Δελτίο Τύπου: 1128                            –                                Αθήνα, 18/06/2026

ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΗΛΙΟ – ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

Η διαρκής έκθεση στον ήλιο, έχει ιδιαίτερα δυσάρεστες συνέπειες στην υγεία των ατόμων, που αναλόγως τη βαρύτητα μπορούν να κυμανθούν από απλό ηλιακό ερύθημα ή έγκαυμα έως οξειδωτικό στρες, φωτογήρανση ή και καρκίνο του δέρματος, ιδιαίτερα όταν γίνεται ανεξέλεγκτα και χωρίς προστασία.  Πέρα από την προσοχή στις ώρες έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία και τη χρήση προστατευτικών μέσων (π.χ. γυαλιά ηλίου, καπέλο) κρίνεται απαραίτητη και η χρήση αντηλιακών προϊόντων.

Δυστυχώς αυτή την κατηγορία προϊόντων, δεν φαίνεται να επιτελούν πάντα τον προαναφερόμενο σκοπό.  Στην αγορά κυκλοφορούν πολλά αντηλιακά προϊόντα, που όχι μόνο δεν  λειτουργούν αποτελεσματικά, αλλά προκαλούν και επικίνδυνες παρενέργειες στο δέρμα.

Η κακή και ελλιπής ενημέρωση του κοινού για τη δράση αυτών των προϊόντων, αλλά και η παραπληροφόρηση που επιτελείται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τις διαφημίσεις κάνουν το πρόβλημα εντονότερο.

Κατά συνέπια πολλαπλασιάζεται η σύγχυση για το ποιο είναι το κατάλληλο αντιηλιακό δημιουργώντας στο μυαλό μας πολλά ερωτήματα καθώς τα ράφια των καταστημάτων βρίθουν από τα σχετικά προϊόντα και τα διαφημιστικά μηνύματα περισσεύουν αυτόν τον καιρό προβάλλοντας πολλά και διάφορα είδη αντιηλιακών και επιδιώκοντας να κερδίσουν την προτίμηση του καταναλωτή.

1] Ο ήλιος – κύρια πηγή ζωής και ενέργειας.

Η εσωτερική  θερμοκρασία του ηλίου ξεπερνάει τους 15.000.000 βαθμούς Κελσίου και αποτελείται κατά 25% ήλιο  και  75% υδρογόνο, η καύση του οποίου οδηγεί σε παραγόμενη ενέργεια η οποία καταφθάνει μέχρι τη Γη σε περίπου  8 λεπτά. Η θερμοπυρηνικές αντιδράσεις που πραγματοποιούνται στον ήλιο λειτουργούν ως πηγές ηλεκτρομαγνητικών  ακτινοβολιών,  που διακρίνεται από το μήκος κύματος (λ), και από την άλλη, μεταδίδονται ως σωματίδια, γνωστά ως φωτόνια, των οποίων η διάκριση γίνεται με βάση την ενέργειά τους. Όσο περισσότερη ενέργεια διαθέτουν οι ακτίνες, τόσο μικρότερο φαίνεται να είναι και το μήκος κύματός τους.

Ο Ήλιος η κύρια πηγή ζωής και ενέργειας στη Γη, εκπέμπει την  ηλεκτρομαγνητική ενέργεια του, σε  ορατή ακτινοβολία (50%), την υπέρυθρη που μας ζεσταίνει (42%) και την υπεριώδη (UV) (8%).

Η κατανομή του ηλιακού φάσματος, ξεκινώντας από τα μικρότερα μήκη κύματος και φτάνοντας ως το άπειρο είναι:

 • Κοσμικές ακτίνες

• Ακτίνες Γ

• Ακτίνες Χ

• Υπεριώδεις ακτίνες

• Ορατό φως

• Υπέρυθρες ακτίνες

• Κύματα ραδίου.  

Ορατή ακτινοβολία (ή ορατό φως): είναι το τμήμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που μπορεί να γίνει αντιληπτό από το ανθρώπινο μάτι. Αποτελεί ουσιαστικά αυτό που ονομάζουμε «φως». Το λευκό φως είναι ο συνδυασμός όλων των μηκών κύματος μαζί. 

Η υπέρυθρη (IR) ακτινοβολία: η αόρατη μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας βρίσκεται παντού γύρω μας και εκπέμπεται φυσικά από κάθε σώμα ή αντικείμενο που έχει θερμοκρασία μεγαλύτερη από το απόλυτο μηδέν (-273°C).  Τα υπέρυθρα κύματα δεν θερμαίνουν τον αέρα, αλλά μεταδίδουν θερμότητα απευθείας στα αντικείμενα και τα σώματα που συναντούν.

Περίπου το 50% της ηλιακής ακτινοβολίας απορροφάτε από την επιφάνεια της Γης, θερμαίνοντάς την. Με τη μορφή υπέρυθρης ακτινοβολίας η θερμαινόμενη Γη εκπέμπει αυτή την ενέργεια πίσω προς το διάστημα.  Η Φυσική Διαδικασία αυτή, όμως  παρεμποδίζετε  από την  υπερβολική συγκέντρωση αερίων από ανθρώπινες δραστηριότητες  (αέρια του θερμοκηπίου). 

