Δυστυχώς καθιερώθηκαν οι καλοκαιρινοί απολογισμοί για τις δασικές πυρκαγιές.

          Δελτίο Τύπου: 1154     –    Αθήνα, 5 / 08 / 2026

Στην περίπτωση της Ελλάδας, η ανάλυση των αντιπυρικών περιόδων 2025 και 2026 επιβεβαιώνει τη μεταβολή του προφίλ των πυρκαγιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του EFFIS και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το 2025 κάηκαν 48.998 εκτάρια, με το 87% της καταστροφής να οφείλεται σε μόλις 18 ακραία συμβάντα (megafires). Παράλληλα, το 2026 συνεχίζει να καταγράφει υψηλή τρωτότητα λόγω των διαδοχικών ετών ξηρασίας, με το κόστος αποκατάστασης μόνο για το 2025 να αγγίζει τα 165 εκατ. ευρώ, αναδεικνύοντας τις δασικές πυρκαγιές ως μια διαρκή οικονομική και οικολογική αιμορραγία για τη χώρα. Καταστροφή κατοικιών, επιχειρήσεων, ηλεκτρικών δικτύων και οδικών αξόνων, καταστροφή καλλιεργειών, ελαιώνων, μελισσιών και κτηνοτροφικών μονάδων, που οδηγεί σε απώλεια εισοδήματος για τους αγρότες. Δαπάνες εκατομμυρίων για πυροσβεστικά μέσα, αναδασώσεις και αντιπλημμυρικά έργα.

Το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) συνηθίζει να πραγματοποιεί άμεσα επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικών ρύπων (όπως μικροσωματίδια PM2.5 και PM10) μετά από έντονα περιβαλλοντικά φαινόμενα ή καταστροφές στην Αττική για την αξιολόγηση της επιβάρυνσης της δημόσιας υγείας.

Στις 3 Αυγούστου 2026, το επιστημονικό συνεργείο του ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικών ρύπων στο Χαϊδάρι (Δαφνί Χαϊδαρίου), περιοχή της δυτικής Αττικής που κινδύνευσε από την πρόσφατη πυρκαγιά, με σκοπό να ερευνήσει την κατάσταση της ατμόσφαιρας μετά τις καταστροφικές φωτιές.

Συναγερμός σήμανε στις 31 Ιουλίου 2026, όταν το απόγευμα της Παρασκευής στη Δυτική Αττική εκδηλώθηκε μεγάλη φωτιά σε δασική έκταση στις παρυφές του Ποικίλου Όρους, κοντά στον Ασπρόπυργο και την Περιφερειακή Αιγάλεω , η οποία κινήθηκε απειλητικά προς το Χαϊδάρι (Άνω Δάσος, Αφαία), προκαλώντας εκκενώσεις και έντονη στάχτη στην περιοχή.

Πίνακες επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικών ρύπων σε  Χαϊδάρι,  σημεία κοντά στην πυρκαγιά του Ποικίλου Ορούς.  Ημερομηνία: 3/ 07 / 2026.

Τα επιλεγμένα σημεία επιτόπιων μετρήσεων (βλ. το χάρτη) και η περιοχή μελέτης ήταν κοντά στην πλησιέστερη κύρια οδική αρτηρία στην εστία της πυρκαγιάς που ήταν η Περιφερειακή Οδός Αιγάλεω, καθώς η φωτιά ξεκίνησε από την περιοχή του Ασπροπύργου, διέσχισε το Ποικίλο Όρος και κινήθηκε απειλητικά προς το Χαϊδάρι. Σε ό,τι αφορά τον αστικό ιστό που επηρεάστηκε άμεσα (περιοχές Αφαία και Άνω Δάσος Χαϊδαρίου), οι πιο κοντινοί κεντρικοί δρόμοι είναι η Λεωφόρος Αθηνών (στο ύψος του Μοναστηρίου Δαφνίου) και η οδός Ρίμινι (όπου βρίσκεται το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο «Δαφνί»).

Αποτελέσματα έρευνας.

Παρακάτω παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των μετρήσεων.

Οι μέσοι όροι των αιωρούμενων σωματιδίων PM2,5 υπερβαίνουν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 5 μg/m³ κατά 3,6 έως 7 φορές, με τάση μικρής μείωσης όσο πλησιάζουμε προς την περιοχή της Αγ. Μαρίνας.

Την ίδια τάση παρατηρούμε στις μετρήσεις της φορμαλδεΰδης,  όπου οι μέσοι όροι ξεπερνούν  το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 0,02  mg/m³  , έως 9 φορές.

Παρατηρήθηκαν και αυξημένες τιμές του διοξείδιού του άνθρακα. 

Συμπεράσματα.

Συναγερμός για την ποιότητα του αέρα τρεις ημέρες μετά τη δασική πυρκαγιά. Οι  τιμές των αιωρούμενων σωματιδίων παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένες. Συγκεκριμένα, οι τιμές των PM2,5 κυμαίνονται από 54 – 76 έως 93 μg/m³ (μετο ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 5 μg/m³), ενώ των PM10 φτάνουν από 91 έως 145 μg/m³ ( μετο ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 50 μg/m³).

Ανησυχητικές  είναι και οι αυξημένες τιμές της  φορμαλδεΰδης  και του  διοξείδιού του άνθρακα.

Τρεις ημέρες μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές, η ατμόσφαιρα στις πληγείσες περιοχές παραμένει αποπνικτική, ανεξάρτητα από την έλλειψη κυκλοφοριακής επιβάρυνσης.

