Καινούργιου.

Οι αναλύσεις επικεντρώθηκαν σε δύο βασικούς μικροβιολογικούς δείκτες της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης: το βακτήριο Escherichia coli (E. coli), με παραμετρική τιμή αναφοράς μικρότερη των 500 cfu/100 ml, και τους εντερόκοκκους, με παραμετρική τιμή μικρότερη των 200 cfu/100 ml, σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου. Επιπλέον, σε δύο από τις οκτώ δειγματοληψίες, στις 4 και στις 24 Αυγούστου 2026, πραγματοποιήθηκε και έλεγχος για την παρουσία Salmonella spp..

Τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών της Περιφέρειας:

Συνολικά έγιναν 8 διαφορετικές μετρήσεις.

Αποτελέσματα ανά Ημερομηνία Δειγματοληψίας:

1. Δειγματοληψία: 27/05/2026 (Έκθεση ΚΕΔΥ) : 8 σημεία

• Σημεία: Δυτική Παραλία Πλάκας, Camping ΕΟΤ Καμ. Βούρκων, Θεολόγος, Καμμένα Βούρλα, Δυτική Πλαζ Αγ. Κωνσταντίνου, Παραλία Καινούργιου, Ασπρονέρι, Μοτέλ Λεβέντη.
• Γενικό Συμπέρασμα: Κατάλληλα τα περισσότερα σημεία, πλην του Camping Καμμένων Βούρκων.
• Αποτελέσματα:
  • Camping ΕΟΤ Καμμένων Βούρκων: E. coli = 680, Εντερόκοκκοι = 220 (cfu/100ml) (ΟΧΙ συμμόρφωση / Υπέρβαση).

2. Δειγματοληψία: 15/06/2026 (Έκθεση ΠΕΔΥ Θεσσαλίας): 6 σημεία

• Σημεία: Καμμένα Βούρλα, Δυτική Παραλία Πλάκας, Camping ΕΟΤ Καμ. Βούρκων, Ασπρονέρι, Μοτέλ Λεβέντη, Δυτική Πλαζ Αγ. Κωνσταντίνου.
• Γενικό Συμπέρασμα: Παρατηρήθηκαν υπερβάσεις ορίων στη Δυτική Παραλία Πλάκας (E. coli) και στο Camping ΕΟΤ Καμμένων Βούρκων (Εντερόκοκκοι), ενώ τα υπόλοιπα σημεία (Καμμένα Βούρλα, Ασπρονέρι, Μοτέλ Λεβέντη, Δυτική Πλαζ Αγ. Κωνσταντίνου) ήταν εντός των παραμετρικών τιμών.
• Αποτελέσματα:
  • Δυτική Παραλία Πλάκας: E. coli = 750(cfu/100ml), Εντερόκοκκοι = 30 (cfu/100ml).
  • Camping ΕΟΤ Καμμένων Βούρκων: E. coli = 40, Εντερόκοκκοι = 210(cfu/100ml) (Οριακή/μικρή υπερκάλυψη στους Εντεροκόκκους).

3. Δειγματοληψία: 30/06/2026 (Έκθεση ΠΕΔΥ Θεσσαλίας) : 7 σημεία

• Σημεία: Παραλία Καινούργιου, Καμμένα Βούρλα, Δυτική Παραλία Πλάκας, Camping ΕΟΤ Καμ. Βούρκων, Ασπρονέρι, Μοτέλ Λεβέντη, Δυτική Πλαζ Αγ. Κωνσταντίνου.
• Γενικό Συμπέρασμα: Υπερβάσεις στους εντεροκόκκους σε Camping Καμ. Βούρκων και Ασπρονέρι.
• Αποτελέσματα:
  • Camping ΕΟΤ Καμμένων Βούρκων: Εντερόκοκκοι = 830(cfu/100ml) (Υπέρβαση).
  • Ασπρονέρι: Εντερόκοκκοι = 770(cfu/100ml) (Υπέρβαση).

4. Δειγματοληψία: 06/07/2026 (Έκθεση ΠΕΔΥ Θεσσαλίας) : 6 σημεία

• Σημεία: Καμμένα Βούρλα, Δυτική Παραλία Πλάκας, Camping ΕΟΤ Καμ. Βούρκων, Ασπρονέρι, Μοτέλ Λεβέντη, Δυτική Πλαζ Αγ. Κωνσταντίνου.
• Γενικό Συμπέρασμα: Υπέρβαση εντεροκόκκων στο Camping Καμμένων Βούρκων.
• Αποτελέσματα:
  • Camping ΕΟΤ Καμμένων Βούρκων: Εντερόκοκκοι = 1.500(cfu/100ml) (Υπέρβαση).

5. Δειγματοληψία: 04/08/2026 (Έκθεση ΠΕΔΥ Θεσσαλίας) : 15 σημεία

• Σημεία: Κατασκήνωση Καινούργιου (Παραλία), Οικισμός Βιολογικού, Οδός Θρονίου, Super Market Γαλαξίας, Λέτα καφέ, Παραλία Αγ. Παντελεήμων, Παραλία Ιζαμπέλλα, Παραλία Ροδιά 1, Παραλία Ροδιά 2, Ξενοδοχείο SISSY, Ασπρονέρι 1, Ασπρονέρι 2, Στροφή Πρατ. Αγ. Κωνσταντίνου, Αγ. Κωνσταντίνος Πειρατής, Παραλία Κάλαμος.
• Γενικό Συμπέρασμα: Παρατηρήθηκαν αυξημένα μικροβιακά φορτία (E. coli/ Εντερόκοκκοι) και θετικά δείγματα για Salmonella spp. σε συγκεκριμένες παραλιακές θέσεις.
• Αποτελέσματα:
  • Οικισμός Βιολογικού: E. coli = 1.200, Εντερόκοκκοι = 700(cfu/100ml) (Υπέρβαση) & Θετικό σε Salmonella spp.
  • Κατασκήνωση Καινούργιου (Παραλία): E. coli = 330(cfu/100ml)& Θετικό σε Salmonella spp.
  • Super Market Γαλαξίας (Παραλία): E. coli = 1.300, Εντερόκοκκοι = 370(cfu/100ml) (Υπέρβαση E. coli).
  • Λέτα καφέ (Παραλία): E. coli = 500, Εντερόκοκκοι = 460(cfu/100ml) (Υπέρβαση) & Θετικό σε Salmonella spp.
  • Παραλία Αγ. Παντελεήμων: Εντερόκοκκοι = 500(cfu/100ml) (Υπέρβαση) & Θετικό σε Salmonella spp.
  • Παραλία Ιζαμπέλλα: Θετικό σε Salmonella spp.

6. Δειγματοληψία: 10/08/2026 (Έκθεση ΠΕΔΥ Θεσσαλίας) : 7 σημεία

• Σημεία: Καμμένα Βούρλα, Δυτική Παραλία Πλάκας, Camping ΕΟΤ Καμ. Βούρκων, Ασπρονέρι, Μοτέλ Λεβέντη, Δυτική Πλαζ Αγ. Κωνσταντίνου, Τραγάνα.
• Γενικό Συμπέρασμα: Υπέρβαση εντεροκόκκων στο Camping ΕΟΤ και Τραγάνα.
• Αποτελέσματα:
  • Camping ΕΟΤ Καμμένα Βούρλα: E. coli = 560, Εντερόκοκκοι = 2.000(cfu/100ml) (Υπέρβαση).
  • Τραγάνα: E. coli = 200, Εντερόκοκκοι = 300(cfu/100ml)} (Υπέρβαση στους Εντεροκόκκους).

7. Δειγματοληψία: 24/08/2026 (Έκθεση ΠΕΔΥ Θεσσαλίας) : 8 σημεία

• Σημεία: Καμμένα Βούρλα, Δυτική Παραλία Πλάκας, Camping Καμ. Βούρκων, Ασπρονέρι, Μοτέλ Λεβέντη, Δυτική Παραλία Αγ. Κωνσταντίνου, Κατασκηνώσεις Καινούργιου, Παραλία Καμμένων Βούρκων.
• Γενικό Συμπέρασμα: Υπέρβαση στο Camping Καμμένων Βούρκων. Αρνητικά αποτελέσματα για Σαλμονέλα στα δείγματα που ελέγχθηκαν.
• Αποτελέσματα:
  • Camping Καμμένα Βούρλα: E. coli = 340, Εντερόκοκκοι = 1.800(cfu/100ml) (Υπέρβαση).

8. Δειγματοληψία: 01/09/2026 (Έκθεση ΠΕΔΥ Θεσσαλίας) : 7 σημεία

Στον πίνακα της συγκεκριμένης έκθεσης 1-9-2026 εμφανίζονται οι ακόλουθες τιμές:

Υπερβάσεις:

• Camping ΕΟΤ Καμμένων Βούρκων: Παρουσίασε συστηματικά αυξημένες τιμές Εντεροκόκκων (αλλά και E. coli) κατά τις δειγματοληψίες Μαΐου, Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου, υπερβαίνοντας τα όρια ασφαλείας. Ωστόσο βλέπουμε βελτίωση στις τελευταίες μετρήσεις.
• Δειγματοληψία 04/08/2026: Εντοπίστηκε παρουσία Salmonella spp. σε συγκεκριμένα σημεία (Κατασκήνωση Καινούργιου, Οικισμός Βιολογικού, Λέτα καφέ, Αγ. Παντελεήμων, Παραλία Ιζαμπέλλα).

Μαζί με τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών που διενεργήθηκαν από την Περιφέρεια, διαβιβάστηκαν στον κ. Αργυρόπουλο και τα σχετικά διαβιβαστικά έγγραφα, με τα οποία η Περιφέρεια απέστειλε τα αποτελέσματα των αναλύσεων στον Δήμο Καμένων Βούρλων.