Δηλαδή, ένα μεγάλο μέρος αυτής της υπέρυθρης ακτινοβολίας (της εξερχόμενης θερμότητας), δεν διαφεύγει απευθείας στο διάστημα, απορροφάτε και επανεκπέμπεται,  θερμαίνοντας την κατώτερη ατμόσφαιρα και την επιφάνεια. Αυτό οδηγεί στην παγκόσμια αύξηση της μέσης θερμοκρασίας (υπερθέρμανση του πλανήτη).

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου δεν επηρεάζει το φίλτρο της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας, αλλά τροποποιεί την εξερχόμενη ενέργεια.

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με μήκος κύματος ανάμεσα σε αυτό του ορατού φωτός και των ακτίνων X. Οι υπεριώδεις ακτίνες διακρίνονται σε κοντινές UV (380-200 nm μήκους κύματος) και μακρινές (200-100 nm). Η σειρά των ακτινών UV υποδιαιρείται σε UV-A (400-315 nm), UV-B (315-280 nm) και UV-C (280-100 nm).

Έτσι ο ήλιος εκπέμπει τριών ειδών υπεριώδη ακτινοβολία ανάλογα με το μήκος κύματος τους:

UVA.  (400-315 nm) Αυτές οι ακτινοβολίες δεν είναι ορατές από το ανθρώπινο μάτι αλλά οι επιπτώσεις τους στην υγεία μας μπορεί να αποβούν καταστρεπτικές. Η UVΑ αποτελεί το 95% της ακτινοβολίας UV που φτάνει στην επιφάνεια της γης και είναι υπεύθυνη για το μαύρισμα αλλά και για τη γήρανση του δέρματος και μπορεί να προκαλέσει οφθαλμικές βλάβες, ιδιαιτέρως στα παιδιά.

UVB. (315-280 nm)είναι ένας τύπος υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας υψηλής ενέργειας. Φτάνει μέχρι την επιδερμίδα μας και μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα, φουσκάλες, καρκίνο του δέρματος και βλάβες στα μάτια. Αλλά,  είναι επίσης απαραίτητη για τη σύνθεση της βιταμίνης D στον ανθρώπινο οργανισμό.

UVC. Η ακτινοβολία UVC (200 – 280 nm) είναι η υψηλότερης ενέργειας μορφή υπεριώδους φωτός και εξαιρετικά επικίνδυνη για τον άνθρωπο. Αλλά  φιλτράρεται από το όζον οπότε δε φτάνει στην επιφάνεια της γης.

Λόγω της ισχυρής της ενέργειας, χρησιμοποιείται τεχνητά για αποστείρωση, καθώς καταστρέφει το DNA μικροοργανισμών, όπως βακτήρια και ιοί. Απαιτείται προσοχή κατά τη χρήση της, καθώς η έκθεση του δέρματος ή των ματιών σε αυτή μπορεί να προκαλέσει σοβαρά εγκαύματα και βλάβες.

Γενικά οι υπεριώδεις (UV) ακτίνες αντιστοιχούν μόλις στο 5% των ηλιακών ακτινών που φτάνουν στη γη, αλλά είναι πολύ ισχυρές. Το 95% των ακτινών που φτάνουν στη γη είναι ακτίνες UVA και το 5% είναι ακτίνες UVB. Ανάμεσά τους, οι μακρές ακτίνες UVA αντιπροσωπεύουν το 75% της συνολικής ακτινοβολίας.  

Η ακτινοβολία UV υπάρχει άσχετα από την θερμοκρασία, αλλά ο ήλιος της άνοιξης μπορεί να είναι αρκετά έντονος, διότι βρίσκεται στην υψηλότερη γωνία του το καλοκαίρι, πράγμα που σημαίνει ότι τότε είναι που οι ισχυρότερες ακτίνες UV «χτυπούν» το δέρμα σου. Ως τόσο μέχρι το τέλος της άνοιξης, οι ακτίνες UV μπορεί να έχουν ήδη την δύναμη του καλοκαιριού σε πολλές περιοχές.

Η ένταση της ηλιακής υπεριώδους ακτινοβολίας (UV) που φτάνει στην επιφάνεια της Γης, και αντιστοίχως ο δείκτης UV, εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες, ο πιο σημαντικός εκ των οποίων είναι η ώρα της ημέρας και η εποχή. Συνήθως, η ακτινοβολία UV είναι εντονότερη τις μεσημβρινές ώρες και λιγότερο έντονη τις πρωινές και απογευματινές ώρες .

Σημαντικές εποχιακές μεταβολές της ακτινοβολίας UV που φτάνει στην επιφάνεια της Γης σημειώνονται στις εύκρατες περιοχές και πολύ λιγότερο κοντά στον Ισημερινό.

Την ένταση της ακτινοβολίας UV στην επιφάνεια της Γης επηρεάζουν:

1. Το γεωγραφικό πλάτος (οι ετήσιες δόσεις UV μειώνονται όσο αυξάνεται η απόσταση από τον Ισημερινό),
2. Το υψόμετρο (ο γενικός κανόνας είναι ότι κάθε αύξηση του υψόμετρου κατά 300 μέτρα αυξάνει κατά περίπου 4% την ικανότητα της ακτινοβολίας UV να προκαλεί ηλιακό έγκαυμα),
3. Τα σύννεφα (ο βαθμός μείωσης της ακτινοβολίας UV που φτάνει στην επιφάνεια της Γης εξαρτάται από το πάχος, την πυκνότητα και το σχήμα που έχουν τα σύννεφα), και η
4. Ατμοσφαιρική ρύπανση (όπως και τα σύννεφα, το νέφος που δημιουργείται από την ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει την ποσότητα της ακτινοβολίας UV που φτάνει στην επιφάνεια της Γης).

Το νερό, η άμμος και το χιόνι αντανακλούν τις ακτίνες UV. Αυτό σημαίνει ότι το δέρμα σου παίρνει διπλή δόση από τις βλαβερές ακτίνες αυτές που έρχονται κατευθείαν από τον ήλιο και αυτές που αντανακλώνται από τις επιφάνειες γύρω σου.

2] Τα θετικά και αρνητικά  του Ηλίου.

Ο ήλιος και η ηλιακή ακτινοβολία είναι ζωτικής σημασίας για τον άνθρωπο, καθώς ενεργοποιούν την παραγωγή βιταμίνης D απαραίτητη για την διατήρηση του ασβεστίου στον ορό του αίματος μέσα στα φυσιολογικά όρια και, κατά προέκταση, εξασφαλίζεται ένα υγιές μυοσκελετικό σύστημα . Είναι απαραίτητη για την υγεία των οστών και του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς βοηθά στη μείωση των φλεγμονών, στην καλή ρύθμιση και ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος, στην ανάπτυξη των κυττάρων και στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.

 Το φυσικό φως διεγείρει την παραγωγή σεροτονίνης (της ορμόνης της χαράς), προσφέροντάς μας αισιοδοξία και ενεργητικότητα. Βοηθά επίσης στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού (του βιολογικού μας ρολογιού) και στη βελτίωση του ύπνου.

Οι UV χρησιμεύουν επίσης για την αντιμετώπιση πολλών παθήσεων, όπως η ραχίτιδα, η ψωρίαση, το έκζεμα και ο ίκτερος.

Ωστόσο, η υπεριώδης (UV) ακτινοβολία ενέχει σοβαρούς κινδύνους, όπως εγκαύματα, πρόωρη γήρανση του δέρματος και αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του δέρματος και οφθαλμικών παθήσεων, εάν δεν υπάρχει η κατάλληλη προστασία.

Επιπλέον, ανεξάρτητα από το φωτότυπο, η ξηρότητα της επιδερμίδας επιδεινώνεται κάτω από τον ήλιο. Το ίδιο συμβαίνει και με τη λιπαρότητα, η οποία επιδεινώνεται λόγω της πάχυνσης της επιδερμίδας που προκαλεί η έκθεση στον ήλιο.

Η έκθεση χωρίς προστασία προκαλεί άμεσα ηλιακό έγκαυμα και μακροπρόθεσμα φωτογήρανση, δηλαδή χαλάρωση, ρυτίδες και δυσχρωμίες. Η χρόνια και υπέρμετρη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του δέρματος.

Η ακατάστατη και απροστάτευτη επαφή με τον ήλιο επιταχύνει την εμφάνιση παθήσεων όπως ο καταρράκτης και η βλάβη στην ωχρά κηλίδα.

Επιπλέον, είναι γνωστές οι επιπτώσεις του ήλιου στην υγεία των ανθρώπων.

Χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που συλλέγονται συστηματικά από την επιστημονική βιβλιογραφία, ο Π.Ο.Υ. έχει προσδιορίσει εννέα δυσμενείς εκβάσεις υγείας που προκαλούνται σαφώς από UVR έκθεση.

• Δερματικό κακοήθες μελάνωμα (CMM): το μελάνωμα του δέρματος είναι ένας κακοήθης καρκίνος με υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Μεταξύ 50% και 90% του φορτίου της ασθένειας από το μελάνωμα οφείλεται στην έκθεση UVR, όπως υπολογίζει ο WHO.
• Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (SCC): αυτό είναι ένα άλλο είδος κακοήθους καρκίνου δέρματος που προχωρεί γενικά λιγότερο γρήγορα από το μελάνωμα και είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσει το θάνατο ή την τρέχουσα ανικανότητα. Από το συνολικό νοσολογικό φορτίο του καρκινώματος αυτού, το 50 – 70% αποδίδεται στην έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
• Βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (BCC): αυτός ο καρκίνος του δέρματος εμφανίζεται κυρίως στους ηλικιωμένους και αυξάνεται αργά από τοπική εξάπλωση. Η επίπτωση και η θνησιμότητα από το καρκίνωμα αυτό είναι κατά 50 – 90% αποδοτέο στην έκθεση UVR.
• Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του επιπεφυκότα και του κερατοειδούς χιτώνα του οφθαλμού (SCCC): αυτό είναι ένας σπάνιος όγκος της επιφάνειας του ματιού. Περίπου 50 – 70% του φορτίου των ασθενειών λόγω SCCC αποδίδεται στην έκθεση UVR.

Οι παρακάτω καταστάσεις είναι επίσης η συνέπεια υπερβολικής έκθεσης σε UVR, αλλά υπάρχει ιδιαίτερη αβεβαιότητα για το νοσολογικό φορτίο των εκτιμήσεων, δεδομένου ότι λίγα στοιχεία

είναι διαθέσιμα στην επίπτωση ή/ και το UV-αποδοτέο μέρος:

• Φωτογήρανση: η χρόνια επίδραση από την ηλιακή ακτινοβολία συνδέεται με την ανάπτυξη δερματικών αλλοιώσεων, αποκαλούμενων «υπερκεράτωση λόγω ηλιακής ακτινοβολίας». Στις σπάνιες περιπτώσεις, αυτές είναι προ-καρκινικές αλλοιώσεις. Το φορτίο της ασθένειας των δερματικών αυτών αλλοιώσεων είναι 100% αποδοτέο στην έκθεση UVR.

• Ηλιακό έγκαυμα: τα ηλιακά εγκαύματα μπορεί να είναι σοβαρά και το φορτίο που προκύπτει είναι 100% αποδοτέο στην έκθεση UVR.
• Φλοιώδης καταρράκτης: 5% του συνολικού νοσολογικού φορτίου των ατόμων με καταρράκτη αποδίδεται άμεσα στην έκθεση UVR.
• Πτερύγιο: αποδίδεται στην έκθεση UVR. Η αιτιώδης συσχέτιση είναι πολύ ισχυρή: το 40% έως 70% του συνολικού νοσολογικού φορτίου της πάθησης αποδίδεται άμεσα στη χρόνια έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία UV, με την υπεριώδη ακτινοβολία B (UVB) να θεωρείται βασικός ένοχος . Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι η υπεριώδης ακτινοβολία (UVR) αποτελεί τον κυριότερο περιβαλλοντικό παράγοντα για την ανάπτυξη του πτερυγίου (μιας καλοήθους μεμβράνης στον επιπεφυκότα του οφθαλμού).  Οι αγρότες, οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους και οι κάτοικοι περιοχών με υψηλή ηλιοφάνεια κοντά στον ισημερινό εμφανίζουν συχνότερα τη νόσο.  Εάν το πτερύγιο μεγαλώσει τόσο ώστε να εμποδίζει την όραση ή να προκαλεί έντονο αστιγματισμό, η οριστική λύση είναι η χειρουργική αφαίρεση.

• Επανενεργοποίηση επιχείλιου έρπητα (RHL): η υπερβολική έκθεση UVR προκαλεί την καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος και την επανενεργοποίηση του ιού έρπη, 25 – 50% του νοσολογικού φορτίου της ασθένειας στη UV έκθεση.

Οι άνθρωποι των πόλεων, που σχεδόν όλο το χρόνο είναι κλεισμένοι σε ένα γραφείο και το καλοκαίρι για λίγες μέρες πηγαίνουν διακοπές, κυρίως σε παραθαλάσσια μέρη, το δέρμα τους ξαφνικά βομβαρδίζεται από τις δυνατές ακτίνες του ήλιου, χωρίς να έχει προηγηθεί ο απαιτούμενος χρόνος προσαρμογής.

Πέραν του ηλιακού εγκαύματος, υπάρχει πιθανότητα αλλοίωσης του DNA των δερματικών κυττάρων, παράγων προδιάθεσης μέχρι και για πρόκληση κακοήθους μελανώματος!

Η ηλιακή ακτινοβολία αθροίζεται και συσσωρεύεται στο δέρμα μας από νηπιακή ηλικία και, δυστυχώς, στην ενήλικη πια ζωή πιθανώς να εμφανιστούν οι κακές έως κάκιστες συνέπειες της αλόγιστης έκθεσης στον ήλιο.

Κάθε επιδερμίδα των  ατόμων  αντιδρά στην ηλιακή ακτινοβολία ανάλογα με τα φυσικά της χαρακτηριστικά και κυρίως ανάλογα με το φωτότυπό της. Οι φωτότυποι,  κατατάσσονται σε μια κλίμακα λαμβάνοντας υπόψη: το χρώμα της επιδερμίδας (από την πιο ανοιχτόχρωμη έως την πιο σκούρα επιδερμίδα), το χρώμα των μαλλιών, την παρουσία ή μη εφηλίδων (φακίδες), την φωτοευαισθησία, την ποιότητα του μαυρίσματος.  

Τα πιο ανοιχτόχρωμα σε σχέση με  πιο σκούρα δέρματα είναι περισσότερο ευάλωτα στην ηλιακή ακτινοβολία, δεν αντέχουν τον ήλιο, καίγονται πολύ εύκολα.

3] ΤΑ ΑΝΤΗΛΙΑΚΆ

Από τα προηγούμενα, είναι προφανές ότι απαιτούνται μέτρα προστασίας από την UV-B και την UV-A, αφού αυτές κατορθώνουν να φθάσουν στην επιφάνεια του εδάφους.

Το δέρμα μας διαθέτει μηχανισμούς προστασίας, από την ακτινοβολία με το πρώτο και καλό την παραγωγή της μελανίνης, μιας χρωστικής ουσίας που προσδιορίζει το χρώμα του δέρματός μας.  Η παραγωγή της μελανίνης διεγείρεται από τον ήλιο και με τη σειρά της απορροφά ακτινοβολία. Ως τόσο η παραγωγή μελανίνης δεν αρκεί, εάν όμως εκτιθέμεθα αλόγιστα στον ήλιο χωρίς προστασία.

