Uncategorized
ΔΙΑΤΡΟΦΗ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ Η ΥΠΕΡΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ
Δελτίο Τύπου 971 – Αθήνα, 13/5/2025
| Δελτίο Τύπου 971 | Αθήνα, 13/5/2025 |
|---|
Όπως είχε πει και ο Ιπποκράτης «είμαστε ό,τι τρώμε». Από αυτή τη φράση και με αφορμή την έρευνα των κ. Θεοδωρίδη και Δρ. Ζαχαράτου μπορεί να προκύψει εύλογα το συμπέρασμα ότι στη σύγχρονη κοινωνία είμαστε και ό,τι ΣΠΑΤΑΛΆΜΕ στο φαγητό μας.
Κάπως προέκυψε, αλλά η σπατάλη τροφίμων είναι από τα πιο υποτιμημένα προβλήματα παγκοσμίως. Ως τόσο αν σκεφτεί κανείς, τους φυσικούς πολύτιμους πόρους όπως το νερό, η γη και η ενέργεια, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των τροφίμων θα καταλάβει ότι δημιουργείται τεράστιο πρόβλημα στο περιβάλλον και στην επιβίωση του ανθρώπινου είδους.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), τα απόβλητα τροφίμων έχουν παγκόσμιο αποτύπωμα άνθρακα περίπου 8% όλων των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούνται από τον άνθρωπο. Για κάθε κιλό τροφής που παράγεται, απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα 4,5 κιλά CO2.Στην Ευρώπη το 2022 πεταγόντουσαν στα σκουπίδια περίπου 72 κιλά τρόφιμα κατά μέσο όρο ανά πολίτη, ενώ αν συμπεριλάβουμε και την εφοδιαστική αλυσίδας τροφίμων, η κατά κεφαλήν σπατάλη ανερχόταν σε 132 κιλά. Συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση
(ΕΕ), η σπατάλη τροφίμων (food waste) έφτασε τους 59,2 εκατ. τόνους, με το 54% από τα νοικοκυριά.
Δεν μιλάμε για τη φύρα ή στοιχεία της τροφής μας που δεν τρώγονται, όπως για παράδειγμα τα κόκκαλα και τις φλούδες αλλά για κανονικό φαγητό, την ώρα που 33 εκατ. άνθρωποι στην Ευρώπη δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ένα πλήρες γεύμα τις μισές ημέρες του μήνα.
Όπως αποκαλύπτεται, στην Ελλάδα κάθε χρόνο, το μέσο νοικοκυριό πετά πάνω από 460 μερίδες φαγητού και μαζί 800 έως 1.000 ευρώ (τιμές 2022). Τα στοιχεία για τη χώρα προέρχονται από έρευνα του Προκόπη Θεοδωρίδη, Καθηγητή Μάρκετινγκ και Κοσμήτορατης Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ) και του Δρ. Θεοφάνη Ζαχαράτου, Μεταδιδακτορικού Ερευνητή στο ΕΑΠ και τη Μονάδα Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ερευνητικού Κέντρου «ΑΘΗΝΑ», ο οποίος μίλησε στο protothema για τη σπατάλη τροφίμων στην Ελλάδα.
«Η Σπατάλη Τροφίμων είναι ένα οικουμενικό πρόβλημα, το οποίο καλείται και η χώρα μας να αντιμετωπίσει. Παρά τις όλο και περισσότερες προσπάθειες ενημέρωσης και τον αυξανόμενο αριθμό ερευνών, η Ελλάδα παραμένει στην 3η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνολική σπατάλη τροφίμων, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat. Πρόκειται για μια πραγματικότητα με πολλαπλές συνέπειες – περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές» σημειώνει.
Με βάση το γεγονός της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού (περίπου 6,5 δισεκατομμύρια σήμερα), και το θέμα της εξασφάλισης επαρκούς τροφής όλο και αυξάνετε η παραγωγή τροφίμων. Από την άλλη με την υπερκατανάλωση διευρύνονται τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Είναι πλέον από όλους αποδεκτό ότι η γεωργία, η κτηνοτροφία και οι συναφείς δραστηριότητες του πρωτογενούς τομέα επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Το 15% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που συμβάλλουν στο φαινόμενο των κλιματικών αλλαγών προέρχονται άμεσα και έµµεσα-µε την παραγωγή CO2 από την βιομηχανία των φυτοφαρμάκων και των λιπασμάτων – από τη γεωργία.
Η ΕΕ εκτιμά το ετήσιο κόστος της σπατάλης τροφίμων στα 132 δις ευρώ. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), η σπατάλη τροφίμων αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Σε κοινωνικό επίπεδο, είναι σχεδόν ηθικά προκλητικό να πετιούνται τεράστιες ποσότητες φαγητού όταν σημαντικό μέρος του πληθυσμού αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια, ακόμα και σε ανεπτυγμένες χώρες όπως η Ελλάδα.
- Οι καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων, η εξέλιξή τους και οι διακρίσεις σύμφωνα με αυτές.
Μια εκτενή ανασκόπηση της έρευνας σχετικά με τη συμπεριφορά των Ελλήνων καταναλωτών απέναντι στη σπατάλη τροφίμων την περίοδο 2012-2024, καθώς και τις κύριες τάσεις, τα πρότυπα συμπεριφοράς και παράγοντες που επηρεάζουν τη σπατάλη τροφίμων στην Ελλάδα αναφέρει12 κύρια σημεία της έρευνας :
- Τις επιπτώσεις οικονομικών συνθηκών: Η οικονομική κρίση είχε επηρεάσει τη μείωση της σπατάλης τροφίμων, καθώς οι καταναλωτές έγιναν πιο προσεκτικοί στις αγορές τους.
