Δ.Τ. 1171                                            –                                         Αθήνα, 13/10/2026

Το ΠΑΚΟΕ ΧΤΥΠΑ ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΩΠΟ
ΠΟΤΑΜΟ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΥΤΟΥ.

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΑ ΟΙΝΟΦΥΤΑ, ΣΤΟ ΣΥΚΑΜΙΝΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΚΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΣΩΠΟΥ, ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΠΙΣΤΑΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ ΣΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ, ΤΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟ ΤΗΣ ΧΟΛΕΡΑΣ.

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΥΤΗΣ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ
ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΙΝΑΚΑ.

ΕΦΙΣΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ
ΑΡΧΩΝ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΝ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ.

ΕΠΙΣΗΣ ΟΙ ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΑΜΕΣΑ ΝΑ ΚΑΘΑΡΙΣΟΥΝ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΕΛΕΓΞΟΥΝ ΤΙΣ ΕΚΡΟΕΣ ΑΓΩΓΩΝ ΒΟΘΡΟΛΥΜΑΤΩΝ. ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΖΗΤΗΜΑ.

Επίδραση των περιβαλλοντικών παραμέτρων στην παρουσία βακτηρίων του γένους Vibrio στον επιβαρυμένο υδάτινο ορίζοντα του Ασωπού

Απομόνωση δυνητικά παθογόνων ειδών Vibrio από τα ύδατα του Ασωπού ποταμού: Εκτίμηση κινδύνου για τη δημόσια υγεία.

Η παρουσία και η αφθονία των βακτηρίων του γένους Vibrio (Δονάκια) —οργανισμών με τεράστιο οικολογικό και βιοτεχνολογικό ενδιαφέρον, αλλά και σημαντικών παθογόνων για τον άνθρωπο— στον επιβαρυμένο υδάτινο ορίζοντα του Ασωπού ποταμού επηρεάζονται άμεσα από ένα πλέγμα φυσικοχημικών και ανθρωπογενών περιβαλλοντικών παραμέτρων. Ο Ασωπός αποτελεί ένα ιδιαίτερο οικοσύστημα λόγω της έντονης βιομηχανικής ρύπανσης (κυρίως με βαρέα μέταλλα όπως το εξασθενές χρώμιο) και των αγροτικών απορροών, γεγονός που διαφοροποιεί τη συμπεριφορά των μικροβιακών κοινοτήτων σε σχέση με λιγότερο επιβαρυμένα υδάτινα σώματα.

Το Γένος Vibrio: Ταξινόμηση, Μορφολογία και η Κλινική Σημασία των Κυριότερων Ειδών του.

Απομονώθηκε για πρώτη φορά το 1854 από τον Filippo Pacini.

Πρόκειται για μια ομάδα Gram-αρνητικών βακτηρίων με χαρακτηριστικό σχήμα καμπύλης ράβδου (κόμματος). Είναι κατ’ εξοχήν υδρόβιοι μικροοργανισμοί, οι οποίοι ανευρίσκονται σε θαλάσσια και υφάλμυρα νερά, διότι πολλά από αυτά τα είδη είναι αλόφιλα (απαιτούν αλάτι για να αναπτυχθούν. Τα περισσότερα είδη είναι αερόβια ή προαιρετικά αναερόβια και παρουσιάζουν κινητικότητα χάρη σε ένα πολικό βλεφαρίδιο.

Αν και πολλά είδη είναι αβλαβή, το γένος περιλαμβάνει σημαντικά παθογόνα για τον άνθρωπο, με κυριότερο το Vibrio cholerae (Δονάκιο της χολέρας), το οποίο προκαλεί τη νόσο της χολέρας.  Άλλα αξιοσημείωτα είδη είναι το Vibrio vulnificus και το Vibrio parahaemolyticus, τα οποία συνδέονται με γαστρεντερίτιδες, λοιμώξεις τραυμάτων και σηψαιμία, συνήθως μετά από καταγραφή μολυσμένων θαλασσινών ή έκθεση πληγών σε θαλασσινό νερό.

Τα κύρια είδη του γένους Vibrio και η σημασία τους (Main Body):

=> Κλινικά σημαντικά παθογόνα για τον άνθρωπο:

• Vibrio cholerae: Ο αιτιολογικός παράγοντας της χολέρας. Από τους πάνω από 200 ορότυπους του βακτηρίου, μόνο τα στελέχη O1 και O139 προκαλούν επιδημίες.
  Η κύρια πηγή μόλυνσης και μετάδοσης του βακτηρίου Vibrio cholerae (δονάκιο της χολέρας) είναι το μολυσμένο νερό και τα τρόφιμα. Το βακτήριο αποβάλλεται και μέσω της αποχέτευσης (βοθρολύματα) μολύνει το περιβάλλον. Μπορεί να επιβιώσει ελεύθερα σε υδάτινα περιβάλλοντα, συνδεδεμένο συχνά με πλαγκτόν ή το κέλυφος οστρακοειδών, ακόμη και χωρίς άμεση ανθρώπινη κοπρανώδη μόλυνση.
• Vibrio vulnificus: Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων και πρωτοπαθή σηψαιμία, συχνά μέσω κατανάλωσης μολυσμένων θαλασσινών ή έκθεσης πληγών σε θαλασσινό νερό (πολύ υψηλό ποσοστό θνητότητας).
• Vibrio parahaemolyticus: Η κύρια αιτία γαστρεντερίτιδας που σχετίζεται με την κατανάλωση ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων θαλασσινών (π.χ. στρείδια).

=> Παθογόνα για την υδατοκαλλιέργεια (Κτηνιατρικό ενδιαφέρον):

• Vibrio anguillarum και Vibrio harveyi: Προκαλούν δοντίωση (vibriosis) σε ψάρια και γαρίδες, προκαλώντας τεράστιες οικονομικές απώλειες στις ιχθυοκαλλιέργειες.

 => Οικολογική και Βιολογική σημασία:

• Vibrio fischeri (πλέον Aliivibrio fischeri): Παράγει φυσικό μπλε-πράσινο φως μέσω του οπερονίου lux. Η εκπομπή φωτός ελέγχεται από την επικοινωνία των βακτηρίων μεταξύ τους (quorum sensing).  Ζει σε αμοιβαία επωφελή σχέση με θαλάσσιους οργανισμούς, με πιο γνωστό παράδειγμα τον καλαμαράκι-καλαμάρι Euprymna scolopes (Hawaiian bobtail squid), στο ειδικό φωτεινό όργανο του οποίου προσφέρει καμουφλάζ (αντι-σκίαση). Ευδοκιμεί σε αλατότητα περίπου 20g/L και θερμοκρασίες 24–28 °C. Χρησιμοποιείται ευρέως σε περιβαλλοντικές δοκιμές τοξικότητας (π.χ. βάσει προτύπων ISO), όπου η μείωση της φυσικής του φωταύγειας δείχνει την παρουσία τοξικών ουσιών σε νερά και απόβλητα.

=> Κύρια Είδη Κλινικού Ενδιαφέροντος .

 Βασικά Στατιστικά Στοιχεία (CDC / Διεθνείς Μελέτες)

Παγκοσμίως (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ)) εκτιμά ότι καταγράφονται ετησίως 1,3 έως 4 εκατομμύρια κρούσματα και 21.000 έως 143.000 θάνατοι από τη χολέρα.  Τα τελευταία χρόνια τα κρούσματα έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ενώ το 2021 είχαν καταγραφεί περίπου 223.000 κρούσματα παγκοσμίως, το 2022 ο αριθμός αυτός υπερδιπλασιάστηκε φτάνοντας τα 472.000 κρούσματα

Περίπου το 75% έως 80% των ατόμων που μολύνονται από Vibrio cholerae δεν εμφανίζουν συμπτώματα (ασυμπτωματικοί φορείς), αλλά αποβάλλουν το βακτήριο στα κόπρανα για 7 έως 14 ημέρες.  Μόνο περίπου το 20% των συμπτωματικών ατόμων αναπτύσσουν οξεία υδαρή διάρροια με σοβαρή αφυδάτωση, η οποία χωρίς θεραπεία μπορεί να αποβεί μοιραία μέσα σε λίγες ώρες.

Πανδημίες: Από το 1817 έχουν καταγραφεί 7 πανδημίες χολέρας. Η 7η πανδημία ξεκίνησε το 1961 στην Ινδονησία (βιότυπος El Tor) και παραμένει ενεργή έως σήμερα

Το Vibrio vulnificus (γνωστό και ως «σαρκοφάγο βακτήριο») αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα θαλάσσια παθογόνα, παρουσιάζοντας ποσοστά θνητότητας που αγγίζουν το 20% έως και 50% ανάλογα με τον τρόπο μετάδοσης και την κατάσταση υγείας του ασθενούς. Πάνω από το 83% των ασθενών χρειάζεται νοσοκομειακή περίθαλψη. Περίπου το 20% των επιζώντων έρχεται αντιμέτωπο με σοβαρές ιατρικές επιπλοκές, όπως ακρωτηριασμούς μελών για την αφαίρεση νεκρωμένων ιστών.

Στις ΗΠΑ καταγράφονται κατά μέσο όρο 150 έως 200 περιστατικά ετησίως. Μια ολοκληρωμένη μελέτη 23 ετών (2000–2022) του συστήματος επιτήρησης COVIS κατέγραψε 2.989 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 692 θανάτους. Τα τελευταία 5 έτη της μελέτης, τα κρούσματα αυξήθηκαν κατά 70%, ενώ στο ανατολικό τμήμα των ΗΠΑ οι λοιμώξεις έχουν οκταπλασιαστεί από το 1988.

Το 2026, καταγράφηκε έξαρση στις πολιτείες του Κόλπου του Μεξικού (Φλόριντα, Λουιζιάνα) με δεκάδες κρούσματα και θανάτους. Μεταξύ 2014 και 2017, η Ευρώπη κατέγραφε έναν μέσο όρο 126 λοιμώξεων ετησίως.

Ωστόσο, οι καύσωνες και η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων (όπως το καλοκαίρι του 2018) προκάλεσαν εκρηκτική άνοδο. Το ECDC και ο EFSA προειδοποιούν ότι το βακτήριο επεκτείνεται πλέον από τη Βαλτική προς τη Βόρεια Θάλασσα και τη Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα:

1. Μέσω Ανοιχτών Πληγών (54% των περιπτώσεων): Συμβαίνει όταν μια πληγή έρθει σε επαφή με θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό. Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις του δέρματος (νεκρωτική απονευρωσίτιδα). Παρουσιάζει θνητότητα γύρω στο 12% – 25%.
2. Μέσω Μολυσμένης Τροφής (22% των περιπτώσεων): Συμβαίνει κυρίως από την κατανάλωση ωμών ή μισοψημένων οστρακοειδών (ιδιαίτερα στρειδιών). Αν και προκαλεί λιγότερα κρούσματα, είναι πολύ πιο θανατηφόρα, με το ποσοστό θνητότητας να αγγίζει το 40% – 43%.

Παράγοντες Υψηλού Κινδύνου

Η πιθανότητα θανάτου από το βακτήριο αυξάνεται δραματικά για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού. Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Ηλικία: Άτομα άνω των 45-50 ετών.

• Υποκείμενα Νοσήματα: Άτομα με χρόνια ηπατική νόσο (κίρρωση, ηπατίτιδα) ή αλκοολισμό αντιμετωπίζουν 6,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου. Επίσης, σε μεγάλο κίνδυνο βρίσκονται όσοι πάσχουν από διαβήτη, καρκίνο ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ

Απομόνωση δυνητικά παθογόνων ειδών Vibrio από τα ύδατα του Ασωπού ποταμού: Εκτίμηση κινδύνου για τη δημόσια υγεία.

Η παρούσα μελέτη αφορά την απομόνωση και τον εντοπισμό βακτηρίων του γένους Vibrio σε περιβαλλοντικά δείγματα υδάτων από την περιοχή του Ασωπού ποταμού. Η μικροβιολογική ανάλυση πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ.

Η συλλογή των περιβαλλοντικών δειγμάτων υδάτων πραγματοποιήθηκε από την περιοχή του Ασωπού ποταμού. Η δειγματοληψία έγινε από διαφορετικά, προεπιλεγμένα σημεία του ποταμού, με σκοπό την αξιολόγηση της χωρικής κατανομής και της παρουσίας του μικροβιακού φορτίου. Τα δείγματα συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένα φιαλίδια των [250 mL], τηρώντας αυστηρά όλους τους κανόνες ασηψίας. Κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας. Στη συνέχεια, τα δείγματα τοποθετήθηκαν άμεσα σε ισοθερμικά δοχεία με παγοκύστες (υπό ψύξη) και μεταφέρθηκαν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ προς ανάλυση, εντός 6 ωρών από τη λήψη τους.

Μετά το πέρας του εμπλουτισμού, πραγματοποιήθηκε απευθείας επίστρωση από τον ζωμό APW στην επιφάνεια του στερεού εκλεκτικού θρεπτικού υποστρώματος TCBS (Thiosulfate–Citrate–Bile Salts–Sucrose) agar. Η επίστρωση έγινε με τη μέθοδο των εξαντλητικών γραμμών με τη χρήση αποστειρωμένου κρίκου (κρίκος εμβολιασμού), με σκοπό τη λήψη μεμονωμένων αποικιών. Τα τριβλία TCBS επωάστηκαν σε αερόβιες συνθήκες στους [π.χ. 35°C – 37°C] για [24] ώρες.

Το υπόστρωμα που χρησιμοποιήσαμε είναι προφανώς το TCBS (Thiosulfate–Citrate–Bile Salts–Sucrose) agar, το οποίο είναι το κατ’ εξοχήν εκλεκτικό υπόστρωμα για Vibrio.

• Κίτρινες αποικίες: Σημαίνει ότι τα βακτήρια ζυμώνουν τη σακχαρόζη (παράγουν οξύ, το οποίο αλλάζει το χρώμα του δείκτη pH σε κίτρινο).
  • Πιθανά είδη: Vibrio cholerae (το πιο γνωστό), Vibrio alginolyticus, Vibrio fluvialis.
• Πράσινες αποικίες: Σημαίνει ότι τα βακτήρια δεν ζυμώνουν τη σακχαρόζη.
  • Πιθανά είδη: Vibrio parahaemolyticus, Vibrio vulnificus.

Μετά την ολοκλήρωση της επώασης των δειγμάτων στο εκλεκτικό υπόστρωμα TCBS agar, πραγματοποιήθηκε μακροσκοπική αξιολόγηση των τριβλίων για τον εντοπισμό αποικιών του γένους Vibrio. Η παρουσία του γένους επιβεβαιώθηκε από την ανάπτυξη χαρακτηριστικών κίτρινων (Suckrose-positive) και πράσινων (Sucrose-negative) αποικιών σε συγκεκριμένες θέσεις  δειγματοληψίας. 

Στον παρακάτω Πίνακα παρουσιάζονται συγκεντρωτικά τα αποτελέσματα των αναλύσεων από το μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ για όλα τα σημεία ελέγχου στον Ασωπό ποταμό:

Πίνακας [Y].1: Αποτελέσματα απομόνωσης στελεχών Vibrio σε TCBS agar από τον Ασωπό ποταμό.

Σημείωση: Το σύμβολο (+) υποδηλώνει παρουσία/ανάπτυξη, ενώ το (-) υποδηλώνει απουσία.

Όπως προκύπτει από τον Πίνακα , από τα συνολικά 12 σημεία που εξετάστηκαν, τα 5 εμφάνισαν θετικό αποτέλεσμα για την παρουσία βακτηρίων Vibrio.. Στο σημείο 5, 6, 9, 10 παρατηρήθηκαν αποκλειστικά πράσινες αποικίες (όπως Vibrio parahaemolyticus, Vibrio vulnificus), ενώ στο σημείο 2 και 4 υπήρξε μικτή ανάπτυξη και των δύο τύπων αποικιών ((και το V. cholerae ή το V. alginolyticus))

Συμπεράσματα

Η  κλιματική αλλαγή (αύξηση της θερμοκρασίας) σε συνδυασμό με τη διαχρονική βιομηχανική επιβάρυνση του Ασωπού μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης παθογόνων στελεχών Vibrio με ανθεκτικότητα σε πολλαπλά αντιβιοτικά.

Η κλιματική αλλαγή, η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών και ακραία καιρικά φαινόμενα (π.χ. τυφώνες) έχουν οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια. Τα βακτήρια Vibrio είναι θερμόφιλοι μικροοργανισμοί. Η ιδανική θερμοκρασία για την ανάπτυξή τους είναι άνω των 17°C–20°C.

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η άνοδος της θερμοκρασίας στον Ασωπό προκαλεί κατακόρυφη αύξηση (έκρηξη) των πληθυσμών τους, ενώ τον χειμώνα οι πληθυσμοί μειώνονται δραστικά ή τα βακτήρια εισέρχονται σε μια βιώσιμη αλλά μη καλλιεργήσιμη κατάσταση (VBNC – Viable But Non-Culturable).

Αν και πολλά είδη Vibrio (π.χ. V. cholerae, V. vulnificus, V. parahaemolyticus) είναι κατεξοχήν θαλάσσια ή υφάλμυρα, επιβιώνουν και πολλαπλασιάζονται σε εσωτερικά ύδατα με αυξημένη αγωγιμότητα.

Οι εισροή βιομηχανικών αποβλήτων και η υπεράντληση των υπόγειων υδάτων που οδηγεί σε υφαλμύρινση (εισβολή θαλασσινού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα κοντά στις εκβολές) δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες αλατότητας για τη σταθερή παρουσία του γένους.

Ο Ασωπός είναι επιβαρυμένος με υψηλές συγκεντρώσεις εξασθενούς χρωμίου [Cr(VI)] και άλλων βαρέων μετάλλων. Μελέτες έχουν δείξει ότι πολλά στελέχη Vibrio αναπτύσσουν μηχανισμούς ανθεκτικότητας στα βαρέα μέταλλα.

Η πίεση επιλογής από τα μέταλλα συχνά συνδέεται με την ανάπτυξη ανθεκτικότητας και σε αντιβιοτικά (co-resistance), καθιστώντας τα συγκεκριμένα βακτήρια δυνητικά πιο επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία.

Οι αγροτικές δραστηριότητες γύρω από τη λεκάνη απορροής του Ασωπού διοχετεύουν στο νερό μεγάλα ποσά αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων. Το υψηλό οργανικό φορτίο προκαλεί ευτροφισμό και ευνοεί την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού και του ζωοπλαγκτού (π.χ. κωπήποδα). Τα βακτήρια Vibrio προσκολλώνται συχνά στο χιτινώδες κέλυφος του ζωοπλαγκτού, χρησιμοποιώντας το ως υπόστρωμα και πηγή τροφής, γεγονός που αυξάνει τη συγκέντρωσή τους στο νερό.

Αν και είναι προαιρετικά αναερόβια, η μείωση του διαλυμένου οξυγόνου (ανοξικές συνθήκες) που προκαλείται από την αποσύνθεση της οργανικής ύλης στον επιβαρυμένο ποταμό, δεν εμποδίζει την ανάπτυξή τους, δίνοντάς τους πλεονέκτημα έναντι άλλων υποχρεωτικά αερόβιων μικροοργανισμών.

Προφυλάξεις για τα παθογόνα είδη του γένους Vibrio

Η προστασία από τα παθογόνα είδη του γένους Vibrio (όπως το Vibrio cholerae που προκαλεί τη χολέρα και τα Vibrio vulnificus και Vibrio parahaemolyticus) βασίζεται κυρίως στην προσεκτική κατανάλωση θαλασσινών και στην προστασία των ανοιχτών πληγών από το θαλασσινό νερό. Τα βακτήρια αυτά ευδοκιμούν σε ζεστά, παράκτια θαλασσινά ή υφάλμυρα νερά.

Ακολουθούν τα βασικά μέτρα προφύλαξης χωρισμένα σε κατηγορίες:

 Ασφάλεια Τροφίμων & Κατανάλωση Θαλασσινών

• Αποφυγή ωμών θαλασσινών: Μην καταναλώνετε ωμά ή μισοψημένα κοχύλια, στρείδια, μύδια και άλλα οστρακοειδή.
• Σωστό μαγείρεμα: Μαγειρεύετε τα οστρακοειδή μέχρι να ανοίξουν τα κελύφη τους και συνεχίστε το βράσιμο για ακόμα 3-5 λεπτά. Απορρίψτε όσα δεν άνοιξαν κατά το μαγείρεμα.
• Πρόληψη επιμολύνσεων: Κρατάτε τα ωμά θαλασσινά μακριά από μαγειρεμένα τρόφιμα. Πλένετε σχολαστικά τα χέρια, τα μαχαίρια και τις επιφάνειες κοπής μετά από κάθε επαφή με ωμά αλιεύματα.

Κολύμβηση & Επαφή με το Θαλασσινό Νερό

• Προστασία πληγών: Μην μπαίνετε στη θάλασσα ή σε υφάλμυρα νερά αν έχετε ανοιχτές πληγές, κοψίματα, γρατζουνιές ή πρόσφατα τατουάζ.
• Αδιάβροχη κάλυψη: Αν η επαφή με το νερό είναι απαραίτητη, καλύψτε πλήρως την πληγή με ένα απολύτως στεγανό, αδιάβροχο επίθεμα.
• Σχολαστικό πλύσιμο: Αν μια πληγή έρθει σε επαφή με θαλασσινό νερό ή με χυμούς από ωμά θαλασσινά, πλύντε την αμέσως με άφθονο καθαρό νερό και σαπούνι.

Ομάδες Υψηλού Κινδύνου

Ορισμένοι άνθρωποι διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή και απειλητική για τη ζωή λοίμωξη (ειδικά από Vibrio vulnificus). Οι παραπάνω προφυλάξεις πρέπει να τηρούνται με απόλυτη αυστηρότητα από άτομα με:

• Χρόνια ηπατική νόσο (κίρρωση, ηπατίτιδα).
• Σιδηροχρωμάτωση (αυξημένα επίπεδα σιδήρου στο αίμα).
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (λόγω καρκίνου, HIV, λήψης ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων).
• Χρόνιο σακχαρώδη διαβήτη ή νεφρική νόσο.

Η καθαριότητα, η σωστή αποχέτευση και η πρόσβαση σε ασφαλές νερό αποτελούν τα πρωταρχικά και πιο αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από το βακτήριο Vibrio cholerae, το οποίο προκαλεί τη χολέρα.

Η μετάδοση του βακτηρίου γίνεται μέσω της κοπρανοστοματικής οδού, δηλαδή όταν κάποιος καταναλώσει νερό ή τρόφιμα που έχουν μολυνθεί από κόπρανα ενός ασθενούς. Για τον λόγο αυτό, οι διεθνείς οργανισμοί υγείας δίνουν προτεραιότητα στη στρατηγική WASH (Water, Sanitation, Hygiene / Νερό, Αποχέτευση, Υγιεινή):

Οι 3 Πυλώνες της Πρόληψης

• Ασφαλές και Καθαρό Νερό: Η κατανάλωση εμφιαλωμένου, φιλτραρισμένου ή βρασμένου νερού (βράσιμο για τουλάχιστον 1 λεπτό) εξουδετερώνει το βακτήριο και αποτρέπει τη βασικότερη πηγή μόλυνσης.
• Σωστή Αποχέτευση (Sanitation): Η ασφαλής διαχείριση και απόρριψη των λυμάτων εμποδίζει το βακτήριο Vibrio cholerae να καταλήξει στον υδροφόρο ορίζοντα ή σε καλλιέργειες.
• Προσωπική Υγιεινή (Hygiene): Το τακτικό πλύσιμο των χεριών με καθαρό νερό και σαπούνι πριν από το φαγητό ή την προετοιμασία τροφής και μετά τη χρήση της τουαλέτας διακόπτει την αλυσίδα μετάδοσης.
• Εμβολιασμό: Για άτομα που ταξιδεύουν ή ζουν σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο ή έξαρση της νόσου, υπάρχουν διαθέσιμα από του στόματος εμβόλια που προσφέρουν επιπλέον προστασία.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post SOS: Εξαιρετικά Επείγον! Χολέρα σε νερά του Ασωπού first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ.: 1169                                        –                                        Αθήνα, 09/10/2026

Το ΠΑΚΟΕ έχει ασχοληθεί διαχρονικά με τα περιβαλλοντικά προβλήματα της παραλιακής ζώνης του Παλαιού Φαλήρου, πραγματοποιώντας ελέγχους, δειγματοληψίες και παρεμβάσεις για την προστασία του αιγιαλού, της δημόσιας υγείας και του φυσικού περιβάλλοντος.

Ήδη από τις 25 Μαΐου 2018, το ΠΑΚΟΕ είχε πραγματοποιήσει δειγματοληψίες στην περιοχή, στο πλαίσιο της συστηματικής διερεύνησης της περιβαλλοντικής κατάστασης και της ποιότητας των παράκτιων υδάτων. Παράλληλα, είχε αναδείξει ζητήματα που αφορούσαν τη νομιμότητα των δραστηριοτήτων στην παραλία, τις αυθαίρετες κατασκευές και την προστασία του δημόσιου χαρακτήρα του αιγιαλού.

Επιστημονικές Μετρήσεις & Μικροβιολογική Επιβάρυνση (25/05/2018):

Παράλληλα με τους νομικούς αγώνες, το ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε εκτεταμένες δειγματοληψίες θαλασσινού νερού στην περιοχή της ΕΔΕΜ (THE PLACE). Οι μικροβιολογικές αναλύσεις σημαντική επιβάρυνση του υδάτινου περιβάλλοντος, καταγράφοντας ανησυχητικά υψηλές συγκεντρώσεις σε Κολοβακτηρίδια κοπράνων (έως και 550 cfu/100ml στο σημείο του αγωγού), E. coli (έως 200 cfu/100ml) και Εντερόκοκκους (έως 70 cfu/100ml κοντά στις τουαλέτες), επιβεβαιώνοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης για τη δημόσια υγεία.

Σήμερα, το ΠΑΚΟΕ επανέρχεται στην περιοχή, πραγματοποιώντας νέες επιτόπιες μετρήσεις και δειγματοληψίες θαλασσινού νερού, με στόχο την αξιολόγηση της μικροβιολογικής ποιότητας των υδάτων κολύμβησης και τη διερεύνηση της πιθανής επιβάρυνσης από την εκβολή του ρέματος της Πικροδάφνης.

Η νέα έρευνα πραγματοποιήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2026, με τη συλλογή οκτώ δειγμάτων από διαφορετικά σημεία κατά μήκος του παραλιακού μετώπου, από την ακτή Μπατή έως την περιοχή της εκβολής στην παραλία Εδέμ.

Η σημερινή έρευνα συνδέεται με τις παλαιότερες παρεμβάσεις του ΠΑΚΟΕ στην ίδια παραλιακή περιοχή. Οι καταγγελίες που είχαν γίνει στο παρελθόν για τη νομιμότητα των εγκαταστάσεων και την προστασία του αιγιαλού, καθώς και οι δικαστικές υποθέσεις που ακολούθησαν, αποτελούν σημαντικό μέρος του ιστορικού της.

Περιβαλλοντική αποτίμηση και ποιότητα υδάτων: Η περίπτωση του ρέματος Πικροδάφνης και των παρακείμενων ακτών κολύμβησης.

Στην Αττική, το πρόβλημα της επιβάρυνσης των παραλιών από τα νερά των εκβολών ρεμάτων και ποταμών είναι ιδιαίτερα οξύ και χρόνιο και αποτελεί μια διαχρονική περιβαλλοντική και υγειονομική πρόκληση. Λόγω της πυκνής αστικής και βιομηχανικής δόμησης του Λεκανοπεδίου, τα ρέματα λειτουργούν ως αγωγοί ρύπων που υποβαθμίζουν άμεσα τον Σαρωνικό και τον Νότιο Ευβοϊκό,  μεταφέροντας  ρύπους από τον αστικό ιστό απευθείας στις ζώνες κολύμβησης.

Ιδικά κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, τεράστιοι όγκοι από φερτά υλικά, πλαστικά μπουκάλια και μικροπλαστικά καταλήγουν μέσω των ρεμάτων στις ακτές.

Η τσιμεντοποίηση και η κακή διαχείριση των ρεμάτων στερούν από τη θάλασσα τα φυσικά υλικά (άμμο, χαλίκια), με αποτέλεσμα πολλές παραλίες να συρρικνώνονται.

Πολλά ρέματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Πικροδάφνη δέχονται παράνομες απορρίψεις ανεπεξέργαστων βιομηχανικών αποβλήτων ή αστικών λυμάτων, αυξάνοντας το επικίνδυνο μικροβιακό φορτίο. Οι τακτικοί έλεγχοι φορέων δείχνουν ότι οι ακτές κοντά σε εκβολές παρουσιάζουν συχνά τιμές εκτός των ασφαλών ορίων της ΕΕ. Αυτό οδηγεί σε περιοδικές ή μόνιμες απαγορεύσεις κολύμβησης από το Υπουργείο Υγείας για την προστασία της δημόσιας υγείας. Γι’ αυτό η εκβολή του ρέματος θεωρείται περιοχή Υψηλού Κινδύνου και σύμφωνα με τις επίσημες εγκυκλίους και τις περιβαλλοντικές καταγραφές, η κολύμβηση απαγορεύεται αυστηράσε ζώνες 200 μέτρων εκατέρωθεν των στομίων εκβολής όλων των αγωγών και ρεμάτων που μεταφέρουν λύματα.

Η παραλία ΕΔΕΜ στο Παλαιό Φάληρο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αστικής παραλίας στην Αττική που επηρεάζεται άμεσα και διαχρονικά από τις εκβολές ενός ποταμού, συγκεκριμένα του ρέματος της Πικροδάφνης.  Ένα  από τα σημαντικότερα και ελάχιστα εναπομείναντα φυσικά ρέματα της Αττικής,  το ρέμα της Πικροδάφνης πηγάζει από τον Υμηττό και εκβάλλει στον Σαρωνικό σχηματίζοντας ένα μικρό δέλτα ακριβώς στην Παραλία Εδέμ, στα σύνορα του Παλαιού Φαλήρου με τον Άλιμο. Καθώς το ρέμα διασχίζει πυκνοκατοικημένους δήμους (Ηλιούπολη, Άγιο Δημήτριο, Βύρωνα, Άλιμο, Παλαιό Φάληρο), «ξεπλένει» τον αστικό ιστό μεταφέροντας στην παραλία λάδια, καύσιμα και λάσπη.

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η χαμηλή ροή του ρέματος σε συνδυασμό με την άμμο φράζει συχνά την έξοδο προς τη θάλασσα και το ρέμα δεν έχει φυσικό νερό. Αυτό δημιουργεί μικρές λίμνες στάσιμου νερού στην ακτή, όπου το μικροβιακό φορτίο πολλαπλασιάζεται και διαχέεται στην παραλία με τον κυματισμό. Αυτό το εξαιρετικά συμπυκνωμένο μολυσμένο νερό φτάνει σιγά-σιγά στην ακτή.

Οι μελέτες (π.χ. από το ΕΛΚΕΘΕ) δείχνουν ότι με την πρώτη ισχυρή βροχή, το ρέμα μεταφέρει αστικά βοθρολύματα, αφρούς και απορρυπαντικά.  Λόγω της αστικής δραστηριότητας, το ρέμα μεταφέρει συχνά επιβαρυμένα ύδατα ή φερτά υλικά στην ακτή καθιστώντας τις γύρω ακτές ακατάλληλες για κολύμβηση, γεγονός που κατά καιρούς απασχολεί τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και τους τοπικούς φορείς.  