Αν  λάβουμε υπόψη μας το γεγονός, ότι τα μέρη του σώματός μας,  που μένουν ακάλυπτα καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία, όπως το πρόσωπο, ο λαιμός και τα χέρια, προκύπτει ότι η προστασία του δέρματος μας από τον ήλιο κρίνεται άκρος απαραίτητη και γίνεται καλός ή κακός  με τη χρήση αντιηλιακών. Αυτή η ανάγκη και οι τεράστια ζήτηση των αντιηλιακών φέρνει ασφαλώς την τεράστια ανάπτυξη παραγωγής  τους. 

Σήμερα τα αντηλιακά προϊόντα θεωρούνται ως τα πλέον διαδεδομένα καλλυντικά της θερινής περιόδου, και ως εκ τούτου η παρασκευή τους οφείλει να εναρμονίζεται με την αντίστοιχη νομοθεσία που έχει θεσπιστεί για τα καλλυντικά προϊόντα, σύμφωνα με την οποία ορίζονται ως ‘‘ουσίες ή παρασκευάσματα που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με εξωτερικά μέρη του ανθρώπινου δέρματος, επιδερμίδα, τριχωτά μέρη του σώματος και της κεφαλής, νύχια, κ.λπ. με αποκλειστικό ή κύριο σκοπό τους – μεταξύ άλλων – την προστασία και τη διατήρησή τους σε καλή φυσική κατάσταση’’.

Υπάρχουν αντηλιακά για τα διάφορα μέρη του σώματος (αντιηλιακά σώματος, αντιηλιακά  προσώπου και χειλιών, αντιηλιακά μαλλιών), για τις διάφορες ηλικίες (παιδικά αντιηλιακά, βρεφικά αντηλιακά),  με διάφορο βαθμό προστασίας.

Σίγουρα ο πιο γνωστός τύπος αντιηλιακών είναι τα αντιηλιακά σώματος. Ακολουθούν τα αντιηλιακά προσώπου.  

Το χαρακτηριστικό γνώρισμα των αντηλιακών είναι τα δραστικά  συστατικά (φίλτρα)  του, που προστατεύουν από την ηλιακή ακτινοβολία UVA και UV,  και ανάλογα τη μορφή και το είδος τους, απορροφούν, σκεδάζουν ή ανακλούν την UV ακτινοβολία

Τα Αντηλιακά με Χημικά Φίλτρα απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία (UV) προτού εισχωρήσει στο δέρμα. Έχουν λεπτόρρευστη υφή, απλώνονται εύκολα, δεν αφήνουν λευκά σημάδια και καλύπτουν ευρύ φάσμα ακτινοβολίας.

Ορισμένα συστατικά (π.χ. οξυβενζόνη) ενδέχεται να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις, ερεθισμούς στα μάτια ή ευαισθησία στο δέρμα. Επίσης, πρέπει να εφαρμόζονται 20 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο.

Αντηλιακά με Φυσικά (Ορυκτά) Φίλτρα περιέχουν φυσικά μέταλλα (όπως οξείδιο του ψευδαργύρου ή διοξείδιο του τιτανίου) και δημιουργούν μια ασπίδα που αντανακλά τις ακτίνες UV μακριά από το δέρμα.  Προσφέρουν άμεση προστασία από τη στιγμή της εφαρμογής τους και είναι ιδανικά για εξαιρετικά ευαίσθητα δέρματα ή δέρματα με τάση ακμής, καθώς σπάνια προκαλούν ερεθισμούς.  Είναι συνήθως πιο παχύρρευστα, μπορεί να αφήσουν μια λευκή ή γκριζωπή απόχρωση στο πρόσωπο και ενδέχεται να φράξουν τους πόρους (σε πιο βαριές συνθέσεις).

Γενικά τα αντηλιακά μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος και αποτρέπουν τη δημιουργία πανάδων και ρυτίδων (φωτογήρανση). Αλλά, η χρήση τους εμποδίζει τη φυσική παραγωγή της βιταμίνης D από το σώμα.  Παράλληλα, όλα τα αντηλιακά απαιτούν συχνή ανανέωση (κάθε 2 ώρες), ειδικά μετά το κολύμπι ή τον ιδρώτα.

• Τα πλεονεκτήματα από την χρήση αντηλιακών.
• Πρόληψη καρκίνου του δέρματος: Τα αντηλιακά εμποδίζουν τις βλαβερές ακτίνες UVA και UVB που προκαλούν μεταλλάξεις στο DNA των κυττάρων.
• Αντιγήρανση: Προστατεύουν από τη διάσπαση του κολλαγόνου, αποτρέποντας τις ρυτίδες, τις πανάδες και τη χαλάρωση του προσώπου.
• Αποφυγή εγκαυμάτων: Προστατεύουν το δέρμα από την ερυθρότητα, τον πόνο και τις φουσκάλες που προκαλούνται από την άμεση έκθεση.
• Προστασία σε ευαίσθητα δέρματα: Βοηθούν άτομα που υποφέρουν από παθήσεις όπως η ακμή ή το έκζεμα να αποφύγουν τις εξάρσεις που πυροδοτούνται από την ηλιακή ακτινοβολία.

• Τα μειονεκτήματα από την χρήση των αντηλιακών. 