- Την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση: Παρατηρείται μια συνεχής αύξηση της ευαισθητοποίησης των καταναλωτών (το 2014 απαντούσε θετικά το 40% ότι γνωρίζει το πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων, τα ποσοστά πλέον ξεπερνούν το 85-90%)
- Την κατηγοριοποίηση καταναλωτών: Μέσα από τις έρευνες έχουν προκύψει διαφορετικές ομάδες καταναλωτών με βάση τη συμπεριφορά τους απέναντι στη σπατάλη τροφίμων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις.
Αν και η ανάλυση των επιστημόνων αποκαλύπτει ένα ευρύ φάσμα κατηγοριών, εστιάζουν στις εξής βασικές:
- Οι αδιάφοροι: Καταναλωτές που δεν αναγνωρίζουν τη σπατάλη ως πρόβλημα και δεν δείχνουν διάθεση να αλλάξουν συνήθειες (συνήθως άτομα νεότερης ηλικίας).
- Οι «εν δυνάμει ευαισθητοποιημένοι»: Άτομα που κατανοούν το πρόβλημα αλλά δεν έχουν επαρκή ενημέρωση και δεν αναπτύσσουν συμπεριφορές πρόληψης του προβλήματος συνειδητά.
- Οι συνειδητοποιημένοι: Εκείνοι που ήδη εφαρμόζουν πρακτικές μείωσης σπατάλης, όπως η επαναχρησιμοποίηση περισσευμάτων, η ορθή αποθήκευση, η χρήση λίστας για τα ψώνια κ.α. (συνήθως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας).
- Η σχέση μας με την Ευρώπη και οι προτάσεις αντιμετώπισης του προβλήματος.
Σήμερα, βρισκόμαστε μεταξύ των πιο «σπάταλων» στην Ευρώπη και όπως εξηγούν οι ερευνητές οι λόγοι είναι σύνθετοι:
- Υπάρχει ακόμη έλλειψη ουσιαστικής περιβαλλοντικής παιδείας. «Σε μελέτη μας που έγινε σε συνεργασία με τη ΜΚΟ ΜΠΟΡΟΥΜΕ και υπό τη χρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου το 2022, προέκυψε πως 1 στους 2 καταναλωτές δεν γνωρίζουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της σπατάλης τροφίμων».
- Γίνεται υπερκατανάλωση λόγω πολιτισμικών προτύπων αφθονίας.
- Υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης στην επισήμανση τροφίμων. «Πολλοί καταναλωτές πετούν τρόφιμα απλώς και μόνο επειδή έληξε η “ανάλωση κατά προτίμηση”, χωρίς να αξιολογούν αν είναι ασφαλή».
Κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι συχνά υπερτιμούμε τις ανάγκες μας όταν αγοράζουμε, με αποτέλεσμα να γεμίζουμε ψυγεία και ντουλάπια με προϊόντα που τελικά δεν χρησιμοποιούνται.
Υπογραμμίζουν ότι, πέρα από ηθική και περιβαλλοντική υποχρέωση, η μείωση της σπατάλης τροφίμων αποτελεί και κρίσιμο πυλώνα για την επίτευξη του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης 12 του ΟΗΕ, αναφορικά με την υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή.
- Καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων
Βασικά αναφέρουν και προτείνουν:
Η καλύτερη λύση του προβλήματος είναι η πρόληψη δηλαδή την αποφυγή απώλειας και της σπατάλης τροφίμων προτού συμβούν.
Μέσω αναδιανομής και τραπεζών τροφίμων την επαναχρησιμοποίηση για ανθρώπινη κατανάλωση ή μετατροπή σε ζωοτροφές.
Την ανάκτηση υποπροϊόντων και επαναχρησιμοποίηση θρεπτικών στοιχείων για χρήσεις όπως η κομποστοποίηση.
Την χρήση ως καύση με ανάκτηση ενέργειας.
Η οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τα απόβλητα υποχρεώνει τα κράτη μέλη:
- να μειώσουν την ποσότητα τροφίμων που χάνεται κατά την παραγωγή και τη διανομή
- να μειώσουν τη σπατάλη τροφίμων στα νοικοκυριά
- να ενθαρρύνουν τη δωρεά τροφίμων
- να παρακολουθούν και να αξιολογούν την εφαρμογή των μέτρων της ΕΕ περί αποτροπής της σπατάλης τροφίμων
Ας ξεκινήσουμε το δικό μας αγώνα για την καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων με το να προγραμματίζουμε τα ψώνια μας, ετοιμάζοντας μία λίστα με αυτά που έχουμε ανάγκη. Να συντηρούμε τα τρόφιμα σωστά. Να ελέγχουμε πάντα την ημερομηνία λήξης πριν αγοράσουμε οτιδήποτε. Να σερβίρουμε σωστές μερίδες κι αν θέλουμε περισσότερο φαγητό απλά ξαναγεμίζουμε το πιάτο μας. Να σκεφτόμαστε δημιουργικά και αξιοποιούμε τα περισσεύματα για την παρασκευή νόστιμων νέων συνταγών. Να διατηρούμε στην κατάψυξη τα τρόφιμα που δεν σκοπεύουμε να καταναλώσουμε άμεσα. Και πολλά απλά, αλλά πολύ χρύσωμα πράγματα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ
You must be logged in to post a comment Login