Το σοβαρότερο πρόβλημα προέρχεται από το γεγονός ότι, όταν υπερφορτώνεται το κεντρικό αποχετευτικό δίκτυο της περιοχής (ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια βροχοπτώσεων), ανοίγουν κλαπέτα ασφαλείας από τοπικά αντλιοστάσια, με αποτέλεσμα αστικά λύματα να διοχετεύονται απευθείας στο ρέμα και από εκεί να καταλήγουν στη θάλασσα. Παράλληλα, υπάρχουν διαχρονικά καταγραφές για παράνομες συνδέσεις αγωγών ακαθάρτων στην κοίτη του ρέματος.

Οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι δείχνουν κατά καιρούς υπερβάσεις στα όρια για E. coli και εντερόκοκκους στην παραλία ΕΔΕΜ. Για τον λόγο αυτό, θεσπίζεται σταθερά απαγόρευση κολύμβησης σε ακτίνα τουλάχιστον 100 μέτρων εκατέρωθεν της εκβολής του ρέματος.

Μεθοδολογία Δειγματοληψίας και Περιοχή Μελέτης

Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η περιβαλλοντική κατάσταση στην εκβολή του ρέματος Πικροδάφνης καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την καταλληλότητα των υδάτων ολόκληρης της παραλίας ΕΔΕΜ. Αυτό άλλωστε διαπιστώνεται και από τα αποτελέσματα των πρόσφατων μετρήσεων που πραγματοποίησε το ΠΑΚΟΕ για την αξιολόγηση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης στην περιοχή.

Η εξέταση της παραλίας ΕΔΕΜ για την μικροβιολογική ποιότητα των νερών του, έγινε και  στις 5/10/2026.

Για την αξιολόγηση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης και την εκτίμηση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης από το ρέμα της Πικροδάφνης, πραγματοποιήθηκε κατευθυνόμενη δειγματοληψία κατά μήκος του παραλιακού μετώπου της παραλίας  Μπατή και ΕΔΕΜ.

Συνολικά συλλέχθηκαν οκτώ (8) δείγματα επιφανειακού θαλασσινού νερού.

Η πορεία της δειγματοληψίας σχεδιάστηκε με γνώμονα την απόσταση από την κύρια εστία ρύπανσης. Η αφετηρία ορίστηκε στην ακτή Μπατή, περιοχή που επιλέχθηκε ως σημείο σχετικής αναφοράς (background/reference point) λόγω της μεγαλύτερης απόστασής της από το ρέμα.

Η δειγματοληψία εξελίχθηκε γραμμικά με κατεύθυνση προς την παραλία Εδέμ, με τα τελευταία δείγματα να λαμβάνονται σε προσεκτικά καθορισμένες αποστάσεις πλησίον και ακριβώς στο σημείο εκβολής του ρέματος της Πικροδάφνης (Σημείο 8).

Η σταδιακή αυτή προσέγγιση επιτρέπει τη χαρτογράφηση της ζώνης επιρροής (plume) του ρέματος και την καταγραφή της βαθμίδας ρύπανσης (pollution gradient) καθώς μειώνεται η απόσταση από την εκβολή (βλέπει χάρτη).

Πρότυπα  ISO και μέθοδοι αναφοράς

Η κύρια μέθοδος που εφαρμόζεται είναι η διήθηση μέσω μεμβράνης (membrane filtration), η οποία επιτρέπει τη συγκράτηση και την καλλιέργεια των βακτηρίων σε ειδικά υποστρώματα.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2006/7/ΕΚ και την ελληνική νομοθεσία, η παρακολούθηση εστιάζει αποκλειστικά σε δύο δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης:

Escherichia coli (E. coli) – Προσδιορισμός με τη μέθοδο διήθησης από μεμβράνη και καλλιέργεια σε ειδικά υποστρώματα. (ISO 7899-1 ή ISO 7899-2).

Intestinal Enterococci (Εντερόκοκκοι) – Ανίχνευση και καταμέτρηση εντερικών εντεροκόκκων με διήθηση. (ISO 7899-2)

Μικροβιολογικοί Δείκτες & Όρια Κατάταξης

Η μικροβιολογική εξέταση και η παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων στις ακτές κολύμβησης στην Ελλάδα είναι πλήρως εναρμονισμένη με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2006/7/ΕΚ και διέποντας από την ακόλουθη :  ΚΥΑ 8600/416/Ε103/2009 (ΦΕΚ 356/Β/26-2-2009): Αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο που καθορίζει τα μέτρα, τους όρους και τις διαδικασίες για τη διαχείριση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης.

 Μικροβιολογικοί Δείκτες & Όρια Κατάταξης

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η ποιότητα των υδάτων αξιολογείται με βάση δύο συγκεκριμένους μικροβιολογικούς δείκτες (κοπρανώδους προέλευσης):

1. Εντερόκοκκοι (Intestinal Enterococci)
2. Κολοβακτηρίδια (Escherichia coli / E. coli)

Τα όρια για τα παράκτια ύδατα και τα ύδατα μεταβατικών ζωνών καθορίζονται βάσει στατιστικής επεξεργασίας (95η εκατοστημόρια θέση) των δειγμάτων ως εξής:

Αποτελέσματα Μικροβιολογικής Ανάλυσης και Αξιολόγηση Ποιότητας Υδάτων

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων είναι συγκεντρωμένα στο πίνακα που ακολουθεί.

Η εργαστηριακή ανάλυση των οκτώ (8) δειγμάτων νερού από το παραλιακό μέτωπο Παλαιού Φαλήρου αποκάλυψε μια σαφή και αναμενόμενη χωρική διακύμανση (spatial gradient) του μικροβιακού φορτίου, η οποία σχετίζεται άμεσα με τη γεωγραφική προσέγγιση στην εκβολή του ρέματος της Πικροδάφνης.

• Ακτή Μπατή (Σημείο Αναφοράς – Δείγματα 1-2): Στην αφετηρία της δειγματοληψίας, οι τιμές των δεικτών κοπρανώδους μόλυνσης κυμάνθηκαν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Συγκεκριμένα, η συγκέντρωση των Escherichia coli ξεκίνησε από τα 166 cfu/100ml και των Εντεροκόκκων από τα 12 cfu/100ml.
• Μεταβατική Ζώνη (Παραλία Εδέμ – Δείγματα 3-5): Καθώς η πορεία προχωρούσε κατά μήκος της παραλίας Εδέμ, καταγράφηκε σταδιακή και σταθερή αυξητική τάση των μικροβιακών πληθυσμών. Οι τιμές των Εντεροκόκκων πέρασαν το φράγμα των 101 cfu/100ml, υποδεικνύοντας τη ζώνη ανάμειξης (mixing zone) όπου τα θαλάσσια ρεύματα διαχέουν τα ύδατα του ρέματος στην ακτή.
• Ζώνη Εκβολής Ρέματος Πικροδάφνης (Δείγματα 6-8): Οι μέγιστες τιμές (peak values) σημειώθηκαν στην απόληξη του ρέματος. Στο σημείο μηδέν της εκβολής, οι τιμές εκτινάχθηκαν στα 780 cfu/100ml για το E. coli και στα 240 cfu/100ml για τους Εντεροκόκκους. Αμφότερες οι τιμές υπερβαίνουν τα ανώτατα θεσμοθετημένα όρια ασφαλούς κολύμβησης.

Συμπέρασμα και Περιβαλλοντική Αποτίμηση:

Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι το ρέμα της Πικροδάφνης αποτελεί μια ενεργή, σημειακή πηγή ρύπανσης (point source pollution) για την παραλία της Εδέμ. Η ρύπανση αυτή εμφανίζει φθίνουσα πορεία όσο αυξάνεται η απόσταση από την εκβολή, με αποτέλεσμα η ακτή Μπατή να παραμένει προστατευμένη και ασφαλής για τους λουόμενους, σε αντίθεση με τη ζώνη άμεσης επιρροής του ρέματος στην Εδέμ.

Καλό είναι να αποφεύγεται το κολύμπι κοντά στην εκβολή του ποταμού, ειδικά μετά από έντονες βροχοπτώσεις, καθώς εκεί το μικροβιακό φορτίο είναι αισθητά αυξημένο.

Η κολύμβηση σε νερό με τέτοιο μικροβιακό φορτίο ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία (όπως γαστρεντερίτιδες, δερματικές μολύνσεις, ωτίτιδες και ουρολοιμώξεις), ειδικά για παιδιά και ευπαθείς ομάδες.

Η έντονη σύγκρουση ανάμεσα στην εμπορική/τουριστική δραστηριότητα και την περιβαλλοντική/υγειονομική ασφάλεια.

Αποδεδειγμένα, το ρέμα της Πικροδάφνης που διασχίζει πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές δέχεται διαχρονικά οργανική ρύπανση, παράνομα λύματα, βιομηχανικά απόβλητα και όμβρια ύδατα, ανατινάζοντας στα ύψη το μικροβιακό φορτίο των παρακείμενων ακτών κολύμβησης.

Το μικροβιακό φορτίο (όπως Escherichia coli και εντερόκοκκοι) παρουσιάζει συχνά εξάρσεις, ιδιαίτερα μετά από βροχοπτώσεις, καθιστώντας το νερό ακατάλληλο στο σημείο μηδέν της εκβολής.

Για τον λόγο αυτό, η μακροχρόνια παρουσία οργανωμένων παραλιών και παραθαλάσσιων καταστημάτων, όπως το “THE PLAZA” και η “ΕΔΕΜ”, σε απόσταση αναπνοής (50–170 μέτρα) από το επικίνδυνο αυτό σημείο, συντηρεί μια σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς προσελκύει λουόμενους εντός της απαγορευμένης ζώνης. Μπορεί μεν να προσφέρει ψυχαγωγία στους πολίτες, αλλά ταυτόχρονα ασκεί τεράστια πίεση στο ευαίσθητο οικοσύστημα του μικρού δέλτα της εκβολής.

Όπως  φαίνεται, στο επίκεντρο των συζητήσεων για την καταλληλότητα των ακτών της Αττικής βρίσκεται για ακόμα μια φορά η παραλία ΕΔΕΜ στο Παλαιό Φάληρο, φέρνοντας στο φως μια χρόνια αντίφαση ανάμεσα στις επίσημες υγειονομικές διατάξεις και την εμπορική δραστηριότητα της περιοχής.

Σύμφωνα με την πρόσφατη ετήσια εγκύκλιο που εξέδωσε το Υπουργείο Υγείας, με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας, η κολύμβηση απαγορεύεται ρητά στο αριστερό τμήμα της ακτής «ΕΔΕΜ» (πλησίον του ομώνυμου εστιατορίου), καθώς και σε ζώνη 100 μέτρων εκατέρωθεν των εκβολών του ρέματος Πικροδάφνης. Η συγκεκριμένη περιοχή έχει κριθεί ακατάλληλη, καθώς τα ύδατα δεν πληρούν τα προβλεπόμενα ποιοτικά χαρακτηριστικά λόγω της επιβάρυνσης από το ρέμα.

Συμπερασματικά, η χωροθέτηση τραπεζοκαθισμάτων και ξαπλωστρών από τις επιχειρήσεις “THE PLAZA” και “ΕΔΕΜ” σε ακτίνα επιρροής της εκβολής του Ρέματος Πικροδάφνης αντίκειται στην αρχή της προφύλαξης της δημόσιας υγείας. Η περιοχή παρουσιάζει αποδεδειγμένα επιβαρυμένο μικροβιακό φορτίο. Καθώς το ρέμα προστατεύεται από το ισχύον νομικό καθεστώς οριοθέτησης (ΦΕΚ 409Δ/2022), απαιτείται η άμεση παρέμβαση των αρμόδιων αρχών για την ανάκληση των αδειών χρήσης αιγιαλού στα συγκεκριμένα τμήματα και την επιβολή κυρώσεων για την έκθεση των πολιτών σε υγειονομικό κίνδυνο.

Ιστορικό της υπόθεσης και δικαστικές εξελίξεις

Οι Αρχικές Καταγγελίες (2015):

Το ΠΑΚΟΕ, μέσα από το ειδικό ένθετο της εφημερίδας του «ΟΙΚΟ-νομία», στο τεύχος Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2016, με τίτλο «Χτίζουν στην άμμο παράνομα παλάτια», κατήγγειλε δημόσια τη λειτουργία αυθαίρετου καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος, συγκεκριμένα εστιατορίου-ταβέρνας με εκατοντάδες τραπεζοκαθίσματα και κατασκευές πάνω στην άμμο και στον αιγιαλό της παραλίας του Παλαιού Φαλήρου, μπροστά από το ξενοδοχείο «ΠΟΣΕΙΔΩΝ», ιδιοκτησίας της εταιρείας «ΣΑΛΑΠΑΤΑΣ Α.Ε.».

Διαπιστώσεις Δημοσίων Υπηρεσιών:

Στη συνέχεια, αρμόδιοι δημόσιοι φορείς, μεταξύ των οποίων το Υγειονομικό της Περιφέρειας Αττικής, η Υπηρεσία Δόμησης, η Κτηματική Υπηρεσία Πειραιά, ο Συνήγορος του Πολίτη και η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, ασχολήθηκαν με την υπόθεση και προχώρησαν σε σχετικές διαπιστώσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στον φάκελο της υπόθεσης, ο χώρος δεν διέθετε νόμιμη άδεια λειτουργίας, ενώ παράλληλα είχαν καταγραφεί πολεοδομικές παραβάσεις και αυθαίρετες κατασκευές.

Αδράνεια της Δημοτικής Αρχής:

Παρά τις σαφείς εντολές της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και του Συνηγόρου του Πολίτη προς τον Δήμαρχο Παλαιού Φαλήρου για άμεση σφράγιση του καταστήματος, ο Δήμος δεν προχώρησε στις προβλεπόμενες ενέργειες, με αποτέλεσμα την έναρξη πειθαρχικής διαδικασίας σε βάρος του Δημάρχου για παράβαση καθήκοντος.

Η Πρωτόδικη Ποινική Καταδίκη (2017):

Παράλληλα, η δημοσιοποίηση της υπόθεσης και οι καταγγελίες του ΠΑΚΟΕ οδήγησαν σε δικαστική αντιπαράθεση με την πλευρά της επιχείρησης. Στο πλαίσιο αυτής της διαμάχης, ο Πρόεδρος του ΠΑΚΟΕ, καθηγητής κ. Παναγιώτης Χριστοδουλάκης, καταδικάστηκε πρωτόδικα σε ποινή φυλάκισης είκοσι (20) μηνών. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη στην υπόθεση, καθώς αφορούσε δημοσιεύματα και καταγγελίες που είχαν αναδείξει ζητήματα σχετικά με τη νομιμότητα της λειτουργίας της επιχείρησης και τη χρήση του αιγιαλού.

Η Δευτεροβάθμια Ποινική Καταδίκη (Εφετείο 2017):

Ποινική Απόφαση που μειώνει την συνολική ποινή φυλάκισης σε 8 μήνες: υπ’ αριθ. 35145/09-11-2017 του Εφετείου Αθηνών (Γ’ Τριμ. Πλημμελειοδικείου Αθηνών)

Η Αστική καταδίκη (2022):

Αστική ικανοποίηση ύψους 3.000 ευρώ λόγω ηθικής βλάβης ένεκα προσβολής της προσωπικότητας που επιδικάστηκε σε εμάς συνεπεία υποβάθμισης του περιβάλλοντος κατόπιν άσκησης σχετικής από 18-01-2019  αγωγής του ΠΑΚΟΕ δυνάμει της υπ’ αριθ. 689/2022 Απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία αναμένεται να τελεσιδικήσει ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών μετά από έφεση του αντιδίκου.

Προσφυγή στον Άρειο Πάγο (01/12/2017):

Ως αντίδραση στην άδικη αυτή απόφαση, το Δ/Σ του ΠΑΚΟΕ και ο νομικός του σύμβουλος κατέθεσαν επίσημη «Καταγγελία – Αναφορά» στον Πρόεδρο και την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ζητώντας την παρέμβαση της ανώτατης δικαστικής αρχής για την προστασία της δημόσιας περιουσίας και της νομιμότητας, οπού ακόμα και σήμερα δεν έχει εκδικαστεί η υπόθεση.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Παλαιό Φάληρο… Πικροδάφνη – ΕΔΕΜ – THE PLACE: 3 επικίνδυνα σημεία με κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκους first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1168                                           –                                         Αθήνα, 06/10/2026

Σε συνέχεια της έρευνας που πραγματοποίησε το ΠΑΚΟΕ στον Κηφισό (βλέπε Δ.Τ. 1165) και της επακόλουθης έρευνας για την ατμοσφαιρική ρύπανση που συνδέεται με την επιβάρυνση του ποταμού (βλέπε Δ.Τ. 1166), το ΠΑΚΟΕ επανήλθε στο πεδίο, προχωρώντας την 1η Οκτωβρίου 2026 σε νέα σειρά δειγματοληψιών και μετρήσεων σε θαλασσινά νερά αριστερά και δεξιά του Κηφισού ποταμού, στον οποίο δυστυχώς, μετά από καταγγελίες διαπιστώθηκε η απόρριψη επικίνδυνων τοξικών βιομηχανικών αποβλήτων.

Στο Δ.Τ. 1165 – 29/09/2026, οι δειγματοληψίες της 24ης Σεπτεμβρίου 2026 ανέδειξαν σοβαρή χημική και μικροβιολογική επιβάρυνση στον Κηφισό και σε σημαντικά ρέματα της Αττικής. Και στα 20 εξεταζόμενα δείγματα καταγράφηκε ιδιαίτερα αυξημένο μικροβιολογικό φορτίο, ενώ παράλληλα εντοπίστηκαν υπερβάσεις σε βασικές φυσικοχημικές παραμέτρους, όπως τα νιτρικά, φωσφορικά και θειικά, καταδεικνύοντας την έντονη περιβαλλοντική υποβάθμιση των υδάτων.

Στη συνέχεια, στο Δ.Τ. 1166 – 02/10/2026, οι μετρήσεις της 24ης Σεπτεμβρίου 2026 σε έξι περιοχές γύρω από τον Κηφισό έδειξαν σημαντική επιβάρυνση και της ατμόσφαιρας. Ιδιαίτερα στη Μεταμόρφωση καταγράφηκαν υψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων PM2,5 και PM10.

Η νέα έρευνα επεκτάθηκε αυτή τη φορά στις παράκτιες περιοχές που βρίσκονται δεξιά και αριστερά των εκβολών του Κηφισού, με δειγματοληψίες και μετρήσεις σε 10 παραλίες (βλέπε πίνακα σημείων), καθώς η περιβαλλοντική επιβάρυνση του ποταμού δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε αυτόν, αλλά μπορεί να μεταφέρεται και στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Με τη νέα αυτή έρευνα, το ΠΑΚΟΕ διευρύνει την καταγραφή της περιβαλλοντικής κατάστασης που επιβαρύνει τον Σαρωνικό από τα απόβλητα του Κηφισού, εξετάζοντας την πιθανή διάχυση των ρύπων και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στις παράκτιες ζώνες και στα θαλάσσια ύδατα.

Πίνακας θέσεων δειγματοληψίας, στις 01/10/2026:

Τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων και των μετρήσεων παρουσιάζονται στη συνέχεια:

Εκτίμηση Αποτελεσμάτων:

Τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών αναλύσεων παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των εξεταζόμενων παραλιών. Από τις 10 συνολικά θέσεις δειγματοληψίας, το 40% των παραλιών κρίθηκαν ακατάλληλες, καθώς σε αυτές καταγράφηκαν υπερβάσεις των επιτρεπόμενων ορίων για τουλάχιστον έναν από τους δύο μικροβιολογικούς δείκτες, E. coli και εντερόκοκκους.

Ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις καταγράφηκαν στην παραλία ΕΔΕΜ Παλαιού Φαλήρου, μόλις 100 μέτρα από την εκβολή του Πικροδάφνης, όπου οι τιμές έφτασαν τα 750 cfu/100 ml για το E. coli και τα 607 cfu/100 ml για τους εντερόκοκκους. Παράλληλα, υπέρβαση του ορίου των εντερόκοκκων καταγράφηκε στις παραλίες Γλυφάδας Ακτή Α, Αστεριών Γλυφάδας και Βούλας.

Στη διαδρομή από τον Πειραιά μέχρι τις παραλίες της Βουλιαγμένης (περίπου 14 χιλιόμετρα) εκβάλλουν στη θάλασσα 6 κύρια ρέματα και ποτάμια, τα οποία αποτελούν τους βασικούς υδάτινους αποδέκτες της νότιας και κεντρικής Αθήνας.

Αν και στην Αττική υπήρχαν ιστορικά εκατοντάδες μικρότερα ρυάκια, τα περισσότερα έχουν πλέον μπαζωθεί, υπογειοποιηθεί ή μετατραπεί σε κλειστούς αγωγούς ομβρίων υδάτων.

Τα σημαντικότερα ρέματα που συναντάμε κατά μήκος της παραλιακής ζώνης (από δυτικά προς ανατολικά) είναι τα εξής:

1. Κηφισός Ποταμός: Ο μεγαλύτερος φυσικός αποδέκτης του λεκανοπεδίου. Εκβάλλει στον Νέο Φάληρο, στα σύνορα Πειραιά και Μοσχάτου.
2. Ιλισός Ποταμός: Σήμερα κυλά κυρίως υπογείως κάτω από μεγάλους δρόμους της Αθήνας (Μιχαλακοπούλου, Καλλιρρόης). Η τεχνητή εκτροπή της κοίτης του εκβάλλει στον Όρμο Φαλήρου (Τζιτζιφιές / Καλλιθέα).
3. Ρέμα Πικροδάφνης: Το σημαντικότερο εναπομείναν ρέμα με φυσική κοίτη στα νότια προάστια. Εκβάλλει στην Παραλία Εδέμ (στα σύνορα Παλαιού Φαλήρου και Αλίμου).
4. Ρέμα Τραχώνων: Ξεκινά από τον Υμηττό, διασχίζει την περιοχή του Αλίμου και εκβάλλει στην περιοχή της Μαρίνας Αλίμου / Άγιο Κοσμά.
5. Ρέμα Λυκόρεμα (ή ρέμα Ελληνικού): Διασχίζει την περιοχή του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού και καταλήγει στη θάλασσα κοντά στα σύνορα με τη Γλυφάδα.
6. Ρέμα Χερώματος (Βάρης / Βούλας): Συλλέγει νερά από τις πλαγιές του Υμηττού και τις περιοχές του Πανοράματος και καταλήγει στην παραλιακή ζώνη της Βούλας.

Εξαιτίας αυτών των εκβολών, οι παραλίες που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση (ειδικά από τον Πειραιά μέχρι τη Γλυφάδα) εμφανίζουν συχνά αυξημένο μικροβιακό φορτίο μετά από έντονες βροχοπτώσεις, καθώς τα ρέματα παρασύρουν ρύπους από τον αστικό ιστό.

Οι πρόσφατες μετρήσεις αγωγιμότητας στο σημείο εκβολής του  μεγαλύτερου φυσικού  αποδέκτη του λεκανοπεδίου ποταμού Κηφισού που  εκβάλλει στον Νέο Φάληρο, και  Ποταμού  Ιλισού (η τεχνητή εκτροπή της κοίτης του εκβάλλει στον Όρμο Φαλήρου) δείχνουν ότι δεν υπάρχει καμία φυσική ροή από τα ανάντη του Κηφισού που να μπορεί να αραιώσει τη θάλασσα στην εκβολή.

Η τιμή 58.000 μS/cm επιβεβαιώνει με απόλυτη ακρίβεια ότι το νερό στο σημείο της μέτρησης είναι καθαρό θαλασσινό νερό υψηλής αλατότητας, το οποίο έχει κατακλύσει πλήρως την εκβολή.

Για να καταλάβουμε το μέγεθος, η μέση αγωγιμότητα του ανοιχτού θαλασσινού νερού στον Σαρωνικό κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 52.000 και 56.000 μS/cm. Η δική μας τιμή είναι ελαφρώς υψηλότερη, γεγονός που οφείλεται στην έντονη εξάτμιση του στάσιμου νερού στην εκβολή κατά την περίοδο ανομβρίας, η οποία συμπυκνώνει τα άλατα. (Μηδενική παροχή γλυκού νερού)  

Το σημείο λειτουργεί σαν μια στάσιμη λιμνοθάλασσα. Οι ρύποι (μικρόβια, βαρέα μέταλλα, χημικά) που πέφτουν από παράνομες παροχές ή αγωγούς ομβρίων δεν ξεπλένονται, αλλά εγκλωβίζονται και συσσωρεύονται εκεί. Κάθε φορά  όμως που αλλάζει η στάθμη της θάλασσας (λόγω παλίρροιας ή ανέμου), αυτό το επιβαρυμένο «κοκτέιλ» στάσιμου νερού σπρώχνεται έξω προς τον Φαληρικό Όρμο, ρυπαίνοντας τις γύρω ακτές.

Σημεία Ρύπανσης:

Σημείο 4: Παραλία ΈΔΕΜ. Παλαιού Φαλήρου. Στα 100 μέτρα από την εκβολή του ποταμού Πυκροδάφνη

Απόδειξη της επιβάρυνσης των ρεμάτων στο θαλασσινό περιβάλλον είναι η παραλία ΕΔΕΜ (Σημείο 4) στο οποίο καταλήγουν τα νερά του ρέματος Πυκροδάφνη.  Το δείγμα νερού που πήραμε περίπου στα 100 μέτρα από την εκβολή του ρέματος Πυκροδάφνη παρουσίασε έντονη μόλυνση με 750 cfu/100ml E. Coli και 607 cfu/100ml Εντερόκοκκοι. Αυτές οι τιμές ξεπερνούν τα θεσμοθετημένα ευρωπαϊκά και εθνικά όρια ασφαλείας, καθιστώντας το συγκεκριμένο σημείο ακατάλληλο και επικίνδυνο για κολύμβηση.

Οι μετρήσεις αυτές επιβεβαιώνουν τη συστηματική επιβάρυνση που δέχεται η Παραλία Εδέμ λόγω της γειτνίασής της με τις εκβολές του ρέματος της Πικροδάφνης. Το ρέμα μεταφέρει αστικά απόβλητα, παράνομες συνδέσεις αποχετεύσεων και όμβρια ύδατα.

Ένα  από τα σημαντικότερα και ελάχιστα εναπομείναντα φυσικά ρέματα της Αττικής, το ρέμα της Πικροδάφνης, εκβάλλει στον Σαρωνικό σχηματίζοντας ένα μικρό δέλτα ακριβώς στην Παραλία Εδέμ, στα σύνορα του Παλαιού Φαλήρου με τον Άλιμο.

Η περιοχή των εκβολών βρίσκεται δίπλα στη μαρίνα Αλίμου. Λόγω της αστικής δραστηριότητας, το ρέμα μεταφέρει συχνά επιβαρυμένα ύδατα ή φερτά υλικά στην ακτή, γεγονός που κατά καιρούς απασχολεί τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και τους τοπικούς φορείς.

Αυτές οι τιμές ξεπερνούν τα θεσμοθετημένα ευρωπαϊκά και εθνικά όρια ασφαλείας, καθιστώντας το συγκεκριμένο σημείο ακατάλληλο και επικίνδυνο για κολύμβηση.

Η κολύμβηση σε νερό με τέτοιο μικροβιακό φορτίο ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία (όπως γαστρεντερίτιδες, δερματικές μολύνσεις, ωτίτιδες και ουρολοιμώξεις), ειδικά για παιδιά και ευπαθείς ομάδες

Στατιστικά, το Ρέμα Λυκόρεμα (ή ρέμα Ελληνικού) αποτελεί ένα από τα πιο επιβαρυμένα σημεία της παραλιακής ζώνης Γλυφάδας – Ελληνικού, καθώς επηρεάζεται άμεσα από τη ριζική αλλαγή χρήσης γης της περιοχής και τα μεγάλα έργα ανάπλασης.

Το ρέμα ξεκινά από τον Υμηττό, διασχίζει υπογειοποιημένο ένα μεγάλο τμήμα του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού και εκβάλλει στην Παραλία Γλυφάδας (κοντά στα αστέρια Γλυφάδας, στα όρια με το Ελληνικό).

Γιατί εντοπίζονται υψηλές τιμές μόλυνσης στην εκβολή του;

• Αστικό «ξέπλυμα» από το εργοτάξιο του Ελληνικού: Λόγω των τεράστιων χωματουργικών εργασιών και των υποδομών που κατασκευάζονται στην περιοχή του πρώην αεροδρομίου, κατά τις βροχοπτώσεις μεταφέρονται μεγάλες ποσότητες αιωρούμενων στερεών, λάσπης και ρύπων από τα μηχανήματα απευθείας στην ακτή.
• Παράνομες παροχές ομβρίων: Σε παλαιότερες μελέτες και αυτοψίες περιβαλλοντικών οργανώσεων (όπως του ΠΑΚΟΕ) έχει διαπιστωθεί ότι αγωγοί ομβρίων που καταλήγουν στο Λυκόρεμα έχουν υποστεί παράνομες συνδέσεις με αποχετεύσεις ακαθάρτων, με αποτέλεσμα να ρέουν αστικά λύματα ακόμη και σε περιόδους ανομβρίας.
• Στάσιμα νερά (Λιμνάζοντα ύδατα): Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η ροή στην εκβολή διακόπτεται από την άμμο, δημιουργώντας μικρές «λίμνες» στάσιμου νερού με εξαιρετικά υψηλό μικροβιακό φορτίο (E. coli και Εντερόκοκκους), το οποίο διαχέεται στη θάλασσα με τον κυματισμό.

Η νέα κατάσταση με τα έργα υπογειοποίησης και διευθέτησης

Στο πλαίσιο της μεγάλης ανάπλασης του Ελληνικού, το Ρέμα Λυκόρεμα αναπλάθεται και διευθετείται ως ανοιχτό πράσινο κανάλι σε ορισμένα τμήματα, ενώ παράλληλα κατασκευάζονται σύγχρονοι συλλεκτήρες ομβρίων. Στόχος των έργων αυτών είναι να διαχωριστούν πλήρως τα καθαρά νερά της βροχής από τυχόν αστικά απόβλητα, ώστε να σταματήσει η χρόνια επιβάρυνση της παραλίας της Γλυφάδας.

Το Ρέμα Χερώματος (που συχνά αναφέρεται στην περιοχή και ως ρέμα Χερώματος – Μηλαδέζας) είναι ένας από τους βασικούς χειμάρρους που αποστραγγίζουν τις νότιες πλαγιές του Υμηττού, διασχίζοντας περιοχές της Βάρης και της Βούλας πριν καταλήξει στην παραλιακή ζώνη.