Τα μειονεκτήματα αφορούν κυρίως τις πιθανές αλλεργικές αντιδράσεις από ορισμένα χημικά φίλτρα ή τη λανθασμένη εφαρμογή, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή μείωση της σύνθεσης της βιταμίνης D.

• Ερεθισμοί & Αλλεργίες: Ορισμένα χημικά φίλτρα μπορεί να προκαλέσουν εξανθήματα, κνησμό ή ερεθισμό, ιδιαίτερα σε άτομα με εξαιρετικά ευαίσθητο δέρμα.
• Μείωση παραγωγής βιταμίνης D: Επειδή το αντηλιακό εμποδίζει την υπεριώδη ακτινοβολία, η υπερβολική και αποκλειστική χρήση του μπορεί να μειώσει ελαφρώς τη σύνθεση της βιταμίνης D από το δέρμα. Οι δερματολόγοι συνιστούν τη λήψη της μέσω διατροφής ή συμπληρωμάτων εάν υπάρχει έλλειψη.
• Κίνδυνος φραγμένων πόρων: Κάποιες παχύρρευστες αντηλιακές κρέμες ενδέχεται να φράξουν τους πόρους σε λιπαρά δέρματα, προκαλώντας μαύρα στίγματα ή σπυράκια.
• Επιβάρυνση του περιβάλλοντος: Ορισμένα χημικά συστατικά (όπως η οξυβενζόνη) ενοχοποιούνται για οικολογικές επιπτώσεις και λεύκανση των κοραλλιογενών υφάλων.

Τα αντηλιακά με «συστατικά βαρέων μετάλλων»

Περιέχουν οξείδιο του ψευδαργύρου (Zinc Oxide) και διοξείδιο του τιτανίου (Titanium Dioxide). Είναι τα κύρια φυσικά (ορυκτά) φίλτρα, τα οποία δρουν σαν ασπίδα αντανακλώντας και διασπείροντας την υπεριώδη ακτινοβολία (UVA/UVB) μακριά από το δέρμα.

Προσφέρουν άμεση προστασία διότι  λειτουργούν από την πρώτη στιγμή που θα απλωθούν στο δέρμα.

Δεν απορροφώνται από τον οργανισμό και δεν εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, αποτελώντας την ιδανική επιλογή για τις ευαίσθητες επιδερμίδες και τα παιδιά.  Καλύπτουν μεγάλο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας, ενώ ο ψευδάργυρος θεωρείται από τα πιο ολοκληρωμένα φίλτρα.

Δεν διασπώνται ούτε χάνουν την αποτελεσματικότητά τους όταν εκτίθενται στον ήλιο.

Ωστόσο συχνά αφήνουν μια λευκή, γκριζωπή ή θαμπή στρώση πάνω στο δέρμα, κάτι που γίνεται ιδιαίτερα εμφανές σε σκουρόχρωμους φωτότυπους.

 Ορισμένες παραδοσιακές συνθέσεις έχουν πιο πηχτή και λιπαρή υφή και εάν χρησιμοποιείτε αντηλιακό με σωματίδια ψευδαργύρου ή τιτανίου σε μορφή σπρέι, υπάρχει πιθανότητα τα νανοσωματίδια να εισχωρήσουν στους πνεύμονες κατά την εισπνοή και να προκαλέσουν φλεγμονές.

• Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα  από την χρήση αντηλιακών προϊόντων

Τα αντηλιακά προϊόντα περιέχουν δραστικές ουσίες, τα αντηλιακά φίλτρα, προστατεύοντας έτσι το δέρμα μας. Καθώς η ανάγκη για χρήση αντηλιακών προϊόντων ολοένα και αυξάνεται, αυξάνεται συγχρόνως και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των προϊόντων αυτών, που οφείλεται κυρίως στα αντηλιακά φίλτρα που χρησιμοποιούνται σε υψηλές συγκεντρώσεις. Το γεγονός ότι τα περισσότερα αντηλιακά φίλτρα είναι λιποδιαλυτά, συμβάλλει στη συσσώρευσή τους στο θαλάσσιο οικοσύστημα, καθώς δε μπορούν να απομακρυνθούν εύκολα από αυτό. Τα οργανικά αντηλιακά φίλτρα παρεμβαίνουν στο μεταβολισμό πολλών θαλάσσιων οργανισμών, όπως είναι τα φύκη τα αρθρόποδα και τα μαλάκια ενώ μπορούν να οδηγήσουν και σε αποχρωματισμό ή ακόμη και θάνατο των κοραλλιών. Δυσμενείς επιδράσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα φαίνεται να έχουν και τα ανόργανα αντηλιακά φίλτρα, αλλά δεν έχουν μελετηθεί όσο τα οργανικά.

Εκτός από τα δραστικά και τα ανενεργά συστατικά τα αντηλιακά προϊόντα, περιέχουν ανενεργά συστατικά, όπως τα πολυμερή, σιλικόνες, μαλακτικά, αλκοόλες αντιοξειδωτικά π.χ. τοκοφερόλη, ασκορβικό οξύ, χηλοποιητικούς παράγοντες για τη δέσμευση των μετάλλων, νερό, άρωμα, χρώμα κ.ά. που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση αντηλιακών τα οποία κυκλοφορούν με τη μορφή κρέμας, αλοιφής, γαλακτώματος, κ.τ.λ, και αποτελούν επιπλέων επιβαρυντικά περιβαλλοντικά  στοιχεία. 