ΟΙ ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ

Οι δασικές πυρκαγιές προκαλούν πολυεπίπεδες και συχνά μη αναστρέψιμες καταστροφές που επηρεάζουν άμεσα το οικοσύστημα, την οικονομική σταθερότητα και τη δημόσια υγεία.

Καταστρέφονται βιότοποι,  οι πανίδα και εξαφανίζονται  σπάνια  είδη χλωρίδας. Η απομάκρυνση της βλάστησης στερεί από το έδαφος τις ρίζες που συγκρατούν το νερό, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατολισθήσεων και πλημμυρών τον χειμώνα. Η ακραία θερμότητα αλλοιώνει τη χημική σύσταση του εδάφους, καθιστώντας το άγονο για πολλά χρόνια.

Η  απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στην ατμόσφαιρα, εντείνοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η τέφρα και τα κατάλοιπα της καύσης μολύνουν τα υπόγεια ύδατα, τα ποτάμια και τις λίμνες.

Οι δασικές πυρκαγιές επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.

• Αναπνευστικά Προβλήματα: Τα μικροσωματίδια (PM2.5) του καπνού εισχωρούν βαθιά στους πνεύμονες, προκαλώντας κρίσεις άσθματος, βρογχίτιδα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).

• Καρδιαγγειακά Νοσήματα: Η εισπνοή τοξικών αερίων και η σωματική καταπόνηση αυξάνουν τον κίνδυνο για εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια.
• Ερεθισμοί και Εγκαύματα: Άμεσες σωματικές βλάβες (εγκαύματα, τραυματισμοί) και ερεθισμοί στα μάτια και το δέρμα από την τέφρα.
• Ψυχολογικές Επιπτώσεις: Το μετατραυματικό στρες (PTSD), η κατάθλιψη και το άγχος λόγω της απώλειας περιουσίας, της βίαιης απομάκρυνσης ή του θανάτου οικείων προσώπων.

Η καύση της βιομάζας απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου (CO₂, CH₄) και μονοξειδίου του άνθρακα. Τα έτη-ορόσημα μεγάλων πυρκαγιών καταγράφουν κατακόρυφη αύξηση των εθνικών εκπομπών άνθρακα.

Οι  πυρκαγιές αυξάνουν δραματικά τα αιωρούμενα σωματίδια (ιδιαίτερα τα εξαιρετικά επικίνδυνα PM2.5), τα οποία στην εξωτερική ατμόσφαιρα εντοπίζονται συνήθως για μερικές ημέρες έως και 2 εβδομάδες μετά την κατάσβεση.

Ωστόσο, η διάρκεια παραμονής τους εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, ενώ οι επιπτώσεις τους στον άνθρωπο και στο εσωτερικό των σπιτιών διαρκούν πολύ περισσότερο. Έτσι στην εξωτερική ατμόσφαιρα παραμένουν από 2 έως 14 ημέρες, ενώ σε κλειστούς εσωτερικούς χώρους υπάρχει περίπτωση να εντοπίζονται εβδομάδες έως μήνες.

Τα λεπτά σωματίδια αιωρούνται εύκολα και μεταφέρονται από τον άνεμο σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων. Αν δεν υπάρξει ισχυρή βροχόπτωση ή έντονος άνεμος να τα διασκορπίσει, ο καπνός και τα σωματίδια «κάθονται» στις πόλεις για ημέρες. Αν ο καπνός μπει σε ένα σπίτι, τα μικροσωματίδια παγιδεύονται σε χαλιά, κουρτίνες, έπιπλα και τοίχους. Από εκεί επανεκλύονται στον αέρα κάθε φορά που κινούμαστε, παραμένοντας εκεί για εβδομάδες.

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες από το Harvard T.H. Chan School of Public Health, οι καρδιοαναπνευστικές επιπτώσεις από τα σωματίδια που εισπνεύσαμε συνεχίζουν να εκδηλώνονται έως και 3 μήνες μετά το τέλος της φωτιάς.

Αυτό συμβαίνει επειδήτα σωματίδια PM2.5 έχουν διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρόμετρα (30 φορές μικρότερα από μια ανθρώπινη τρίχα). Λόγω του μεγέθους τους εύκολα διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες και τις κυψελίδες περνώντας απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος, και καθώς ο καπνός ταξιδεύει και αντιδρά με την ηλιακή ακτινοβολία (οξείδωση), η τοξικότητα των σωματιδίων μπορεί να τετραπλασιαστεί τις επόμενες ημέρες από την εκδήλωση της φωτιάς.

Μέτρα προστασίας για τις επόμενες ημέρες

• Μην εμπιστεύεστε μόνο τη μύτη σας: Ο καπνός μπορεί να μη μυρίζει πια, αλλά τα σωματίδια να παραμένουν ψηλά. Παρακολουθείτε τις επίσημες μετρήσεις ποιότητας αέρα.
• Κλειστά παράθυρα: Διατηρήστε το σπίτι ερμητικά κλειστό και χρησιμοποιήστε το κλιματιστικό μόνο στη λειτουργία ανακύκλωσης εσωτερικού αέρα.
• Μάσκες υψηλής προστασίας: Αν πρέπει να βγείτε έξω, χρησιμοποιείτε αποκλειστικά μάσκες τύπου N95, FFP2 ή FFP3. Οι απλές χειρουργικές μάσκες δεν συγκρατούν τα μικροσωματίδια.
• Καθαρισμός σπιτιού: Μην σκουπίζετε με ηλεκτρική σκούπα (εκτός αν έχει φίλτρο HEPA) γιατί θα σηκώσει τα σωματίδια στον αέρα. Προτιμήστε το υγρό σφουγγάρισμα

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %