Προσοχή στις “Μπογιές” των Τροφίμων: Ποιες Χρωστικές Συνδέονται με Καρκίνο και Αλλεργίες

Προσοχή στις “Μπογιές” των Τροφίμων: Ποιες Χρωστικές Συνδέονται με Καρκίνο και Αλλεργίες

Από το κόκκινο σκαθάρι του Περού μέχρι τα ύποπτα πρόσθετα “Ε”: Όσα κρύβονται πίσω από την ελκυστική εμφάνιση των τροφίμων

Δελτίο Τύπου: 1096                                –                                    Αθήνα, 17/04/2026

Με αφορμή το Πάσχα και τα έντονα πολύχρωμα τρόφιμα που κατακλύζουν το τραπέζι μας αυτές τις ημέρες — από αυγά και κουλουράκια μέχρι σοκολάτες, γλυκίσματα και προϊόντα που συνοδεύουν τις λαμπάδες — γίνεται όλο και πιο εμφανής η εκτεταμένη χρήση χρωστικών ουσιών στη βιομηχανία τροφίμων. Πίσω από την ελκυστική εμφάνιση και τα “ζωντανά” χρώματα κρύβονται συχνά αμφίβολες ποσότητες πρόσθετων, τα οποία έχουν συνδεθεί σε αρκετές περιπτώσεις με κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

Το γεγονός ότι 30 από τους 50 κωδικούς χρωστικών “Ε” έχει χαρακτηριστεί από επιστημονικές αξιολογήσεις ως ύποπτο ή επικίνδυνο, είναι από μόνο του ανησυχητικό. Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι πολλές από αυτές τις επικίνδυνες ουσίες δεν αποφεύγονται, αλλά αντίθετα χρησιμοποιούνται ευρέως σε καθημερινά τρόφιμα, ειδικά σε προϊόντα που απευθύνονται και σε παιδιά.

Τι είναι οι χρωστικές τροφίμων

Οι χρωστικές τροφίμων είναι ουσίες που μπορεί να έχουν φυσική ή συνθετική προέλευση και προστίθενται σε διάφορα τρόφιμα, ποτά και αναψυκτικά που προορίζονται για κατανάλωση. Ο βασικός τους ρόλος είναι η αλλαγή ή η ενίσχυση του χρώματος των προϊόντων, ώστε να βελτιώνεται η εξωτερική τους εμφάνιση και κατ’ επέκταση η εμπορική τους ελκυστικότητα. Η χρήση τους γίνεται κυρίως σε αναψυκτικά, μαρμελάδες, παγωτά, γαριδάκια – πατατάκια, ζελεδάκια και καραμέλες, γλυκά, γρανίτες, ζαχαρωτά, τούρτες και κέικ, γλειφιτζούρια, τσίχλες, οδοντόπαστες, χρωμοσαμπουάν, κ.α.

Στην πράξη, πρόκειται για πρόσθετα που δεν επηρεάζουν τη θρεπτική αξία των τροφίμων, αλλά χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για αισθητικούς λόγους. Γι’ αυτό και συχνά αποκαλούνται «χρωστικές» των τροφίμων, οι οποίες έχουν συνδεθεί με προβληματισμούς σχετικά με την ασφάλειά τους. Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν χαρακτηριστεί ως από τα πιο επιβαρυμένα πρόσθετα τροφίμων, καθώς ορισμένες κατηγορίες τους έχουν συσχετιστεί με ανεπιθύμητες επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό.

Η χρήση τους είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στη σύγχρονη βιομηχανία τροφίμων, καθώς συμβάλλει στο να φαίνονται τα προϊόντα πιο έντονα, ομοιόμορφα και ελκυστικά για τον καταναλωτή. Ωστόσο εξακολουθεί να υπάρχει ανησυχία γύρω από την πιθανή επιβάρυνση της υγείας, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται συστηματικά ή σε μεγάλες ποσότητες, καθώς και όταν πρόκειται για ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, όπως τα παιδιά.