Οι υψηλές τιμές μόλυνσης (μικροβιακού φορτίου) που εντοπίσατε στις παραλίες της Βούλας και της Βάρης κοντά στην εκβολή του είναι ένα γνωστό και τεκμηριωμένο πρόβλημα, το οποίο οφείλεται σε συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς και αστικούς παράγοντες:

1. Γιατί το Ρέμα Χερώματος επιβαρύνει τις παραλίες;

• Απουσία ολοκληρωμένων δικτύων και παράνομες συνδέσεις: Παρά το γεγονός ότι η περιοχή θεωρείται αναβαθμισμένη, σε ορισμένα τμήματα της λεκάνης απορροής (όπως σε ψηλότερα σημεία της Βάρης και του Πανοράματος) υπήρχαν διαχρονικά ελλείψεις σε δίκτυα ομβρίων υδάτων και αποχέτευσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα αστικά λύματα από υπερχειλίσεις ή παράνομες παροχές να καταλήγουν στην ανοιχτή κοίτη του ρέματος.
• Το φαινόμενο της «Ξηρής Ροής»: Όπως και στον Κηφισό ή την Πικροδάφνη, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες το ρέμα δεν έχει φυσικό νερό. Ό,τι ρέει μέσα στην κοίτη είναι συνήθως στάσιμα απόβλητα, νερά από πλύσιμο δρόμων ή παράνομες απορρίψεις. Αυτό το εξαιρετικά συμπυκνωμένο μολυσμένο νερό φτάνει σιγά-σιγά στην ακτή.
• Μεγάλες κλίσεις και «Ξέπλυμα» (Flash Floods): Το συγκεκριμένο ρέμα έχει μικρή λεκάνη απορροής αλλά πολύ μεγάλες κλίσεις εδάφους. Όταν βρέχει έντονα, το νερό κατεβαίνει με τεράστια ταχύτητα παρασύροντας βίαια προς την παραλία φερτά υλικά, σκουπίδια, λιπάσματα και όλο το μικροβιακό φορτίο που είχε συσσωρευτεί στην κοίτη.

2. Τι δείχνουν οι μελέτες και οι φορείς;

Κατά τις τακτικές καλοκαιρινές δειγματοληψίες (όπως αυτές που πραγματοποιεί το ΠΑΚΟΕ), οι παραλίες της Βούλας και της Βάρης παρουσιάζουν συνήθως εξαιρετική ποιότητα υδάτων. Ωστόσο, τα σημεία που βρίσκονται ακριβώς πλησίον των εκβολών των ρεμάτων (όπως του Χερώματος, του Κόρμπι ή του Λυκορέματος) αποτελούν τις σταθερές «εξαιρέσεις», εμφανίζοντας σποραδικά υψηλές συγκεντρώσεις E. coli και Εντερόκοκκων.

3. Πρόσφατα έργα στην περιοχή

Λόγω της επικινδυνότητας του ρέματος (τόσο για πλημμύρες όσο και για ρύπανση), πρόσφατα εγκρίθηκαν και βρίσκονται σε εξέλιξη νέα μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα και έργα αποχέτευσης ομβρίων υδάτων από την Περιφέρεια Αττικής, ύψους 2,58 εκατ. ευρώ, που εστιάζουν ακριβώς στις περιοχές του Πανοράματος, του Χερώματος και της Βάρης. Στόχος αυτών των έργων είναι να εγκλωβίζονται τα όμβρια ύδατα σε κλειστούς αγωγούς και να μειωθεί η ανεξέλεγκτη ροή ρύπων προς το παραλιακό μέτωπο.

Σημείο 7: Γλυφάδας Ακτή Α

Η Παραλία Γλυφάδας (Ακτή Α’) επηρεάζεται άμεσα από το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής, καθώς βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από τις ιστορικές και υφιστάμενες εκβολές των τοπικών ρεμάτων.

Οι αποστάσεις της Ακτής Α’ από τα κυριότερα ρέματα της ζώνης Γλυφάδας – Βούλας διαμορφώνονται ως εξής:

1. Ρέμα Ευρυάλης (Γλυφάδα)

• Απόσταση: Σχεδόν μηδενική (εφαπτόμενο).
• Γεωγραφική θέση: Το Ρέμα της Ευρυάλης, το οποίο κατηφορίζει από τον άνω ιστό της Γλυφάδας, έχει υπογειοποιηθεί και εγκιβωτιστεί σε μεγάλο βαθμό στο κάτω τμήμα του. Ο κλειστός πλέον αγωγός ομβρίων εκβάλλει στην ακτογραμμή της Γλυφάδας, ακριβώς δίππα και ανάμεσα στις πρώτες οργανωμένες ζώνες (συμπεριλαμβανομένης της Ακτής Α’).

2. Ρέμα Χλόης (Σύνορα Γλυφάδας – Βούλας)

• Απόσταση: Περίπου 1,5 χιλιόμετρο νότια.
• Γεωγραφική θέση: Το Ρέμα της Χλόης αποτελεί το φυσικό όριο που χωρίζει τη Γλυφάδα από τη Βούλα. Η εκβολή του βρίσκεται στην επόμενη μεγάλη καμπή της ακτογραμμής προς τα νότια, πολύ κοντά στο ύψος της πρώην συμβολής της Λεωφόρου Ποσειδώνος με την αρχή της ζώνης της Βούλας.

3. Μεγάλο Ρέμα Βούλας

• Απόσταση: Περίπου 2,8 έως 3 χιλιόμετρα νότια-νοτιοανατολικά.
• Γεωγραφική θέση: Η εκβολή του Μεγάλου Ρέματος Βούλας εντοπίζεται χαμηλότερα, στην κεντρική παραλιακή ζώνη της Βούλας (κοντά στο σημείο της Παραλίας Βούλας που αναφέρθηκε στην προηγούμενη ερώτησή σας).

4. Ρέμα Χερώματος (Βάρη)

• Απόσταση: Πάνω από 7,5 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά.
• Γεωγραφική θέση: Όπως αναφέρθηκε, το Ρέμα Χερώματος ανήκει σε εντελώς διαφορετική λεκάνη απορροής (προς τον Όρμο της Βάρκιζας) και δεν έχει καμία απολύτως γεωγραφική ή υδρολογική σύνδεση με την Ακτή Α’ της Γλυφάδας.

Σημείο 8: Παραλία Αστέρια. Γλυφάδα.

Η Παραλία Αστέρια στη Γλυφάδα (γνωστή και ως Αστέρας Γλυφάδας) είναι ένα από τα πιο εμβληματικά παραθαλάσσια σημεία της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Γεωγραφικά, καταλαμβάνει τη μικρή χερσόνησο και τον όρμο αμέσως μετά τη Μαρίνα Γλυφάδας, εκτεινόμενη κατά μήκος της Λεωφόρου Ποσειδώνος 110.

Σε ό,τι αφορά τη σχέση της με το υδρογραφικό δίκτυο και τις εκβολές των ρεμάτων που συζητήσαμε:

• Απόσταση από το Ρέμα Ευρυάλης: Βρίσκεται εξαιρετικά κοντά, περίπου 400 έως 700 μέτρα νότια από το σημείο όπου εκβάλλει ο εγκιβωτισμένος αγωγός του Ρέματος Ευρυάλης (ο οποίος καταλήγει στην ελεύθερη/δημοτική Ακτή Α’ Γλυφάδας, λίγο πριν την είσοδο του συγκροτήματος των Αστεριών).
• Υδρολογική συμπεριφορά: Λόγω της γεωγραφικής της διαμόρφωσης ως κλειστός, απάνεμος όρμος, η Παραλία Αστέρια προστατεύεται σχετικά από τα άμεσα θαλάσσια ρεύματα της ανοιχτής ακτής, ωστόσο η ευρύτερη θαλάσσια ζώνη της Γλυφάδας επηρεάζεται σε περιπτώσεις έντονων πλημμυρικών φαινομένων από τις παροχές των υπογειοποιημένων αγώνων της πόλης.
• Απόσταση από τα ρέματα της Βούλας: Απέχει περίπου 2,2 χιλιόμετρα βόρεια από το Ρέμα Χλόης (σύνορα Γλυφάδας-Βούλας) και σχεδόν 4 χιλιόμετρα από το Μεγάλο Ρέμα Βούλας.

Σημείο 9: Παραλία Βούλας

Η παραλία Βούλας (συντεταγμένες 37.841921, 23.757917) που αναφέρετε αντιστοιχούν ακριβώς στην Α’ Πλαζ Βούλας. Πρόκειται για την οργανωμένη, αμμώδη παραλία που βρίσκεται αμέσως μετά τα όρια της Γλυφάδας, δίπλα στον τερματικό σταθμό του Τραμ στη Βούλα.

Σε σχέση με το υδρογραφικό δίκτυο της συγκεκριμένης περιοχής:

• Απόσταση από το Ρέμα Χλόης: Βρίσκεται μόλις 700 μέτρα νότια από την εκβολή του Ρέματος Χλόης (το οποίο αποτελεί το φυσικό σύνορο Γλυφάδας – Βούλας). Λόγω των θαλάσσιων ρευμάτων του Σαρωνικού, η περιοχή αυτή δέχεται την έμμεση υδρολογική επιρροή του ρέματος.
• Απόσταση από το Μεγάλο Ρέμα Βούλας: Απέχει περίπου 1,4 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από το σημείο όπου εκβάλλει το Μεγάλο Ρέμα Βούλας (το οποίο καταλήγει χαμηλότερα, κοντά στο Δημαρχείο και τη Β’ Πλαζ Βούλας).

Πιθανές Αιτίες της Επιβάρυνσης

• Πρόσφατη βροχόπτωση: Εάν είχε προηγηθεί βροχή, οι αγωγοί ομβρίων και τα ρέματα (π.χ. Ρέμα Χλόης ή Ευρυάλης) μεταφέρουν επιφανειακά κατάλοιπα, χώμα και αστικά έκπλυμα στην ακτή.
• Θαλάσσια ρεύματα ή κυματισμός: Έντονα ρεύματα μπορεί να μεταφέρουν επιβάρυνση από άλλες κοντινές περιοχές ή να αναδεύσουν τον πυθμένα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα συμπεράσματα των επιστημονικών και περιβαλλοντικών μελετών για την επιβάρυνση των παραλιών από τα νερά των εκβολών ρεμάτων αναδεικνύουν μια διπλή απειλή: τη μικροβιολογική/χημική ρύπανση και τη μορφολογική υποβάθμιση (διάβρωση) των ακτών.

 Τα ρέματα λειτουργούν ως φυσικοί αγωγοί που μεταφέρουν στο παράκτιο περιβάλλον ό,τι συγκεντρώνεται σε όλο το μήκος της λεκάνης απορροής τους.  Τα νερά των ρεμάτων μεταφέρουν αστικά λύματα από παράνομες συνδέσεις ή υπερχειλίσεις αποχετεύσεων, με αποτέλεσμα την κατακόρυφη αύξηση παθογόνων μικροοργανισμών (όπως E. coli και εντερόκοκκοι) στις ζώνες κολύμβησης.

Οι αρμόδιοι φορείς  συστήνουν συχνά την αποφυγή κολύμβησης κοντά σε εκβολές ρεμάτων για τουλάχιστον 24 έως 48 ώρες μετά από έντονες βροχοπτώσεις.

Τα ρέματα που διασχίζουν αγροτικές περιοχές μεταφέρουν νιτρικά και φωσφορικά άλατα από λιπάσματα, προκαλώντας το φαινόμενο του ευτροφισμού (υπερβολική ανάπτυξη άλγεων/φυτοπλαγκτού, θολά νερά και μείωση του διαλυμένου οξυγόνου).

Όταν τα ρέματα διέρχονται από βιομηχανικές ή αστικές ζώνες, ξεπλένουν από τους δρόμους και το έδαφος βαρέα μέταλλα (μόλυβδο, κάδμιο, ψευδάργυρο), πετρελαιοειδή και χημικά κατάλοιπα, τα οποία αποτίθενται στα ιζήματα της παραλίας και εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα.

Τα ρέματα αποτελούν την κύρια πηγή μεταφοράς πλαστικών και μικροπλαστικών στις ελληνικές και μεσογειακές ακτές . Ανεξέλεγκτες χωματερές, μπάζα και σκουπίδια που πετιούνται στις κοίτες καταλήγουν απευθείας στην άμμο και στον βυθό των παραλιών μετά από κάθε πλημμυρικό φαινόμενο.

Φυσικά, τα ρέματα τροφοδοτούν τις παραλίες με άμμο και βότσαλα, προστατεύοντάς τις από τη διάβρωση. Αλλά λόγω της τσιμεντοποίησης, του εγκιβωτισμού ή της άναρχης φραγής των ρεμάτων στην ενδοχώρα, η φυσική παροχή ιζημάτων έχει μειωθεί δραματικά. Η  διατάραξη των ρεμάτων στερεί από τη θάλασσα τα υλικά της, με αποτέλεσμα οι παραλίες να συρρικνώνονται και να «τρώγονται» από το κύμα.

Στην Αττική, το πρόβλημα της επιβάρυνσης των παραλιών από τα νερά των εκβολών ρεμάτων και ποταμών είναι ιδιαίτερα οξύ και χρόνιο. Λόγω της πυκνής αστικής και βιομηχανικής δόμησης του Λεκανοπεδίου, τα ρέματα λειτουργούν ως αγωγοί ρύπων που υποβαθμίζουν άμεσα τον Σαρωνικό και τον Νότιο Ευβοϊκό.

 Οι Κύριες Πηγές Επιβάρυνσης (Κηφισός & Πικροδάφνη)

• Ο άξονας του Κηφισού: Ο Κηφισός αποτελεί τον μεγαλύτερο αποδέκτη της Αττικής. Στις εκβολές του (Μοσχάτο/Νέο Φάληρο) καταγράφεται διαχρονικά υψηλή χημική ρύπανση από βιομηχανικά απόβλητα και παράνομες απορρίψεις βυτιοφόρων, καθώς και βαρέα μέταλλα από την απορροή των οδοστρωμάτων. [
• Το ρέμα της Πικροδάφνης: Εκβάλλει στην Εδέμ (Παλαιό Φάληρο). Οι μελέτες (π.χ. από το ΕΛΚΕΘΕ) δείχνουν ότι με την πρώτη ισχυρή βροχή, το ρέμα μεταφέρει αστικά βοθρολύματα, αφρούς και απορρυπαντικά λόγω παράνομων συνδέσεων, καθιστώντας τις γύρω ακτές ακατάλληλες για κολύμβηση.

Στην Αττική, οι πρώτες μεγάλες φθινοπωρινές βροχές «ξεπλένουν» τους τσιμεντοποιημένους δρόμους και τις κοίτες των ρεμάτων. Όλο αυτό το ρυπαντικό φορτίο (λάδια, σκόνη από τακάκια φρένων, σκουπίδια) καταλήγει μαζικά στις παραλίες μέσα σε λίγες ώρες, προκαλώντας αιχμές μικροβιακού φορτίου (E. coli και εντερόκοκκοι).

 Μικροβιολογικές Υπερβάσεις και Ακαταλληλότητα Ακτών

• «Μαύρες Λίστες» & Αντιπαραθέσεις: Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, ανεξάρτητοι φορείς συχνά χαρακτηρίζουν δεκάδες παραλίες της Αττικής (κοντά σε εκβολές, λιμάνια ή μαρίνες στον Πειραιά, το Παλαιό Φάληρο και την Ανατολική Αττική) ως ακατάλληλες.
• Επειδή τα περισσότερα ρέματα της Αττικής έχουν εγκιβωτιστεί, μπαζωθεί ή μετατραπεί σε τσιμεντένιους αγωγούς (π.χ. Ιλισός, Ποδονίφτης), έχει διακοπεί η φυσική μεταφορά άμμου. Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι οι παραλίες της Αττικής στερούνται φυσικής αναπλήρωσης ιζημάτων, με αποτέλεσμα τη ραγδαία διάβρωση της ακτογραμμής.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Προβληματικά τα νερά κολύμβησης γύρω από τον Κηφισό first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1165                                      –                                          Αθήνα, 29/09/2026

• Το ΠΑΚΟΕ θα προσφύγει μέχρι και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
• Σεπτέμβριος 2026: Περιβαλλοντική Ασφυξία στο Λεκανοπέδιο
• Η Ακτινογραφία της Χημικής και Μικροβιολογικής Υποβάθμισης στα Ρέματα της Αθήνας.

Πίσω από το πυκνό τσιμέντο και την καθημερινότητα της πρωτεύουσας κρύβεται μια διαχρονική περιβαλλοντική και υγειονομική βόμβα. Τα ποτάμια και τα ρέματα του λεκανοπεδίου της Αττικής —ο Κηφισός, ο Ποδονίφτης, το ρέμα της Πικροδάφνης και το ρέμα της Χελιδονούς— βρίσκονται σε κατάσταση οικολογικής κατάρρευσης.

Επιστημονικές έρευνες και συστηματικές δειγματοληψίες επιφανειακών υδάτων από ερευνητικούς φορείς αποκαλύπτουν μια ζοφερή πραγματικότητα: οι αστικές αυτές υδάτινες διαδρομές δέχονται ασφυκτικές πιέσεις, εμφανίζοντας ακραία επίπεδα κοπρανώδους μόλυνσης και επικίνδυνο χημικό φορτίο λόγω της ανεξέλεγκτης ανθρώπινης και βιομηχανικής δραστηριότητας.

Η παρούσα τεχνική αναφορά εξετάζει την περιβαλλοντική κατάσταση των κυριότερων επιφανειακών υδάτινων σωμάτων του λεκανοπεδίου Αττικής. Σκοπός της μελέτης είναι η αξιολόγηση της χημικής, φυσικοχημικής και μικροβιολογικής επιβάρυνσης των υδάτων με βάση δειγματοληψίες πεδίου και η σύγκριση των αποτελεσμάτων με τα θεσμοθετημένα Πρότυπα Ποιότητας Περιβάλλοντος (ΠΠΠ).

 Το  λεκανοπέδιο της Αθήνας.

Το λεκανοπέδιο της Αθήνας διέθετε κάποτε σχεδόν 700 ποτάμια, ρυάκια και ρέματα, τα περισσότερα από τα οποία έχουν πλέον καλυφθεί με τσιμέντο και μετατραπεί σε υπόγειους αγωγούς ή δρόμους λόγω της έντονης αστικοποίησης.

Σήμερα από τα  περίπου 700 φυσικά υδάτινα στοιχεία του 19ου αιώνα  επιβιώνουν ορατά λιγότερα από 50. Η κάλυψη των ρεμάτων με μπάζα και άσφαλτο έχει αλλοιώσει τη φυσική αποστράγγιση της πόλης, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους πλημμυρών.

Τρία ήταν τα μεγάλα ποτάμια της Αθήνας που διέρρεαν την πεδιάδα της Αττικής κατά την αρχαιότητα, οι δύο εκ των οποίων απλώνονταν πέραν των ορίων της πόλεως.

Ποταμός Κηφισός: Το κύριο υδάτινο σώμα του λεκανοπεδίου, εν μέρει εγκιβωτισμένο, το οποίο δέχεται έντονες βιομηχανικές και αστικές πιέσεις. Μεγαλύτερο μέρος του έχει εγκιβωτιστεί κάτω από την ομώνυμη εθνική οδό.

Ο Κηφισός πηγάζει κυρίως από την Πάρνηθα και την Πεντέλη, συλλέγει όμως ύδατα και από το όρος Αιγάλεω καθώς και από μέρος του Υμηττού. Διασχίζει  το Λεκανοπέδιο της Αττικής από τα βόρεια προς τα νοτιοδυτικά, περνώντας ανάμεσα από τα βουνά της Πάρνηθας, της Πεντέλης και του Αιγάλεω, μέχρι να εκβάλλει στον Φαληρικό όρμο.

Κυριότερες περιοχές από τις οποίες περνάει:

• Βόρεια Προάστια: Πηγάζει ανάμεσα στην Πεντέλη, την Εκάλη και την Πάρνηθα, περνώντας από περιοχές όπως η Νέα Ερυθραία, η Κηφισιά (Χελιδονού), η Λυκόβρυση και η Μεταμόρφωση.
• Κεντρικοί / Δυτικοί Δήμοι & Συνοικίες: Συνεχίζει τη διαδρομή του διασχίζοντας ή περνώντας δίπλα από τη Νέα Φιλαδέλφεια, τις Τρεις Γέφυρες, τα Σεπόλια, την Κολοκυνθού, τον Ελαιώνα και τον Βοτανικό.
• Νότια / Νοτιοδυτικά Προάστια (Εκβολές): Κατευθύνεται προς τα νότια περνώντας από τον Άγιο Ιωάννη Ρέντη και καταλήγει στον Σαρωνικό (Φαληρικό όρμο), στα όρια μεταξύ Μοσχάτου, Καλλιθέας και Νέου Φαλήρου

Στην περιοχή της Μεταμόρφωσης, ο ποταμός Κηφισός κινείται ουσιαστικά κατά μήκος και παράλληλα με τον αυτοκινητόδρομο της Εθνικής Οδού Αθηνών-Λαμίας (ΠΑΘΕ). 

Το μήκος του από το Κρυονέρι μέχρι το Φάληρο είναι περίπου 30 χιλιόμετρα αλλά το συνολικό μήκος των πολλών παραχειμμάρων του υπερβαίνει τα 150 χιλιόμετρα. Δίνει έτσι διέξοδο προς το Φαληρικό όρμο, όπου είναι οι εκβολές του, στο μεγαλύτερο μέρος των υδάτων του λεκανοπεδίου και γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία από υδραυλική άποψη για την Πρωτεύουσα, αποτελεί όμως ταυτόχρονα ένα φυσικό ποτάμιο οικοσύστημα.

Σήμερα ο Κηφισός έχει καταντήσει γεμάτος εστίες μόλυνσης με στάσιμα νερά γεμάτα με τόνους επικίνδυνων χημικών αποβλήτων  από τα εργοστάσια και σκουπίδια που σταματούν τη ροή του νερού του γι αυτό δεν είναι τυχαίο, ο επιστημονικός κόσμος να το αποκαλύπτει  «Καθρέφτη» της Βιομηχανικής και Αστικής Επιβάρυνσης. 

Στα μεσαία και κάτω αστικά του τμήματα, οι συγκεντρώσεις ρύπων ξεπερνούν σταθερά τα θεσμοθετημένα όρια από 200% έως και 500%. Οι μετρήσεις του Χημικά Απαιτούμενου Οξυγόνου (COD) εκτινάσσονται συστηματικά πάνω από το κρίσιμο όριο των 45 mg/L, προσεγγίζοντας τιμές που συναντώνται σε ανεπεξέργαστα απόβλητα.

Σε περιπτώσεις παράνομων διοχετεύσεων βιομηχανικών λυμάτων, το Διαλυμένο Οξυγόνο (DO) έχει καταγραφεί σε επίπεδα μηδέν, προκαλώντας τον ακαριαίο θάνατο της υδρόβιας ζωής. Μόνο κοντά στις πηγές του, στην περιοχή του Κρυονερίου, η ποιότητα διατηρείται ικανοποιητική.

Παράλληλα, το μικροβιολογικό του φορτίο είναι σοκαριστικό: η ετήσια μέση συγκέντρωση του βακτηρίου Escherichia coli (E. coli) κυμαίνεται μεταξύ 16.822 και 26.780 cfu/100 mL, δηλαδή έως και 50 φορές πάνω από το όριο επαρκούς ποιότητας.

Ο Ιλισός

 Το ιερό ποτάμι των αρχαίων Αθηναίων, πηγάζει από τον Υμηττό, διέσχιζε την πόλη περνώντας μπροστά από το Παναθηναϊκό Στάδιο και κατέληγε στον Κηφισό. Σήμερα είναι καλυμμένος (κάτω από τη λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου και την οδό Μιχαλακοπούλου).

Ηριδανός.

 Ο μικρότερος από τους ιστορικούς ποταμούς, πηγάζει από τον Λυκαβηττό, πέρασε μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού, όπου είναι ορατό ένα τμήμα του, και καταλήγει υπόγειος.

Ποδονίφτης – Κύριος παραπόταμος του Κηφισού.

Ο παραπόταμος του Κηφισού που διασχίζει πυκνοκατοικημένες αστικές ζώνες πηγάζει από τα Τουρκοβούνια και από τις νοτιοδυτικές πλαγιές του Πεντελικού όρους και καταλήγει στον Κηφισό ποταμό, διασχίζοντας ή περνώντας υπόγειο από αρκετές περιοχές και δήμους της Αττικής.

Διαδρομή και Περιοχές

• Πεντέλη: Οι αρχικές πηγές του βρίσκονται στις παρυφές του βουνού.
• Χαλάνδρι: Κατεβαίνει από το Πάτημα Χαλανδρίου (κατά μήκος της οδού Δουκίσσης Πλακεντίας), όπου σε ορισμένα σημεία είναι ακόμα ανοιχτό, ενώ αλλού έχει καλυφθεί.
• Φιλοθέη & Ψυχικό: Περνά κάθετα από τους δήμους Φιλοθέης και Ψυχικού, διατηρώντας στη Φιλοθέη ανοιχτά και πιο φυσικά τμήματα. Διασχίζει επίσης υπόγεια τη Λεωφόρο Κηφισίας.
• Νέα Ιωνία: Στη συνέχεια εισέρχεται στη Νέα Ιωνία, όπου η κοίτη του έχει σκεπαστεί και μετατραπεί σε δρόμο (κλειστός αγωγός).
• Νέα Φιλαδέλφεια / Νέα Χαλκηδόνα: Συνεχίζει την πορεία του στην περιοχή του Ποδονίφτη (ονομασία που δόθηκε ιστορικά από το ρέμα), όπου εμφανίζεται ξανά ανοιχτό και καταπράσινο.

Κρύβει πίσω του μια μεγάλη ιστορία, ενώ η σημερινή του κατάσταση αποτελεί σημείο τριβής ανάμεσα στην αστική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική προστασία.

Όπως συνέβη και με τον Ιλισό, το μεγαλύτερο μέρος του Ποδονίφτη θυσιάστηκε στον βωμό της ανοικοδόμησης. Σήμερα, είναι κλειστός υπόγειος αγωγός στα εξής κύρια σημεία:

Χαλάνδρι (κοντά στο Νομισματοκοπείο): Μετά το Πάτημα, η κοίτη του σκεπάζεται από δρόμους και περνά υπόγεια μέχρι να φτάσει στη Λεωφόρο Κηφισίας,

Κάτω από τη Λεωφόρο Κηφισίας: Διασχίζει κάθετα και υπόγεια έναν από τους πιο κεντρικούς οδικούς άξονες της Αθήνας.

Νέα Ιωνία: Εδώ το ποτάμι έχει «εξαφανιστεί» εντελώς από την επιφάνεια. Έχει καλυφθεί από τσιμέντο και από πάνω του έχουν κατασκευαστεί δρόμοι, όπως η οδός Καποδιστρίου.

Η περιβαλλοντική επιβάρυνση του Ποδονίφτη είναι εξαιρετικά σοβαρή και πολυεπίπεδη, καθώς το ρέμα διασχίζει μερικές από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της Αττικής.

Τα κυριότερα προβλήματα που συνθέτουν την υποβάθμισή του περιλαμβάνουν:

Χημική και Μικροβιολογική Ρύπανση: Το ρέμα αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα από παράνομες απορρίψεις λυμάτων, βιομηχανικών αποβλήτων και χημικών ουσιών μέσω των αγωγών όμβριων υδάτων.

Πρόσφατες επιστημονικές μετρήσεις δείχνουν πολύ υψηλές συγκεντρώσεις νιτρικών, καθώς και επικίνδυνα μικρόβια που απειλούν τη δημόσια υγεία και την εναπομείνασα πανίδα.

Τσιμεντοποίηση και Απώλεια Φυσικής Κοίτης: Μεγάλο μέρος του Ποδονίφτη έχει ιστορικά εγκιβωτιστεί ή μετατραπεί σε τσιμεντένιο οχετό. Αν και το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) ακύρωσε παλαιότερα σχέδια για το τσιμέντωμα των τελευταίων 770 μέτρων φυσικής κοίτης, η Περιφέρεια Αττικής επανάφερε πρόσφατα μελέτες για τη μετατροπή του σε ανοιχτό αγωγό. Αυτό προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις από τον Δήμο Αθηναίων και συλλόγους όπως η Ροή – Σύλλογος Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων, που τονίζουν ότι η σφράγιση του εδάφους καταστρέφει τη βιοποικιλότητα και αυξάνει τον πλημμυρικό κίνδυνο.

Αστική Πίεση και Μπάζα: Λόγω της άναρχης αστικής ανάπτυξης, η πρόσβαση στο ποτάμι είναι αποκλεισμένη σε πολλά σημεία από κτίσματα. Παράλληλα, τμήματά του χρησιμοποιούνται συστηματικά ως χώροι ανεξέλεγκτης απόρριψης μπάζων και απορριμμάτων.

Αύξηση Πλημμυρικού Κινδύνου: Η απώλεια της φυσικής ικανότητας του εδάφους να απορροφά τα νερά, σε συνδυασμό με την κλιματική κρίση, μετατρέπει τον χείμαρρο σε επικίνδυνο αγωγό κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, απειλώντας παρόχθιες περιοχές όπως η Φιλοθέη, τα Πατήσια και η Νέα Φιλαδέλφεια.

Το ρέμα της Πικροδάφνης

Αποτελεί  το τελευταίο ρέμα της νότιας Αττικής που διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τη φυσική του μορφή. Το ρέμα, αφού ξεκινήσει από τα όρια του Βύρωνα/Καρέα (πρόποδες του Υμηττού), διασχίζει ή στους οποίους ορίζει σύνορα είναι τέσσερις – Ηλιούπολη, Άγιος Δημήτριος, Άλιμος και Παλαιό Φάληρο.

Για περισσότερα από 150 χρόνια, η περιοχή γύρω από το ρέμα μεταμορφωνόταν ραγδαία από αγροτική ζώνη σε μια πυκνοκατοικημένη αστική περιοχή, “κακοποιώντας” το ρέμα με μπαζώματα, καταστροφή της παραρεμάτιας βλάστησης, αυθαίρετες δομήσεις και παράνομες διοχετεύσεις λυμάτων.

Ενώ στα ψηλά τμήματα η εικόνα είναι ελεγχόμενη, στα χαμηλότερα αστικά τμήματα η κατάσταση υποβαθμίζεται βίαια. Γεωχημικές αναλύσεις δείχνουν αυξημένες συγκεντρώσεις νιτρικών και φωσφορικών αλάτων, ενώ οι συγκεντρώσεις των κολοβακτηριοειδών ξεπερνούν τα όρια ασφαλείας, κυρίως λόγω της αστικής απορροής και των διάσπαρτων απορριμμάτων.

Παρά τις παρεμβάσεις, περίπου 3 χιλιόμετρα έχουν εγκιβωτιστεί σε τσιμέντο, ενώ το υπόλοιπο παραμένει φυσικό, προσφέροντας καταφύγιο σε σπάνια πανίδα (πουλιά, αμφίβια) και πλούσια χλωρίδα.

Το Ρέμα Χαλανδρίου (γνωστό και ως Ρεματιά Πεντέλης – Χαλανδρίου ή Ρέμα Πολυδρόσου)

 Είναι  ένας από τους σημαντικότερους εναπομείναντες «πράσινους πνεύμονες» της Αττικής. Έχει συνολικό μήκος περίπου 6,6 χιλιόμετρα στην ανοιχτή του κοίτη και πηγάζει από τις νοτιοδυτικές πλαγιές του όρους Πεντέλης (κοντά στη σπηλιά του Νταβέλη). Κατεβαίνοντας προς το λεκανοπέδιο, το ρέμα διασχίζει με κατεύθυνση νότια-νοτιοδυτική (ΝΝΔ) τους εξής 6 δήμους της βορειοανατολικής Αθήνας:  Παλαιά Πεντέλη & Νέα Πεντέλη,  Μελίσσια, Βριλήσσια,  Μαρούσι (Αμαρούσιο),  Χαλάνδρι (εδώ το ρέμα αποκτά τον πιο αναγνωρίσιμο χαρακτήρα του, καθώς διασχίζει τις συνοικίες του Χαλανδρίου (όπως το Πολύδροσο).