4] Τρόποι αποτελεσματικής προστασίας από την υπεριώδη ακτινοβολία (UV)

Η αποτελεσματική προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία (UV) βασίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: αποφυγή του ήλιου κατά τις ώρες αιχμής, χρήση κατάλληλης ένδυσης, προστασία των ματιών και εφαρμογή αντηλιακού ευρέος φάσματος.

Η αποτελεσματική προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία (UV), απαιτεί συνδυασμό κινήσεων:

• Αποφυγή  του ήλιου τις ώρες αιχμής.  Περιορίστε την έκθεση στον ήλιο κατά τις ώρες με την υψηλότερη υπεριώδη ακτινοβολία, δηλαδή μεταξύ 11:00 και 17:00 το καλοκαίρι. Αναζητήστε τη σκιά όποτε είναι εφικτό. Βρέφη και παιδιά έως δύο ετών πρέπει να αποφεύγουν την άμεση έκθεση στον ήλιο και σίγουρα να λαμβάνουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα προστασίας από τη UV.
• Κάλυψη με κατάλληλα ρούχα: Προτιμήστε ρούχα με πυκνή ύφανση ή ειδικά υφάσματα με σήμανση αντηλιακής προστασίας UPF (Ultraviolet Protection Factor) .

Τα μακριά μανίκια και παντελόνια προσφέρουν σταθερή προστασία.

Τα πιο φαρδιά ρούχα προτιμώνται, καθώς τα πολύ στενά τεντώνουν το ύφασμα και επιτρέπουν στην ακτινοβολία να εισχωρήσει πιο εύκολα.

Τα σκούρα χρώματα απορροφούν περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία και αυξάνουν τη θερμική καταπόνηση του σώματος σε σχέση με τα ανοιχτά, τα οποία αντανακλούν μεγαλύτερο μέρος της ακτινοβολίας.

Τα συνθετικά υλικά (πολυεστέρας, νάιλον, lycra) αντανακλούν την UV ακτινοβολία πολύ καλύτερα από το βαμβάκι ή το λινό.  Ωστόσο, παγιδεύουν τη θερμότητα και την υγρασία, καθιστώντας τα λιγότερο διαπνέοντα σε σύγκριση με φυσικές ίνες .

• Καπέλο: Φορέστε καπέλο με μεγάλο γείσο (τουλάχιστον 7-8 εκ.) για να προστατεύσετε το πρόσωπο, τα αυτιά και τον αυχένα από τον άμεσο ήλιο.
• Πιστοποιημένα γυαλιά ηλίου. Τα μάτια είναι ευάλωτα στην ακτινοβολία. Επιλέξτε γυαλιά με πιστοποίηση απορρόφησης 99%-100% της ακτινοβολίας UVA και UVB (ή σήμανση UV400). Για μέγιστη κάλυψη προτιμήστε κυρτούς σκελετούς που αγκαλιάζουν το πρόσωπο.
• Χρήση Αντηλιακού

Είναι ανάγκη για τη συνέχεια και την ανάπτυξη της βιομηχανίας καλλυντικών η χρήση πιο φιλικών συστατικών τόσο προς το περιβάλλον όσο και προς τον άνθρωπο.

Πρόκληση αποτελεί η επίτευξη του επιθυμητού SPF με προσθήκη φυτικών εκχυλισμάτων που θα συμβάλλουν στην ενίσχυση του δείκτη αντηλιακής προστασίας με παράλληλη μείωση των συγκεντρώσεων συνθετικών UV φίλτρων και ταυτόχρονη διατήρηση της φυσικοχημικής και μικροβιολογικής σταθερότητας και της καλής υφής του προϊόντος.

Η σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα αντηλιακά προϊόντα ορίζει:

Αυστηρά κριτήρια προστασίας, επισήμανσης και πληροφόρησης των καταναλωτών. Βάσει των οδηγιών της Ε.Ε., τα προϊόντα πρέπει να πληρούν τις εξής βασικές προδιαγραφές:

• Ισορροπημένη προστασία UV: Τα αντηλιακά πρέπει να προστατεύουν αποτελεσματικά τόσο από την ακτινοβολία UVB όσο και από την ακτινοβολία UVA.

• Ελάχιστος βαθμός προστασίας UVA: Ο δείκτης προστασίας από την UVA πρέπει να είναι τουλάχιστον το ένα τρίτο (1/3) του αναγραφόμενου δείκτη προστασίας SPF (UVB). Επιπλέον, το κρίσιμο μήκος κύματος πρέπει να είναι τουλάχιστον 370 nm.
• Σήμανση «UVA»: Όσα προϊόντα πληρούν την παραπάνω αναλογία μπορούν να φέρουν το αναγνωρισμένο λογότυπο «UVA» μέσα σε έναν κύκλο.
• Κατάργηση παραπλανητικών ισχυρισμών: Απαγορεύονται ρητά στις συσκευασίες ισχυρισμοί όπως «ολική προστασία», «sunblock», «100% προστασία» ή «αδιάβροχο» (αντικαθίσταται από το «ανθεκτικό στο νερό»).
• Σαφείς προειδοποιήσεις: Τα προϊόντα υποχρεούνται να φέρουν ευανάγνωστες οδηγίες χρήσης και προειδοποιητικές δηλώσεις, όπως:
  • «Μην παραμένετε στον ήλιο για πολλή ώρα, ακόμη και όταν χρησιμοποιείτε αντηλιακό».
  • «Κρατήστε τα βρέφη και τα μικρά παιδιά μακριά από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία».
  • «Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο αποτελεί σοβαρή απειλή για την υγεία».