Συμπέρασμα:

Επαναλαμβανόμενες επιβαρύνσεις και σοβαρά ερωτήματα για την προστασία των κατοίκων

Τα αποτελέσματα των οκτώ ελέγχων της Περιφέρειας Φθιώτιδας καταγράφουν επανειλημμένες μικροβιολογικές επιβαρύνσεις στις ακτές της περιοχής το καλοκαίρι του 2026. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στο Camping ΕΟΤ Καμένων Βούρλων, όπου οι εντερόκοκκοι έφτασαν έως τα 2.000 cfu/100 ml, έναντι της αναφερόμενης τιμής αναφοράς των 200 (για «καλής ποιότητας» νερά). Παράλληλα, σε δείγματα του Αυγούστου ανιχνεύθηκε Salmonella spp. και σε άλλες παραλίες καταγράφηκαν αυξημένες τιμές μικροβιολογικών δεικτών.

Τα ευρήματα της Περιφέρειας ενισχύουν τις προειδοποιήσεις που είχε δημοσιοποιήσει το ΠΑΚΟΕ με τα Δελτία Τύπου 1149 και 1151, αναδεικνύοντας την ανάγκη να διερευνηθούν άμεσα οι πηγές της επιβάρυνσης. Η επαναλαμβανόμενη καταγραφή τέτοιων ευρημάτων δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Απαιτούνται διαρκείς έλεγχοι, δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων και σαφής ενημέρωση των πολιτών για την κατάσταση των ακτών.

Το ΠΑΚΟΕ απαιτεί απαντήσεις και άμεσα μέτρα

Το ΠΑΚΟΕ καλεί την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον Δήμο Καμένων Βούρλων:

• Να διερευνήσουν τις αιτίες των επαναλαμβανόμενων μικροβιολογικών επιβαρύνσεων.
• Να δημοσιοποιούν έγκαιρα και πλήρως όλα τα αποτελέσματα των ελέγχων.
• Να ενημερώσουν τους πολίτες για τα μέτρα που έχουν ληφθεί και για την κατάσταση των ακτών όπου καταγράφηκαν επιβαρύνσεις.
• Να ενισχύσουν τη συστηματική παρακολούθηση, με ιδιαίτερη έμφαση στα σημεία όπου οι υπερβάσεις επαναλαμβάνονται.

Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται εκ των υστέρων. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν τι δείχνουν οι αναλύσεις και ποια μέτρα λαμβάνονται για την προστασία τους.

Το ΠΑΚΟΕ θα προσφύγει άμεσα στην δικαιοσύνη για την απόκρυψη στοιχείων που βλάπτουν την δημόσια υγεία.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Επικίνδυνα τα νερά κολύμβησης στα Καμένα Βούρλα και με την υπογραφή της Περιφέρειας first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ.: 1169                                        –                                        Αθήνα, 09/10/2026

Το ΠΑΚΟΕ έχει ασχοληθεί διαχρονικά με τα περιβαλλοντικά προβλήματα της παραλιακής ζώνης του Παλαιού Φαλήρου, πραγματοποιώντας ελέγχους, δειγματοληψίες και παρεμβάσεις για την προστασία του αιγιαλού, της δημόσιας υγείας και του φυσικού περιβάλλοντος.

Ήδη από τις 25 Μαΐου 2018, το ΠΑΚΟΕ είχε πραγματοποιήσει δειγματοληψίες στην περιοχή, στο πλαίσιο της συστηματικής διερεύνησης της περιβαλλοντικής κατάστασης και της ποιότητας των παράκτιων υδάτων. Παράλληλα, είχε αναδείξει ζητήματα που αφορούσαν τη νομιμότητα των δραστηριοτήτων στην παραλία, τις αυθαίρετες κατασκευές και την προστασία του δημόσιου χαρακτήρα του αιγιαλού.

Επιστημονικές Μετρήσεις & Μικροβιολογική Επιβάρυνση (25/05/2018):

Παράλληλα με τους νομικούς αγώνες, το ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε εκτεταμένες δειγματοληψίες θαλασσινού νερού στην περιοχή της ΕΔΕΜ (THE PLACE). Οι μικροβιολογικές αναλύσεις σημαντική επιβάρυνση του υδάτινου περιβάλλοντος, καταγράφοντας ανησυχητικά υψηλές συγκεντρώσεις σε Κολοβακτηρίδια κοπράνων (έως και 550 cfu/100ml στο σημείο του αγωγού), E. coli (έως 200 cfu/100ml) και Εντερόκοκκους (έως 70 cfu/100ml κοντά στις τουαλέτες), επιβεβαιώνοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης για τη δημόσια υγεία.

Σήμερα, το ΠΑΚΟΕ επανέρχεται στην περιοχή, πραγματοποιώντας νέες επιτόπιες μετρήσεις και δειγματοληψίες θαλασσινού νερού, με στόχο την αξιολόγηση της μικροβιολογικής ποιότητας των υδάτων κολύμβησης και τη διερεύνηση της πιθανής επιβάρυνσης από την εκβολή του ρέματος της Πικροδάφνης.

Η νέα έρευνα πραγματοποιήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2026, με τη συλλογή οκτώ δειγμάτων από διαφορετικά σημεία κατά μήκος του παραλιακού μετώπου, από την ακτή Μπατή έως την περιοχή της εκβολής στην παραλία Εδέμ.

Η σημερινή έρευνα συνδέεται με τις παλαιότερες παρεμβάσεις του ΠΑΚΟΕ στην ίδια παραλιακή περιοχή. Οι καταγγελίες που είχαν γίνει στο παρελθόν για τη νομιμότητα των εγκαταστάσεων και την προστασία του αιγιαλού, καθώς και οι δικαστικές υποθέσεις που ακολούθησαν, αποτελούν σημαντικό μέρος του ιστορικού της.

Περιβαλλοντική αποτίμηση και ποιότητα υδάτων: Η περίπτωση του ρέματος Πικροδάφνης και των παρακείμενων ακτών κολύμβησης.

Στην Αττική, το πρόβλημα της επιβάρυνσης των παραλιών από τα νερά των εκβολών ρεμάτων και ποταμών είναι ιδιαίτερα οξύ και χρόνιο και αποτελεί μια διαχρονική περιβαλλοντική και υγειονομική πρόκληση. Λόγω της πυκνής αστικής και βιομηχανικής δόμησης του Λεκανοπεδίου, τα ρέματα λειτουργούν ως αγωγοί ρύπων που υποβαθμίζουν άμεσα τον Σαρωνικό και τον Νότιο Ευβοϊκό,  μεταφέροντας  ρύπους από τον αστικό ιστό απευθείας στις ζώνες κολύμβησης.

Ιδικά κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, τεράστιοι όγκοι από φερτά υλικά, πλαστικά μπουκάλια και μικροπλαστικά καταλήγουν μέσω των ρεμάτων στις ακτές.

Η τσιμεντοποίηση και η κακή διαχείριση των ρεμάτων στερούν από τη θάλασσα τα φυσικά υλικά (άμμο, χαλίκια), με αποτέλεσμα πολλές παραλίες να συρρικνώνονται.

Πολλά ρέματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Πικροδάφνη δέχονται παράνομες απορρίψεις ανεπεξέργαστων βιομηχανικών αποβλήτων ή αστικών λυμάτων, αυξάνοντας το επικίνδυνο μικροβιακό φορτίο. Οι τακτικοί έλεγχοι φορέων δείχνουν ότι οι ακτές κοντά σε εκβολές παρουσιάζουν συχνά τιμές εκτός των ασφαλών ορίων της ΕΕ. Αυτό οδηγεί σε περιοδικές ή μόνιμες απαγορεύσεις κολύμβησης από το Υπουργείο Υγείας για την προστασία της δημόσιας υγείας. Γι’ αυτό η εκβολή του ρέματος θεωρείται περιοχή Υψηλού Κινδύνου και σύμφωνα με τις επίσημες εγκυκλίους και τις περιβαλλοντικές καταγραφές, η κολύμβηση απαγορεύεται αυστηράσε ζώνες 200 μέτρων εκατέρωθεν των στομίων εκβολής όλων των αγωγών και ρεμάτων που μεταφέρουν λύματα.

Η παραλία ΕΔΕΜ στο Παλαιό Φάληρο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αστικής παραλίας στην Αττική που επηρεάζεται άμεσα και διαχρονικά από τις εκβολές ενός ποταμού, συγκεκριμένα του ρέματος της Πικροδάφνης.  Ένα  από τα σημαντικότερα και ελάχιστα εναπομείναντα φυσικά ρέματα της Αττικής,  το ρέμα της Πικροδάφνης πηγάζει από τον Υμηττό και εκβάλλει στον Σαρωνικό σχηματίζοντας ένα μικρό δέλτα ακριβώς στην Παραλία Εδέμ, στα σύνορα του Παλαιού Φαλήρου με τον Άλιμο. Καθώς το ρέμα διασχίζει πυκνοκατοικημένους δήμους (Ηλιούπολη, Άγιο Δημήτριο, Βύρωνα, Άλιμο, Παλαιό Φάληρο), «ξεπλένει» τον αστικό ιστό μεταφέροντας στην παραλία λάδια, καύσιμα και λάσπη.

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η χαμηλή ροή του ρέματος σε συνδυασμό με την άμμο φράζει συχνά την έξοδο προς τη θάλασσα και το ρέμα δεν έχει φυσικό νερό. Αυτό δημιουργεί μικρές λίμνες στάσιμου νερού στην ακτή, όπου το μικροβιακό φορτίο πολλαπλασιάζεται και διαχέεται στην παραλία με τον κυματισμό. Αυτό το εξαιρετικά συμπυκνωμένο μολυσμένο νερό φτάνει σιγά-σιγά στην ακτή.

Οι μελέτες (π.χ. από το ΕΛΚΕΘΕ) δείχνουν ότι με την πρώτη ισχυρή βροχή, το ρέμα μεταφέρει αστικά βοθρολύματα, αφρούς και απορρυπαντικά.  Λόγω της αστικής δραστηριότητας, το ρέμα μεταφέρει συχνά επιβαρυμένα ύδατα ή φερτά υλικά στην ακτή καθιστώντας τις γύρω ακτές ακατάλληλες για κολύμβηση, γεγονός που κατά καιρούς απασχολεί τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και τους τοπικούς φορείς.  