Στο ύψος του κέντρου του Χαλανδρίου (κοντά στην οδό Σολωμού), η ανοιχτή ροή σταματά. Το ρέμα εγκιβωτίζεται, μπαίνει σε υπόγειο σκεπαστό αγωγό, περνά κάτω από τη Λεωφόρο Κηφισίας και τελικά εκβάλλει στον Ποδονίφτη και στη συνέχεια στον Κηφισό ποταμό.

Ρέμα Χελιδονούς.

Βόρειος παραπόταμος του Κηφισού, με περιορισμένη αστική επίδραση στα ανώτερα τμήματά του.

Η περιβαλλοντική επιβάρυνση του Ρέματος Χελιδονούς στην Κηφισιά αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα υποβάθμισης για το οικοσύστημα της Αττικής, καθώς το ρέμα είναι βασικός παραπόταμος του Κηφισού και προστατεύεται ως ζώνη ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.

Οι κυριότεροι παράγοντες που προκαλούν την περιβαλλοντική του υποβάθμιση περιλαμβάνουν:

• Παράνομες απορρίψεις λυμάτων και χημικών: Κατά καιρούς υπάρχουν έντονες καταγγελίες για ανεξέλεγκτη διοχέτευση αστικών λυμάτων και χημικών αποβλήτων, που υποβαθμίζουν την ποιότητα των επιφανειακών υδάτων και απειλούν τη δημόσια υγεία.
• Ανεξέλεγκτη ρίψη μπάζων και σκουπιδιών: Η κοίτη και οι όχθες του ρέματος επιβαρύνονται συστηματικά από στερεά απόβλητα και οικοδομικά υλικά, γεγονός που εμποδίζει τη φυσική ροή του νερού και αλλοιώνει το τοπίο.
• Ανθρωπογενείς παρεμβάσεις και «οχετοποίηση»: Οι τοπικοί φορείς και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν σοβαρές αντιδράσεις σχετικά με τα έργα διευθέτησης και εγκιβωτισμού της φυσικής κοίτης. Υπάρχουν προσφυγές κατά της τσιμεντοποίησης του ρέματος, με το επιχείρημα ότι αλλοιώνεται ο φυσικός βιότοπος και αυξάνεται μακροπρόθεσμα ο κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων στα χαμηλότερα στρώματα του Κηφισού.
• Πλημμυρική πίεση & διάβρωση: Λόγω των επιχωματώσεων και της άναρχης αστικής ανάπτυξης γύρω από τη λεκάνη απορροής, το ρέμα δέχεται μεγάλους όγκους ομβρίων υδάτων. Αυτό οδηγεί σε έντονη διάβρωση των πρανών και καταστροφές σε παρακείμενες υποδομές (όπως στην οδό Δεκελείας

Μετρήσεις και Νομοθετικά Όρια Αναφοράς

Τα επιτρεπόμενα όρια σύμφωνα με ΚΥΑ 46399/1352/1986. (Παράρτημα Ι – Κατηγορια Α1 για την ποιότητα επιφανειακών νερών) των Κολοβακτηριοειδή, E. Coli, Εντερόκοκκοι είναι  50/100 ml, 20 / 100 ml, 20/ 100 ml αντίστοιχα.

Η αγωγιμότητα των υδάτων δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 1000 μS/cm.

*Σύμφωνα  με  την  Οδηγία 2008/105/ΕΚ  σχετικά  με  πρότυπα  ποιότητας  περιβάλλοντος  στον  τομέα  της  πολιτικής  των  υδάτων,  η  συγκέντρωση  νιτρικών  πρέπει να είναι μικρότερη από  7mg/l. 

*Σύμφωνα με την Οδηγία 75/440/ΕΟΚ, η  συγκέντρωση  Νιτρικών  πρέπει  να  είναι  μικρότερη  από  50mg/l  σε  περιπτώσεις  ιδιαιτέρων κλιματολογικών συνθηκών, με ενδεικτική τιμή τα 25mg/l. 

**Αριθμ. 20488  Αρ. Φύλλου 749 31 Μαΐου 2010 Καθορισμός Ποιοτικών Περιβαλλοντικών Προτύπων στον ποταμό Ασωπό και Οριακών Τιμών Εκπομπών υγρών βιομηχανικών αποβλήτων στη λεκάνη απορροής του Ασωπού. η συγκέντρωση   των Νιτρικών  ορίζετε σε 3,5 – 6 mgNO3−N /l

  *Σύμφωνα  με  την  Οδηγία 91/271/ΕΟΚ  για  την  επεξεργασία  των  αστικών  λυμάτων, η συγκέντρωση του Ολικού Φωσφόρου

 πρέπει να είναι μικρότερη από  2,0mg/l. 

*Σύμφωνα  με  την  Οδηγία 2008/105/ΕΚ  σχετικά  με  πρότυπα  ποιότητας  περιβάλλοντος  στον  τομέα  της  πολιτικής  των  υδάτων,  η  συγκέντρωση  ολικού  Φωσφόρου  πρέπει  να  είναι  μικρότερη  από 1mg/l. 

*Σύμφωνα  με  την  Οδηγία  75/440/ΕΟΚ,  η  συγκέντρωση  φωσφορικών  πρέπει  να  είναι  μικρότερη  από 0,4  (ύδατα Α1) και 0,7 mg/l (ύδατα Α2 και Α3). 

** ΚΥΑ Αρ. οικ. 46399/1352. Αρ. φ 438. 3-07-1986: απαιτούμενη ποιότητα των επιφανειακών νερών που προορίζονται για «πόσιμα» «κολύμβηση» «διαβίωση ψαριών» «καλλιέργεια και αλιεία», η συγκέντρωση των  Φωσφόρικών πρέπει να είναι από 0,4 έως 0,7 Ρ₂Ο₅mg/l,  των Νιτρικών  25 – 50  mgNO3−N/l    και των θειικών 150 – 250 mg SO4/l

** ΚΥΑ  Αριθμ. οικ. 100079 Αρ. Φύλλου 135. 22 – 01 – 2015. Τροποποίηση της υπ’ αριθμ. 20488/2010 κοινής υπουργικής απόφασης «Καθορισμός Ποιοτικών Περιβαλλοντικών Προτύπων στον ποταμό Ασωπό και Οριακών Τιμών Εκπομπών υγρών βιομηχανικών αποβλήτων στη λεκάνη απορροής του Ασωπού (Β΄ 749)» και συναφείς διατάξεις. Στο Πίνακας 6: Οριακές Τιμές Εκπομπών λοιπών φυσικοχημικών παραμέτρων, αναφέρετε η συγκέντρωση του Ολικού Φωσφόρου 5 mg/l, Νιτρικών  11 mgNO3−N/l και θειικών 750 mg/l.

Αποτελέσματα των μετρήσεων και Αξιολόγηση Φυσικοχημικής και Μικροβιολογικής Ποιότητας Επιφανειακών υδάτων της Αθήνας.

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων για την περιβαλλοντική αξιολόγηση των επιφανειακών υδάτων της Αθήνας είναι συγκεντρωμένα στους πίνακες που ακολουθούν.

Μικροβιολογικό φορτίο.

Και τα 20 εξεταζόμενα δείγματα νερού παρουσίαζαν υπερβολικά αυξημένη ποσότητα των μικροοργανισμών δεικτών κοπρανώδους μόλυνσης (πίνακας 1). 

Ο μικροβιακός φόρτος αποτελεί κίνδυνο για τους πληθυσμούς που ζουν γύρω από τον Κηφισό, αφού μικρόβια μεταφέρονται με τον αέρα ή  μπορεί να έχουν διεισδύσει στον υπόγειο φορέα

Ασφαλώς δεν πίνουμε νερό από τον Κηφισό, όμως, τα νερά του χύνονται στη θάλασσα, όπου υπάρχουν ανθρώπινες δραστηριότητες ( κολύμβηση, ψάρεμα ), με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια Υγεία.

Η χρόνια ρύπανση περνά στον υδροφόρο ορίζοντα και την τροφική αλυσίδα, καθώς οι ρύποι καταλήγουν στον Σαρωνικό, επηρεάζοντας την αλιεία και την κολύμβηση. Παράλληλα, σε παραποτάμιες περιοχές, υπάρχει κίνδυνος μεταφοράς αερομεταφερόμενων μικροβίων από την κοίτη των ποταμών. Επίσης  ο πληθυσμός κινδυνεύει μέσω της διατροφής, από την κατανάλωση ψαριών που αλιεύτηκαν κοντά στις εκβολές του αλλά και από την κολύμβηση στην ίδια περιοχή.

Σαλμονέλα εντοπίζεται ακόμα και σε διάφορες παραποτάμιες περιοχές, όπως, για παράδειγμα, στον Ποδονίφτη.

Φυσικοχημικές παράμετροι

Σημαντικά στοιχεία για την ποιότητα των υδάτων προσφέρει και η μέτρηση της Θολότητας, η οποία αντανακλά τη συγκέντρωση των αιωρούμενων στερεών στην κοίτη των ποταμών. Σε συνθήκες καλού περιβαλλοντικού ελέγχου, η θολότητα στα ρέματα της Αττικής θα έπρεπε να διατηρείται κάτω από το όριο των 5 NTU. Ωστόσο, στα αστικά τμήματα του Κηφισού και του Ποδονίφτη, οι τιμές συχνά ξεπερνούν τα 10 με 25 NTU, ενώ σε περιπτώσεις παράνομων βιομηχανικών ρίψεων ή μετά από βροχοπτώσεις παρατηρούνται ακραίες αιχμές. Η αυξημένη θολότητα εμποδίζει τη διείσδυση του φωτός, περιορίζει τη φωτοσύνθεση και επιτείνει τη βιολογική υποβάθμιση του υδάτινου δικτύου

Για τους ρύπους TSS (Total Suspended Solids – Ολικά Αιωρούμενα Στερεά) και TDS (Total Dissolved Solids – Ολικά Διαλυμένα Στερεά), οι τιμές μετρούνται σε mg/L και αποτυπώνουν το βάρος των σωματιδίων που βρίσκονται στο νερό (είτε αιωρούνται είτε έχουν διαλυθεί πλήρως). 

Οι ακριβείς οριακές τιμές και τα περιβαλλοντικά κριτήρια για τα ρέματα και τον Κηφισό διαμορφώνονται ως εξής: 

1.  TSS (Ολικά Αιωρούμενα Στερεά)

Το TSS μετρά τα ορατά σωματίδια (λάσπη, άμμος, οργανική ύλη) που δεν περνούν από φίλτρο. Συνδέεται άμεσα με τη θολερότητα, τη διάβρωση των εδαφών και τα βιομηχανικά απόβλητα. 

• Όριο Καλής Οικολογικής Κατάστασης (Στόχος ΣΔΛΑΠ): ≤ 25 mg/L (σε ορισμένες διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές ορίζεται και έως 30 mg/L). 
• Φυσικό Υπόβαθρο (Καθαρά νερά): Σε περιόδους κανονικής ροής μακριά από αστικές ζώνες, οι τιμές είναι εξαιρετικά χαμηλές, συνήθως < 5 mg/L. 
• Όριο «Συναγερμού» / Ρύπανσης: Τιμές άνω των 50 mg/L (που μετά από έντονες βροχοπτώσεις ή λόγω παράνομων εκβιομηχανικών απορρίψεων στον Κηφισό μπορεί να εκτιναχθούν στα 100 – 200 mg/L) προκαλούν σοβαρά προβλήματα. Φράζουν τα βράγχια των ψαριών, καλύπτουν την κοίτη καταστρέφοντας τα αυγά των οργανισμών και εμποδίζουν τη φωτοσύνθεση. 
• Ανώτατο Όριο Διάθεσης Αποβλήτων (Οδηγία 91/271/ΕΟΚ): Το ανώτατο όριο για επεξεργασμένα αστικά ή βιομηχανικά λύματα που πέφτουν στο ποτάμι είναι τα 35 mg/L. Αν οι μετρήσεις στην κοίτη ξεπερνούν αυτή την τιμή, υπάρχει άμεση, παράνομη διοχέτευση αποβλήτων. 
•  To TDS μετρά τα «αόρατα» διαλυμένα άλατα και μέταλλα (χλωριούχα, θειικά, ασβέστιο κ.λπ.) που περνούν από το φίλτρο. Συνδέεται άμεσα με την ηλεκτρική αγωγιμότητα ). 

• Θεσμοθετημένο Όριο Αναφοράς / Στόχος: 1000 mg/L έως 1500 mg/L . Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (ΚΥΑ Γ1δ/ΓΠοικ. 67322) και τα διεθνή πρότυπα, τιμές έως 1000 mg/L θεωρούνται αποδεκτές για επιφανειακά ύδατα γλυκού νερού.
• Φυσικό Υπόβαθρο (Καθαρά νερά): Στις πηγές των ρεμάτων της Αθήνας, το TDS κυμαίνεται, μεταξύ 290 και 500 mg/L.
• Κατάσταση «Συναγερμού» (Ακραία Ρύπανση): Τιμές άνω των 1500 mg/L υποδηλώνουν έντονη βιομηχανική επιβάρυνση ή εισροή αστικών λυμάτων.
• Εξαίρεση εκβολών: Κοντά στις εκβολές της Πικροδάφνης και του Κηφισού, το TDS εκτοξεύεται φυσιολογικά σε χιλιάδες mg/L λόγω της ανάμειξης με το θαλασσινό νερό (το οποίο έχει TDS περίπου 35.000 mg/L). 

 Το  COD (Chemical Oxygen Demand – το COD δεν αποτελεί μια συγκεκριμένη χημική ουσία, αλλά έναν δείκτη που μετρά το συνολικό φορτίο οργανικής (και μέρους ανόργανης) ρύπανσης στο νερό. Όσο υψηλότερο είναι το COD, τόσο περισσότερα απόβλητα (αστικά ή βιομηχανικά) υπάρχουν στο ποτάμι, τα οποία καταναλώνουν το διαλυμένο οξυγόνο και προκαλούν ασφυξία στο οικοσύστημα.

Για  τον Κηφισό σημαίνει: Τιμές σε αυτό το επίπεδο υποδηλώνουν έντονη ανθρωπογενή επίδραση. Στα μεσαία και κάτω τμήματα του Κηφισού και του Ποδονίφτη, το COD συχνά ξεπερνά κατά πολύ αυτό το όριο λόγω της συνεχούς εισροής αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων.

Το Ανώτατο Όριο Διάθεσης Αποβλήτων σε Αποδέκτες: 125 mg/L

Καταστροφικές για το υδάτινο περιβάλλον είναι και οι καταγραφές του Χημικά Απαιτούμενου Οξυγόνου (COD), ενός δείκτη που αποτυπώνει το συνολικό οργανικό και βιομηχανικό φορτίο των υδάτων. Στα  επιβαρυμένα τμήματα του Κηφισού, οι μετρήσεις εκτινάσσονται συστηματικά πάνω από το κρίσιμο όριο των 125 mg/L, προσεγγίζοντας οριακές τιμές που συναντώνται μόνο σε βιομηχανικά απόβλητα και στερώντας από το οικοσύστημα το απαραίτητο διαλυμένο οξυγόνο.

Νιτρικά.

Οι μετρήσεις στα επιφανειακά ύδατα του Κηφισού ρέμα Ποδονίφτης Χελιδονούς  έδειξαν ανησυχητικές συγκεντρώσεις νιτρικών αλάτων. Ενώ σε μη επιβαρυμένα φυσικά οικοσυστήματα οι τιμές των νιτρικών κινούνται κάτω από 1 mg/L, σε αρκετά αστικά τμήματα του ποταμού οι συγκεντρώσεις προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν το πλησιάζουν τα ανώτατα νομοθετημένα όρια ή τα ξεπερνούν. 

Το  υδάτινο περιβάλλον βρίσκεται σε καθεστώς έντονου ευτροφισμού, προκαλώντας δραματική πτώση του διαλυμένου οξυγόνου.

Στη συσσώρευση των νιτρικών και στην εισβολή τους στον υδροφόρο ορίζοντα οδηγεί, εκτός από την αλόγιστη χρήση των λιπασμάτων, και το νερό της βροχής, το οποίο καθώς πέφτει, τα διαλύει και τα παρασύρει μαζί του στο έδαφος. Επίσης, τα νιτρικά μπορεί να προέρχονται και από αστικά, βιομηχανικά ή κτηνοτροφικά απόβλητα. Υπάρχουν ακόμη και στον αέρα, λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με αποτέλεσμα να παρασύρονται από τη βροχή ή να αποτίθενται στο έδαφος.

Φωσφορικά

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για τα φωσφορικά άλατα (𝑷𝑶𝟑−𝟒), τα οποία αποτελούν τον κύριο υπαίτιο για το φαινόμενο του ευτροφισμού. Σύμφωνα με τα περιβαλλοντικά πρότυπα και το Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων Αττικής (ΣΔΛΑΠ EL06), για να διατηρήσει ένα ποτάμι την υγιή οικολογική του ισορροπία, οι συγκεντρώσεις των φωσφορικών ιόντων δεν πρέπει να ξεπερνούν το αυστηρό όριο των  𝟎,𝟑𝟏𝐦𝐠/𝐋 (ή 𝟎,𝟐𝟑𝐦𝐠/𝐋 αν εκφραστούν ως 𝑃2𝑂5). Στον Κηφισό και τον Ποδονίφτη, η ανεξέλεγκτη απορροή αστικών αποβλήτων και απορρυπαντικών εκτινάσσει τις τιμές αυτές πολύ πάνω από τα όρια ασφαλείας, στερώντας το πολύτιμο οξυγόνο από το υδάτινο οικοσύστημα.

Θειικά.

Παράλληλα με τα θρεπτικά συστατικά, οι μετρήσεις έδειξαν σημαντική επιβάρυνση και σε θειικά ιόντα (SO₄²⁻), έναν ρύπο που συνδέεται άμεσα με βιομηχανικές εκροές και παράνομες απορρίψεις. Ενώ σε μη μολυσμένα επιφανειακά νερά οι τιμές κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα, σε αρκετά σημεία του Κηφισού οι συγκεντρώσεις προσεγγίζουν ή ξεπερνούν το ανώτατο θεσμοθετημένο όριο των 250 mg/L που ορίζουν τα περιβαλλοντικά πρότυπα ποιότητας. Η υπέρβαση αυτή όχι μόνο καθιστά το νερό εξαιρετικά διαβρωτικό, αλλά σε συνθήκες έλλειψης οξυγόνου οδηγεί στον σχηματισμό τοξικού υδρόθειου, επιτείνοντας την οικολογική ασφυξία του ποταμού.

Χλωριούχα

Για τα χλωριούχα ιόντα (Cl⁻) στα επιφανειακά ύδατα της Αθήνας (Κηφισός, Πικροδάφνη κ.λπ.), τα θεσμοθετημένα όρια και οι τιμές αναφοράς που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της ρύπανσης ορίζονται ως εξής: Το Θεσμοθετημένο Όριο Αναφοράς: 250 mg/L

Ωστόσο, θεωρείται ότι τα νερά του Κηφισού και των ρεμάτων, αν δείχνουν τιμές 100 – 200 mg/L, παρόλο που τεχνικά βρίσκονται κάτω από το ανώτατο όριο των 250 mg/L, αποτελούν ξεκάθαρη και βίαιη ένδειξη ανθρωπογενούς ρύπανσης (εισροή ανεπεξέργαστων αστικών λυμάτων, βιομηχανικών αποβλήτων ή ρίψεων από βυτιοφόρα).3. Το Όριο Εκβολών / Θαλάσσιας Διείσδυσης

Εξαίρεση αποτελούν τα 3 δείγματα τα οποία έχουν συλλεχθεί  στα σημεία εκβολής του στη θάλασσα, όπως η Πικροδάφνη (στο Φάληρο/Άλιμο) και ο Κηφισός (στον Φαληρικό Όρμο).  Οι  τιμές των χλωριούχων κοντά στις εκβολές ενδέχεται να εκτοξεύονται φυσιολογικά λόγω του φαινομένου της υφαλμύρωσης (ανάμειξη με θαλασσινό νερό). Εκεί οι τιμές μπορεί να ξεπεράσουν κατά πολύ τα 250 mg/L, χωρίς αυτό να οφείλεται αποκλειστικά σε ρύπανση, αλλά στην παλίρροια.

Νιτρώδη

Για τα νιτρώδη άλατα (NO₂⁻) στα επιφανειακά ύδατα, τα πράγματα είναι πολύ πιο αυστηρά σε σχέση με τα νιτρικά, καθώς τα νιτρώδη είναι εξαιρετικά τοξικά για τους υδρόβιους οργανισμούς (ειδικά για τα ψάρια) και αποτελούν δείκτη πρόσφατης, «φρέσκιας» οργανικής ρύπανσης (π.χ. ανεπεξέργαστα αστικά λύματα).

Οι ακριβείς οριακές τιμές και τα περιβαλλοντικά πρότυπα ποιότητας διαμορφώνονται ως εξής:

1. Το Αυστηρό Όριο Προστασίας της Υδρόβιας Ζωής: 0,01 έως 0,03 mg/L

• Πού βασίζεται: Σύμφωνα με τα διεθνή περιβαλλοντικά πρότυπα και τις κατευθυντήριες γραμμές που ενσωματώνονται στα Σχέδια Διαχείρισης (ΣΔΛΑΠ) Αττικής, για να θεωρείται ένα ποτάμι ασφαλές για την πανίδα του (ψάρια, αμφίβια, μακροασπόνδυλα), τα νιτρώδη πρέπει να είναι σχεδόν μηδενικά.
• Τι σημαίνει: Τιμές άνω των 0,03 mg/L θεωρούνται ήδη ένδειξη οικολογικής υποβάθμισης.

2. Το Όριο «Κρίσιμης» Τοξικότητας: 0,10 έως 0,50 mg/L

• Οξεία Τοξικότητα: Συγκεντρώσεις νιτρωδών που αγγίζουν ή ξεπερνούν τα 0,10 – 0,20 mg/L προκαλούν στα ψάρια μια θανατηφόρα πάθηση που ονομάζεται «νόσος του καφέ αίματος» (μεθαιμοσφαιριναιμία), η οποία τους στερεί το οξυγόνο.
• Ένδειξη Ρύπανσης: Αν οι μετρήσεις σας στον Κηφισό, τον Ποδονίφτη ή την Πικροδάφνη δείχνουν τιμές κοντά στο 0,50 mg/L, αυτό σημαίνει ότι στο σημείο πέφτουν ανεπεξέργαστα αστικά λύματα (κόπρανα) ή βιομηχανικά απόβλητα σε πολύ κοντινή απόσταση, καθώς τα νιτρώδη δεν έχουν προλάβει ακόμα να οξειδωθούν σε νιτρικά.

Σύμφωνα με τα συμφραζόμενα, τα ευρήματα για τα νιτρώδη άλατα (NO₂⁻) προκαλούν ιδιαίτερο προβληματισμό, καθώς πρόκειται για έναν ρύπο που αποτελεί “αδιάψευστο μάρτυρα” πρόσφατης και άμεσης διοχέτευσης ανεπεξέργαστων αστικών λυμάτων.

Ενώ στα φυσικά και υγιή οικοσυστήματα τα νιτρώδη είναι σχεδόν ανύπαρκτα (κάτω από το αυστηρό οικολογικό όριο των 0,03 mg/L), σε αρκετά αστικά τμήματα των ρεμάτων οι τιμές καταγράφονται πολλαπλάσιες. Οι συγκεντρώσεις αυτές όχι μόνο υποδηλώνουν σοβαρή υγειονομική επιβάρυνση, αλλά ξεπερνούν τα όρια οξείας τοξικότητας για την υδρόβια ζωή, προκαλώντας ασφυξία στους εναπομείναντες οργανισμούς των ποταμών της Αθήνας

Η σωτηρία των ρεμάτων της Αθήνας δεν είναι ζήτημα αισθητικής, αλλά άμεσης υγειονομικής ασφάλειας. Οι υγειονομικοί φορείς τονίζουν ότι η λύση απαιτεί πολιτική βούληση και άμεσα “χειρουργικά” μέτρα.

Η καθολική σφράγιση των παράνομων αγωγών αποχέτευσης, η εγκατάσταση online τηλεμετρικών αισθητήρων για τον εντοπισμό των βιομηχανικών εγκλημάτων σε πραγματικό χρόνο και η επιβολή εξοντωτικών προστίμων αποτελούν τα πρώτα αναγκαία βήματα.

 Αν δεν σταματήσει άμεσα η τροφοδοσία των ρεμάτων με αστικά και βιομηχανικά απόβλητα, ο Κηφισός και οι παραπόταμοί του θα παραμείνουν ανοιχτοί υπόνομοι, απειλώντας διαρκώς τη δημόσια υγεία και νεκρώνοντας τον Σαρωνικό.

ΤΟ ΠΑΚΟΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ, ΖΗΤΑΕΙ ΑΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΜΑ ΣΦΡΑΓΙΣΕΙ ΤΟΥΣ ΑΓΩΓΟΥΣ ΤΩΝ ΔΗΘΕΝ ΟΜΒΡΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΟΥΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΆΝΟΜΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΚΑΙ ΤΟΞΙΚΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Κηφισός: Η μαύρη κορυφή ενός βρώμικου παγόβουνου first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δ.Τ. 1164                                      –                                          Αθήνα, 28/09/2026

Το ΠΑΚΟΕ, εδώ και 48 χρόνια, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανεξάρτητης επιστημονικής έρευνας και του αγώνα για την προστασία της υγείας των πολιτών και του περιβάλλοντος.

Με συστηματικές επιτόπιες μετρήσεις και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, αποκαλύπτει την πραγματική εικόνα της ποιότητας του αέρα που αναπνέουν οι κάτοικοι των πόλεων.

Την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026, επιστημονική ομάδα του ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε επιτόπιες μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων (PM1, PM2,5 και PM10), φορμαλδεΰδης (HCHO), πτητικών οργανικών ενώσεων (TVOC) και διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στην ατμόσφαιρα σε πλατείες της Αθήνας και του Πειραιά.

Σε κάθε σημείο πραγματοποιήθηκαν συνολικά 15 διαδοχικές μετρήσεις, ώστε να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η διακύμανση των ρύπων στο χρονικό διάστημα των επιτόπιων ελέγχων.

Το ΠΑΚΟΕ επισημαίνει ότι οι αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (PM2,5 και PM10) και φορμαλδεΰδης (HCHO) που καταγράφηκαν σε κεντρικά σημεία της Αθήνας και του Πειραιά θεωρούνται ιδιαίτερα ανησυχητικές για τη δημόσια υγεία, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρούνται υπερβάσεις των ενδεικτικών ορίων ασφαλείας, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού.

Παρακάτω στον πίνακα παρουσιάζονται τα στοιχεία των σημείων μέτρησης των ατμοσφαιρικών ρύπων. Το  ΠΑΚΟΕ επισκέφτηκε 5 πλατείες σε διάφορα μέρη της Αθήνας: 

Εκτίμηση Αποτελεσμάτων

Οι επιτόπιες μετρήσεις που πραγματοποίησε το ΠΑΚΟΕ σε κεντρικά σημεία της Αθήνας και του Πειραιά δείχνουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων. Ιδιαίτερα αυξημένες τιμές καταγράφηκαν στην Πλατεία Κοραή και στο Λιμάνι του Πειραιά, όπου οι μέσες συγκεντρώσεις PM2,5 έφτασαν τα 29 μg/m³, ενώ οι μέγιστες τιμές PM10 ανήλθαν σε 141 και 121 μg/m³ αντίστοιχα, υπερβαίνοντας σημαντικά τα αναγραφόμενα όρια. Στα σημεία της Αθήνας οι συγκεντρώσεις ήταν γενικά χαμηλότερες, με το Θησείο να παρουσιάζει τις χαμηλότερες μέσες τιμές.

Ιδιαίτερη προσοχή παρουσιάζουν οι μετρήσεις φορμαλδεΰδης (HCHO), καθώς οι μέσες τιμές υπερβαίνουν το αναγραφόμενο όριο των 0,02 mg/m³ στις περισσότερες περιοχές, με υψηλότερη μέση τιμή στην Πλατεία Βικτωρίας (0,08 mg/m³). Αντίθετα, οι συγκεντρώσεις TVOC παρέμειναν κάτω από το αναγραφόμενο όριο των 0,31 mg/m³. Οι μέσες συγκεντρώσεις CO₂ κυμάνθηκαν από 707 έως 759 ppm, ενώ οι υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν στην Πλατεία Βικτωρίας.

Συνολικά, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν μεγαλύτερη επιβάρυνση από αιωρούμενα σωματίδια στα σημεία του Πειραιά, ενώ αυξημένες τιμές φορμαλδεΰδης καταγράφηκαν σε αρκετές από τις εξεταζόμενες περιοχές. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για συστηματικές και επαναλαμβανόμενες μετρήσεις σε διαφορετικές ώρες και ημέρες, ώστε να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η διακύμανση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις συγκεκριμένες αστικές περιοχές.

Σύγκριση Μετρήσεων του ΠΑΚΟΕ με τους Σταθμούς του ΥΠΕΝ

Αξιολόγηση και Βαθμονόμηση του Φορητού Οργάνου PCE–RCM 12 (ΠΑΚΟΕ) σε Σχέση με τους Σταθμούς του ΥΠΕΝ.

Στα πλαίσια ελέγχου πραγματοποιείται επαλήθευση της αξιοπιστίας των μετρήσεων του φορητού μετρητή αιωρούμενων σωματιδίων PCE-RCM 12 του ΠΑΚΟΕ μέσω σύγκρισης των μέσων όρων των μετρήσεών του με τα αντίστοιχα δεδομένα των σωματιδίων ΑΣ2,5 και ΑΣ10 από τους σταθμούς του ΥΠΕΝ, με απώτερο σκοπό τον προσδιορισμό συντελεστή διόρθωσης.

Το Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΔΠΑΡ), το οποίο τελεί υπό τη λειτουργία και εποπτεία της Διεύθυνσης Κλιματικής Αλλαγής και Ποιότητας της Ατμόσφαιρας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), διαθέτει ένα σταθερό δίκτυο 14-15 σταθμών στην περιοχή της Αττικής. Οι σταθμοί αυτοί μετρούν σε συνεχή βάση διάφορους ρύπους, συμπεριλαμβανομένων των αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10 και ΑΣ2,5).

Οι κυριότεροι σταθμοί παρακολούθησης στην Αθήνα και την ευρύτερη Αττική περιλαμβάνουν τις εξής περιοχές:

• Κεντρικοί / Αστικοί σταθμοί: Αθήνα (Πατησίων, Αριστοτέλους), Γκράβα, Θησείο (Υπερσταθμός σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο).
• Βόρεια & Ανατολικά Προάστια: Μαρούσι, Αγία Παρασκευή, Θρακομακεδόνες.
• Νότια Προάστια & Πειραιάς: Νέα Σμύρνη, Πειραιάς.
• Δυτική Αττική & Προάστια: Περιστέρι, Λιόσια, Ελευσίνα.