Συμβουλές Σωστής Χρήσης

Για να μεγιστοποιήσετε τα οφέλη του και να αποφύγετε τα μειονεκτήματα, καλό είναι να προσέξετε τα εξής:

• Επιλογή SPF: Χρησιμοποιείτε προϊόντα με δείκτη προστασίας (SPF) 30 ή μεγαλύτερο.
• Ποσότητα: Απλώστε επαρκή ποσότητα (περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού για το πρόσωπο) τουλάχιστον 20-30 λεπτά πριν βγείτε στον ήλιο.
• Ανανέωση: Είναι απαραίτητο να ανανεώνετε την εφαρμογή κάθε 2 ώρες, καθώς και μετά το κολύμπι ή το σκούπισμα με πετσέτα.
• Τύπος δέρματος: Προτιμήστε αντηλιακά με φυσικά φίλτρα (οξείδιο του ψευδαργύρου, διοξείδιο του τιτανίου) εάν έχετε ευαίσθητο δέρμα ή αντηλιακά με λεπτόρρευστη / oil-free σύνθεση εάν έχετε λιπαρό δέρμα.

ΟΡΟΙ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ

Οι συνήθεις όροι που χρησιμοποιούνται σε ετικέτες και διαφημίσεις, τους οποίους καλό είναι να γνωρίζουμε ώστε να κρίνουμε ποιο αντιηλιακό μας προστατεύει επαρκώς, είναι οι εξής:

• UVR:  Υπεριώδης ακτινοβολία ηλιακού φωτός που διακρίνεται σε UVA, UVB, UVC ανάλογα με το μήκος κύματος.
• Ακτίνες UVA: η υπεριώδης ακτινοβολία που είναι υπεύθυνη για τη γήρανση του δέρματος, επειδή επιδρά στα κύτταρα που παράγουν την ελαστίνη και το κολλαγόνο. Διεισδύει σε μεγαλύτερο βάθος στην επιδερμίδα μας και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Η δράση της εμφανίζεται όλη τη διάρκεια της μέρας, όλο το χρόνο.
• Ακτίνες UVB: η υπεριώδης ακτινοβολία που είναι υπεύθυνη για τα ηλιακά εγκαύματα, τα οποία όταν επαναλαμβάνονται μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο του δέρματος. Οι ακτίνες αυτές μένουν στην επιφάνεια της επιδερμίδας και παράγουν τη μελανίνη. Η δράση τους είναι πιο έντονη το καλοκαίρι και κυρίως τις μεσημβρινές ώρες.
• SPF (Sun Protection Factor): είναι ο «δείκτης προστασίας» και αναφέρεται στην προστασία που προσφέρει το αντιηλιακό έναντι των ακτινών UVB. Πιο συγκεκριμένα, ο αριθμός του δείκτη εξηγεί σε τι αναλογία το αντιηλιακό αφήνει την ακτινοβολία να περάσει, πχ. ένας δείκτης 15 αφήνει να περάσει το 1/15 της ακτινοβολίας και ένας δείκτης 30 αφήνει το 1/30.
  Το SPF υποδεικνύει την χρονική διάρκεια που μπορούμε να παραμείνουμε στον ήλιο χωρίς να υποστούμε ηλιακό έγκαυμα. Εάν πολλαπλασιάσουμε το χρόνο έκθεσης στον ήλιο με το δείκτη του αντηλιακού, τότε μπορούμε να υπολογίσουμε το μέγιστο χρόνο έκθεσης στον ήλιο (με το αντηλιακό προϊόν φυσικά!) χωρίς να καούμε ή να κοκκινίσουμε. Δηλαδή, εάν κοκκινίζουμε μετά από 10 λεπτά έκθεσης στον ήλιο χωρίς την χρήση αντιηλιακού, χρησιμοποιώντας ένα αντιηλιακό με δείκτη προστασίας 20 μπορούμε να παραμείνουμε στον ήλιο 200 λεπτά. Όμως πρόκειται για τελείως θεωρητική ένδειξη, μια και το SPF υπολογίζεται με συγκεκριμένες μεθόδους σε συνθήκες εργαστηρίου, και εάν την ακολουθήσουμε, σίγουρα θα εμφανίσουμε πολύ πιο γρήγορα κοκκινίλα στο δέρμα μας.
• PA & PPD: είναι οι δύο δείκτες που αναφέρονται στην προστασία που προσφέρει το αντιηλιακό έναντι στην UVA ακτινοβολία.
  Ο δείκτης PPD μετριέται σε νούμερα, ενώ ο PA σε σταυρούς.
  Έτσι, διακρίνονται 3 βαθμίδες:
  Χαμηλή UVA προστασία:                PA+ = PPD 2-4
  Μέτρια UVA προστασία:                 PA++ = PPD 4-8
  Ικανοποιητική UVA προστασία:   PA+++ = PPD 8 και πάνω.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