Το σοβαρότερο πρόβλημα προέρχεται από το γεγονός ότι, όταν υπερφορτώνεται το κεντρικό αποχετευτικό δίκτυο της περιοχής (ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια βροχοπτώσεων), ανοίγουν κλαπέτα ασφαλείας από τοπικά αντλιοστάσια, με αποτέλεσμα αστικά λύματα να διοχετεύονται απευθείας στο ρέμα και από εκεί να καταλήγουν στη θάλασσα. Παράλληλα, υπάρχουν διαχρονικά καταγραφές για παράνομες συνδέσεις αγωγών ακαθάρτων στην κοίτη του ρέματος.

Οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι δείχνουν κατά καιρούς υπερβάσεις στα όρια για E. coli και εντερόκοκκους στην παραλία ΕΔΕΜ. Για τον λόγο αυτό, θεσπίζεται σταθερά απαγόρευση κολύμβησης σε ακτίνα τουλάχιστον 100 μέτρων εκατέρωθεν της εκβολής του ρέματος.

Μεθοδολογία Δειγματοληψίας και Περιοχή Μελέτης

Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η περιβαλλοντική κατάσταση στην εκβολή του ρέματος Πικροδάφνης καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την καταλληλότητα των υδάτων ολόκληρης της παραλίας ΕΔΕΜ. Αυτό άλλωστε διαπιστώνεται και από τα αποτελέσματα των πρόσφατων μετρήσεων που πραγματοποίησε το ΠΑΚΟΕ για την αξιολόγηση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης στην περιοχή.

Η εξέταση της παραλίας ΕΔΕΜ για την μικροβιολογική ποιότητα των νερών του, έγινε και  στις 5/10/2026.

Για την αξιολόγηση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης και την εκτίμηση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης από το ρέμα της Πικροδάφνης, πραγματοποιήθηκε κατευθυνόμενη δειγματοληψία κατά μήκος του παραλιακού μετώπου της παραλίας  Μπατή και ΕΔΕΜ.

Συνολικά συλλέχθηκαν οκτώ (8) δείγματα επιφανειακού θαλασσινού νερού.

Η πορεία της δειγματοληψίας σχεδιάστηκε με γνώμονα την απόσταση από την κύρια εστία ρύπανσης. Η αφετηρία ορίστηκε στην ακτή Μπατή, περιοχή που επιλέχθηκε ως σημείο σχετικής αναφοράς (background/reference point) λόγω της μεγαλύτερης απόστασής της από το ρέμα.

Η δειγματοληψία εξελίχθηκε γραμμικά με κατεύθυνση προς την παραλία Εδέμ, με τα τελευταία δείγματα να λαμβάνονται σε προσεκτικά καθορισμένες αποστάσεις πλησίον και ακριβώς στο σημείο εκβολής του ρέματος της Πικροδάφνης (Σημείο 8).

Η σταδιακή αυτή προσέγγιση επιτρέπει τη χαρτογράφηση της ζώνης επιρροής (plume) του ρέματος και την καταγραφή της βαθμίδας ρύπανσης (pollution gradient) καθώς μειώνεται η απόσταση από την εκβολή (βλέπει χάρτη).

Πρότυπα  ISO και μέθοδοι αναφοράς

Η κύρια μέθοδος που εφαρμόζεται είναι η διήθηση μέσω μεμβράνης (membrane filtration), η οποία επιτρέπει τη συγκράτηση και την καλλιέργεια των βακτηρίων σε ειδικά υποστρώματα.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2006/7/ΕΚ και την ελληνική νομοθεσία, η παρακολούθηση εστιάζει αποκλειστικά σε δύο δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης:

Escherichia coli (E. coli) – Προσδιορισμός με τη μέθοδο διήθησης από μεμβράνη και καλλιέργεια σε ειδικά υποστρώματα. (ISO 7899-1 ή ISO 7899-2).

Intestinal Enterococci (Εντερόκοκκοι) – Ανίχνευση και καταμέτρηση εντερικών εντεροκόκκων με διήθηση. (ISO 7899-2)

Μικροβιολογικοί Δείκτες & Όρια Κατάταξης

Η μικροβιολογική εξέταση και η παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων στις ακτές κολύμβησης στην Ελλάδα είναι πλήρως εναρμονισμένη με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2006/7/ΕΚ και διέποντας από την ακόλουθη :  ΚΥΑ 8600/416/Ε103/2009 (ΦΕΚ 356/Β/26-2-2009): Αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο που καθορίζει τα μέτρα, τους όρους και τις διαδικασίες για τη διαχείριση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης.

 Μικροβιολογικοί Δείκτες & Όρια Κατάταξης

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η ποιότητα των υδάτων αξιολογείται με βάση δύο συγκεκριμένους μικροβιολογικούς δείκτες (κοπρανώδους προέλευσης):

1. Εντερόκοκκοι (Intestinal Enterococci)
2. Κολοβακτηρίδια (Escherichia coli / E. coli)

Τα όρια για τα παράκτια ύδατα και τα ύδατα μεταβατικών ζωνών καθορίζονται βάσει στατιστικής επεξεργασίας (95η εκατοστημόρια θέση) των δειγμάτων ως εξής:

Αποτελέσματα Μικροβιολογικής Ανάλυσης και Αξιολόγηση Ποιότητας Υδάτων

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων είναι συγκεντρωμένα στο πίνακα που ακολουθεί.

Η εργαστηριακή ανάλυση των οκτώ (8) δειγμάτων νερού από το παραλιακό μέτωπο Παλαιού Φαλήρου αποκάλυψε μια σαφή και αναμενόμενη χωρική διακύμανση (spatial gradient) του μικροβιακού φορτίου, η οποία σχετίζεται άμεσα με τη γεωγραφική προσέγγιση στην εκβολή του ρέματος της Πικροδάφνης.

• Ακτή Μπατή (Σημείο Αναφοράς – Δείγματα 1-2): Στην αφετηρία της δειγματοληψίας, οι τιμές των δεικτών κοπρανώδους μόλυνσης κυμάνθηκαν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Συγκεκριμένα, η συγκέντρωση των Escherichia coli ξεκίνησε από τα 166 cfu/100ml και των Εντεροκόκκων από τα 12 cfu/100ml.
• Μεταβατική Ζώνη (Παραλία Εδέμ – Δείγματα 3-5): Καθώς η πορεία προχωρούσε κατά μήκος της παραλίας Εδέμ, καταγράφηκε σταδιακή και σταθερή αυξητική τάση των μικροβιακών πληθυσμών. Οι τιμές των Εντεροκόκκων πέρασαν το φράγμα των 101 cfu/100ml, υποδεικνύοντας τη ζώνη ανάμειξης (mixing zone) όπου τα θαλάσσια ρεύματα διαχέουν τα ύδατα του ρέματος στην ακτή.
• Ζώνη Εκβολής Ρέματος Πικροδάφνης (Δείγματα 6-8): Οι μέγιστες τιμές (peak values) σημειώθηκαν στην απόληξη του ρέματος. Στο σημείο μηδέν της εκβολής, οι τιμές εκτινάχθηκαν στα 780 cfu/100ml για το E. coli και στα 240 cfu/100ml για τους Εντεροκόκκους. Αμφότερες οι τιμές υπερβαίνουν τα ανώτατα θεσμοθετημένα όρια ασφαλούς κολύμβησης.

Συμπέρασμα και Περιβαλλοντική Αποτίμηση:

Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι το ρέμα της Πικροδάφνης αποτελεί μια ενεργή, σημειακή πηγή ρύπανσης (point source pollution) για την παραλία της Εδέμ. Η ρύπανση αυτή εμφανίζει φθίνουσα πορεία όσο αυξάνεται η απόσταση από την εκβολή, με αποτέλεσμα η ακτή Μπατή να παραμένει προστατευμένη και ασφαλής για τους λουόμενους, σε αντίθεση με τη ζώνη άμεσης επιρροής του ρέματος στην Εδέμ.

Καλό είναι να αποφεύγεται το κολύμπι κοντά στην εκβολή του ποταμού, ειδικά μετά από έντονες βροχοπτώσεις, καθώς εκεί το μικροβιακό φορτίο είναι αισθητά αυξημένο.

Η κολύμβηση σε νερό με τέτοιο μικροβιακό φορτίο ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία (όπως γαστρεντερίτιδες, δερματικές μολύνσεις, ωτίτιδες και ουρολοιμώξεις), ειδικά για παιδιά και ευπαθείς ομάδες.

Η έντονη σύγκρουση ανάμεσα στην εμπορική/τουριστική δραστηριότητα και την περιβαλλοντική/υγειονομική ασφάλεια.

Αποδεδειγμένα, το ρέμα της Πικροδάφνης που διασχίζει πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές δέχεται διαχρονικά οργανική ρύπανση, παράνομα λύματα, βιομηχανικά απόβλητα και όμβρια ύδατα, ανατινάζοντας στα ύψη το μικροβιακό φορτίο των παρακείμενων ακτών κολύμβησης.

Το μικροβιακό φορτίο (όπως Escherichia coli και εντερόκοκκοι) παρουσιάζει συχνά εξάρσεις, ιδιαίτερα μετά από βροχοπτώσεις, καθιστώντας το νερό ακατάλληλο στο σημείο μηδέν της εκβολής.

Για τον λόγο αυτό, η μακροχρόνια παρουσία οργανωμένων παραλιών και παραθαλάσσιων καταστημάτων, όπως το “THE PLAZA” και η “ΕΔΕΜ”, σε απόσταση αναπνοής (50–170 μέτρα) από το επικίνδυνο αυτό σημείο, συντηρεί μια σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς προσελκύει λουόμενους εντός της απαγορευμένης ζώνης. Μπορεί μεν να προσφέρει ψυχαγωγία στους πολίτες, αλλά ταυτόχρονα ασκεί τεράστια πίεση στο ευαίσθητο οικοσύστημα του μικρού δέλτα της εκβολής.