Τα επίσημα στοιχεία και οι ημερήσιες διακυμάνσεις των μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο (μ g/m³) δημοσιεύονται καθημερινά γύρω στις 14:00 στο Ημερήσιο Δελτίο Τιμών Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης του ΥΠΕΝ (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας). Η επίσημη πύλη του κράτους παρέχει πρόσβαση σε γεωχωρικούς χάρτες για το φυσικό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου του επίσημου δικτύου σταθμών μέτρησης της ποιότητας της ατμόσφαιρας.

Μετρήσεις στο Πειραιά

Ο επίσημος κρατικός σταθμός παρακολούθησης βρίσκεται σε κομβικό σημείο κοντά στο λιμάνι για να καταγράφει άμεσα την επιβάρυνση από το οδικό δίκτυο και το ναυτιλιακό έργο (frequent ferry & cruise emissions).

Μετρήσεις στην Αθήνα

Οι καταγραφές αυτές προέρχονται από τα όργανα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), το οποίο βρίσκεται εγκατεστημένο στον Λόφο των Νυμφών στο Θησείο.

Στην Πλατεία Αμερικής λειτουργεί έξυπνος σταθμός μέτρησης ποιότητας αέρα (Smart Sense, ID: 107), ο οποίος έχει εγκατασταθεί από τον Δήμο Αθηναίων στο πλαίσιο του προγράμματος Ψηφιακών Υπηρεσιών Έξυπνης Γειτονιάς.

Αυτός ο συγκεκριμένος σταθμός καταγράφει κανονικά τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 και PM10, καθώς και άλλες παραμέτρους όπως PM1, CO, NO₂, O₃, SO₂, θερμοκρασία και υγρασία.

Τρόπος μέτρησης

Φτάνοντας  στο σημείο, ανοίγετε το PCE-RCM 12 και το αφήνετε να «συνέλθει» και να εγκλιματιστεί στις συνθήκες του δρόμου για 15 λεπτά και έπειτα πραγματοποιούνται οι μετρήσεις 1 ώρα.

 Ο πίνακας είναι σχεδιασμένος για να καταγράφετε τις μετρήσεις ανά 5 λεπτά, να υπολογίζει αυτόματα τον Ωριαίο Μέσο Όρο και να εφαρμόζει τον Συντελεστή Διόρθωσης Υγρασίας για τα PM2.5 στο Εxcel

 Πίνακας Τελικής Σύγκρισης ΥΠΕΝ

Αφού βγάλαμε τους μέσους όρους,  δημιουργήσαμε  έναν δεύτερο μικρό πίνακα για τη σύγκριση με το PDF του Υπουργείου:

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα Σύγκρισης των τιμών μέτρησης από το μετρητή  με τις τιμές του ΥΠΕΝ

Πίνακας 1. Καταγραφής & Βαθμονόμησης Φορητού Οργάνου (PCE-RCM 12) ΠΑΚΟΕ

***ΕΑΑ – Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών

Συμπέρασμα

  Η συγκριτική αξιολόγηση των μετρήσεων του ΠΑΚΟΕ με τις αντίστοιχες μετρήσεις των σταθμών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) σε τρία σημεία αναφοράς, στον Πειραιά, στο Θησείο και στην Πλατεία Αμερικής, παρουσιάζει μικρές αποκλίσεις στις καταγεγραμμένες τιμές PM2,5 και PM10.

  Ειδικότερα, για τα PM2,5, οι τιμές του ΥΠΕΝ ήταν υψηλότερες από αυτές του ΠΑΚΟΕ στο Λιμάνι Πειραιά (38 έναντι 27,5 μg/m³) και στο Θησείο (12 έναντι 10,1 μg/m³), ενώ στην Πλατεία Αμερικής υψηλότερη ήταν η τιμή του ΠΑΚΟΕ (14,2 έναντι 13 μg/m³). Για τα PM10, υψηλότερη τιμή ΥΠΕΝ καταγράφηκε στο Θησείο (28 έναντι 23,7 μg/m³), ενώ στο Λιμάνι Πειραιά και στην Πλατεία Αμερικής υψηλότερες ήταν οι τιμές του ΠΑΚΟΕ.

  Συνολικά, τα αποτελέσματα της σύγκρισης δείχνουν ότι οι μετρήσεις του οργάνου του ΠΑΚΟΕ βρίσκονται σε ικανοποιητική συμφωνία με τις αντίστοιχες καταγραφές του ΥΠΕΝ, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία και τη δυνατότητα ασφαλούς χρήσης του οργάνου για επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

  Η συμφωνία των αποτελεσμάτων στα τρία σημεία ενισχύει την αξιοπιστία των μετρήσεων πεδίου που πραγματοποιεί το ΠΑΚΟΕ και παρέχει μια χρήσιμη βάση για τη συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας της ατμόσφαιρας σε περιοχές όπου δεν υπάρχει μόνιμος σταθμός μέτρησης.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Υψηλές τιμές αερίων ρύπων σε πλατείες της Αθήνας (22/09/2026) first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1157                             –                                 Αθήνα, 03/09/2026

Σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση λυμάτων, με αποτέλεσμα την μόλυνση σε νερά κολύμβησης και στα νερά ανθρώπινης κατανάλωσης

Σημαντικές επιβαρύνσεις κοντά στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων Ευδήλου και Αρμενιστή

Μικροβιολογική επιβάρυνση και σε σημεία του δικτύου ύδρευσης

Με αφορμή καταγγελίες πολιτών που δέχθηκε το ΠΑΚΟΕ σχετικά με τη λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων στην Ικαρία και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ποιότητα των θαλάσσιων υδάτων, με την ενεργό συμμετοχή και συνεργασία της Κίνησης Πολιτών για την Προστασία των Ακτών της Ικαρίας (ΚιΠοΠΑΙ) και του Συλλόγου Φυτέματος Ικαρίας, το ΠΑΚΟΕ προχώρησε σε επιτόπιες δειγματοληψίες και εργαστηριακές αναλύσεις στην Ικαρία.

«ΙΚΑΡΙΑ 2026. ΜΕΛΈΤΗ ΠΟΙΌΤΗΤΑΣ ΥΔΆΤΩΝ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ»

Η Ικαρία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου με έκταση 254 τ.χλμ.. Το σχήμα της είναι επίμηκες με άξονα την οροσειρά του Αθέρα, όπου εντοπίζεται και το μεγαλύτερο υψόμετρο (1037μ.), η οποία αναπτύσσεται κατά τον άξονα ΝΔ-ΒΑ χωρίζοντας το νησί σε δύο τμήματα – το νότιο τμήμα με μικρό εύρος και εξαιρετικά έντονο ανάγλυφο και το βόρειο τμήμα με ηπιότερο ανάγλυφο.

 Γεωγραφικά ανήκει στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και διοικητικά υπάγεται στην Περιφερειακή Ενότητα Ικαρίας, της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Μέχρι το 2010 το νησί χωριζόταν σε τρεις δήμους, το Δήμο Αγίου Κυρήκου, το Δήμο Ευδήλου και το Δήμο Ραχών. Με το σχέδιο Καλλικράτης το νησί αποτελεί ενιαίο Δήμο με πρωτεύουσα και έδρα του Δήμου τον Άγιο Κήρυκο. Ο Καλλικρατικός Δήμος Ικαρίας περιλαμβάνει τις Δ.Ε. Αγίου Κηρύκου, Ευδήλου και Ραχών.

Ι. (Πιλοτική) Μελέτη της ποιότητας του νερού ακτών κολύμβησης της βόρειας πλευράς της Ικαρίας σε σχέση με τη λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων.

Αναμφισβήτητα, η διατήρηση της καθαρότητας των υδάτων κολύμβησης είναι τεράστιας σημασίας για την προστασία της δημόσιας υγείας και συνιστά κεντρικό μοχλό της τουριστικής ανάπτυξης, ειδικότερα των νησιών μας.

Η ποιότητα των νερών κολύμβησης, που παρακολουθείται βάσει της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2006/7/ΕΚ, επηρεάζει άμεσα και τους δύο αυτούς τομείς με συγκεκριμένους τρόπους:

1. Δημόσια Υγεία.

• Πρόληψη λοιμώξεων: Τα καθαρά νερά, απαλλαγμένα από παθογόνους μικροοργανισμούς όπως το E. coli και οι εντερόκοκκοι, αποτρέπουν δερματικές, οφθαλμικές και γαστρεντερολογικές παθήσεις.
• Προστασία ευπαθών ομάδων: Διασφαλίζεται η ασφαλής κολύμβηση για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με επιβαρυμένο ανοσοποιητικό σύστημα.
• Σωματική & ψυχική ευεξία: Η κολύμβηση σε καθαρό περιβάλλον ενισχύει τη φυσική κατάσταση και μειώνει το στρες, υποστηρίζοντας το μοναδικό “ικαριώτικο μοντέλο” υγείας.
• Θερμαλισμός: Η καθαρότητα των υδάτων γύρω από τις ιαματικές πηγές στα Θέρμα είναι κρίσιμη για τους επισκέπτες που αναζητούν θεραπευτικό τουρισμό.

• Τουριστική Ανάπτυξη & Οικονομία.

• Διατήρηση της φήμης: Η Ικαρία προβάλλεται παγκοσμίως για το παρθένο φυσικό της περιβάλλον και τις εμβληματικές παραλίες της, όπως οι Σεϋχέλλες, η Μεσακτή και ο Νας.
• Προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού: Τα κρυστάλλινα νερά προσελκύουν ξένους και Έλληνες τουρίστες που αναζητούν εναλλακτικές διακοπές και δραστηριότητες.
• Στήριξη της τοπικής αγοράς: Οι καθαρές ακτές κρατούν τους επισκέπτες στο νησί, τονώνοντας άμεσα τα καταλύματα, την εστίαση και τα παραδοσιακά ικαριώτικα πανηγύρια.
• Αποφυγή οικονομικών πληγμάτων: Τυχόν υποβάθμιση των υδάτων θα οδηγούσε σε απαγορεύσεις κολύμβησης, δυσφήμηση και άμεση κατάρρευση των τουριστικών εσόδων.

Τα νερά της Ικαρίας μπορούν να διατηρούνται καθαρά λόγω των ισχυρών θαλάσσιων ρευμάτων. Το Ικάριο Πέλαγος είναι γνωστό για τα ανοιχτά νερά και τα έντονα ρεύματά του, τα οποία εξασφαλίζουν συνεχή ανανέωση και φυσικό αυτοκαθαρισμό της θάλασσας. Επιπλέον, η απουσία βαριάς βιομηχανίας ή μεγάλων εργοστασίων προστατεύει το νησί από τη χημική ρύπανση.

Ωστόσο, οι ανησυχίες και οι καταγγελίες των κατοίκων για την ποιότητα των ακτών κολύμβησης σχετίζονται με την υποβάθμιση υποδομών, όπως οι βιολογικοί καθαρισμοί του νησιού. Παράλληλα, η καθυστέρηση στη βελτίωση των υποθαλάσσιων αγωγών διάθεσης λυμάτων (π.χ. στον Αρμενιστή) αφήνει τις ακτές απροστάτευτες από τα αστικά απόβλητα.

• Μια ανασκόπηση της κατάστασης των σταθμών βιολογικού καθαρισμού στην Ικαρία. 

Αναφέρετε ότι η κατάσταση των σταθμών βιολογικού καθαρισμού στην Ικαρία χαρακτηρίζεται από χρόνιες καθυστερήσεις, υπολειτουργία των υφιστάμενων υποδομών και έντονη περιβαλλοντική επιβάρυνση, ειδικά κατά τους θερινούς μήνες λόγω της τουριστικής αιχμής. Παρά τις χρηματοδοτήσεις και τις κατά καιρούς εξαγγελίες νέων έργων, το νησί αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση των υγρών αποβλήτων.

Η  περιοχή της Βόρειας Ικαρίας (που περιλαμβάνει τις δημοτικές ενότητες Ευδήλου και Ραχών) σηκώνει διαχρονικά το μεγαλύτερο τουριστικό βάρος του νησιού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι υποδομές διαχείρισης λυμάτων να βρίσκονται σε κατάσταση μόνιμης οριακής λειτουργίας ή πλήρους κατάρρευσης.

Ένα  από τα πιο προβληματικά σημεία αποτελεί η Εύδηλος. Ο βιολογικός καθαρισμός του Ευδήλου στην Ικαρία βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή και περιφέρεια του οικισμού και λιμανιού του Ευδήλου στη βόρεια ακτή του νησιού, ωστόσο το έργο έχει απασχολήσει κατά καιρούς την τοπική κοινωνία λόγω ζητημάτων με τη λειτουργία και τις υποδομές του.

Δέχεται πολλαπλάσια ποσότητα λυμάτων σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό του με αποτέλεσμα να μην τα επεξεργάζεται κα να βγαίνουν κατευθείαν στη θάλασσα ακριβώς στην έξοδο του βιολογικού για διάστημα μεγαλύτερο των 5 ετών. Το υφιστάμενο σύστημα επεξεργασίας λυμάτων θεωρείται απαρχαιωμένο με σοβαρές διαβρώσεις στις τσιμεντένιες υποδομές του.

 Το σύστημα της περιοχής Αρμενιστής αντιμετωπίζει διαχρονικά προβλήματα δυσλειτουργίας και ελλιπούς συντήρησης. Το καλοκαίρι η κατάσταση επιβαρύνεται σημαντικά, με τη δημοτική αρχή και τους τοπικούς επαγγελματίες (ξενοδόχους/εστιατόρες) να διαφωνούν συχνά για την ορθή απόρριψη και διαχείριση των λιπών και των λυμάτων.

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει προσπάθειες ένταξης νέων υποδομών σε χρηματοδοτικά προγράμματα (όπως το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και το ΕΣΠΑ), με σκοπό την αναβάθμιση του δικτύου.

Ωστόσο, η κατάσταση αυτή και τα προβλήματα ανεπαρκούς λειτουργίας των εγκαταστάσεων κατά περιόδους, με συνέπεια τη διοχέτευση ακατέργαστων ή πλημμελώς επεξεργασμένων λυμάτων στη θάλασσα, αναγκάζουν τους κατοίκους της περιοχής να προχωρήσουν σε διαμαρτυρίες και ανοιχτές συνελεύσεις, απαιτώντας την άμεση λήψη μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος.

Έτσι, μετά την καταγγελία των κατοίκων της περιοχής για τη ρίψη ανεπεξέργαστων λυμάτων στη θάλασσα, το ΠΑΚΟΕ αποφάσισε να διενεργήσει μελέτη της υφιστάμενης κατάστασης —με αυτοψία, καθώς και δειγματοληψίες και αναλύσεις νερού— στην εν λόγω θαλάσσια περιοχή.

Συνημμένα παραθέτουμε τα έγγραφα που έχουν εκδοθεί από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου – Δ/νση Περιβάλλοντος & Χωρικού Σχεδιασμού – Τμήμα Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Π.Ε. Σάμου / Κ.Ε.Π.ΠΕ. καθώς και από την ΕΝΒΙΟ Ε.Π.Ε..

• Προβλεπόμενα  όρια για την απόρριψη λυμάτων από  βιολογικούς καθαρισμούς και  αποτελέσματα αναλύσεων δειγμάτων από Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυμάτων Ικαρίας.

Για τους βιολογικούς καθαρισμούς στην Ελλάδα ισχύει ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο καθορίζει τις προδιαγραφές λειτουργίας και τα όρια των ρύπων ανάλογα με το πού καταλήγει το επεξεργασμένο νερό (τελικός αποδέκτης).

Η βασική διάκριση αφορά το αν το νερό θα διατεθεί στο περιβάλλον (θάλασσα, ποτάμια, υπέδαφος) ή αν θα επαναχρησιμοποιηθεί (π.χ. για πότισμα, αστική χρήση).

 Τι ισχύει γενικά (Νομοθετικό Πλαίσιο)

• Υποχρεωτικότητα: Όλοι οι οικισμοί με πληθυσμό άνω των 2.000 κατοίκων, καθώς και οι επιχειρήσεις που παράγουν υγρά απόβλητα (π.χ. ξενοδοχεία, βιομηχανίες), υποχρεούνται να διαθέτουν σύστημα βιολογικού καθαρισμού.
• Βασικές παράμετροι ελέγχου: Εκτός από τα μικρόβια, ελέγχονται αυστηρά το βιοχημικά απαιτούμενο οξυγόνο (BOD₅), το χημικά απαιτούμενο οξυγόνο (COD) και τα αιωρούμενα στερεά (SS).
• Μικροβιολογικά Όρια (Εκροής). Ο κύριος μικροβιολογικός δείκτης που εξετάζεται είναι το βακτήριο Escherichia coli (E. coli), καθώς και τα ολικά/κολοβακτηρίδια κοπράνων. Τα όρια καθορίζονται κυρίως από την ΚΥΑ 145116/2011 (για την επαναχρησιμοποίηση) και τις κατά τόπους Υγειονομικές Διατάξεις (για διάθεση σε φυσικούς αποδέκτες).

Σε θάλασσα (κοντά σε ακτές κολύμβησης): Τα κολοβακτηρίδια κοπράνων πρέπει να είναι συνήθως < 100 ανά 100 mL, ώστε να μην επηρεάζεται η ποιότητα των υδάτων κολύμβησης.

• Στα δείγματα από βιολογικούς καθαρισμούς αναλύθηκαν για το pH, COD, αγωγιμότητα και TDS.
  • Βιολογικός καθαρισμός του Ευδήλου στην Ικαρία.  Το δείγμα θαλασσινού νερού από το σημείο εκροής του είχε  pH 7,5, Αγωγιμότητα 47,3 mS/cm και TDS – 28,5 g/L,  αντί του κανονικού θαλασσινού νερού  με αγωγιμότητα 60 – 63 mS/cm. Το COD είναι 550 mg/L με το όριο 125 mg/L, θολότητα – 18NTU .

Ο αριθμός αποικιών cfu/ 100της E. coli έχει φθάσει 597 και εντερόκοκκων – 392 cfu/ 100 νερού

•  Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυμάτων Αρμενιστή.  Το δείγμα από το σημείο εκροής του είχε  pH 7,9, Αγωγιμότητα 1340 μS/cm και TDS – 631 mg/L ενώ το  COD είναι 138mg/L με το όριο 125 mg/L, θολότητα – 68NTU .

Ο αριθμός αποικιών cfu/ 100 της E. coli έχει φθάσει 498 και εντερόκοκκων – 187 cfu/ 100 νερού .

• Αποτελέσματα αξιολόγησης των δειγμάτων από παραλίες της βόρειας Ικαρίας.

Η δειγματοληψία στις 21/8/2026 πραγματοποιήθηκε από το επιστημονικό συνεργείο του ΠΑΚΟΕ, σε παραλίες της βόρειας πλευράς του νησιού της Ικαρίας, οι οποίες βρίσκονται κοντά στους βιολογικούς σταθμούς. (βλέπε το χάρτη).  

Οι περιοχές και τα σημεία δειγματοληψίας επιλέχθηκαν με σκοπό να αξιολογηθεί η επίδραση των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων στην ποιότητα των υδάτων κολύμβησης. Συγκεκριμένα τα σημεία δειγματοληψίας παρουσιάζονται μοιρασμένα σε δυο χάρτες (χάρτης 1 και 2).

Η ποιότητα των νερών κολύμβησης στις ακτές της Ελλάδας παρακολουθείται σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Οδηγίας 2006/7/ΕΚ “σχετικά με τη διαχείριση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης”, η οποία υιοθέτησε νέους μικροβιολογικούς δείκτες και με την οποία εναρμονίστηκε η Ελληνική νομοθεσία με την ΚΥΑ 8600/416/Ε103/2009 (ΦΕΚ 356/Β/26-2-2009).

Ο εργαστηριακός έλεγχος γίνεται στα πιστοποιημένα εργαστήρια του ΠΑΚΟΕ και επικεντρώνονται σε δύο βασικούς μικροβιολογικούς δείκτες:

1. Enterococci (Εντερόκοκκοι): Όριο ασφαλείας τα 100 cfu/100ml για «εξαιρετική ποιότητα».
2. Escherichia coli (E. coli): Όριο ασφαλείας τα 250 cfu/100ml. για «εξαιρετική ποιότητα».

Τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών προσδιορισμών συγκεντρώνονται  στο πίνακα 1.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το εθνικό δίκτυο παρακολούθησης, όλα τα δείγματα από τις ελεγχόμενες παραλίες της Ικαρίας κρίνονται σταθερά ως «εξαιρετικής ποιότητας». Οι μικροβιολογικοί δείκτες βρίσκονται πολύ χαμηλότερα από τα θεσμοθετημένα ευρωπαϊκά όρια ασφαλείας, επιβεβαιώνοντας ότι τα νερά του νησιού είναι απολύτως ασφαλή για κολύμβηση.

Ωστόσο, τοπικές αναφορές από την έρευνά μας κοντά σε υποδομές βιολογικού καθαρισμού επισημαίνουν σημεία που εξαιρούνται από αυτή την εικόνα λόγω περιστασιακών επιβαρύνσεων, με αποτέλεσμα, σε μερικές περιπτώσεις, το νερό κολύμβησης να ταξινομείται στην κατηγορία “Ανεπαρκούς Ποιότητας. »

Αξιοσημείωτη είναι η ξαφνική αύξηση των δεικτών E. coli  – 257cfu/ 100 και εντερόκοκκων 342cfu/ 100, στην παραλία Γιαλισκάρι (σημείο 15). Πρόκειται για ένα τρανταχτό παράδειγμα για το πόσο ραγδαία και δραματική μπορεί να είναι η αύξηση των μικροοργανισμών στο θαλάσσιο περιβάλλον, εξαιτίας της απευθείας απόρριψης λυμάτων στη θάλασσα (φωτο 1).

ΙΙ. Μελέτη της υφιστάμενης κατάστασης ποιότητας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης και νερού κολύμβησης της βόρειας Ικαρίας 2026. 

Η  Ικαρία δεν υδροδοτείται μέσω ενός κεντρικού δικτύου,  αλλά μέσω δεκάδων μη συνδεδεμένων δεξαμενών κι εκατοντάδων χιλιομέτρων σωληνώσεων, τα οποία σε συνδυασμό με την αλόγιστη χρήση συντηρούν στρεβλώσεις ετών και οδηγούν σε αλλεπάλληλες διακοπές υδροδότησης. Επιμέρους πηγές, γεωτρήσεις και δεξαμενές τροφοδοτούν ξεχωριστά τους οικισμούς. 

Στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού δεν υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στο πόσιμο νερό και το νερό άρδευσης, με αποτέλεσμα την ταχύτατη εξάντληση των αποθεμάτων κατά την καλλιεργητική και τουριστική περίοδο. Κατά τους θερινούς μήνες, η αυξημένη ζήτηση από τους επισκέπτες προκαλεί τοπικές μειώσεις πίεσης ή περιορισμούς στην υδροδότηση, επιβαρύνοντας ένα ήδη πεπαλαιωμένο δίκτυο.

Διαφοροποίηση πηγών ανά περιοχή:

• Άγιος Κήρυκος & Εύδηλος: Υδροδοτούνται κυρίως από πηγές και βαθιές γεωτρήσεις.
  • Ράχες: Υπάρχει μεγαλύτερη εξάρτηση από επιφανειακά ύδατα, με βασικό άξονα τον.
• Η Ικαρία διαθέτει δυο φράγματα

Ο Υδροταμιευτήρας  ( Μεγάλο Φράγμα του Πεζιού)  βρίσκεται στη δυτική / βορειοδυτική Ικαρία, στην ευρύτερη ορεινή περιοχή των Ραχών. Συγκεκριμένα, η Φραγμολίμνη Πέζι εντοπίζεται περίπου 3,7 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από τον παραδοσιακό οικισμό Χριστός Ραχών. Το φράγμα είναι κατασκευασμένο σε υψόμετρο περίπου 700 μέτρων πάνω στον ποταμό / χείμαρρο Χάλαρη (ή χείμαρρο Πέζι), μέσα σε ένα καταπράσινο οροπέδιο που περιβάλλεται από πυκνά δάση. Δημιουργήθηκε από την κατασκευή Φράγματος στον ποταμό Χάλαρη επηρεάζοντας έτσι την παροχή γλυκού νερού στην εκβολή του. Αποτελεί έναν τεχνητό εσωτερικό υγρότοπο, έκτασης 110,1 στρεμμάτων, με σταθερή στάθμη γλυκού νερού και μεσαίας βιολογικής αξίας.

Στην ίδια ευρύτερη περιοχή υπάρχει και ένα δεύτερο, μικρότερο φράγμα κοντά στο χωριό Λαγκάδα, αλλά ο μεγάλος υδροταμιευτήρας (χωρητικότητας 1.000.000 m³) είναι αυτός που τροφοδοτεί και το πρωτοποριακό υβριδικό ενεργειακό έργο του νησιού («Ναέρας»).

Η  δεύτερη Φραγμολίμνη Βαθές, γνωστή και ως φράγμα ή ταμιευτήρας στη θέση Μουντέ, βρίσκεται περίπου 1 χιλιόμετρο ανατολικά-βορειοανατολικά του χωριού Καστανιές στις Ράχες της Ικαρίας.

• Κύριες Φυσικές Πηγές Ύδρευσης & Δικτύου

Η Ικαρία, σε αντίθεση με τα περισσότερα νησιά του Αιγαίου, διαθέτει άφθονα αποθέματα γλυκού και πόσιμου νερού λόγω της ιδιαίτερης γεωμορφολογίας της και των πλούσιων βροχοπτώσεων στο ορεινό της σύμπλεγμα.

Οι πηγές που χρησιμεύουν για πόση στο νησί χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες: στις παραδοσιακές πηγές υδροδότησης (που τροφοδοτούν τα χωριά) και στην περίφημη ιαματική πηγή πόσιμου νερού «Αθάνατο Νερό».

Σημαντική Διευκρίνιση: Οι παγκοσμίως γνωστές θερμές πηγές της Ικαρίας (όπως του Απόλλωνα, του Σπηλαίου ή του Ασκληπιού στα Θέρμα και τον Άγιο Κήρυκο) δεν είναι πόσιμες. Είναι υπέρθερμες, υδροθεραπευτικές αλιπηγές με υψηλή συγκέντρωση ραδονίου και αλάτων, κατάλληλες αποκλειστικά για εξωτερική ιαματική χρήση (λουτροθεραπεία)

Η καθημερινή υδροδότηση των οικισμών, των σχολείων και των τουριστικών υποδομών βασίζεται σε δεκάδες φυσικές ορεινές πηγές, οι οποίες ελέγχονται τακτικά από τον Δήμο Ικαρίας για την ποιότητά τους. Οι σημαντικότερες από αυτές ανά περιοχή είναι:

• Δημοτική Ενότητα Ραχών (Δυτική Ικαρία): Πηγή Άρη και Πηγή Λαγουδάτο. Πηγή Μηλιώντα: Σημαντική πηγή για την ευρύτερη ορεινή περιοχή. Πηγή Οροπέδιο Πεζί: Εκεί συγκεντρώνονται τεράστιες ποσότητες επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, τροφοδοτώντας και το τοπικό φράγμα.

• Κεντρική και Ανατολική Ικαρία: Πηγή Πούντας: Βρίσκεται στο βουνό Πούντα και σε υψόμετρο περίπου 800 m. Τροφοδοτεί οικισμούς γύρω από τον κεντρικό άξονα του νησιού. Πηγές στο Φραντάτο, Μαγγανίτη και Καραβόσταμο – εξασφαλίζουν την αυτόνομη ύδρευση των αντίστοιχων χωριών χάρη στα τρεχούμενα νερά του Αθέρα.

Πηγή Στελι – βρίσκεται μέσα στο Στελί.

Πηγές  Σπαρτοφα και Αναβαθρες  (απέχουν μεταξύ τους 30m) και  βρίσκονται ψηλότερα,  αλλά κοντά στο χωριό. 

Πηγή Ερινοσκαλα  στη Δάφνη (θέση Δρούτσουλας).

Πηγή  Αλαμα βρίσκεται έξω από την Ακαμάτρα σε υψόμετρο περίπου 300m.

• Η ΜΕΛΈΤΗ

Η περιβαλλοντική μελέτη για την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στην Ικαρία αποτελεί ένα εξαιρετικά δύσκολο και κρίσιμο έργο, καθώς το κατακερματισμένο δίκτυο και η χρήση επιφανειακών υδάτων (όπως το Φράγμα Πεζιού) αυξάνουν τις πιθανότητες διακυμάνσεων στην ποιότητα του νερού.

1. Σχεδιασμός Δειγματοληψίας (Sampling Strategy).

Για μια επιστημονικά άρτια μελέτη, η δειγματοληψία και οι αναλύσεις πρέπει ευθυγραμμίζονται με την ισχύουσα ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία (ΚΥΑ για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης).

Πηγές και Γεωτρήσεις σημείων δειγματοληψίας Νερού Ανθρώπινης Κατανάλωσης – Ικαρία (21/08/2026)

Σημείο 1. Πηγή Κήποι (Κεραμέ) (άρδευσης).   Σημείο 2. Γεώτρηση Δεκακια. (Κεραμέ Αγ. Ιωάννης).   Σημείο 3. Γεώτρηση (Κάμπος).      Σημείο 4. Γεώτρηση Λειβάδι  (Γιαλισκάρι.).

 Σημείο 5. Γεώτρηση Καμπος (Φύτεμα).      Σημείο 6. Γεώτρηση ρεματιάς (Φύτεμα.). 

 Σημείο 8.  Πηγή Πάντα (Πετροπουλι).   Σημείο 9. Πηγή Στελί (Στελί). 

Σημείο 10. Πηγές  Σπαρτοφα Αναβαθρες. (Κοσοίκια).  Σημείο 11. Πηγή Ερινόσκαλα. (Δρούτσουλας).  Σημείο 12. Πηγή Αλάμα (Ακαμάτρα).    Σημείο13. Ποταμός Φοίνικας

Λόγω της γεωγραφίας και των υποδομών της Ικαρίας, το πλάνο δειγματοληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης περιελάβανε δείγματα από τις πηγές, τις γεωτρήσεις (εισροή), τις κεντρικές δεξαμενές αποθήκευσης και, κυρίως, από τη βρύση του καταναλωτή (τελικό δίκτυο). Συνολικά στις 21/8/2026 συλλέχθηκαν 13 δείγματα νερού, τόσο κοντά όσο και μακριά από την χωματερή της βόρειας-βορειοανατολικής πλευράς του νησιού. (βλέπε χάρτη).  

2. Κρίσιμες Μικροβιολογικές Παράμετροι

Οι μικροβιολογικές αναλύσεις ελέγχουν την ύπαρξη κοπρανώδους μόλυνσης:

• Escherichia coli (E. coli): Δείκτης πρόσφατης κοπρανώδους μόλυνσης (Όριο: 0 ανά 100 ml).
• Εντερόκοκκοι (Enterococci): Ανθεκτικοί δείκτες μόλυνσης, ιδιαίτερα χρήσιμοι για επιφανειακά νερά (Όριο: 0 ανά 100 ml).
• Κολοβακτηριοειδή (Coliform bacteria): Δείκτης γενικότερης υγιεινής κατάστασης του δικτύου διανομής.

Επίσης  ελέγχετε η πιθανή παρουσία των παθογόνων μικροοργανισμών όπως Vibrio (Cholera) Salmonella sp. 

3. Κρίσιμες Χημικές Παράμετροι.