Όπως  φαίνεται, στο επίκεντρο των συζητήσεων για την καταλληλότητα των ακτών της Αττικής βρίσκεται για ακόμα μια φορά η παραλία ΕΔΕΜ στο Παλαιό Φάληρο, φέρνοντας στο φως μια χρόνια αντίφαση ανάμεσα στις επίσημες υγειονομικές διατάξεις και την εμπορική δραστηριότητα της περιοχής.

Σύμφωνα με την πρόσφατη ετήσια εγκύκλιο που εξέδωσε το Υπουργείο Υγείας, με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας, η κολύμβηση απαγορεύεται ρητά στο αριστερό τμήμα της ακτής «ΕΔΕΜ» (πλησίον του ομώνυμου εστιατορίου), καθώς και σε ζώνη 100 μέτρων εκατέρωθεν των εκβολών του ρέματος Πικροδάφνης. Η συγκεκριμένη περιοχή έχει κριθεί ακατάλληλη, καθώς τα ύδατα δεν πληρούν τα προβλεπόμενα ποιοτικά χαρακτηριστικά λόγω της επιβάρυνσης από το ρέμα.

Συμπερασματικά, η χωροθέτηση τραπεζοκαθισμάτων και ξαπλωστρών από τις επιχειρήσεις “THE PLAZA” και “ΕΔΕΜ” σε ακτίνα επιρροής της εκβολής του Ρέματος Πικροδάφνης αντίκειται στην αρχή της προφύλαξης της δημόσιας υγείας. Η περιοχή παρουσιάζει αποδεδειγμένα επιβαρυμένο μικροβιακό φορτίο. Καθώς το ρέμα προστατεύεται από το ισχύον νομικό καθεστώς οριοθέτησης (ΦΕΚ 409Δ/2022), απαιτείται η άμεση παρέμβαση των αρμόδιων αρχών για την ανάκληση των αδειών χρήσης αιγιαλού στα συγκεκριμένα τμήματα και την επιβολή κυρώσεων για την έκθεση των πολιτών σε υγειονομικό κίνδυνο.

Ιστορικό της υπόθεσης και δικαστικές εξελίξεις

Οι Αρχικές Καταγγελίες (2015):

Το ΠΑΚΟΕ, μέσα από το ειδικό ένθετο της εφημερίδας του «ΟΙΚΟ-νομία», στο τεύχος Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2016, με τίτλο «Χτίζουν στην άμμο παράνομα παλάτια», κατήγγειλε δημόσια τη λειτουργία αυθαίρετου καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος, συγκεκριμένα εστιατορίου-ταβέρνας με εκατοντάδες τραπεζοκαθίσματα και κατασκευές πάνω στην άμμο και στον αιγιαλό της παραλίας του Παλαιού Φαλήρου, μπροστά από το ξενοδοχείο «ΠΟΣΕΙΔΩΝ», ιδιοκτησίας της εταιρείας «ΣΑΛΑΠΑΤΑΣ Α.Ε.».

Διαπιστώσεις Δημοσίων Υπηρεσιών:

Στη συνέχεια, αρμόδιοι δημόσιοι φορείς, μεταξύ των οποίων το Υγειονομικό της Περιφέρειας Αττικής, η Υπηρεσία Δόμησης, η Κτηματική Υπηρεσία Πειραιά, ο Συνήγορος του Πολίτη και η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, ασχολήθηκαν με την υπόθεση και προχώρησαν σε σχετικές διαπιστώσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στον φάκελο της υπόθεσης, ο χώρος δεν διέθετε νόμιμη άδεια λειτουργίας, ενώ παράλληλα είχαν καταγραφεί πολεοδομικές παραβάσεις και αυθαίρετες κατασκευές.

Αδράνεια της Δημοτικής Αρχής:

Παρά τις σαφείς εντολές της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και του Συνηγόρου του Πολίτη προς τον Δήμαρχο Παλαιού Φαλήρου για άμεση σφράγιση του καταστήματος, ο Δήμος δεν προχώρησε στις προβλεπόμενες ενέργειες, με αποτέλεσμα την έναρξη πειθαρχικής διαδικασίας σε βάρος του Δημάρχου για παράβαση καθήκοντος.

Η Πρωτόδικη Ποινική Καταδίκη (2017):

Παράλληλα, η δημοσιοποίηση της υπόθεσης και οι καταγγελίες του ΠΑΚΟΕ οδήγησαν σε δικαστική αντιπαράθεση με την πλευρά της επιχείρησης. Στο πλαίσιο αυτής της διαμάχης, ο Πρόεδρος του ΠΑΚΟΕ, καθηγητής κ. Παναγιώτης Χριστοδουλάκης, καταδικάστηκε πρωτόδικα σε ποινή φυλάκισης είκοσι (20) μηνών. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη στην υπόθεση, καθώς αφορούσε δημοσιεύματα και καταγγελίες που είχαν αναδείξει ζητήματα σχετικά με τη νομιμότητα της λειτουργίας της επιχείρησης και τη χρήση του αιγιαλού.

Η Δευτεροβάθμια Ποινική Καταδίκη (Εφετείο 2017):

Ποινική Απόφαση που μειώνει την συνολική ποινή φυλάκισης σε 8 μήνες: υπ’ αριθ. 35145/09-11-2017 του Εφετείου Αθηνών (Γ’ Τριμ. Πλημμελειοδικείου Αθηνών)

Η Αστική καταδίκη (2022):

Αστική ικανοποίηση ύψους 3.000 ευρώ λόγω ηθικής βλάβης ένεκα προσβολής της προσωπικότητας που επιδικάστηκε σε εμάς συνεπεία υποβάθμισης του περιβάλλοντος κατόπιν άσκησης σχετικής από 18-01-2019  αγωγής του ΠΑΚΟΕ δυνάμει της υπ’ αριθ. 689/2022 Απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία αναμένεται να τελεσιδικήσει ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών μετά από έφεση του αντιδίκου.

Προσφυγή στον Άρειο Πάγο (01/12/2017):

Ως αντίδραση στην άδικη αυτή απόφαση, το Δ/Σ του ΠΑΚΟΕ και ο νομικός του σύμβουλος κατέθεσαν επίσημη «Καταγγελία – Αναφορά» στον Πρόεδρο και την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ζητώντας την παρέμβαση της ανώτατης δικαστικής αρχής για την προστασία της δημόσιας περιουσίας και της νομιμότητας, οπού ακόμα και σήμερα δεν έχει εκδικαστεί η υπόθεση.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Παλαιό Φάληρο… Πικροδάφνη – ΕΔΕΜ – THE PLACE: 3 επικίνδυνα σημεία με κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκους first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1168                                           –                                         Αθήνα, 06/10/2026

Σε συνέχεια της έρευνας που πραγματοποίησε το ΠΑΚΟΕ στον Κηφισό (βλέπε Δ.Τ. 1165) και της επακόλουθης έρευνας για την ατμοσφαιρική ρύπανση που συνδέεται με την επιβάρυνση του ποταμού (βλέπε Δ.Τ. 1166), το ΠΑΚΟΕ επανήλθε στο πεδίο, προχωρώντας την 1η Οκτωβρίου 2026 σε νέα σειρά δειγματοληψιών και μετρήσεων σε θαλασσινά νερά αριστερά και δεξιά του Κηφισού ποταμού, στον οποίο δυστυχώς, μετά από καταγγελίες διαπιστώθηκε η απόρριψη επικίνδυνων τοξικών βιομηχανικών αποβλήτων.

Στο Δ.Τ. 1165 – 29/09/2026, οι δειγματοληψίες της 24ης Σεπτεμβρίου 2026 ανέδειξαν σοβαρή χημική και μικροβιολογική επιβάρυνση στον Κηφισό και σε σημαντικά ρέματα της Αττικής. Και στα 20 εξεταζόμενα δείγματα καταγράφηκε ιδιαίτερα αυξημένο μικροβιολογικό φορτίο, ενώ παράλληλα εντοπίστηκαν υπερβάσεις σε βασικές φυσικοχημικές παραμέτρους, όπως τα νιτρικά, φωσφορικά και θειικά, καταδεικνύοντας την έντονη περιβαλλοντική υποβάθμιση των υδάτων.

Στη συνέχεια, στο Δ.Τ. 1166 – 02/10/2026, οι μετρήσεις της 24ης Σεπτεμβρίου 2026 σε έξι περιοχές γύρω από τον Κηφισό έδειξαν σημαντική επιβάρυνση και της ατμόσφαιρας. Ιδιαίτερα στη Μεταμόρφωση καταγράφηκαν υψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων PM2,5 και PM10.

Η νέα έρευνα επεκτάθηκε αυτή τη φορά στις παράκτιες περιοχές που βρίσκονται δεξιά και αριστερά των εκβολών του Κηφισού, με δειγματοληψίες και μετρήσεις σε 10 παραλίες (βλέπε πίνακα σημείων), καθώς η περιβαλλοντική επιβάρυνση του ποταμού δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε αυτόν, αλλά μπορεί να μεταφέρεται και στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Με τη νέα αυτή έρευνα, το ΠΑΚΟΕ διευρύνει την καταγραφή της περιβαλλοντικής κατάστασης που επιβαρύνει τον Σαρωνικό από τα απόβλητα του Κηφισού, εξετάζοντας την πιθανή διάχυση των ρύπων και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στις παράκτιες ζώνες και στα θαλάσσια ύδατα.

Πίνακας θέσεων δειγματοληψίας, στις 01/10/2026:

Τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων και των μετρήσεων παρουσιάζονται στη συνέχεια:

Εκτίμηση Αποτελεσμάτων:

Τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών αναλύσεων παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των εξεταζόμενων παραλιών. Από τις 10 συνολικά θέσεις δειγματοληψίας, το 40% των παραλιών κρίθηκαν ακατάλληλες, καθώς σε αυτές καταγράφηκαν υπερβάσεις των επιτρεπόμενων ορίων για τουλάχιστον έναν από τους δύο μικροβιολογικούς δείκτες, E. coli και εντερόκοκκους.

Ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις καταγράφηκαν στην παραλία ΕΔΕΜ Παλαιού Φαλήρου, μόλις 100 μέτρα από την εκβολή του Πικροδάφνης, όπου οι τιμές έφτασαν τα 750 cfu/100 ml για το E. coli και τα 607 cfu/100 ml για τους εντερόκοκκους. Παράλληλα, υπέρβαση του ορίου των εντερόκοκκων καταγράφηκε στις παραλίες Γλυφάδας Ακτή Α, Αστεριών Γλυφάδας και Βούλας.

Στη διαδρομή από τον Πειραιά μέχρι τις παραλίες της Βουλιαγμένης (περίπου 14 χιλιόμετρα) εκβάλλουν στη θάλασσα 6 κύρια ρέματα και ποτάμια, τα οποία αποτελούν τους βασικούς υδάτινους αποδέκτες της νότιας και κεντρικής Αθήνας.

Αν και στην Αττική υπήρχαν ιστορικά εκατοντάδες μικρότερα ρυάκια, τα περισσότερα έχουν πλέον μπαζωθεί, υπογειοποιηθεί ή μετατραπεί σε κλειστούς αγωγούς ομβρίων υδάτων.

Τα σημαντικότερα ρέματα που συναντάμε κατά μήκος της παραλιακής ζώνης (από δυτικά προς ανατολικά) είναι τα εξής:

1. Κηφισός Ποταμός: Ο μεγαλύτερος φυσικός αποδέκτης του λεκανοπεδίου. Εκβάλλει στον Νέο Φάληρο, στα σύνορα Πειραιά και Μοσχάτου.
2. Ιλισός Ποταμός: Σήμερα κυλά κυρίως υπογείως κάτω από μεγάλους δρόμους της Αθήνας (Μιχαλακοπούλου, Καλλιρρόης). Η τεχνητή εκτροπή της κοίτης του εκβάλλει στον Όρμο Φαλήρου (Τζιτζιφιές / Καλλιθέα).
3. Ρέμα Πικροδάφνης: Το σημαντικότερο εναπομείναν ρέμα με φυσική κοίτη στα νότια προάστια. Εκβάλλει στην Παραλία Εδέμ (στα σύνορα Παλαιού Φαλήρου και Αλίμου).
4. Ρέμα Τραχώνων: Ξεκινά από τον Υμηττό, διασχίζει την περιοχή του Αλίμου και εκβάλλει στην περιοχή της Μαρίνας Αλίμου / Άγιο Κοσμά.
5. Ρέμα Λυκόρεμα (ή ρέμα Ελληνικού): Διασχίζει την περιοχή του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού και καταλήγει στη θάλασσα κοντά στα σύνορα με τη Γλυφάδα.
6. Ρέμα Χερώματος (Βάρης / Βούλας): Συλλέγει νερά από τις πλαγιές του Υμηττού και τις περιοχές του Πανοράματος και καταλήγει στην παραλιακή ζώνη της Βούλας.

Εξαιτίας αυτών των εκβολών, οι παραλίες που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση (ειδικά από τον Πειραιά μέχρι τη Γλυφάδα) εμφανίζουν συχνά αυξημένο μικροβιακό φορτίο μετά από έντονες βροχοπτώσεις, καθώς τα ρέματα παρασύρουν ρύπους από τον αστικό ιστό.

Οι πρόσφατες μετρήσεις αγωγιμότητας στο σημείο εκβολής του  μεγαλύτερου φυσικού  αποδέκτη του λεκανοπεδίου ποταμού Κηφισού που  εκβάλλει στον Νέο Φάληρο, και  Ποταμού  Ιλισού (η τεχνητή εκτροπή της κοίτης του εκβάλλει στον Όρμο Φαλήρου) δείχνουν ότι δεν υπάρχει καμία φυσική ροή από τα ανάντη του Κηφισού που να μπορεί να αραιώσει τη θάλασσα στην εκβολή.

Η τιμή 58.000 μS/cm επιβεβαιώνει με απόλυτη ακρίβεια ότι το νερό στο σημείο της μέτρησης είναι καθαρό θαλασσινό νερό υψηλής αλατότητας, το οποίο έχει κατακλύσει πλήρως την εκβολή.

Για να καταλάβουμε το μέγεθος, η μέση αγωγιμότητα του ανοιχτού θαλασσινού νερού στον Σαρωνικό κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 52.000 και 56.000 μS/cm. Η δική μας τιμή είναι ελαφρώς υψηλότερη, γεγονός που οφείλεται στην έντονη εξάτμιση του στάσιμου νερού στην εκβολή κατά την περίοδο ανομβρίας, η οποία συμπυκνώνει τα άλατα. (Μηδενική παροχή γλυκού νερού)  

Το σημείο λειτουργεί σαν μια στάσιμη λιμνοθάλασσα. Οι ρύποι (μικρόβια, βαρέα μέταλλα, χημικά) που πέφτουν από παράνομες παροχές ή αγωγούς ομβρίων δεν ξεπλένονται, αλλά εγκλωβίζονται και συσσωρεύονται εκεί. Κάθε φορά  όμως που αλλάζει η στάθμη της θάλασσας (λόγω παλίρροιας ή ανέμου), αυτό το επιβαρυμένο «κοκτέιλ» στάσιμου νερού σπρώχνεται έξω προς τον Φαληρικό Όρμο, ρυπαίνοντας τις γύρω ακτές.

Σημεία Ρύπανσης:

Σημείο 4: Παραλία ΈΔΕΜ. Παλαιού Φαλήρου. Στα 100 μέτρα από την εκβολή του ποταμού Πυκροδάφνη

Απόδειξη της επιβάρυνσης των ρεμάτων στο θαλασσινό περιβάλλον είναι η παραλία ΕΔΕΜ (Σημείο 4) στο οποίο καταλήγουν τα νερά του ρέματος Πυκροδάφνη.  Το δείγμα νερού που πήραμε περίπου στα 100 μέτρα από την εκβολή του ρέματος Πυκροδάφνη παρουσίασε έντονη μόλυνση με 750 cfu/100ml E. Coli και 607 cfu/100ml Εντερόκοκκοι. Αυτές οι τιμές ξεπερνούν τα θεσμοθετημένα ευρωπαϊκά και εθνικά όρια ασφαλείας, καθιστώντας το συγκεκριμένο σημείο ακατάλληλο και επικίνδυνο για κολύμβηση.

Οι μετρήσεις αυτές επιβεβαιώνουν τη συστηματική επιβάρυνση που δέχεται η Παραλία Εδέμ λόγω της γειτνίασής της με τις εκβολές του ρέματος της Πικροδάφνης. Το ρέμα μεταφέρει αστικά απόβλητα, παράνομες συνδέσεις αποχετεύσεων και όμβρια ύδατα.

Ένα  από τα σημαντικότερα και ελάχιστα εναπομείναντα φυσικά ρέματα της Αττικής, το ρέμα της Πικροδάφνης, εκβάλλει στον Σαρωνικό σχηματίζοντας ένα μικρό δέλτα ακριβώς στην Παραλία Εδέμ, στα σύνορα του Παλαιού Φαλήρου με τον Άλιμο.

Η περιοχή των εκβολών βρίσκεται δίπλα στη μαρίνα Αλίμου. Λόγω της αστικής δραστηριότητας, το ρέμα μεταφέρει συχνά επιβαρυμένα ύδατα ή φερτά υλικά στην ακτή, γεγονός που κατά καιρούς απασχολεί τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και τους τοπικούς φορείς.

Αυτές οι τιμές ξεπερνούν τα θεσμοθετημένα ευρωπαϊκά και εθνικά όρια ασφαλείας, καθιστώντας το συγκεκριμένο σημείο ακατάλληλο και επικίνδυνο για κολύμβηση.

Η κολύμβηση σε νερό με τέτοιο μικροβιακό φορτίο ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία (όπως γαστρεντερίτιδες, δερματικές μολύνσεις, ωτίτιδες και ουρολοιμώξεις), ειδικά για παιδιά και ευπαθείς ομάδες

Στατιστικά, το Ρέμα Λυκόρεμα (ή ρέμα Ελληνικού) αποτελεί ένα από τα πιο επιβαρυμένα σημεία της παραλιακής ζώνης Γλυφάδας – Ελληνικού, καθώς επηρεάζεται άμεσα από τη ριζική αλλαγή χρήσης γης της περιοχής και τα μεγάλα έργα ανάπλασης.

Το ρέμα ξεκινά από τον Υμηττό, διασχίζει υπογειοποιημένο ένα μεγάλο τμήμα του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού και εκβάλλει στην Παραλία Γλυφάδας (κοντά στα αστέρια Γλυφάδας, στα όρια με το Ελληνικό).

Γιατί εντοπίζονται υψηλές τιμές μόλυνσης στην εκβολή του;

• Αστικό «ξέπλυμα» από το εργοτάξιο του Ελληνικού: Λόγω των τεράστιων χωματουργικών εργασιών και των υποδομών που κατασκευάζονται στην περιοχή του πρώην αεροδρομίου, κατά τις βροχοπτώσεις μεταφέρονται μεγάλες ποσότητες αιωρούμενων στερεών, λάσπης και ρύπων από τα μηχανήματα απευθείας στην ακτή.
• Παράνομες παροχές ομβρίων: Σε παλαιότερες μελέτες και αυτοψίες περιβαλλοντικών οργανώσεων (όπως του ΠΑΚΟΕ) έχει διαπιστωθεί ότι αγωγοί ομβρίων που καταλήγουν στο Λυκόρεμα έχουν υποστεί παράνομες συνδέσεις με αποχετεύσεις ακαθάρτων, με αποτέλεσμα να ρέουν αστικά λύματα ακόμη και σε περιόδους ανομβρίας.
• Στάσιμα νερά (Λιμνάζοντα ύδατα): Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η ροή στην εκβολή διακόπτεται από την άμμο, δημιουργώντας μικρές «λίμνες» στάσιμου νερού με εξαιρετικά υψηλό μικροβιακό φορτίο (E. coli και Εντερόκοκκους), το οποίο διαχέεται στη θάλασσα με τον κυματισμό.

Η νέα κατάσταση με τα έργα υπογειοποίησης και διευθέτησης

Στο πλαίσιο της μεγάλης ανάπλασης του Ελληνικού, το Ρέμα Λυκόρεμα αναπλάθεται και διευθετείται ως ανοιχτό πράσινο κανάλι σε ορισμένα τμήματα, ενώ παράλληλα κατασκευάζονται σύγχρονοι συλλεκτήρες ομβρίων. Στόχος των έργων αυτών είναι να διαχωριστούν πλήρως τα καθαρά νερά της βροχής από τυχόν αστικά απόβλητα, ώστε να σταματήσει η χρόνια επιβάρυνση της παραλίας της Γλυφάδας.

Το Ρέμα Χερώματος (που συχνά αναφέρεται στην περιοχή και ως ρέμα Χερώματος – Μηλαδέζας) είναι ένας από τους βασικούς χειμάρρους που αποστραγγίζουν τις νότιες πλαγιές του Υμηττού, διασχίζοντας περιοχές της Βάρης και της Βούλας πριν καταλήξει στην παραλιακή ζώνη.

Οι υψηλές τιμές μόλυνσης (μικροβιακού φορτίου) που εντοπίσατε στις παραλίες της Βούλας και της Βάρης κοντά στην εκβολή του είναι ένα γνωστό και τεκμηριωμένο πρόβλημα, το οποίο οφείλεται σε συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς και αστικούς παράγοντες:

1. Γιατί το Ρέμα Χερώματος επιβαρύνει τις παραλίες;

• Απουσία ολοκληρωμένων δικτύων και παράνομες συνδέσεις: Παρά το γεγονός ότι η περιοχή θεωρείται αναβαθμισμένη, σε ορισμένα τμήματα της λεκάνης απορροής (όπως σε ψηλότερα σημεία της Βάρης και του Πανοράματος) υπήρχαν διαχρονικά ελλείψεις σε δίκτυα ομβρίων υδάτων και αποχέτευσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα αστικά λύματα από υπερχειλίσεις ή παράνομες παροχές να καταλήγουν στην ανοιχτή κοίτη του ρέματος.
• Το φαινόμενο της «Ξηρής Ροής»: Όπως και στον Κηφισό ή την Πικροδάφνη, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες το ρέμα δεν έχει φυσικό νερό. Ό,τι ρέει μέσα στην κοίτη είναι συνήθως στάσιμα απόβλητα, νερά από πλύσιμο δρόμων ή παράνομες απορρίψεις. Αυτό το εξαιρετικά συμπυκνωμένο μολυσμένο νερό φτάνει σιγά-σιγά στην ακτή.
• Μεγάλες κλίσεις και «Ξέπλυμα» (Flash Floods): Το συγκεκριμένο ρέμα έχει μικρή λεκάνη απορροής αλλά πολύ μεγάλες κλίσεις εδάφους. Όταν βρέχει έντονα, το νερό κατεβαίνει με τεράστια ταχύτητα παρασύροντας βίαια προς την παραλία φερτά υλικά, σκουπίδια, λιπάσματα και όλο το μικροβιακό φορτίο που είχε συσσωρευτεί στην κοίτη.

2. Τι δείχνουν οι μελέτες και οι φορείς;

Κατά τις τακτικές καλοκαιρινές δειγματοληψίες (όπως αυτές που πραγματοποιεί το ΠΑΚΟΕ), οι παραλίες της Βούλας και της Βάρης παρουσιάζουν συνήθως εξαιρετική ποιότητα υδάτων. Ωστόσο, τα σημεία που βρίσκονται ακριβώς πλησίον των εκβολών των ρεμάτων (όπως του Χερώματος, του Κόρμπι ή του Λυκορέματος) αποτελούν τις σταθερές «εξαιρέσεις», εμφανίζοντας σποραδικά υψηλές συγκεντρώσεις E. coli και Εντερόκοκκων.

3. Πρόσφατα έργα στην περιοχή

Λόγω της επικινδυνότητας του ρέματος (τόσο για πλημμύρες όσο και για ρύπανση), πρόσφατα εγκρίθηκαν και βρίσκονται σε εξέλιξη νέα μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα και έργα αποχέτευσης ομβρίων υδάτων από την Περιφέρεια Αττικής, ύψους 2,58 εκατ. ευρώ, που εστιάζουν ακριβώς στις περιοχές του Πανοράματος, του Χερώματος και της Βάρης. Στόχος αυτών των έργων είναι να εγκλωβίζονται τα όμβρια ύδατα σε κλειστούς αγωγούς και να μειωθεί η ανεξέλεγκτη ροή ρύπων προς το παραλιακό μέτωπο.

Σημείο 7: Γλυφάδας Ακτή Α

Η Παραλία Γλυφάδας (Ακτή Α’) επηρεάζεται άμεσα από το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής, καθώς βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από τις ιστορικές και υφιστάμενες εκβολές των τοπικών ρεμάτων.

Οι αποστάσεις της Ακτής Α’ από τα κυριότερα ρέματα της ζώνης Γλυφάδας – Βούλας διαμορφώνονται ως εξής:

1. Ρέμα Ευρυάλης (Γλυφάδα)

• Απόσταση: Σχεδόν μηδενική (εφαπτόμενο).
• Γεωγραφική θέση: Το Ρέμα της Ευρυάλης, το οποίο κατηφορίζει από τον άνω ιστό της Γλυφάδας, έχει υπογειοποιηθεί και εγκιβωτιστεί σε μεγάλο βαθμό στο κάτω τμήμα του. Ο κλειστός πλέον αγωγός ομβρίων εκβάλλει στην ακτογραμμή της Γλυφάδας, ακριβώς δίππα και ανάμεσα στις πρώτες οργανωμένες ζώνες (συμπεριλαμβανομένης της Ακτής Α’).

2. Ρέμα Χλόης (Σύνορα Γλυφάδας – Βούλας)

• Απόσταση: Περίπου 1,5 χιλιόμετρο νότια.
• Γεωγραφική θέση: Το Ρέμα της Χλόης αποτελεί το φυσικό όριο που χωρίζει τη Γλυφάδα από τη Βούλα. Η εκβολή του βρίσκεται στην επόμενη μεγάλη καμπή της ακτογραμμής προς τα νότια, πολύ κοντά στο ύψος της πρώην συμβολής της Λεωφόρου Ποσειδώνος με την αρχή της ζώνης της Βούλας.

3. Μεγάλο Ρέμα Βούλας

• Απόσταση: Περίπου 2,8 έως 3 χιλιόμετρα νότια-νοτιοανατολικά.
• Γεωγραφική θέση: Η εκβολή του Μεγάλου Ρέματος Βούλας εντοπίζεται χαμηλότερα, στην κεντρική παραλιακή ζώνη της Βούλας (κοντά στο σημείο της Παραλίας Βούλας που αναφέρθηκε στην προηγούμενη ερώτησή σας).

4. Ρέμα Χερώματος (Βάρη)

• Απόσταση: Πάνω από 7,5 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά.
• Γεωγραφική θέση: Όπως αναφέρθηκε, το Ρέμα Χερώματος ανήκει σε εντελώς διαφορετική λεκάνη απορροής (προς τον Όρμο της Βάρκιζας) και δεν έχει καμία απολύτως γεωγραφική ή υδρολογική σύνδεση με την Ακτή Α’ της Γλυφάδας.

Σημείο 8: Παραλία Αστέρια. Γλυφάδα.

Η Παραλία Αστέρια στη Γλυφάδα (γνωστή και ως Αστέρας Γλυφάδας) είναι ένα από τα πιο εμβληματικά παραθαλάσσια σημεία της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Γεωγραφικά, καταλαμβάνει τη μικρή χερσόνησο και τον όρμο αμέσως μετά τη Μαρίνα Γλυφάδας, εκτεινόμενη κατά μήκος της Λεωφόρου Ποσειδώνος 110.

Σε ό,τι αφορά τη σχέση της με το υδρογραφικό δίκτυο και τις εκβολές των ρεμάτων που συζητήσαμε:

• Απόσταση από το Ρέμα Ευρυάλης: Βρίσκεται εξαιρετικά κοντά, περίπου 400 έως 700 μέτρα νότια από το σημείο όπου εκβάλλει ο εγκιβωτισμένος αγωγός του Ρέματος Ευρυάλης (ο οποίος καταλήγει στην ελεύθερη/δημοτική Ακτή Α’ Γλυφάδας, λίγο πριν την είσοδο του συγκροτήματος των Αστεριών).
• Υδρολογική συμπεριφορά: Λόγω της γεωγραφικής της διαμόρφωσης ως κλειστός, απάνεμος όρμος, η Παραλία Αστέρια προστατεύεται σχετικά από τα άμεσα θαλάσσια ρεύματα της ανοιχτής ακτής, ωστόσο η ευρύτερη θαλάσσια ζώνη της Γλυφάδας επηρεάζεται σε περιπτώσεις έντονων πλημμυρικών φαινομένων από τις παροχές των υπογειοποιημένων αγώνων της πόλης.
• Απόσταση από τα ρέματα της Βούλας: Απέχει περίπου 2,2 χιλιόμετρα βόρεια από το Ρέμα Χλόης (σύνορα Γλυφάδας-Βούλας) και σχεδόν 4 χιλιόμετρα από το Μεγάλο Ρέμα Βούλας.

Σημείο 9: Παραλία Βούλας

Η παραλία Βούλας (συντεταγμένες 37.841921, 23.757917) που αναφέρετε αντιστοιχούν ακριβώς στην Α’ Πλαζ Βούλας. Πρόκειται για την οργανωμένη, αμμώδη παραλία που βρίσκεται αμέσως μετά τα όρια της Γλυφάδας, δίπλα στον τερματικό σταθμό του Τραμ στη Βούλα.