Πέρα από τις βασικές παραμέτρους pH, Αγωγιμότητα, θολερότητα (εξαιρετικά σημαντική παράμετρος για το νερό που προέρχεται από τις φυσικές πηγές, ειδικά μετά από έντονες βροχοπτώσεις), τα Ολικά Διαλυμένα Στερεά – TDS, στη μελέτη δόθηκε  έμφαση στα εξής:

• Χλωριούχα (Cl⁻) & Νάτριο (Na⁺). Απαραίτητα για τους παράκτιους οικισμούς της Ικαρίας για να διαπιστωθεί το επίπεδο υφαλμύρωσης των υπόγειων υδροφορέων λόγω υπεράντλησης.
• Νιτρικά (NO₃⁻) & Φωσφορικά (P₂ Ο₅.). Έλεγχος για τυχόν επιβάρυνση από αγροτικές δραστηριότητες ή διαρροές από απορροφητικούς βόθρους (συχνό φαινόμενο σε οικισμούς χωρίς κεντρικό αποχετευτικό δίκτυο).
• Νιτρώδη (NO₂⁻): άκρως τοξικά για τον ανθρώπινο οργανισμό (ειδικά για τα βρέφη) και η παρουσία τους αποτελεί δείκτη πρόσφατης μικροβιακής ή χημικής μόλυνσης του νερού.
• Θειικά (SO₄^2-) Έλεγχος τη διατήρηση της ποιότητας της γεύσης του νερού και την αποφυγή φθορών στο δίκτυο.
• Αμμωνίακά (NH₄⁺). Αν και το ίδιο το αμμώνιο δεν είναι άμεσα τοξικό για τον άνθρωπο στις συγκεντρώσεις που συναντάται συνήθως, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες ρύπανσης και ποιότητας του νερού.
• Εξασθενές χρώμιο (Cr ⁶⁺).  Αποτελεί  μια εξαιρετικά τοξική και καρκινογόνο ουσία για τον ανθρώπινο οργανισμό.

4. Αποτελέσματα  ποιοτικού ελέγχου υδάτων.  

Τα αποτελέσματα των φυσικοχημικών και μικροβιολογικών αναλύσεων παρουσιάζονται στους πίνακες που ακολουθούν.

Μικροβιολογικός προσδιορισμός ποιότητας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης

• Αξιολόγηση των Ευρημάτων

Σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης (ΚΥΑ Δ1(δ)/ΓΠ οικ. 27829/2023), τα θεσμοθετημένα όρια για τις συγκεκριμένες μικροβιολογικές παραμέτρους είναι αυστηρά 0 cfu / 100ml.

Από τα 13 δείγματα νερού, τα 5 δεν παρουσιάζουν επιμόλυνση και χαρακτηρίζονται ως μικροβιολογικά ασφαλή για ανθρώπινη κατανάλωση (πόσιμο). Σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, τα όρια για τις συγκεκριμένες παραμέτρους είναι αυστηρά 0 cfu ανά 100ml. Τα συγκεκριμένα δείγματα πληρούν απόλυτα αυτές τις προδιαγραφές:

• Σημείο 2.Νερό βρύσης.  Αγ. Ιωάννης. Δείγμα  νερού από δίκτυο Κεραμέ  Γεώτρηση Δεκάκια.
• Σημείο 5. Δείγμα νερού βρύσης  Φύτεμα  – δίκτυο Γεώτρησης Κάμπου.
• Σημείο 8. Δείγμα νερού βρύσης   Πετροπούλι – δικτύου Πηγής  Πούντα.
• Σημείο 9. Δείγμα νερού   Πηγής   Στελί.
• Σημείο 12. Ακαμάτρα. Δείγμα  νερού από την έξοδο  δεξαμενής από δίκτυο πηγής Αλάμα.

• Η αξιολόγηση ευρημάτων ανά σημείο δειγματοληψίας . 

Σημείο 1: Ικαρία. Τοπική Κοινότητα Ευδήλου.  Κεραμέ. Πηγή Κήποι.

Μια φυσική πηγή ή ένα ρέμα με αυτές τις μετρήσεις (πίνακας 1) χαρακτηρίζεται ως μικροβιολογικά επιβαρυμένο με πρόσφατη κοπρανώδη μόλυνση.

Η πηγή Κεραμέ (Εύδηλος), «Κήποι» και το ρέματα της, είναι  φυσική ανάβλυση/πηγή του ρέματος που κατηφορίζει προς την ακτή (βρίσκεται μόλις 1 χλμ. ανατολικά από το λιμάνι του Ευδήλου και 30μέτρα ύψους από την θάλασσα) και βρίσκονται μέσα σε μια καταπράσινη, οργιώδη ρεματιά γεμάτη από περιβόλια, κήπους, αιωνόβια πλατάνια και τρεχούμενα νερά. Η περιοχή είναι γεμάτη τοπικές καλλιέργειες (κήπους) λόγω της μόνιμης ύπαρξης νερού. 

Επειδή  πρόκειται για ανοιχτό ρέμα, η παρουσία αυτών των μικροβίων είναι αναμενόμενη.

Τα ανοιχτά επιφανειακά ύδατα είναι εκτεθειμένα στο περιβάλλον, με αποτέλεσμα οι τιμές 330 cfu/100ml κολοβακτηριοειδή, 43 cfu/100ml E. coli και 63 cfu/100ml εντερόκοκκους να χαρακτηρίζουν το ρέμα ως φυσιολογικά επιβαρυμένο επιφανειακό ύδωρ.

Η κατάσταση του νερού αξιολογείται ως εξής για τις πιθανές χρήσεις του:

• Πότισμα / Άρδευση (Κατάλληλο με προϋποθέσεις)

Το νερό είναι γενικά ασφαλές για άρδευση, αλλά η καταλληλότητά του εξαρτάται από το είδος της καλλιέργειας:

• Δεντροκομία και υπόγεια άρδευση: Ασφαλές για χρήση σε δέντρα ή μέσω συστημάτων σταγόνας.
• Λαχανικά που καταναλώνονται ωμά (π.χ. μαρούλια, ντομάτες): Απαγορεύεται η απευθείας διαβροχή των φύλλων ή των καρπών λίγες ημέρες πριν από τη συγκομιδή. Υπάρχει κίνδυνος μεταφοράς των βακτηρίων στο πιάτο σας.

• Ανθρώπινη Κατανάλωση (Αυστηρά Ακατάλληλο)

Η τιμή 43 cfu / 100ml  της E. coli (Escherichia coli) επιβεβαιώνει την πρόσφατη επαφή του νερού με κόπρανα ανθρώπων ή ζώων, ενώ το 63 cfu / 100ml Εντερόκοκκοι , λόγω της ανθεκτικότητάς τους δείχνουν ότι η ρύπανση της πηγής είναι συνεχιζόμενη ή παλαιότερη. Ως συνέπια το δείγμα νερού Πηγής Κήποι (Κεραμέ) χαρακτηρίζεται ως ακατάλληλο και επικίνδυνο για ανθρώπινη κατανάλωση (μη πόσιμο), καθώς παρουσιάζει έντονη κοπρανώδη μόλυνση. Εξάλλου η ροή σε ανοιχτό περιβάλλον σημαίνει ότι η ποιότητά του μπορεί να χειροτερέψει απότομα (π.χ. μετά από μια βροχή που θα παρασύρει ρύπους).

Παρότι η περιοχή δεν είναι πυκνοκατοικημένη, η εγγύτητα των κατοικιών και η θέση τους ψηλότερα από το ρέμα εγκυμονούν κινδύνους. Συγκεκριμένα, τυχόν διαρροές από παρακείμενες σηπτικές δεξαμενές (βόθρους) ή υπερχειλίσεις αποχετεύσεων αποτελούν δυνητικές πηγές μόλυνσης. Στον κίνδυνο αυτό συντελούν επίσης τα ζώα που βόσκουν στις όχθες ή ποτίζονται στο ρέμα, καθώς και τα περιττώματα της άγριας πανίδας (πουλιών και θηλαστικών) της περιοχής.

Σημείο 3. Κάμπος. Βρύση. (Γεώτρηση Κάμπου)

Γενικά ο οικισμός του Κάμπου είναι παραθαλάσσιος και πεδινός. Το υψόμετρο του δικτύου και των σημείων άντλησης/υδροληψίας στην περιοχή κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα, από λίγα μόλις μέτρα έως περίπου 40–80 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ανάλογα με το αν η γεώτρηση βρίσκεται κοντά στην εύφορη πεδιάδα ή προς τις παρυφές των γύρω λόφων.

Το Δίκτυο Γεώτρησης Κάμπου στην Ικαρία αποτελεί μέρος των υποδομών υδροδότησης από τους πλούσιους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες του Δήμου Ικαρίας για την ευρύτερη περιοχή του Κάμπου (στη βόρεια πλευρά του νησιού, κοντά στον Εύδηλο).

Δείγμα 3 νερού βρύσης αυλής του Δικτύου Γεώτρησης Κάμπου χαρακτηρίζεται ως μη κανονικό (ακατάλληλο για άμεση κατανάλωση), καθώς δεν πληροί την παραμετρική τιμή της ισχύουσας ελληνικής νομοθεσίας (ΦΕΚ 3525/Β/2023) για τα ολικά κολοβακτηριοειδή. 

Ερμηνεία των Αποτελεσμάτων

1. Απουσία E. coli & Εντεροκόκκων: Θετικό.  Η πλήρης απουσία των E. coli και των Εντεροκόκκων (0 cfu/100ml) δείχνει ότι το νερό δεν έχει  υποστεί πρόσφατη κοπρανώδη μόλυνση.  
2. Παρουσία Κολοβακτηριοειδών (2 cfu): Τα ολικά κολοβακτηριοειδή είναι «ενδεικτική παράμετρος», επειδή ανήκουν σε μια ευρύτερη ομάδα βακτηρίων που απαντώνται φυσικά στο περιβάλλον (χώμα, βλάστηση, επιφανειακά νερά). Η παρουσία τους (ακόμα και σε τόσο μικρό αριθμό) δείχνει ότι το σύστημα υδροδότησης κάπου έχει χάσει την απολυμαντική του ικανότητα (ανεπαρκής χλωρίωση) ή ότι υπάρχει εισροή επιφανειακών υδάτων/χώματος.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχομε το εξεταζόμενο σημείο  η γεώτρηση του  δικτύου βρίσκετε σε απόσταση πάνω από 100 μέτρα από το εξεταζόμενο δείγμα και επειδή το δείγμα λήφθηκε από βρύση αυλής, η χαμηλή αυτή τιμή (2 cfu) πολύ συχνά οφείλεται σε τοπικούς εξωτερικούς παράγοντες και όχι απαραίτητα σε πρόβλημα της κεντρικής γεώτρησης.

Με βάση τα μικροβιολογικά δεδομένα του δείγματός (2 cfu Κολοβακτηριοειδή, 0 E. coli, 0 Εντερόκοκκοι), το πιο πιθανό σενάριο είναι η μόλυνση να μην προέρχεται από την ίδια τη γεώτρηση, αλλά από τοπικό παράγοντα ή από το δίκτυο διανομής.

Όταν μια πηγή ή μια βαθιά γεώτρηση μολύνεται στην πηγή της (π.χ. από εισροή λυμάτων στον υδροφόρο ορίζοντα), σχεδόν πάντα ανιχνεύονται E. coli ή Εντερόκοκκοι. Η παρουσία μόνο ολικών κολοβακτηριοειδών σε τόσο χαμηλό αριθμό στρέφει την προσοχή σε άλλες αιτίες.

Αν η συγκεκριμένη βρύση δεν χρησιμοποιείται καθημερινά, το νερό που μένει στάσιμο στους σωλήνες του σπιτιού χάνει το χλώριό του, επιτρέποντας την ανάπτυξη περιβαλλοντικών βακτηρίων.  Αν υπήρχε συνδεδεμένο λάστιχο στη βρύση, τα βακτήρια αναπτύσσονται μαζικά στο εσωτερικό του λόγω ζέστης και «ανεβαίνουν» προς το στόμιο της βρύσης ή υπάρχει ανεπαρκής χλωρίωση σε εκείνο το σημείο του δικτύου. Παλιό ή σκουριασμένο τοπικό δίκτυο σωληνώσεων εντός του οικοπέδου.

Σημείο 4. Γιαλισκάρι. Βρύση. (Γεώτρηση Λειβάδι και φράγμα)

Το δείγμα 4 του νερού χαρακτηρίζεται ως ακατάλληλο και επικίνδυνο για ανθρώπινη κατανάλωση (μη πόσιμο), καθώς παρουσιάζει πρόσφατη κοπρανώδη μόλυνση. Αυτή αποδεικνύεται με την παρουσία E. coli, το οποίο αποτελεί τον πιο αδιάψευστο δείκτη για τέτοιου είδους επιβαρύνσεις. Το βακτήριο αυτό ζει αποκλειστικά στο έντερο ανθρώπων και θερμόαιμων ζώων και δεν μπορεί να επιβιώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιβάλλον. Η τιμή 38 cfu/100ml είναι εξαιρετικά υψηλή.

Η παρουσία Κολοβακτηριοειδών  (91 cfu/100ml),  επιβεβαιώνουν τη γενικότερη μικροβιακή επιβάρυνση του νερού. Αν και ορισμένα κολοβακτηριοειδή μπορεί να προέρχονται από το έδαφος, η ταυτόχρονη παρουσία E. coli δείχνει ξεκάθαρα κοπρανώδη προέλευση. Ενώ η απουσία εντερόκοκκων (οι οποίοι είναι πιο ανθεκτικοί στο περιβάλλον) σε συνδυασμό με την παρουσία E. coli ενισχύει το συμπέρασμα ότι η μόλυνση είναι πολύ πρόσφατη.

Αναμφισβήτητα,  τα αποτελέσματα της ανάλυσης (91 cfu/100ml Κολοβακτηριοειδή, 38 cfu/100ml E. coli και 0 cfu/100ml Εντερόκοκκοι) αποτελούν ξεκάθαρη ένδειξη πρόσφατης κοπρανώδους μόλυνσης, καθιστώντας το νερό εντελώς ακατάλληλο για πόση ή ανθρώπινη χρήση (πλύσιμο πιάτων/τροφίμων) χωρίς προηγούμενη επεξεργασία. 

Το θέμα είναι η πηγή της μόλυνσης, διότι δεν εντοπίζετε το σημείο τοποθεσίας της γεώτρησης και το προαναφερόμενο φράγμα που βρίσκετε αρκετά μακριά. 

Γιαυτό τα  πιθανά σενάρια για την πηγή μόλυνσης είναι:

• Σενάριο Α: Τοπικό ζήτημα (Πιθανότερο αν είναι μεμονωμένη βρύση)

Αν το νερό της γεώτρησης μεταφέρεται μέσω σωληνώσεων ή αποθηκεύεται σε κάποια ενδιάμεση δεξαμενή πριν φτάσει στη βρύση, η μόλυνση μπορεί να οφείλεται σε διαρροή γειτονικού βόθρου που συναντά μια τρύπια σωλήνωση, ή σε στάσιμα νερά και εισροή επιφανειακών ομβρίων υδάτων (π.χ. από κουτσουλιές πουλιών ή ζώων) μέσα σε μια μη στεγανή δεξαμενή.

• Σενάριο Β: Μόλυνση ολόκληρης της γεώτρησης

Δεν  έχει ληφθεί δείγμα απευθείας από την κεφαλή της γεώτρησης, για να συμπεράνουμε αν έχει μολυνθεί ο ίδιος ο υδροφόρος ορίζοντας ή το εσωτερικό του πηγαδιού. Αυτό συμβαίνει συχνά αν:

1. Η κεφαλή της γεώτρησης δεν είναι στεγανή (κακή σφράγιση), με αποτέλεσμα να μπαίνουν επιφανειακά νερά της βροχής που παρασύρουν ακαθαρσίες ζώων.
   1. Υπάρχει κοντινός απορροφητικός βόθρος σε απόσταση μικρότερη των 30–50 μέτρων, ο οποίος λόγω των σχιστολιθικών/διαρρηγμένων πετρωμάτων της Ικαρίας «επικοινωνεί» υπόγεια με τη γεώτρηση.

Για να απομονώσετε το πρόβλημα και να καταλάβετε αν φταίει η γεώτρηση ή οι βόθροι/σωληνώσεις, ακολουθήστε τα εξής βήματα:

1. Λήψη δείγματος απευθείας από τη γεώτρηση: Πάρτε ένα νέο δείγμα νερού απευθείας από την έξοδο της γεώτρησης (πριν πάει σε δεξαμενές ή στο υπόλοιπο δίκτυο).
   1. Αν βγει καθαρό: Το πρόβλημα είναι τοπικό (φταίει η δεξαμενή σας ή οι σωλήνες που περνάνε κοντά από βόθρους).
   1. Αν βγει μολυσμένο: Έχει μολυνθεί η ίδια η γεώτρηση.
2. Έλεγχος Στεγανότητας: Ελέγξτε αν το προστατευτικό καπάκι της γεώτρησης είναι υπερυψωμένο από το έδαφος και ερμητικά κλειστό για να μην μπαίνουν τρωκτικά, έντομα ή νερά της βροχής.
3. Απολύμανση (Shock Chlorination): Αν φταίει η γεώτρηση, πρέπει να γίνει υπερχλωρίωση (σοκ χλωρίου) σε ολόκληρο το πηγάδι και το δίκτυο, να αφεθεί το χλώριο να δράσει για 12–24 ώρες και μετά να ξεπλυθεί το δίκτυο μέχρι να φύγει εντελώς η μυρωδιά.
4. Επαναληπτικός Έλεγχος: Δύο εβδομάδες μετά την απολύμανση, κάντε ξανά χημικό/μικροβιολογικό έλεγχο. Αν τα βακτήρια επανέλθουν γρήγορα, σημαίνει ότι υπάρχει συνεχής ροή λυμάτων από κάποιον βόθρο προς τη γεώτρηση

Σημείο 6.  Φύτεμα. Βρύση. (Γεώτρηση ρεματιάς ΧΑΔΑ)

Το δείγμα 6. Νερό βρύσης είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση. Παρουσιάζει μικροβιολογική μόλυνση κοπρανώδους προέλευσης.

• E. coli (2 cfu/100ml): Δείκτης πρόσφατης κοπρανώδους μόλυνσης.
• Εντερόκοκκοι (1 cfu/100ml): Επιβεβαιώνουν την κοπρανώδη επιμόλυνση.
• Κολοβακτηριοειδή (24 cfu/100ml): Υποδηλώνουν ελλιπή ή αποτυχημένη απολύμανση.

Το σπίτι αυτό είναι κοντά στον οικισμό Εύδηλος βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του νησιού και συγκεκριμένα στην ευρύτερη ορεινή / ημιορεινή περιοχή, όπου το υψόμετρο στο συγκεκριμένο σημείο είναι περίπου 160 με 180 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (δηλαδή χαμηλά),

Δεν  έχει ληφθεί δείγμα απευθείας από την κεφαλή της γεώτρησης, για να συμπεράνουμε αν έχει μολυνθεί ο ίδιος ο υδροφόρος ορίζοντας δηλαδή φταίει η γεώτρηση ή οι βόθροι/σωληνώσεις.

Ωστόσο όταν ένα σπίτι βρίσκεται σε χαμηλό υψομετρικό επίπεδο και το νερό παρουσιάζει μικροβιολογική μόλυνση κοπρανώδους προέλευσης (π.χ. E. coli, εντερόκοκκοι), η κύρια πηγή του προβλήματος είναι η διείσδυση λυμάτων στο δίκτυο ύδρευσης λόγω της βαρύτητας και της υδροστατικής πίεσης.

Σημείο 7. Εύδήλος. Βρύση. (Πηγή Αλάμα)

Το δείγμα νερού χαρακτηρίζεται ως ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση. Παρουσιάζει σοβαρή μικροβιολογική μόλυνση που ξεπερνά τα νόμιμα όρια.

• Κολοβακτηριοειδή (34 cfu/100ml): Υπέρβαση ορίου (Όριο: 0 cfu/100ml). Δηλώνουν γενική περιβαλλοντική μόλυνση.
• E. coli (11 cfu/100ml): Υπέρβαση ορίου (Όριο: 0 cfu/100ml). Επιβεβαιώνουν την επικινδυνότητα του δείγματος.
• Εντερόκοκκοι (0 cfu/100ml): Εντός ορίου (Όριο: 0 cfu/100ml).

Με τα δεδομένα ελέγχου της πηγής (δείγμα 12 Ακαμάτρα. Έξοδος δεξαμενής από πηγή Αλάμα) ο οποία δεν παρουσίασε μόλυνση και η οποία απέχει σε ευθεία γραμμή περίπου 2,6 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το σπίτι, μπορούμε να συμπεράνουμε τα εξής:  Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται ως πρόσφατη, δευτερογενής (ενδιάμεση ή τοπική) κοπρανώδης μόλυνση, η οποία δεν προέρχεται από την κεντρική πηγή (Άλαμα), αλλά συνέβη κατά τη μεταφορά του νερού ή τοπικά στο δίκτυο του σπιτιού.

Σημείο 10 Κοσοίκια. Δεξαμενή  από πηγές  Σπαρτοφα Αναβαθρες.

• Κολοβακτηριοειδή (0 cfu/100ml): Υπέρβαση ορίου (Όριο: 0 cfu/100ml). Δηλώνουν γενική περιβαλλοντική μόλυνση.
• E. coli (3 cfu/100ml): Υπέρβαση ορίου (Όριο: 0 cfu/100ml). Επιβεβαιώνουν την επικινδυνότητα του δείγματος.
• Εντερόκοκκοι (0 cfu/100ml): Εντός ορίου (Όριο: 0 cfu/100ml).

Σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για το πόσιμο νερό, οι μικροβιολογικοί δείκτες πρέπει να είναι μηδενικοί. Το νερό από τις πηγές Σπάρτοφα είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, καθώς ανιχνεύθηκε το βακτήριο  E. Coli το οποίο αποτελεί  δείκτη πρόσφατής κοπρανώδους  επιμόλυνσης.  Η απουσία άλλων κολοβακτηριοειδών δείχνει σημειακή εισροή.

Προτεινόμενες Ενέργειες

1. Διακοπή χρήσης: Μη χρησιμοποιείτε το νερό για πόση.
2. Απολύμανση: Πραγματοποιήστε άμεση χλωρίωση της δεξαμενής.
3. Έλεγχος δικτύου: Αναζητήστε ρωγμές ή εισροές κοντά στις πηγές.
4. Επαναληπτική ανάλυση: Ελέγξτε ξανά το νερό μετά τον καθαρισμό.

Σημείο 11. Έξοδος δεξαμενής από πηγή Ερινόσκαλα.

Το δείγμα νερού χαρακτηρίζεται ως ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (μη πόσιμο), καθώς παρουσιάζει σοβαρή μικροβιακή μόλυνση.

Η παρουσία των εντερόκοκκων  (18 cfu / 100ml)  στη δεξαμενή,  υποδεικνύει κοπρανώδη μόλυνση. Επειδή οι εντερόκοκκοι επιβιώνουν στο περιβάλλον περισσότερο από το E. coli, η υψηλή συγκέντρωσή τους σε απουσία E. coli υποδηλώνει παλαιότερη (χρόνια) μόλυνση ή ότι η πηγή της μόλυνσης βρίσκεται σε απόσταση από τη δεξαμενή.

Κολοβακτηριοειδή (1 cfu / 100ml): Η παρουσία τους επιβεβαιώνει την έλλειψη υγιεινής, τη διείσδυση εξωτερικών παραγόντων (π.χ. χώμα, επιφανειακά νερά) ή την ελλιπή απολύμανση της δεξαμενής.

Ότι αφορά την Escherichia coli (0 cfu / 100ml): Είναι η μόνη παράμετρος που βρίσκεται εντός των νόμιμων ορίων. Δείχνει ότι δεν υπάρχει πρόσφατη/άμεση εισροή φρέσκων κοπράνων, αλλά δεν αναιρεί την επικινδυνότητα του δείγματος.

Σημείο 13. Ποταμός Φοίνικας.

Το δείγμα νερού από το ποτάμι Φοίνικας της Ικαρίας χαρακτηρίζεται ως ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (πόσιμο), αλλά απολύτως κατάλληλο και εξαιρετικής ποιότητας για κολύμβηση.

Η αξιολόγηση του δείγματος διαμορφώνεται με βάση την ισχύουσα ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, ανάλογα με τη χρήση του:

Αν το συγκεκριμένο σημείο του ποταμού χρησιμοποιείται για κολύμβηση, οι τιμές συγκρίνονται με τα όρια της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2006/7/ΕΚ για τα νερά κολύμβησης: E. coli: Όριο για «Εξαιρετική Ποιότητα»: 250 cfu/100ml).  Εντερόκοκκοι: Όριο για «Εξαιρετική Ποιότητα»: 100 cfu/100ml. Το συμπέρασμα είναι ότι για δραστηριότητες αναψυχής και κολύμβησης, το δείγμα θεωρείται απολύτως ασφαλές και κατατάσσεται στην ανώτερη ποιοτική κατηγορία.

Το δείγμα νερού από τον ποταμό Φοίνικα της Ικαρίας είναι απολύτως ακατάλληλο για πόση. Εμφανίζει έντονη μικροβιολογική επιβάρυνση και σαφείς ενδείξεις κοπρανώδους μόλυνσης.

• Κολοβακτηριοειδή (333 cfu/100ml): Η τιμή υπερβαίνει κατά πολύ το μηδενικό όριο. Υποδεικνύει εισροή επιφανειακών υδάτων, οργανική επιβάρυνση ή ελλιπή προστασία της πηγής.
• E. coli (1 cfu/100ml): Η παρουσία έστω και μίας αποικίας αποτελεί αδιαμφισβήτητο δείκτη πρόσφατης κοπρανώδους ρύπανσης από ανθρώπους ή θερμόαιμα ζώα.
• Εντερόκοκκοι (30 cfu/100ml): Η υψηλή αυτή τιμή επιβεβαιώνει τη μόλυνση. Οι εντερόκοκκοι είναι ανθεκτικοί μικροοργανισμοί και υποδηλώνουν πιο ανθεκτική ή παλαιότερη κοπρανώδη επιμόλυνση.

Κίνδυνοι για την Υγεία

Η απευθείας κατανάλωση αυτού του νερού χωρίς προηγούμενη κατάλληλη επεξεργασία (όπως απολύμανση, φιλτράρισμα ή βρασμό) ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία:

• Πρόκληση γαστρεντερίτιδας.
• Εμφάνιση στομαχικών διαταραχών και διάρροιας.
• Μετάδοση παθογόνων ιών και βακτηρίων.

Αιτίες Μόλυνσης

1. Διαρροή αποχέτευσης ή βόθρου που επηρεάζει τον υδροφόρο ορίζοντα ή το δίκτυο σωληνώσεων.
2. Εισροή επιφανειακών υδάτων (π.χ. μετά από έντονη βροχόπτωση) που μετέφεραν κόπρανα ζώων σε μια απροστάτευτη γεώτρηση ή δεξαμενή.
3. Αποτυχία ή έλλειψη απολύμανσης (π.χ. μηδενικό υπόλειμμα χλωρίου στο δίκτυο).
4. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι στην πηγή της Ικαρίας έχουν εισχωρήσει αστικά λύματα (αποχετεύσεις) ή κτηνοτροφικά απόβλητα, πιθανόν λόγω κακής στεγάνωσης, έντονων βροχοπτώσεων ή εγγύτητας με εστίες μόλυνσης.

Προτεινόμενες Ενέργειες

• Διακοπή κατανάλωσης: Το νερό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για πόση, μαγείρεμα, πλύσιμο πιάτων ή ατομική υγιεινή (βούρτσισμα δοντιών).
• Απολύμανση / Χλωρίωση: Απαιτείται άμεσος καθαρισμός και υπερχλωρίωση της δεξαμενής, του δικτύου ή της γεώτρησης.
• Επανέλεγχος: Μετά την απολύμανση και την πάροδο λίγων ημερών, πρέπει να γίνει νέα δειγματοληψία και μικροβιολογική ανάλυση για να επιβεβαιωθεί ότι οι τιμές επέστρεψαν στο 0 cfu/100ml.
• Βράζετε το νερό για οικιακή χρήση.
• Προχωρήστε σε επανέλεγχο με νέα δειγματοληψία.
• Καθαρισμός & Απολύμανση: Αδειάστε, καθαρίστε μηχανικά και πραγματοποιήστε υπερχλωρίωση της δεξαμενής και του δικτύου διανομής.
• Έλεγχος στεγανότητας: Εξετάστε τη δεξαμενή για τυχόν ρωγμές, εισροή όμβριων υδάτων ή επαφή με δίκτυα αποχέτευσης.
• Επαναληπτικός έλεγχος: Πραγματοποιήστε νέα δειγματοληψία και μικροβιολογική ανάλυση μετά την απολύμανση για να επιβεβαιώσετε την αποκατάσταση της ποιότητας (0 cfu / 100ml σε όλους τους δείκτες).

Αποτελέσματα φυσικοχημικών αναλύσεων.

Οι αναλύσεις των φυσικοχημικών παραμέτρων δείχνουν ότι το εξεταζόμενο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης της Ικαρίας χαρακτηρίζεται ως απολύτως εντός των νόμιμων ορίων, όπως καθορίζεται η ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στην Ελλάδα από την ισχύουσα νομοθεσία (όπως το ΦΕΚ 3525/Β/2023).

• Ηλεκτρική Αγωγιμότητα (440 – 620 – 1090μS/cm): Τα νερά με τιμές ηλεκτρικής αγωγιμότητας από 440 έως 620 μS/cm χαρακτηρίζονται γενικά ως νερά μέσης μεταλλικότητας (ή μέσης περιεκτικότητας σε διαλυμένα άλατα) και θεωρούνται απολύτως ασφαλή και κατάλληλα για τις περισσότερες καθημερινές χρήσεις.
• Χαρακτηρισμός:Κάπως σκληρό έως αρκετά σκληρό νερό.
  • 300 – 500 μS/cm: Κάπως σκληρό νερό.
  • 500 – 640 μS/cm: Αρκετά σκληρό νερό.

Το νερό με τιμή ηλεκτρικής αγωγιμότητας 1090 μS/cm χαρακτηρίζεται ως νερό μέσης προς υψηλής αλατότητας (ή αυξημένης περιεκτικότητας σε διαλυμένα άλατα). Παρόλο που, σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, η ενδεικτική παραμετρική τιμή για το πόσιμο νερό είναι τα 2500 μS/cm —κάτι που καθιστά τα 1090 μS/cm εντός των νόμιμων ορίων— το νερό αυτό χαρακτηρίζεται ως αποδεκτό αλλά επιβαρυμένο.

Ολικά Διαλυμένα Στερεά – TDS (193 – 256 mg/l): Οι τιμές TDS  μεταξύ 193 και 256 mg/l χαρακτηρίζουν ένα νερό ως «μέτριας περιεκτικότητας σε άλατα» ή υψηλά μεταλλικό. Είναι απόλυτα ασφαλές για την υγεία, αλλά επηρεάζει τη γεύση και τη σκληρότητα. Το νερό σε αυτό το εύρος χαρακτηρίζεται ως σκληρό νερό.  

Τα νερά που έχουν τιμές χημικών αναλύσεων εντός των προβλεπόμενων ορίων χαρακτηρίζονται ως κατάλληλα, ασφαλή ή συμμορφούμενα με τη νομοθεσία.