Σε σχέση με το υδρογραφικό δίκτυο της συγκεκριμένης περιοχής:

• Απόσταση από το Ρέμα Χλόης: Βρίσκεται μόλις 700 μέτρα νότια από την εκβολή του Ρέματος Χλόης (το οποίο αποτελεί το φυσικό σύνορο Γλυφάδας – Βούλας). Λόγω των θαλάσσιων ρευμάτων του Σαρωνικού, η περιοχή αυτή δέχεται την έμμεση υδρολογική επιρροή του ρέματος.
• Απόσταση από το Μεγάλο Ρέμα Βούλας: Απέχει περίπου 1,4 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από το σημείο όπου εκβάλλει το Μεγάλο Ρέμα Βούλας (το οποίο καταλήγει χαμηλότερα, κοντά στο Δημαρχείο και τη Β’ Πλαζ Βούλας).

Πιθανές Αιτίες της Επιβάρυνσης

• Πρόσφατη βροχόπτωση: Εάν είχε προηγηθεί βροχή, οι αγωγοί ομβρίων και τα ρέματα (π.χ. Ρέμα Χλόης ή Ευρυάλης) μεταφέρουν επιφανειακά κατάλοιπα, χώμα και αστικά έκπλυμα στην ακτή.
• Θαλάσσια ρεύματα ή κυματισμός: Έντονα ρεύματα μπορεί να μεταφέρουν επιβάρυνση από άλλες κοντινές περιοχές ή να αναδεύσουν τον πυθμένα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα συμπεράσματα των επιστημονικών και περιβαλλοντικών μελετών για την επιβάρυνση των παραλιών από τα νερά των εκβολών ρεμάτων αναδεικνύουν μια διπλή απειλή: τη μικροβιολογική/χημική ρύπανση και τη μορφολογική υποβάθμιση (διάβρωση) των ακτών.

 Τα ρέματα λειτουργούν ως φυσικοί αγωγοί που μεταφέρουν στο παράκτιο περιβάλλον ό,τι συγκεντρώνεται σε όλο το μήκος της λεκάνης απορροής τους.  Τα νερά των ρεμάτων μεταφέρουν αστικά λύματα από παράνομες συνδέσεις ή υπερχειλίσεις αποχετεύσεων, με αποτέλεσμα την κατακόρυφη αύξηση παθογόνων μικροοργανισμών (όπως E. coli και εντερόκοκκοι) στις ζώνες κολύμβησης.

Οι αρμόδιοι φορείς  συστήνουν συχνά την αποφυγή κολύμβησης κοντά σε εκβολές ρεμάτων για τουλάχιστον 24 έως 48 ώρες μετά από έντονες βροχοπτώσεις.

Τα ρέματα που διασχίζουν αγροτικές περιοχές μεταφέρουν νιτρικά και φωσφορικά άλατα από λιπάσματα, προκαλώντας το φαινόμενο του ευτροφισμού (υπερβολική ανάπτυξη άλγεων/φυτοπλαγκτού, θολά νερά και μείωση του διαλυμένου οξυγόνου).

Όταν τα ρέματα διέρχονται από βιομηχανικές ή αστικές ζώνες, ξεπλένουν από τους δρόμους και το έδαφος βαρέα μέταλλα (μόλυβδο, κάδμιο, ψευδάργυρο), πετρελαιοειδή και χημικά κατάλοιπα, τα οποία αποτίθενται στα ιζήματα της παραλίας και εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα.

Τα ρέματα αποτελούν την κύρια πηγή μεταφοράς πλαστικών και μικροπλαστικών στις ελληνικές και μεσογειακές ακτές . Ανεξέλεγκτες χωματερές, μπάζα και σκουπίδια που πετιούνται στις κοίτες καταλήγουν απευθείας στην άμμο και στον βυθό των παραλιών μετά από κάθε πλημμυρικό φαινόμενο.

Φυσικά, τα ρέματα τροφοδοτούν τις παραλίες με άμμο και βότσαλα, προστατεύοντάς τις από τη διάβρωση. Αλλά λόγω της τσιμεντοποίησης, του εγκιβωτισμού ή της άναρχης φραγής των ρεμάτων στην ενδοχώρα, η φυσική παροχή ιζημάτων έχει μειωθεί δραματικά. Η  διατάραξη των ρεμάτων στερεί από τη θάλασσα τα υλικά της, με αποτέλεσμα οι παραλίες να συρρικνώνονται και να «τρώγονται» από το κύμα.

Στην Αττική, το πρόβλημα της επιβάρυνσης των παραλιών από τα νερά των εκβολών ρεμάτων και ποταμών είναι ιδιαίτερα οξύ και χρόνιο. Λόγω της πυκνής αστικής και βιομηχανικής δόμησης του Λεκανοπεδίου, τα ρέματα λειτουργούν ως αγωγοί ρύπων που υποβαθμίζουν άμεσα τον Σαρωνικό και τον Νότιο Ευβοϊκό.

 Οι Κύριες Πηγές Επιβάρυνσης (Κηφισός & Πικροδάφνη)

• Ο άξονας του Κηφισού: Ο Κηφισός αποτελεί τον μεγαλύτερο αποδέκτη της Αττικής. Στις εκβολές του (Μοσχάτο/Νέο Φάληρο) καταγράφεται διαχρονικά υψηλή χημική ρύπανση από βιομηχανικά απόβλητα και παράνομες απορρίψεις βυτιοφόρων, καθώς και βαρέα μέταλλα από την απορροή των οδοστρωμάτων. [
• Το ρέμα της Πικροδάφνης: Εκβάλλει στην Εδέμ (Παλαιό Φάληρο). Οι μελέτες (π.χ. από το ΕΛΚΕΘΕ) δείχνουν ότι με την πρώτη ισχυρή βροχή, το ρέμα μεταφέρει αστικά βοθρολύματα, αφρούς και απορρυπαντικά λόγω παράνομων συνδέσεων, καθιστώντας τις γύρω ακτές ακατάλληλες για κολύμβηση.

Στην Αττική, οι πρώτες μεγάλες φθινοπωρινές βροχές «ξεπλένουν» τους τσιμεντοποιημένους δρόμους και τις κοίτες των ρεμάτων. Όλο αυτό το ρυπαντικό φορτίο (λάδια, σκόνη από τακάκια φρένων, σκουπίδια) καταλήγει μαζικά στις παραλίες μέσα σε λίγες ώρες, προκαλώντας αιχμές μικροβιακού φορτίου (E. coli και εντερόκοκκοι).

 Μικροβιολογικές Υπερβάσεις και Ακαταλληλότητα Ακτών

• «Μαύρες Λίστες» & Αντιπαραθέσεις: Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, ανεξάρτητοι φορείς συχνά χαρακτηρίζουν δεκάδες παραλίες της Αττικής (κοντά σε εκβολές, λιμάνια ή μαρίνες στον Πειραιά, το Παλαιό Φάληρο και την Ανατολική Αττική) ως ακατάλληλες.
• Επειδή τα περισσότερα ρέματα της Αττικής έχουν εγκιβωτιστεί, μπαζωθεί ή μετατραπεί σε τσιμεντένιους αγωγούς (π.χ. Ιλισός, Ποδονίφτης), έχει διακοπεί η φυσική μεταφορά άμμου. Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι οι παραλίες της Αττικής στερούνται φυσικής αναπλήρωσης ιζημάτων, με αποτέλεσμα τη ραγδαία διάβρωση της ακτογραμμής.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Προβληματικά τα νερά κολύμβησης γύρω από τον Κηφισό first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ.: 1167                                      –                                  Αθήνα, 05/10/2026

Σημαντική μικροβιολογική και χημική επιβάρυνση σε πολλά σημεία – ιδιαίτερα ανησυχητικά ευρήματα στην εκβολή του ποταμού και στην παράκτια ζώνη

Το ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 δειγματοληψίες και εργαστηριακές αναλύσεις στον ποταμό Ασωπό και στην παράκτια περιοχή του Χαλκουτσίου.

Η έρευνα περιλάμβανε συνολικά 12 σημεία δειγματοληψίας: δέκα σημεία στον ποταμό Ασωπό, από την περιοχή των Οινοφύτων έως την εκβολή του στη Σκάλα Ωρωπού, και δύο σημεία στη θαλάσσια περιοχή του Χαλκουτσίου.

Στα δείγματα πραγματοποιήθηκαν μικροβιολογικές, χημικές και φυσικοχημικές αναλύσεις, με στόχο να αποτυπωθεί η κατάσταση των επιφανειακών και παράκτιων υδάτων και να εντοπιστούν πιθανές επιβαρύνσεις που επηρεάζουν την ποιότητα του υδάτινου οικοσυστήματος και κατ’ επέκταση την ασφάλεια των πολιτών.

Παράλληλα με τη δειγματοληψία και τις αναλύσεις των υδάτων, πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες μετρήσεις παραμέτρων ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε 4 χαρακτηριστικά σημεία της ευρύτερης περιοχής των Οινοφύτων, της Τανάγρας και του Ωρωπού. Οι μετρήσεις αφορούσαν αιωρούμενα σωματίδια PM2,5 και PM10, διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), ηλεκτρικό και μαγνητικό πεδίο, καθώς και επίπεδα θορύβου.

Τα σημεία στα οποία έγινε η δειγματοληψία:

Χάρτης θέσεων δειγματοληψίας από ποταμό Ασωπός

Αποτελέσματα:

Εκτίμηση των αποτελεσμάτων

Α] Ποταμός Ασωπός

Μικροβιολογικές αναλύσεις

Η μικροβιολογική εικόνα του ποταμού Ασωπού παρουσιάζει σημαντική επιβάρυνση σε όλο το εξεταζόμενο τμήμα του.
Τα κολοβακτηριοειδή υπερβαίνουν το αναφερόμενο όριο των 50 cfu/100 ml και στα δέκα σημεία δειγματοληψίας, με υψηλότερες τιμές στα Οινόφυτα, στα σημεία 5 και 2, όπου καταγράφηκαν αντίστοιχα 1.283 και 1.186 cfu/100 ml.
Αντίστοιχα, η E. coli εμφανίζει τιμές από 50 έως 697 cfu/100 ml, με ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις στα σημεία 5, 2 και 6.
Σημαντική είναι και η παρουσία εντερόκοκκων, με τιμές που φθάνουν τα 444 cfu/100 ml στο σημείο 5, τα 436 cfu/100 ml στο σημείο 7 και τα 421 cfu/100 ml στο σημείο 6, έναντι του ορίου των 20 cfu/100 ml.