Δεν ανιχνεύονται χημικά στοιχεία που υποδηλώνουν ανθρώπινη ή βιομηχανική παρέμβαση.

• ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ

1. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του εργαστηριακού ελέγχου ποιότητας των υδάτων κολύμβησης στη Βόρεια Ικαρία, οι εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού και επεξεργασίας λυμάτων στον Εύδηλο και στον Αρμενιστή δεν τηρούν τις προδιαγραφές για τη διάθεση του επεξεργασμένου νερού στο περιβάλλον, όπως αυτές ορίζονται από το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο. 

Οι αυξημένες συγκεντρώσεις των κύριων μικροβιολογικών δεικτών που εξετάζονται (Escherichia coli και εντερόκοκκοι) στο υφιστάμενο σύστημα επεξεργασίας λυμάτων (βιολογικού καθαρισμού) αποτελούν την αιτία υποβάθμισης των κοντινών ακτών κολύμβησης.

Όσο απομακρύνονται οι παραλίες από το σημείο της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων, οι τιμές των μικροβιολογικών δεικτών (E. coli και εντερόκοκκων) μειώνονται (Χάρτες 1 και 2).

Εξαίρεση αποτελούσε η ξαφνική αύξηση των δεικτών E. coli  – 257 cfu/ 100 και εντερόκοκκων 342cfu/ 100, στην παραλία Γιαλισκάρι (σημείο 15). Πρόκειται για ένα τρανταχτό παράδειγμα για το πόσο ραγδαία και δραματική μπορεί να είναι η αύξηση των μικροοργανισμών στο θαλάσσιο περιβάλλον, εξαιτίας της απευθείας απόρριψης λυμάτων στη θάλασσα (φωτο 1).

• Η Ικαρία δεν υδροδοτείται μέσω ενός κεντρικού δικτύου,  αλλά μέσω δεκάδων μη συνδεδεμένων δεξαμενών κι εκατοντάδων χιλιομέτρων σωληνώσεων. Επιμέρους πηγές, γεωτρήσεις και δεξαμενές τροφοδοτούν ξεχωριστά τους οικισμούς.

Στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού δεν υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στο πόσιμο νερό και το νερό άρδευσης, με αποτέλεσμα την ταχύτατη εξάντληση των αποθεμάτων κατά την καλλιεργητική και τουριστική περίοδο. Κατά τους θερινούς μήνες, η αυξημένη ζήτηση από τους επισκέπτες προκαλεί τοπικές μειώσεις πίεσης ή περιορισμούς στην υδροδότηση, επιβαρύνοντας ένα ήδη πεπαλαιωμένο δίκτυο.

Γι’ αυτό, η περιβαλλοντική μελέτη για την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στην Ικαρία αποτελεί ένα εξαιρετικά δύσκολο και κρίσιμο έργο, καθώς το κατακερματισμένο δίκτυο και η χρήση επιφανειακών υδάτων (όπως το Φράγμα Πεζιού) αυξάνουν τις πιθανότητες διακυμάνσεων στην ποιότητα του νερού.

Λόγω της γεωγραφίας και των υποδομών της Ικαρίας, το πλάνο δειγματοληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης περιελάβανε δείγματα από τις πηγές, τις γεωτρήσεις (εισροή), τις κεντρικές δεξαμενές αποθήκευσης και, κυρίως, και από τη βρύση του καταναλωτή (τελικό δίκτυο). 

Συνολικά στις 21/8/2026 συλλέχθηκαν 13 δείγματα νερού από τις περιοχές της βόρειας–βορειοανατολικής πλευράς και της κεντρικής ζώνης (της Μεσσαριάς) του νησιού.

• Οι αναλύσεις των φυσικοχημικών παραμέτρων δείχνουν ότι το εξεταζόμενο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης της Ικαρίας χαρακτηρίζεται ως απολύτως εντός των νόμιμων ορίων, όπως καθορίζεται η ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στην Ελλάδα από την ισχύουσα νομοθεσία (όπως το ΦΕΚ 3525/Β/2023).

Η Ηλεκτρική Αγωγιμότητα στα εξεταζόμενα δείγματα νερού κυμαινόταν 440 – 620 – 1090μS/cm.  Το νερό με τιμές ηλεκτρικής αγωγιμότητας από 300 έως 640 μS/cm χαρακτηρίζεται ως νερό μέσης μεταλλικότητας (μέσης περιεκτικότητας σε διαλυμένα άλατα). Αν η αγωγιμότητα αυτή προέρχεται κυρίως από άλατα ασβεστίου και μαγνησίου, τότε το νερό κατατάσσεται παράλληλα ως κάπως έως αρκετά σκληρό. Σε κάθε περίπτωση, οι τιμές αυτές είναι εντός των νόμιμων ορίων, καθιστώντας το νερό απολύτως ασφαλές και κατάλληλο για όλες τις καθημερινές χρήσεις.

Ένα δείγμα νερού με τιμή ηλεκτρικής αγωγιμότητας 1090 μS/cm χαρακτηρίζεται ως νερό μέσης προς υψηλής αλατότητας (ή αυξημένης περιεκτικότητας σε διαλυμένα άλατα). Παρόλο που, σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, η ενδεικτική παραμετρική τιμή για το πόσιμο νερό είναι τα 2500 μS/cm —κάτι που καθιστά τα 1090 μS/cm εντός των νόμιμων ορίων— το νερό αυτό χαρακτηρίζεται ως αποδεκτό, αλλά επιβαρυμένο.

Τα νερά που έχουν τιμές χημικών αναλύσεων εντός των προβλεπόμενων ορίων χαρακτηρίζονται ως κατάλληλα, ασφαλή ή συμμορφούμενα με τη νομοθεσία. Δεν ανιχνεύονται χημικά στοιχεία που υποδηλώνουν ανθρώπινη ή βιομηχανική παρέμβαση.

• Η αξιολόγηση των ευρημάτων ανέδειξε σημαντικά προβλήματα μικροβιακής μόλυνσης του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία (ΚΥΑ Δ1(δ)/ΓΠ οικ. 27829/2023), τα θεσμοθετημένα όρια για τις συγκεκριμένες μικροβιολογικές παραμέτρους είναι αυστηρά 0 cfu/100ml.

Από τα 13 δείγματα νερού, τα 5 και συγκεκριμένα Σημείο 2.Νερό βρύσης.  Αγ. Ιωάννης. Δείγμα  νερού από δίκτυο Κεραμέ  Γεώτρηση Δεκάκια. Σημείο 5. Δείγμα νερού βρύσης  Φύτεμα  – δίκτυο Γεώτρησης Κάμπου. Σημείο 8. Δείγμα νερού βρύσης   Πετροπούλι – δικτύου Πηγής  Πούντα. Σημείο 9. Δείγμα νερού   Πηγής   Στελί. Σημείο 12. Ακαμάτρα. Δείγμα  νερού από την έξοδο  δεξαμενής από δίκτυο πηγής Αλάμα, δεν παρουσίασαν επιμόλυνση και χαρακτηρίζονται ως μικροβιολογικά ασφαλή για ανθρώπινη κατανάλωση. 

• Τα δύο από τα υπόλοιπα μολυσμένα δείγματα, και συγκεκριμένα αυτά από το Σημείο 1 (Ικαρία, Τοπική Κοινότητα Ευδήλου, Κεραμέ, Πηγή Κήποι) και το Σημείο 13 (Ποταμός Φοίνικας), προέρχονταν από φυσικά ρέματα. Τα νερά αυτών των δειγμάτων, μετά από μικροβιολογική έρευνα, χαρακτηρίζονται απολύτως ακατάλληλα και επικίνδυνα για ανθρώπινη κατανάλωση.  Εμφανίζουν έντονη μικροβιολογική επιβάρυνση και σαφείς ενδείξεις κοπρανώδους μόλυνσης. Η παρουσία έστω και μίας αποικίας E. coli, αποτελεί αδιαμφισβήτητο δείκτη πρόσφατης κοπρανώδους ρύπανσης από ανθρώπους ή θερμόαιμα ζώα.  Ενώ η υψηλή τιμή των Εντερόκοκκων επιβεβαιώνει τη μόλυνση. Οι εντερόκοκκοι είναι ανθεκτικοί μικροοργανισμοί και υποδηλώνουν πιο ανθεκτική ή παλαιότερη κοπρανώδη επιμόλυνση.

Επειδή  πρόκειται για ανοιχτό ρέμα, η παρουσία των 330 – 333 cfu/100ml κολοβακτηριοειδή είναι αναμενόμενη. Τα ανοιχτά επιφανειακά ύδατα είναι εκτεθειμένα στο περιβάλλον, με αποτέλεσμα οι τιμές 330 cfu/100ml κολοβακτηριοειδή, αλλά και 43 cfu/100ml E. coli και 63 cfu/100ml εντερόκοκκους να χαρακτηρίζουν το ρέμα ως φυσιολογικά επιβαρυμένο επιφανειακό ύδωρ.

Η απευθείας κατανάλωση αυτού του νερού χωρίς προηγούμενη κατάλληλη επεξεργασία (όπως απολύμανση, φιλτράρισμα ή βρασμό) ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, καθώς μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερίτιδα, στομαχικές διαταραχές, διάρροια ή να μεταδώσει παθογόνους ιούς και βακτήρια.

Το νερό είναι γενικά ασφαλές για άρδευση, αλλά η καταλληλότητά του εξαρτάται από το είδος της καλλιέργειας: ασφαλές για χρήση σε δέντρα ή μέσω συστημάτων σταγόνας. Απαγορεύεται η απευθείας διαβροχή των φύλλων ή των καρπών λίγες ημέρες πριν από τη συγκομιδή. Υπάρχει κίνδυνος μεταφοράς των βακτηρίων στο πιάτο σας.

• Πραγματοποιήθηκε δειγματοληψία νερού κατευθείαν από τη βρύση είτε του σπιτιού είτε της αυλής. Από την περιγραφή των θέσεων δειγματοληψίας φαίνεται πως τα 8 δείγματα αυτά είχαν ληφθεί από την Τοπική Κοινότητα Ευδήλου (Κεραμέ, Εύδηλος, Φύτεμα), την Τοπική Κοινότητα Αγίου Πολυκάρπου (Γιαλισκάρι), την Τοπική Κοινότητα Φραντάτου (Κάμπος) και από τα χωριά της περιοχής Μεσσαριάς (Στελί, Πετροπούλι). Το χαρακτηριστικό των δειγμάτων αυτών είναι οι διαφορετικές πηγές τροφοδότησης των συστημάτων ύδρευσης.

Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των μικροβιακών προσδιορισμών έδειξε ότι τα νερά της βρύσης στα εξής σημεία: Σημείο 3 (Κάμπος – Βρύση/Γεώτρηση Κάμπου), Σημείο 4 (Γιαλισκάρι – Βρύση/Γεώτρηση Λειβάδι και φράγμα), Σημείο 6 (Φύτεμα – Βρύση/Γεώτρηση ρεματιάς ΧΑΔΑ) και Σημείο 7 (Εύδηλος – Βρύση/Πηγή Αλάμα), είναι μολυσμένα και ακατάλληλα για ανθρώπινη χρήση.

Αναμφισβήτητα, τα αποτελέσματα της ανάλυσης (Γιαλισκάρι – Βρύση/Γεώτρηση Λειβάδι και φράγμα) με 91 cfu/100ml Κολοβακτηριοειδή, 38 cfu/100ml E. coli και 0 cfu/100ml Εντερόκοκκων αποτελούν ξεκάθαρη ένδειξη πρόσφατης κοπρανώδους μόλυνσης, καθιστώντας το νερό εντελώς ακατάλληλο για πόση ή ανθρώπινη χρήση (πλύσιμο πιάτων/τροφίμων) χωρίς προηγούμενη επεξεργασία.

Το θέμα είναι η πηγή της μόλυνσης, διότι δεν εντοπίζεται το σημείο τοποθεσίας της γεώτρησης και το προαναφερόμενο φράγμα που βρίσκεται αρκετά μακριά.

Στο δείγμα 6 (Ικαρία, Τοπική Κοινότητα Ευδήλου, Φύτεμα, Βρύση – Γεώτρηση ρεματιάς ΧΑΔΑ) βρέθηκαν E. coli: 2 cfu/100ml, Εντερόκοκκοι: 1 cfu/100ml και Κολοβακτηριοειδή: 24 cfu/100ml. Τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν πρόσφατη κοπρανώδη μόλυνση, επιβεβαιώνουν την κοπρανώδη επιμόλυνση και υποδηλώνουν ελλιπή ή αποτυχημένη απολύμανση. Δεν  έχει ληφθεί δείγμα απευθείας από την κεφαλή της γεώτρησης, για να συμπεράνουμε αν έχει μολυνθεί ο ίδιος ο υδροφόρος ορίζοντας δηλαδή φταίει η γεώτρηση ή οι βόθροι/σωληνώσεις.

Το επόμενο δείγμα (Σημείο 7. Εύδήλος. Βρύση. (Πηγή Αλάμα))  παρουσιάζει σοβαρή μικροβιολογική μόλυνση που ξεπερνά τα νόμιμα όρια με  Κολοβακτηριοειδή:34 cfu/100ml που δηλώνουν γενική περιβαλλοντική μόλυνση, E. Coli: 11 cfu/100ml,  επιβεβαιώνουν την επικινδυνότητα του δείγματος.

Με τα δεδομένα ελέγχου της πηγής (δείγμα 12 Ακαμάτρα. Έξοδος δεξαμενής από πηγή Αλάμα) η οποία δεν παρουσίασε μόλυνση και η οποία απέχει σε ευθεία γραμμή περίπου 2,6 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το σπίτι, μπορούμε να συμπεράνουμε τα εξής:  Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται ως πρόσφατη, δευτερογενής (ενδιάμεση ή τοπική) κοπρανώδης μόλυνση, η οποία δεν προέρχεται από την κεντρική πηγή (Άλαμα), αλλά συνέβη κατά τη μεταφορά του νερού ή τοπικά στο δίκτυο του σπιτιού.

•  Προβληματικό κρίνεται το νερό των παρακάτω δεξαμενών: α) Σημείο 10 (Κοσοίκια) που τροφοδοτείται από τις πηγές Σπάρτοφα και Ανάβαθρες, και β) Σημείο 11 (Έξοδος δεξαμενής από την πηγή Ερινόσκαλα). Σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για το πόσιμο νερό, οι μικροβιολογικοί δείκτες πρέπει να είναι μηδενικοί.

Το νερό της δεξαμενής από τις πηγές Σπάρτοφα είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, καθώς ανιχνεύθηκε το βακτήριο  E. Coli (3 cfu/100ml) το οποίο αποτελεί  δείκτη πρόσφατής κοπρανώδους  επιμόλυνσης.  Η απουσία άλλων κολοβακτηριοειδών δείχνει σημειακή εισροή.

Το δείγμα νερού δεξαμενής από την πηγή Ερινόσκαλα χαρακτηρίζεται ως ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (μη πόσιμο), καθώς παρουσιάζει σοβαρή μικροβιακή μόλυνση. Η παρουσία των εντερόκοκκων  (18 cfu / 100ml)  στη δεξαμενή,  υποδεικνύει κοπρανώδη μόλυνση. Επειδή οι εντερόκοκκοι επιβιώνουν στο περιβάλλον περισσότερο από το E. coli, η υψηλή συγκέντρωσή τους σε απουσία E. coli υποδηλώνει παλαιότερη (χρόνια) μόλυνση ή ότι η πηγή της μόλυνσης βρίσκεται σε απόσταση από τη δεξαμενή.

Σε αυτές της περιπτώσεις προτείνετε: διακοπή χρήσης, απολύμανση, έλεγχος δικτύου, έλεγχος στεγανότητας, επαναληπτική ανάλυση. Επίσης, βράζετε το νερό για οικιακή χρήση.

ΙΙΙ. Επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Ικαρία: Η περίπτωση του ΧΑΔΑ ( 20 – 21/ 08 / 2026).

Το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) συνηθίζει να πραγματοποιεί άμεσα επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικών ρύπων (όπως μικροσωματίδια PM1, PM2.5 και PM10) μετά από έντονα περιβαλλοντικά φαινόμενα ή καταστροφές για την αξιολόγηση της επιβάρυνσης της δημόσιας υγείας.

Στις 20-21 Αυγούστου 2026, το επιστημονικό συνεργείο του ΠΑΚΟΕ, μετά από καταγγελία πολιτών ότι υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι ρύπανσης (ενώ στο παρελθόν έχουν σημειωθεί και πυρκαγιές σε αυτούς τους χώρους), πραγματοποίησε επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικών ρύπων στην περιοχή της Ικαρίας, σε Χώρο Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων, ο οποίος βρίσκεται στη Δημοτική Ενότητα Ευδήλου (Φύτεμα Ευδήλου).  

Τα επιλεγμένα συνολικά 10 σημεία επιτόπιων μετρήσεων (βλ. το χάρτη) και η περιοχή μελέτης ήταν στους χώρους του ΧΑΔΑ και σε κοντινά και απομακρυσμένα σημεία από αυτών.    

• Πίνακες επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικών ρύπων σε Ικαρία.
  Ημερομηνία: 20 – 21/ 08 / 2026.
  Αποτελέσματα έρευνας.

Παρακάτω παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των μετρήσεων  ως Μεσοί όροι, μέγιστες και ελάχιστες παραμετρικές τιμές (πίνακες και διαγράμματα) επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε Ικαρία, στις 20 – 21/08/2026.

Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων:

Οι μέσοι όροι των αιωρούμενων σωματιδίων PM2,5 υπερβαίνουν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 5 μg/m³ κατά 6 – 10 έως 20 φορές, με τάση μικρής μείωσης όσο πλησιάζουμε προς την περιοχή Αρμενιστής. Παρατηρήθηκαν και αυξημένες τιμές Των αιωρούμενων σωματιδίων  PM10 . 

Την ίδια τάση παρατηρούμε στις μετρήσεις της φορμαλδεΰδης, όπου οι μέσοι όροι ξεπερνούν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 0,02 mg/m³ έως και κατά 10 φορές. Παράλληλα, στα σημεία μέτρησης ατμοσφαιρικών ρύπων πλησίον του ΧΑΔΑ, οι Συνολικές Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (TVOC) καταγράφονται πάνω από το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 0,31 mg/m³.»

Συμπεράσματα.

Οι ενδεικτικές μετρήσεις ατμοσφαιρικών ρύπων στους χώρους του ΧΑΔΑ και σε κοντινά και απομακρυσμένα σημεία έδειξαν αυξημένες τιμές ρύπανσης.

Σύμφωνα με δημοσίευσης ο   ΧΑΔΑ (Χώρος Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Αποβλήτων) στην Ικαρία αποτελεί ένα χρόνιο και σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα που αφορά τη διαχείριση των απορριμμάτων του νησιού.

• Παράνομη διάθεση. Η λειτουργία των ΧΑΔΑ αντίκειται στην ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία, με τη χώρα μας να έχει αντιμετωπίσει πρόστιμα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις παράνομες χωματερές
• Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι. Υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι ρύπανσης, ενώ στο παρελθόν έχουν σημειωθεί και πυρκαγιές σε αυτούς τους χώρους (όπως στον Εύδηλο).
• Αναζήτηση λύσης. Το ζήτημα της κατασκευής μιας σύγχρονης μονάδας διαχείρισης απορριμμάτων παραμένει στο επίκεντρο των συζητήσεων και των κινητοποιήσεων στην Ικαρία.

Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από το ζήτημα των ΧΑΔΑ στην Ικαρία (Φύτεμα Ευδήλου και Αργιουλάκι Ραχών) επικεντρώνονται στην έντονη δυσαρέσκεια των κατοίκων, τον κίνδυνο πυρκαγιών και τις μεταβατικές λύσεις που προτείνει η πολιτεία.

Έντονες Κινητοποιήσεις και Καταγγελίες Κατοίκων (Αύγουστος 2026)

• Κίνδυνος πυρκαγιάς: Οι κάτοικοι στο Φύτεμα Ευδήλου απέστειλαν επίσημη επιστολή διαμαρτυρίας. Εκφράζουν σοβαρούς φόβους για εκδήλωση μεγάλης φωτιάς λόγω της συνεχιζόμενης απόθεσης εύφλεκτων και ογκωδών υλικών.
• Αίτημα για διακοπή: Ζητούν την άμεση ανάκληση της προτροπής του Δήμου για μεταφορά μπάζων και στρωμάτων στον συγκεκριμένο χώρο. Απαιτούν λήψη μέτρων πυροπροστασίας.
• Αποχή από αποκομιδή: Κατά διαστήματα, φορείς και σύλλογοι του νησιού προχωρούν σε συμβολικό κλείσιμο των ΧΑΔΑ, καλώντας τους κατοίκους να μειώσουν τον όγκο των σκουπιδιών τους.

 Το Σχέδιο Μεταφοράς στη Χίο και το Μέλλον

• Μεταβατική λύση 4ετίας: Το Υπουργείο Περιβάλλοντος έχει εγκρίνει τη χρηματοδότηση για προμήθεια ή ενοικίαση εξοπλισμού, ώστε τα απορρίμματα της Ικαρίας να μεταφέρονται προσωρινά στον ΧΥΤΥ της Χίου.
• Το πρόβλημα του ΧΥΤΥ Ικαρίας: Ο Δήμος Ικαρίας έχει έτοιμη τη χωροθέτηση και αδειοδότηση για τη δημιουργία δικού του ΧΥΤΥ. Ωστόσο, δεν υπάρχει διαθέσιμο χρηματοδοτικό πρόγραμμα για την κατασκευή του, με αποτέλεσμα το έργο να παραμένει παγωμένο.
• Υπερκορεσμός: Επιστημονικοί φορείς (όπως ο Σύλλογος Ικαρίων Επιστημόνων) διοργανώνουν εκδηλώσεις για την οξυμένη κατάσταση. Τονίζουν ότι ο υπερκορεσμός των δύο ΧΑΔΑ επιτείνει καθημερινά την περιβαλλοντική υποβάθμιση.

Η Ικαρία δεν μπορεί να στηρίζεται στον «αυτοκαθαρισμό» της θάλασσας, ούτε στην ελλιπέστατη ενημέρωση από την εξουσία, των πολιτών, χρειάζονται άμεσες και συντονισμένες δράσεις.

Η Ικαρία διαθέτει ένα ιδιαίτερα σημαντικό φυσικό κεφάλαιο, το οποίο αποτελεί βασικό στοιχείο της δημόσιας υγείας, της ποιότητας ζωής των κατοίκων και της τουριστικής της οικονομίας.

Η παρουσία ισχυρών θαλάσσιων ρευμάτων και η μεγάλη ανανέωση των θαλάσσιων υδάτων δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για πλημμελή λειτουργία των υποδομών διαχείρισης λυμάτων. Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος απαιτεί σωστή λειτουργία των εγκαταστάσεων, επαρκή συντήρηση, ασφαλή διάθεση των επεξεργασμένων λυμάτων και συνεχή έλεγχο.

Η ίδια η έρευνα του ΠΑΚΟΕ καταδεικνύει ότι κοντά στις εκροές των εγκαταστάσεων καταγράφονται πολύ υψηλότερες μικροβιολογικές τιμές, ενώ σε συγκεκριμένα σημεία της ακτογραμμής εμφανίζονται απότομες αυξήσεις των δεικτών μόλυνσης.

Το ΠΑΚΟΕ καλεί τον Δήμο Ικαρίας, την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και όλες τις συναρμόδιες υπηρεσίες να αξιοποιήσουν τα αποτελέματα της έρευνας και να προχωρήσουν άμεσα στις αναγκαίες ενέργειες.

Η προστασία των ακτών, του πόσιμου νερού και του φυσικού περιβάλλοντος της Ικαρίας δεν είναι ζήτημα επικοινωνίας. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και στοιχειώδους περιβαλλοντικής ευθύνης.

Οι κάτοικοι και τα παιδιά της Ικαρίας απαγορεύεται να πίνουν ΒΟΘΡΟΛΥΜΑΤΑ. 

Το ΠΑΚΟΕ θα είναι πάντοτε αρωγός στις όποιες προσπάθειες, από όπου και αν προέρχονται, για την βελτίωση των συνθηκών της ποιότητας ζωής των κατοίκων της Ικαρίας.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post ΙΚΑΡΙΑ: ΕΝΑ ΠΑΝΕΜΟΡΦΟ ΝΗΣΙ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1151                          –                          Αθήνα, 30/07/2026

✓ Προσοχή απαγορεύεται ρητά η κολύμβηση

✓ Ζητάμε άμεσα την παρέμβαση του Εισαγγελέα

✓ Ο Δήμος και το Λιμεναρχείο πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους

Η συνέχεια της έρευνας του ΠΑΚΟΕ…   

 Κατά τον πρόσφατο έλεγχο των δειγμάτων νερού κολύμβησης από παραλίες στα Καμένα Βούρλα για τυχόν μόλυνση, πραγματοποιήθηκε εξέταση και για την παρουσία του επικίνδυνου μικροβίου Salmonella. Το γεγονός της καθυστερημένης δημοσίευσης των αποτελεσμάτων οφείλεται στην αρκετά χρονοβόρα διαδικασία ανίχνευσης του βακτηρίου Salmonella στο εργαστήριο. Στο παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της εργαστηριακής εξέτασης δειγμάτων νερού ακτών κολύμβησης.

1-  2. Αποικίες  Salmonella spp. σε  τρυβλία Petri με εκλεκτικό υπόστρωμα XLD άγαρ. Οι τυπικές αποικίες Σαλμονέλλλας στο XLD έχουν μαύρο κέντρο και ελαφρώς διάφανη ζώνη κόκκινου χρώματος, λόγω της αλλαγής του χρώματος του δείκτη.

 3  Απουσία αποικιών Salmonella spp

Από αρκετά σημεία δειγματοληψίας ανιχνευτικέ το βακτήριο Salmonella spp

Γιατί η Salmonella στη θάλασσα είναι επικίνδυνη

• Κίνδυνος κατάποσης: Η κύρια οδός μόλυνσης είναι η ακούσια κατάποση θαλασσινού νερού. Η εισαγωγή του βακτηρίου στον οργανισμό προκαλεί συμπτώματα όπως έντονη διάρροια, πυρετό, εμετό και στομαχικές κράμπες.
• Ευάλωτες ομάδες: Ο κίνδυνος αυξάνεται κατακόρυφα για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αφυδάτωση μπορεί να είναι σοβαρή, ενώ σπανιότερα το βακτήριο μπορεί να περάσει στο αίμα (σηψαιμία).
• Εξωεντερικές λοιμώξεις: Αν και λιγότερο συχνό, η επαφή με μολυσμένο νερό μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις στα μάτια, στα αυτιά ή σε ανοιχτές πληγές του δέρματος.
• Επιμόλυνση θαλασσινών: Τα οστρακοειδή (π.χ. μύδια) που αναπτύσσονται σε αυτά τα νερά φιλτράρουν το νερό και συγκεντρώνουν το βακτήριο, καθιστώντας τα εξαιρετικά επικίνδυνα για κατανάλωση αν δεν μαγειρευτούν επαρκώς.

Γιατί η ανίχνευσή της προκαλεί συναγερμό

1. Δεν είναι φυσιολογικό εύρημα: Η σαλμονέλα δεν ζει φυσικά στο θαλασσινό νερό. Η παρουσία της σημαίνει ότι υπάρχει ενεργή πηγή μόλυνσης κοντά, όπως υπερχείλιση αποχέτευσης, αστικά λύματα ή απορροές από κτηνοτροφικές μονάδες μετά από έντονη βροχόπτωση.
2. Ανεπάρκεια των τυπικών δεικτών: Οι επίσημοι έλεγχοι των ακτών συνήθως μετρούν κοινά βακτήρια-δείκτες (όπως E. coli και Εντερόκοκκους). Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η Salmonella μπορεί να ανιχνευθεί ακόμα και σε νερά που έχουν χαρακτηριστεί «εξαιρετικής ποιότητας» με βάση τους τυπικούς δείκτες, καθιστώντας την έναν «κρυφό» κίνδυνο.
3. Ανθεκτικότητα: Το βακτήριο μπορεί να επιβιώσει για αρκετές ημέρες ή και εβδομάδες στο υδάτινο περιβάλλον, ειδικά αν προσκολληθεί σε οργανικά σωματίδια ή ιζήματα.

Η ανίχνευση του βακτηρίου Salmonella στα θαλασσινά νερά κολύμβησης αποτελεί σοβαρό υγειονομικό κίνδυνο και ένδειξη πρόσφατης, έντονης ρύπανσης από λύματα ή κόπρανα ζώων. Αν και η σαλμονέλα συνδέεται κυρίως με τροφικές δηλητηριάσεις, η παρουσία της στο νερό της θάλασσας μπορεί να προκαλέσει άμεσες και έμμεσες λοιμώξεις στους λουόμενους.

Τι πρέπει να κάνετε

• Αποφύγετε την κολύμβηση: Μην κολυμπάτε στη συγκεκριμένη παραλία μέχρι οι επίσημες αρχές να επιβεβαιώσουν ότι τα επίπεδα των παθογόνων έχουν μηδενιστεί.
• Προσοχή μετά από βροχή: Αποφεύγετε να μπαίνετε στη θάλασσα για τουλάχιστον 48 ώρες μετά από έντονες βροχοπτώσεις, ειδικά κοντά σε εκβολές ποταμών, χειμάρρων ή αγωγών, καθώς τότε μεταφέρονται τα περισσότερα παθογόνα φορτία.
• Κάντε ντους: Ξεπλένετε πάντα καλά το σώμα σας με καθαρό νερό αμέσως μετά το μπάνιο στη θάλασσα.

Πώς να προστατευτείτε στα Καμένα Βούρλα

• Αποφύγετε τα σημεία κοντά στον βιολογικό: Μην κολυμπάτε σε ακτές που βρίσκονται κοντά σε αγωγούς εκβολής ή στην περιοχή που είχε παρουσιάσει το πρόβλημα (Κάμπινγκ ΕΟΤ).
• Ελέγξτε τις επίσημες ταμπέλες: Ο Δήμος και η Περιφέρεια υποχρεούνται να τοποθετούν σήμανση απαγόρευσης αν οι δικές τους επαναληπτικές μετρήσεις δείχνουν κίνδυνο.
• Μην μπαίνετε με ανοιχτές πληγές: Αν έχετε αμυχές ή δερματικά προβλήματα, το μολυσμένο νερό μπορεί να προκαλέσει τοπική φλεγμονή.
• Καταναλώστε θαλασσινά με προσοχή: Αν ψαρεύετε ή αγοράζετε ντόπια οστρακοειδή (μύδια, στρείδια) από την περιοχή, βεβαιωθείτε ότι είναι απολύτως μαγειρεμένα, καθώς τα κοχύλια αυτά συσσωρεύουν τη σαλμονέλα από το νερό.

Πόσο επικίνδυνη είναι η ανίχνευση της Salmonella sp. στα θαλασσινά νερά κολύμβησης;

Τα βακτήρια του γένους Salmonella (οικογένεια Enterobacteriaceae)είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός παθογόνος μικροοργανισμός,  που ανιχνεύεται τόσο σε κατοικίδια όσο και σε άγρια ζώα και αποτελεί ένα από τα κυριότερα αίτια τροφογενών λοιμώξεων (δηλητηριάσεων) του ανθρώπου παγκοσμίως. Βεβαίως, η επικινδυνότητα του εξαρτάται αποκλειστικά από την παρουσία συγκεκριμένων  στέλεχων (strain) του βακτηρίου.