Οργανοληπτικές και φυσικοχημικές παράμετροι

Οι μετρήσεις των οργανοληπτικών και φυσικοχημικών παραμέτρων παρουσιάζουν επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις κατά μήκος του Ασωπού. Το pH κυμαίνεται από 7,3 έως 7,6 και βρίσκεται εντός του αναφερόμενου εύρους 6,5–8,5. Ωστόσο, σε αρκετά σημεία παρατηρήθηκε παρουσία οσμής ή/και χρωματικής αλλοίωσης, με χαρακτηριστικές τις καταγραφές στα σημεία 3, 4 και 6. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες είναι οι τιμές TDS και αγωγιμότητας. Στο σημείο 1 καταγράφηκαν 1.380 mg/L TDS και αγωγιμότητα 1.761 μS/cm, ενώ στο σημείο 9 καταγράφηκαν εξαιρετικά υψηλές τιμές, με TDS 29.800 mg/L και αγωγιμότητα 47.300 μS/cm. Στην εκβολή του Ασωπού καταγράφηκε επίσης αυξημένη αγωγιμότητα 1.226 μS/cm, ενώ η θολερότητα στο σημείο αυτό έφτασε τα 142 NTU, έναντι του αναφερόμενου ορίου των 5 NTU..

Χημικές αναλύσεις

Τα αποτελέσματα των χημικών αναλύσεων παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς καταγράφονται σημαντικές υπερβάσεις σε αρκετές από τις εξεταζόμενες παραμέτρους. Η τιμή του COD υπερβαίνει το αναφερόμενο όριο των 125 mg O/L στο 50% των δειγμάτων. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εικόνα του εξασθενούς χρωμίου (Cr⁶⁺), καθώς συγκεντρώσεις υψηλότερες από το αναφερόμενο όριο των 3 μg/L καταγράφηκαν στο 90% των δειγμάτων. Ως προς τα θειικά, το ανώτατο όριο των 250 mg/L υπερβαίνεται στο 70% των δειγμάτων, ενώ αντίστοιχα οι συγκεντρώσεις χλωριούχων υπερβαίνουν το όριο των 250 mg/L στο 70% των δειγμάτων. Ιδιαίτερα ακραίες είναι οι τιμές που καταγράφονται στα τμήματα προς την ροή του ποταμού, όπου οι συγκεντρώσεις θειικών και κυρίως χλωριούχων παρουσιάζουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις από τα επιτρεπόμενα επίπεδα. Παράλληλα, ως προς τα νιτρικά, με βάση το όριο των 7 mg/L, υπέρβαση καταγράφεται στο 10% των δειγμάτων. Η συνολική χημική εικόνα καταδεικνύει σημαντικές επιβαρύνσεις σε επιμέρους τμήματα του Ασωπού.

Β] Θαλάσσια περιοχή Χαλκουτσίου

Μικροβιολογικές αναλύσεις

Η μικροβιολογική εικόνα της θαλάσσιας περιοχής του Χαλκουτσίου εμφανίζει σημαντική επιβάρυνση, ιδιαίτερα στο δείγμα που ελήφθη κοντά στην εκβολή του Ασωπού. Στο σημείο αυτό καταγράφηκαν 133 E. coli και 564 εντερόκοκκοι ανά 100 ml, τιμές που υπερβαίνουν τα αναφερόμενα όρια για τα νερά κολύμβησης. Η εικόνα διαφοροποιείται στο δεύτερο δείγμα της παραλίας, όπου καταγράφηκαν 90 E. coli και 103 εντερόκοκκοι ανά 100 ml. Παρότι οι τιμές αυτές είναι σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες του δείγματος κοντά στην εκβολή, οι εντερόκοκκοι εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από το αναφερόμενο όριο των 100 cfu/100 ml.

Οργανοληπτικές και φυσικοχημικές παράμετροι

Οι φυσικοχημικές μετρήσεις στη θαλάσσια περιοχή του Χαλκουτσίου παρουσιάζουν τιμές αγωγιμότητας και συνολικών διαλυμένων στερεών (TDS) αναμενόμενα υψηλές για θαλασσινό νερό, με TDS 38.100 mg/L και αγωγιμότητα 59.000 μS/cm στο δείγμα κοντά στην εκβολή και αντίστοιχα 37.900 mg/L και 58.800 μS/cm στο δεύτερο δείγμα, ενώ το pH, με τιμές 8,1 και 8,5, βρίσκεται σε φυσιολογικό εύρος για θαλάσσιο περιβάλλον. Αντίθετα, ιδιαίτερη προσοχή παρουσιάζει η θολερότητα στο δείγμα κοντά στην εκβολή, η οποία έφτασε τα 40 NTU, υπερβαίνοντας σημαντικά το όριο των 5 NTU, ενώ στο ίδιο δείγμα καταγράφηκε και παρουσία οσμής και/ή χρωματικής αλλοίωσης, ευρήματα που δεν παρατηρήθηκαν στο δεύτερο δείγμα.

Χημικές αναλύσεις

Η χημική ανάλυση των δύο θαλάσσιων δειγμάτων καταγράφει κοινά ευρήματα σε τρεις βασικές παραμέτρους. Το εξασθενές χρώμιο υπερβαίνει το αναφερόμενο όριο και στα δύο δείγματα, ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται για τα θειικά και τα χλωριούχα, με τις συγκεντρώσεις τους να βρίσκονται σημαντικά υψηλότερα από τα αναφερόμενα όρια. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η συγκέντρωση χλωριούχων, η οποία έφτασε τα 44.786 mg/L στο ένα από τα δύο δείγματα, ενώ τα θειικά ξεπέρασαν τα 7.400 mg/L και στα δύο σημεία. Αντίθετα, οι τιμές του COD και των νιτρικών παρέμειναν χαμηλές και δεν παρουσίασαν υπέρβαση των αντίστοιχων ορίων.

Ατμοσφαιρική ρύπανση

Εκτίμηση αποτελεσμάτων Ατμοσφαιρικής ρύπανσης:

Η εικόνα που προκύπτει παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανά παράμετρο. Οι συγκεντρώσεις των PM2,5 και PM10 παρέμειναν κάτω από τα αναφερόμενα όρια, με μέσες τιμές από 9 έως 15 μg/m³ για τα PM2,5 και από 16 έως 29 μg/m³ για τα PM10, ενώ οι μέγιστες τιμές έφτασαν αντίστοιχα τα 18 και 42 μg/m³.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μετρήσεις του διοξειδίου του άνθρακα, καθώς οι μέσες τιμές και στα τέσσερα σημεία, από 726 έως 811 ppm, βρίσκονται πάνω από το αναφερόμενο επίπεδο των 400 ppm. Η υψηλότερη μέση τιμή καταγράφηκε στο σημείο του Δημαρχείου Οινοφύτων, ενώ η μέγιστη επιτόπια τιμή έφτασε τα 873 ppm. Αντίστοιχα, οι μετρήσεις θορύβου εμφανίζουν αυξημένες τιμές σε όλα τα σημεία, με μέσους όρους από 57 έως 72 dB, έναντι του εύρους 45–50 dB επιτρεπτό επίπεδο.

Ως προς τις μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, καταγράφηκαν διαφοροποιήσεις μεταξύ των σημείων. Στο μαγνητικό πεδίο οι μέσες τιμές ανήλθαν σε 2,20 mG στο σημείο του Ασωπού και του εργοστασίου Γλάρος, 0,90 mG στο Δημαρχείο Οινοφύτων και 0,72 mG στη γέφυρα της οδού Ειρήνης, ενώ η μέγιστη τιμή έφτασε τα 4,00 mG. Παράλληλα, στο ηλεκτρικό πεδίο καταγράφηκαν υψηλότερες τιμές στην Τανάγρα και στη γέφυρα της οδού Ειρήνης, με μέσους όρους 65,33 V/m και 118,47 V/m αντίστοιχα και μέγιστη τιμή 139 V/m.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τα αποτελέσματα της δειγματοληψίας του ΠΑΚΟΕ στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 καταγράφουν μια εικόνα σημαντικής επιβάρυνσης του Ασωπού, η οποία σε συγκεκριμένα σημεία παρουσιάζει ιδιαίτερα έντονα χαρακτηριστικά. Η μικροβιολογική επιβάρυνση εμφανίζεται σε όλο το εξεταζόμενο τμήμα του ποταμού, ενώ οι χημικές αναλύσεις καταγράφουν σημαντικές αποκλίσεις σε παραμέτρους όπως το εξασθενές χρώμιο, το COD, τα θειικά και τα χλωριούχα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιοχή της εκβολής, όπου οι υψηλές συγκεντρώσεις ορισμένων χημικών παραμέτρων συνδυάζονται με αυξημένο μικροβιολογικό φορτίο.

Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την παράκτια περιοχή του Χαλκουτσίου, καθώς στο δείγμα που ελήφθη κοντά στην εκβολή καταγράφηκαν σημαντικά αυξημένες συγκεντρώσεις κολοβακτηριοειδών, E. coli και εντερόκοκκων, καθώς και αυξημένη θολερότητα και οργανοληπτική αλλοίωση.

Ως προς την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα PM2,5 και PM10 παρέμειναν κάτω από τα αναφερόμενα όρια, ενώ καταγράφηκαν αυξημένες τιμές CO₂ και θορύβου, καθώς και διαφοροποιήσεις στις μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικών πεδίων.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Ασωπός Ποταμός: Ο εφιάλτης συνεχίζεται first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.