Η κύρια πηγή προσβολής του ανθρώπου είναι τα τρόφιμα (κυρίως ζωικής προέλευσης, όπως τα κόκκινα κρέατα, τα πουλερικά, τα αυγά και τα παράγωγα αυτών) και η πλειοψηφία των περιπτώσεων τροφογενών ασθενειών και δηλητηριάσεων από είδη του γένους αυτού οφείλονται σε λάθη κατά την διαδικασία παρασκευής των τροφίμων τα οποία δίνουν στα βακτήρια την ευκαιρία να πολλαπλασιαστούν.

Η Salmonella ενάντια E. Coli

Ενώ η πλειονότητα των απλών λοιμώξεων από Salmonella προκαλεί πιο έντονα αρχικά συμπτώματα (όπως υψηλό πυρετό) σε σχέση με ένα κοινό E. coli, ορισμένα εξειδικευμένα στελέχη του E. coli είναι εξαιρετικά τοξικά και μπορούν να αποβούν μοιραία.  Αν και οι περισσότερες E. coli είναι ακίνδυνα βακτήρια του εντέρου μας, τα παθογόνα στελέχη παράγουν τις τοξίνες Shiga (STEC). Αυτές οι τοξίνες καταστρέφουν τα αιμοφόρα αγγεία του εντέρου και των νεφρών. Αυτό σημαίνει ότι με πολύ μικρότερο φορτίο από αυτό που χρειάζεται συνήθως η Salmonella, η παθογόνος E. coli μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη νεφρική βλάβη ή θάνατο (κυρίως σε παιδιά). Τα εντεροαιμορραγικά στελέχη (STEC) απελευθερώνουν ισχυρές τοξίνες που καταστρέφουν τα αιμοφόρα αγγεία του εντέρου, προκαλώντας ακατάσχετη αιματηρή διάρροια.

Ως τόσο αντίθετα με το E. coli, το οποίο αποικίζει φυσιολογικά το έντερό μας, η Salmonella δεν θεωρείται ποτέ «φιλικό» βακτήριο. Αν βρεθεί στον οργανισμό, θα προκαλέσει λοίμωξη. Ορισμένα στελέχη (όπως η Salmonella Typhi) μπορούν να ξεφύγουν από το γαστρεντερικό σύστημα, να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος και να προσβάλουν ζωτικά όργανα.

Τα παθογόνα στελέχη του γένους Salmonella προκαλούν μια ομάδα ασθενειών που ονομάζονται γενικά σαλμονελώσεις. Οι λοιμώξεις αυτές χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες:

Μη τυφική σαλμονέλωση: Προκαλείται από ορότυπους όπως η Salmonella enteritidis και η Salmonella typhimurium. Εκδηλώνεται ως οξεία γαστρεντερίτιδα με συμπτώματα όπως διάρροια, εμετό, κοιλιακό πόνο και πυρετό.

Τυφικός πυρετός: Προκαλείται από τους ορότυπους Salmonella typhi και Salmonella paratyphi. Πρόκειται για μια σοβαρή συστηματική λοίμωξη που απαιτεί άμεση ιατρική και αντιβιοτική θεραπεία.

Η Salmonella  και οι ακτές κολύμβησης

Καθώς η σαλμονέλα είναι ένα εντερικό βακτήριο που αποβάλλεται μέσω των κοπράνων ανθρώπων και θερμόαιμων ζώων, η παρουσία της στο θαλασσινό νερό συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη δραστηριότητα και τις καιρικές συνθήκες. Οι κύριες πηγές μόλυνσης των ακτών κολύμβησης από το βακτήριο της σαλμονέλας (Salmonella) προέρχονται από την απόρριψη αστικών λυμάτων, μη επαρκώς επεξεργασμένα λύματα από βιολογικούς καθαρισμούς που καταλήγουν στη θάλασσα, σπασμένοι ή υπερχειλισμένοι αγωγοί αποχέτευσης κοντά σε παράκτιες περιοχές, κακή συντήρηση ή διαρροές από ιδιωτικούς βόθρους σε παραθαλάσσιους οικισμούς. Επίσης,  τα γεωργικά και κτηνοτροφικά υπολείμματα, καθώς και τα κόπρανα ζώων και πτηνών, η χρήση μη επεξεργασμένης κοπριάς ως λίπασμα, η οποία ξεπλένεται από το έδαφος και καταλήγει σε ποτάμια ή απευθείας στη θάλασσα.

Καιρικά Φαινόμενα και Φυσικοί Φορείς.

• Έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες: Το νερό της βροχής παρασύρει ρύπους, χώμα και περιττώματα από την ξηρά, αυξάνοντας κατακόρυφα το μικροβιακό φορτίο των ακτών.
• Εκβολές ποταμών και χειμάρρων: Ποτάμια που μεταφέρουν μολυσμένα επιφανειακά νερά από την ενδοχώρα απευθείας στις ζώνες κολύμβησης.

Η σαλμονέλα (Salmonella spp.) μπορεί να επιβιώσει στο θαλασσινό νερό από μερικές ημέρες έως και αρκετές εβδομάδες (συνήθως 12 έως 54 ημέρες), ενώ υπό συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να παραμείνει σε ημι-θανή/λανθάνουσα κατάσταση για μήνες ή και χρόνια. Αν και το θαλασσινό περιβάλλον είναι εχθρικό για τα εντερικά βακτήρια λόγω της υψηλής αλατότητας, η σαλμονέλα επιδεικνύει μεγάλη προσαρμοστικότητα, αποτελώντας πηγή μόλυνσης για τα θαλασσινά και τους λουόμενους.

Παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση

Η διάρκεια ζωής του βακτηρίου στο θαλασσινό νερό εξαρτάται άμεσα από τους εξής περιβαλλοντικούς παράγοντες:

• Θερμοκρασία: Οι χαμηλές θερμοκρασίες (π.χ. τον χειμώνα ή σε μεγάλα βάθη) παρατείνουν σημαντικά την επιβίωσή της, καθώς επιβραδύνουν τον μεταβολισμό της.
• Ηλιακή ακτινοβολία (UV): Το υπεριώδες φως του ήλιου είναι ο κύριος φυσικός παράγοντας εξουδετέρωσης της σαλμονέλας στην επιφάνεια της θάλασσας.
• Ιζήματα (Λάσπη/Άμμος): Στον πυθμένα ή στις εκβολές ποταμών, τα βακτήρια προσκολλώνται στα ιζήματα. Εκεί προστατεύονται από τον ήλιο, βρίσκουν θρεπτικά συστατικά και επιβιώνουν για πολύ μεγαλύτερο διάστημα (άνω των 100 ημερών).
• Βιοτικοί παράγοντες: Η παρουσία φυσικών θηρευτών της θάλασσας (π.χ. πρωτόζωα) και ο ανταγωνισμός με τα θαλάσσια μικρόβια μειώνουν γρήγορα τον πληθυσμό της.

Η κατάσταση VBNC (Βιώσιμα αλλά μη Καλλιεργήσιμα)

Όταν η σαλμονέλα εκτίθεται στο στρες του αλατιού και της έλλειψης τροφής, συχνά εισέρχεται σε μια κατάσταση που ονομάζεται VBNC (Viable But Non-Culturable).

Το βακτήριο δεν πεθαίνει, αλλά συρρικνώνεται και «κοιμάται».  Δεν ανιχνεύεται με τις κλασικές εργαστηριακές καλλιέργειες. Αν καταποθεί από κάποιον οργανισμό (π.χ. ψάρι, οστρακοειδές ή άνθρωπο), μπορεί να αφυπνιστεί και να προκαλέσει μόλυνση. Κίνδυνοι για τη

Δημόσια Υγεία

Τα οστρακοειδή (π.χ. μύδια, στρείδια) φιλτράρουν το θαλασσινό νερό και συγκεντρώνουν το βακτήριο στους ιστούς τους. Η κατανάλωσή τους ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων είναι συχνή αιτία σαλμονέλωσης.

Λουόμενοι: Η κολύμβηση κοντά σε εκβολές υπονόμων, ποταμών ή μετά από έντονες βροχοπτώσεις που μεταφέρουν αστικά ή κτηνοτροφικά απόβλητα στη θάλασσα αυξάνει τον κίνδυνο τυχαίας κατάποσης μολυσμένου νερού

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ: Το ΠΑΚΟΕ εντόπισε το επικίνδυνο μικρόβιο Salmonella στα νερά κολύμβησης στα Καμένα Βούρλα first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1149                                    –                                Αθήνα, 27/07/2026

Ακατάλληλες για κολύμβηση 9 από τις 17 θέσεις δειγματοληψίας

Η επιστημονική ομάδα του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) πραγματοποίησε την Παρασκευή 24 Ιουλίου 2026 δειγματοληψίες θαλασσινού νερού σε ακτές της ευρύτερης περιοχής των Καμένων Βούρλων, του Καινούργιου Φθιώτιδας και του Αγίου Κωνσταντίνου, με στόχο τον έλεγχο της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες σε 17 σημεία. Τα δείγματα εξετάστηκαν ως προς τους μικροβιολογικούς δείκτες εντερόκοκκοι και Escherichia coli (E. coli), οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση πιθανής μικροβιακής ρύπανσης των υδάτων κολύμβησης.

Χάρτες Σημείων Δειγματοληψίας:

ΣΗΜΕΊΑ 1 -15 : Θέσεων δειγματοληψίας σε θαλασσινό νερό από παραλίες του Δήμου Καμένα Βούρλα,  στις 24 / 07 /  2026.

ΣΗΜΕΊΑ 16- 17 δειγματοληψίας νερού ιαματικών λουτρών

16. Ιαματικά Λουτρά Κουνιαβίτη.

17. Ιαματικά Λουτρά Κουνιαβίτη (Καλλυντικές πηγές)

Αξιολόγηση Αποτελεσμάτων:

Οι μικροβιολογικοί προσδιορισμοί που πραγματοποιήθηκαν στις 24/07/2026 σε συνολικά 17 σημεία της ευρύτερης περιοχής των Καμένων Βούρλων δείχνει σημαντική διαφοροποίηση της ποιότητας των υδάτων.

Συγκεκριμένα, 9 από τα 17 δείγματα (52,94%) χαρακτηρίστηκαν ακατάλληλα, καθώς παρουσίασαν υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων σε έναν ή και στους δύο εξεταζόμενους μικροβιολογικούς δείκτες, ενώ 8 δείγματα (47,06%) χαρακτηρίστηκαν κατάλληλα.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στον Οικισμό Βιολογικού Καινούργιου, όπου καταγράφηκαν 675 cfu/100 ml εντερόκοκκοι και 763 cfu/100 ml E. coli, δηλαδή υπερβάσεις κατά 575% και 205,2% αντίστοιχα σε σχέση με τα προβλεπόμενα όρια.

Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι, παρά το γεγονός ότι σχεδόν οι μισές θέσεις ελέγχου παρουσίασαν ικανοποιητική μικροβιολογική εικόνα, περισσότερες από τις μισές θέσεις δειγματοληψίας εμφάνισαν μικροβιακή επιβάρυνση, γεγονός που καθιστά αναγκαία την άμεση επανάληψη των ελέγχων και τη διερεύνηση των πιθανών πηγών ρύπανσης.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Ανησυχητικά αποτελέσματα των νερών κολύμβησης στις ακτές των Καμένων Βούρλων first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1148                                    –                                Αθήνα, 24/07/2026

Μετά από καταγγελία που δέχθηκε το ΠΑΚΟΕ σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος και την ποιότητα των υδάτων στην περιοχή του Μαντουδίου και της Βόρειας Εύβοιας, το ΠΑΚΟΕ έστειλε επιστημονική ομάδα για τη διενέργεια δειγματοληψιών και εργαστηριακών αναλύσεων.

Η καταγγελία πολιτών που αποτέλεσε την αφορμή για τη διενέργεια δειγματοληψιών από την επιστημονική ομάδα του ΠΑΚΟΕ:

Οι δειγματοληψίες του ΠΑΚΟΕ πραγματοποιήθηκαν στις 16 Ιουλίου 2026 και αφορούσαν:

• επιφανειακά νερά ποταμών της περιοχής,
• θαλάσσια νερά σε παραλίες του Μαντουδίου και της Κηρίνθου,
• νερό ανθρώπινης κατανάλωσης από σημεία του δικτύου ύδρευσης.

Η επιστημονική ομάδα του ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε μικροβιολογικούς, φυσικοχημικούς και χημικούς προσδιορισμούς, με στόχο την καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης και την ενημέρωση των πολιτών.

Α] ΝΕΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ

Μικροβιολογικές παράμετροι ΝΑΚ:

Τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών αναλύσεων παρουσιάζουν αποκλίσεις από τις απαιτήσεις της νομοθεσίας, καθώς το επιτρεπόμενο όριο για την E. coli, τους εντερόκοκκους και τα κολοβακτηριοειδή είναι μηδενικό. Αν και σε κανένα από τα 10 δείγματα δεν ανιχνεύθηκε E. coli, εντερόκοκκοι ανιχνεύθηκαν σε 4 δείγματα, δηλαδή στο 40%, ενώ κολοβακτηριοειδή ανιχνεύθηκαν σε 3 δείγματα, δηλαδή στο 30% των δειγμάτων.
Συνεπώς το 60% των συνολικών δειγμάτων ήταν μολυσμένο.

Φυσικοχημικές παράμετροι ΝΑΚ:

Οι τιμές του pH κυμάνθηκαν από 7,6 έως 7,8 και βρίσκονται εντός του επιτρεπόμενου εύρους 6,5–9,5. Η θολερότητα ήταν χαμηλή και δεν παρατηρήθηκαν οργανοληπτικές αλλοιώσεις ως προς την οσμή και το χρώμα. Ωστόσο, ως προς τα ολικά διαλυμένα στερεά (TDS), σε 4 από τα 10 δείγματα, δηλαδή στο 40%, καταγράφηκαν τιμές υψηλότερες από την αναφερόμενη τιμή των 400 mg/L, με ανώτερη τιμή τα 633 mg/L. Αντίστοιχα, η ηλεκτρική αγωγιμότητα παρουσίασε αυξημένες τιμές σε ορισμένα σημεία, χωρίς όμως να υπερβαίνει το ανώτατο όριο των 2.500 μS/cm.

Χημικές παράμετροι ΝΑΚ:

Οι χημικές αναλύσεις παρουσιάζουν συνολικά καλή εικόνα. Το εξασθενές χρώμιο ήταν κάτω από το όριο ανίχνευσης σε όλα τα δείγματα, ενώ οι συγκεντρώσεις χλωριούχων, νιτρικών και θειικών παρέμειναν κάτω από τα αναφερόμενα ανώτατα όρια. Ωστόσο, στο δείγμα από την οδό Αθανασίου Διάκου καταγράφηκε συγκέντρωση χλωριούχων 238 mg/L, τιμή οριακά χαμηλότερη από το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 250 mg/L. Συνεπώς, δεν καταγράφηκαν υπερβάσεις των εξεταζόμενων χημικών παραμέτρων, απαιτείται όμως παρακολούθηση των σημείων όπου οι συγκεντρώσεις χλωριούχων πλησιάζουν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο.

Β]Επιφανειακά Νερά

Χάρτης  θέσεων δειγματοληψίας σε Επιφανειακά νερά ποταμών Βόρειας Εύβοιας, στις  16 / 07 / 2026.

Αποτελέσματα:

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΝΕΡΩΝ

Μικροβιολογικές παράμετροι:

Τα αποτελέσματα των 8 δειγμάτων επιφανειακών νερών υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια τόσο για την E. coli όσο και για τους εντερόκοκκους. Συγκεκριμένα, υπέρβαση καταγράφηκε σε 7 από τα 8 δείγματα για την E. coli και σε όλα τα δείγματα για τους εντερόκοκκους, γεγονός που καταδεικνύει σημαντική μικροβιολογική επιβάρυνση των επιφανειακών νερών.

Φυσικοχημικές παράμετροι:

Οι τιμές του pH κυμάνθηκαν από 7,5 έως 8,2. Στα περισσότερα σημεία οι τιμές των ολικών διαλυμένων στερεών (TDS) κυμάνθηκαν από 277 έως 449 mg/L, δηλαδή όλα τα δείγματα ήταν άνω του ορίου 150 mg/L. Η ηλεκτρική αγωγιμότητα από 582 έως 943 μS/cm, παρουσιάζοντας διαφοροποιήσεις μεταξύ των σημείων δειγματοληψίας.
Ωστόσο, στα σημεία 1, στην εκβολή του ποταμού Κυμασιώτη στο αλιευτικό καταφύγιο Κυμασίου, και 5, στην εκβολή ποταμού στην Κρύα Βρύση Κηρίνθου, καταγράφηκαν εξαιρετικά υψηλές τιμές TDS και ηλεκτρικής αγωγιμότητας. Συγκεκριμένα, στο σημείο 1 καταγράφηκαν TDS 29.900 mg/L και αγωγιμότητα 48.900 μS/cm, ενώ στο σημείο 5 οι αντίστοιχες τιμές ήταν 28.800 mg/L και 46.200 μS/cm. Οι τιμές αυτές είναι περίπου 80 φορές υψηλότερες ως προς τα TDS και 60–65 φορές υψηλότερες ως προς την ηλεκτρική αγωγιμότητα σε σύγκριση με τον μέσο όρο των υπόλοιπων σημείων δειγματοληψίας, καταδεικνύοντας εξαιρετικά έντονη επίδραση της θαλάσσιας διείσδυσης/ανάμιξης στα συγκεκριμένα σημεία.
Παράλληλα, αυξημένη θολερότητα καταγράφηκε σε αρκετά σημεία, ενώ στο σημείο 2, στη γέφυρα Κηρέα–Πορτάρα, καταγράφηκε και οσμή, γεγονός που καταδεικνύει σημαντικές τοπικές διαφοροποιήσεις στην ποιότητα των επιφανειακών νερών.

Χημικές παράμετροι:

Οι χημικές αναλύσεις παρουσιάζουν διαφοροποιημένη εικόνα. Το εξασθενές χρώμιο ήταν κάτω από το όριο ανίχνευσης στο σύνολο των δειγμάτων, ενώ οι τιμές των νιτρικών κυμάνθηκαν σε χαμηλά επίπεδα. Αντίθετα, σε ορισμένα σημεία καταγράφηκαν ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις θειικών και χλωριούχων, κυρίως στις περιοχές όπου υπάρχει επίδραση του θαλασσινού νερού. Επιπλέον, ιδιαίτερα αυξημένη τιμή COD καταγράφηκε στη γέφυρα Κηρίνθου. Συνολικά, 4 από τα 8 δείγματα, δηλαδή το 50%, παρουσίασαν υπέρβαση σε τουλάχιστον μία από τις εξεταζόμενες χημικές παραμέτρους, με σημαντική όμως συμβολή της ανάμιξης με θαλασσινό νερό στις υψηλές τιμές αλάτων.

Γ] ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ

Χάρτης θέσεων δειγματοληψίας σε θαλασσινό νερό από Ακτές Μαντουδίου, 
στις 16 / 07 /  2026.

Αποτελέσματα:

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΝΩΝ ΝΕΡΩΝ

Στα 7 δείγματα θαλασσινού νερού που εξετάστηκαν, τα αποτελέσματα παρουσιάζουν σημαντική μικροβιολογική διαφοροποίηση μεταξύ των σημείων.

Ως προς την E. coli, τιμές άνω των 250 cfu/100 ml καταγράφηκαν σε 4 από τα 7 δείγματα, δηλαδή στο 57,1% των δειγμάτων.

Ως προς τους εντερόκοκκους, τιμές άνω των 100 cfu/100 ml καταγράφηκαν σε 2 από τα 7 δείγματα, δηλαδή στο 28,6%.

Συνολικά, σε 4 από τα 7 σημεία δειγματοληψίας, δηλαδή στο 57,1% των δειγμάτων, καταγράφηκε υπέρβαση τουλάχιστον μίας από τις δύο εξεταζόμενες μικροβιολογικές παραμέτρους.

Ιδιαίτερα αυξημένη τιμή E. coli, 498 cfu/100 ml, καταγράφηκε στην παραλία Κρύας Βρύσης, ενώ υπερβάσεις καταγράφηκαν επίσης σε σημεία της παραλίας Αμίτσα και του Κυμασίου. Τα αποτελέσματα επιβάλλουν την επαναληπτική παρακολούθηση των συγκεκριμένων ακτών και τη διερεύνηση πιθανών πηγών μικροβιακής επιβάρυνσης.

Το ΠΑΚΟΕ, με αφορμή τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών αλλά και τις καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί για την περιοχή, ζητά από τους αρμόδιους φορείς:

1. Να πραγματοποιούνται συστηματικοί και επαναλαμβανόμενοι έλεγχοι της ποιότητας των θαλάσσιων και επιφανειακών υδάτων.
2. Να ελεγχθούν οι πιθανές πηγές μικροβιακής επιβάρυνσης στις περιοχές όπου καταγράφηκαν αυξημένες τιμές.
3. Να διερευνηθεί η κατάσταση στις εκβολές των ποταμών και στις περιοχές όπου υπάρχει πιθανή ανάμιξη επιφανειακών και θαλάσσιων υδάτων.
4. Να διασφαλίζεται η συνεχής παρακολούθηση της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.

Η προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος απαιτεί διαφάνεια, συνεχή έλεγχο και άμεση ενημέρωση των πολιτών.

Το ΠΑΚΟΕ θα συνεχίσει να παρακολουθεί την κατάσταση και θα ενημερώνει υπεύθυνα τους πολίτες με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post ΜΑΝΤΟΥΔΙ – ΚΥΜΑΣΙ ΕΥΒΟΙΑΣ: Επικίνδυνα τα νερά κολύμβησης, επιφανειακά νερά και ανθρώπινης κατανάλωσης first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.

Δελτίο Τύπου: 1145                             –                              Αθήνα, 16/07/2026

Το ΠΑΚΟΕ, εδώ και 48 χρόνια, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανεξάρτητης επιστημονικής έρευνας και του αγώνα για την προστασία της υγείας των πολιτών και του περιβάλλοντος.

Με συστηματικές επιτόπιες μετρήσεις και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, αποκαλύπτει την πραγματική εικόνα της ποιότητας του αέρα που αναπνέουν οι κάτοικοι των πόλεων.

Την Τρίτη 7 Ιουλίου 2026, το επιστημονική ομάδα του ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε επιτόπιες μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων (PM1, PM2,5 και PM10), φορμαλδεΰδης (HCHO), πτητικών οργανικών ενώσεων (TVOC) και διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στην ατμόσφαιρα σε πλατείες της Αθήνας και του Πειραιά.

Σε κάθε σημείο πραγματοποιήθηκαν συνολικά 15 διαδοχικές μετρήσεις, ώστε να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η διακύμανση των ρύπων στο χρονικό διάστημα των επιτόπιων ελέγχων.

Το ΠΑΚΟΕ επισημαίνει ότι οι αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (PM2,5 και PM10) και φορμαλδεΰδης (HCHO) που καταγράφηκαν σε κεντρικά σημεία της Αθήνας και του Πειραιά θεωρούνται ιδιαίτερα ανησυχητικές για τη δημόσια υγεία, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρούνται υπερβάσεις των ενδεικτικών ορίων ασφαλείας, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού.

Σημεία επιτόπιων μετρήσεων

Το ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε ελέγχους σε συνολικά 10 σημεία της Αθήνας και του Πειραιά.

Α] Αθήνα

Β] Πειραιάς

Εκτίμηση Αποτελεσμάτων

Αιωρούμενα σωματίδια (PM1, PM2.5, PM10)

Οι επιτόπιες μετρήσεις κατέδειξαν ότι τα αιωρούμενα σωματίδια εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα επιβάρυνσης της ατμόσφαιρας στις πλατείες της Αθήνας και του Πειραιά. Το PM2.5 παρουσίασε εκτεταμένες υπερβάσεις του ενδεικτικού ορίου των 5 μg/m³, καθώς από τις 150 συνολικές μετρήσεις, οι 149 (99,3%) βρέθηκαν πάνω από το όριο, γεγονός που αποδεικνύει ότι η έκθεση των πολιτών στα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια είναι σχεδόν συνεχής κατά τη διάρκεια των επιτόπιων ελέγχων.

Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις PM2.5 καταγράφηκαν στη Γλυφάδα, όπου η μέγιστη τιμή έφθασε τα 219 μg/m³, δηλαδή περίπου 44 φορές υψηλότερη από το ενδεικτικό όριο. Ακολούθησαν ο Κορυδαλλός με 183 μg/m³, η Πλατεία Κοραή με 148 μg/m³ και η Πλατεία Συντάγματος με 115 μg/m³, ενώ αυξημένες τιμές παρατηρήθηκαν επίσης στο Κερατσίνι και στην Αγία Παρασκευή.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάστηκε και για τα σωματίδια PM10, όπου από τις 150 μετρήσεις, οι 87 (58%) υπερέβησαν το ενδεικτικό όριο των 50 μg/m³. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν στη Γλυφάδα (280 μg/m³), στον Κορυδαλλό (244 μg/m³), στην Πλατεία Συντάγματος (228 μg/m³) και στην Πλατεία Κοραή (201 μg/m³). Οι τιμές αυτές αποτυπώνουν έντονη επιβάρυνση από κυκλοφοριακές εκπομπές, επαναιώρηση σκόνης και αστικές δραστηριότητες, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί και η συνεισφορά μεταφερόμενων σωματιδίων.

Οι συγκεντρώσεις των πολύ λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων PM1 παρουσίασαν γενικά καλύτερη εικόνα σε σύγκριση με τα PM2.5 και PM10. Μόλις το 12% υπερέβη το ενδεικτικό όριο των 15 μg/m³, ενώ η συντριπτική πλειονότητα των μετρήσεων παρέμεινε εντός των ορίων. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν στην Πλατεία Καραϊσκάκη, όπου η μέγιστη τιμή έφθασε τα 18 μg/m³, ενώ οριακές υπερβάσεις παρατηρήθηκαν επίσης στην Πλατεία Συντάγματος. Στις υπόλοιπες περιοχές οι τιμές κυμάνθηκαν μεταξύ 8 και 12 μg/m³.

Φορμαλδεΰδη (HCHO)

Η φορμαλδεΰδη αποτέλεσε για ακόμη μία φορά έναν από τους πλέον ανησυχητικούς δείκτες της έρευνας. Το ενδεικτικό όριο των 0,02 mg/m³ υπερβήθηκε σε όλες ανεξαιρέτως τις 150 μετρήσεις (100%), γεγονός που αποδεικνύει ότι η παρουσία της συγκεκριμένης ουσίας είναι μόνιμο χαρακτηριστικό του αστικού περιβάλλοντος στις περιοχές που ερευνήθηκαν.

Οι συγκεντρώσεις κυμάνθηκαν από 0,04 έως 0,19 mg/m³, δηλαδή από δύο έως σχεδόν δέκα φορές υψηλότερες από το ενδεικτικό όριο. Οι υψηλότερες τιμές εντοπίστηκαν στην Πλατεία Βικτωρίας, στην Πλατεία Κύπρου Κερατσινίου, στην Αγία Παρασκευή, στη Γλυφάδα και στην Πλατεία Συντάγματος. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει έντονη χημική επιβάρυνση της ατμόσφαιρας, η οποία συνδέεται κυρίως με τις εκπομπές οχημάτων, τις καύσεις και τις φωτοχημικές αντιδράσεις που αναπτύσσονται κατά τους θερινούς μήνες.

Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (TVOC)

Οι συγκεντρώσεις των πτητικών οργανικών ενώσεων παρέμειναν γενικά κάτω από το ενδεικτικό όριο των 0,31 mg/m³, παρουσιάζοντας συνολικά καλύτερη εικόνα σε σχέση με τις υπόλοιπες παραμέτρους. Από τις 150 μετρήσεις, μόλις 7 (4,7%) υπερέβησαν το όριο και όλες καταγράφηκαν στην Πλατεία Βικτωρίας, όπου οι μέγιστες τιμές έφθασαν τα 0,39 mg/m³.

Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες περιοχές δεν παρουσίασαν υπερβάσεις, αρκετά σημεία εμφάνισαν συγκεντρώσεις πολύ κοντά στο όριο, όπως η Πλατεία Κοραή, η Πλατεία Καραϊσκάκη, η Δραπετσώνα και το Κερατσίνι, γεγονός που υποδηλώνει αυξημένη παρουσία οργανικών αέριων ρύπων από κυκλοφοριακές και αστικές πηγές.

Διοξείδιο του άνθρακα (CO₂)

Οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα κυμάνθηκαν μεταξύ 695 και 886 ppm.

Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν στο Κερατσίνι, όπου η μέγιστη τιμή έφθασε τα 886 ppm, ενώ σχετικά αυξημένες τιμές εμφανίστηκαν επίσης στο Περιστέρι και στην Αγία Παρασκευή.

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία

Οι μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας παρουσίασαν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των περιοχών. Με βάση το ενδεικτικό όριο των 20 nTesla, περίπου 136 από τις 150 μετρήσεις (90,7%) βρέθηκαν πάνω από το όριο.

Η πλέον επιβαρυμένη περιοχή ήταν το Πάρκο Δραπετσώνας, όπου οι τιμές έφθασαν έως και τα 1.220 nTesla, δηλαδή περίπου 61 φορές υψηλότερες από το ενδεικτικό όριο. Πολύ αυξημένες τιμές καταγράφηκαν επίσης στην Πλατεία Βικτωρίας (έως 950 nTesla) και στην Πλατεία Κύπρου Κερατσινίου (έως 310 nTesla), γεγονός που δικαιολογεί την περαιτέρω διερεύνηση των πιθανών πηγών εκπομπής ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στις συγκεκριμένες περιοχές.

Ακολουθούν τα αποτελέσματα των μετρήσεων:

Α] ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΑΘΗΝΑΣ:

Β] ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΠΕΙΡΑΙΑ:

Συνολικό συμπέρασμα

Συνολικά, η ανάλυση των δεδομένων από 07/07/2026, δείχνει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιοχών της Αθήνας και του Πειραιά.

Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης καταγράφηκαν στη Γλυφάδα, στον Κορυδαλλό, στην Πλατεία Κοραή, στην Πλατεία Συντάγματος και στην Πλατεία Κύπρου (Κερατσίνι), όπου παρατηρήθηκαν αυξημένες συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 και PM10. Αντίθετα, χαμηλότερες συγκεντρώσεις σωματιδίων καταγράφηκαν στην Πλατεία Βικτωρίας και στο Πάρκο Δραπετσώνας, αν και στις περιοχές αυτές παρατηρήθηκαν τοπικές αιχμές σε άλλες παραμέτρους.

Η συνολική εικόνα των μετρήσεων καταδεικνύει πολυπαραγοντική περιβαλλοντική επιβάρυνση του αστικού περιβάλλοντος, με το βασικό πρόβλημα να εντοπίζεται στα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5 και PM10) και στη φορμαλδεΰδη (HCHO), τα οποία παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενες και σημαντικές υπερβάσεις των ενδεικτικών ορίων.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

The post Επικίνδυνο νέφος σε πλατείες της Αθήνας και του Πειραιά: Αποτελέσματα επιτόπιων μετρήσεων (07/07/2026) first appeared on ΟΙΚΟ - ΓΗ.