Ασφαλείς και επικίνδυνες χρωστικές τροφίμων και άλλων προϊόντων

Οι χρωστικές τροφίμων κ.α. δεν αποτελούν μια ενιαία και ομοιογενή κατηγορία ουσιών, αλλά διαχωρίζονται ανάλογα με το επίπεδο ασφάλειάς τους. Άλλες χαρακτηρίζονται ως χαμηλού κινδύνου ή σχετικά ακίνδυνες, ενώ άλλες έχουν καταταχθεί ως ύποπτες ή σαφώς επικίνδυνες, με βάση διαθέσιμες αξιολογήσεις και ερευνητικά δεδομένα. Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται κυρίως φυσικές χρωστικές, όπως η κουρκουμίνη (Ε100), η ριβοφλαβίνη (Ε101), η χλωροφύλλη (Ε140) και οι ανθοκυανίνες (Ε163), οι οποίες εμφανίζονται ως ουσίες με περιορισμένο ή μη τεκμηριωμένο κίνδυνο για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Αντίθετα, ένα σημαντικό μέρος των συνθετικών χρωστικών έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό, καθώς αρκετές ουσίες έχουν χαρακτηριστεί ύποπτες για την υγεία, ενώ άλλες έχουν συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις ή ακόμη και με πιθανή καρκινογόνο δράση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρωστικές έχουν αποσυρθεί ή απαγορευτεί, γεγονός που αναδεικνύει ότι η ασφάλειά τους δεν ήταν δεδομένη.

Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για «αθώες» χρωστικές στο σύνολό τους. Αντίθετα, πρόκειται για μια κατηγορία προσθέτων με διαφορετικά επίπεδα επικινδυνότητας, όπου ορισμένες ουσίες εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο επιστημονικής αμφισβήτησης και ελέγχου.

Για τον λόγο αυτό, η συνεχής παρακολούθηση, η αυστηρή αξιολόγηση και κυρίως η ενημέρωση του καταναλωτή αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Θεσμικό πλαίσιο και ορισμός των χρωστικών

Σε διεθνές επίπεδο, οι κυβερνήσεις διατηρούν καταλόγους εγκεκριμένων χρωστικών ουσιών, οι οποίοι δεν είναι ενιαίοι, καθώς παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις από χώρα σε χώρα. Στη χώρα μας, το πλαίσιο για τις επιτρεπόμενες χρωστικές καθορίζεται από τον «Κώδικα Τροφίμων και Ποτών», ο οποίος βρίσκεται σε συμφωνία με το διεθνές πρότυπο CODEX Alimentarius του FAO και του WHO (1999), με μεταγενέστερες διορθώσεις που έχουν πραγματοποιηθεί έως και τις 6 Σεπτεμβρίου 2012.

Σύμφωνα με το Άρθρο 35 του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών, οι χρωστικές εντάσσονται στην κατηγορία των προσθέτων τροφίμων και ορίζονται ως ουσίες που προσδίδουν ή αποκαθιστούν το χρώμα σε ένα τρόφιμο. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τόσο φυσικά συστατικά τροφίμων όσο και φυσικές ουσίες που δεν καταναλώνονται συνήθως ως τρόφιμα ούτε χρησιμοποιούνται ως βασικά συστατικά στη διατροφή.

Στη συνέχεια, παρατίθεται κατάλογος χρωστικών ουσιών τροφίμων, καθώς και η αντίστοιχη εκτίμηση επικινδυνότητάς τους, όπως αυτή προκύπτει από τις διαθέσιμες αρμόδιες πηγές και αξιολογήσεις.

Πίνακας: 30 από τους 50 κωδικούς χρωστικών “Ε” έχει χαρακτηριστεί ως ύποπτο ή επικίνδυνο

Κωδικός	Ονομασία	Λειτουργία	Επικινδυνότητα εκδόθηκε από το νοσοκομειακό κέντρο του Chaumont της Γαλλίας, βασισμένη σε πληροφορίες που δόθηκαν από το ερευνητικό νοσοκομείο του Villajuir, και FRANCE MAX PLANK
E100	Κουρκουμίνη	Πορτοκαλί-κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E100(ii)	Τουρμερικό	Πορτοκαλί-κίτρινο χρώμα
E101	Ριβοφλαβίνη	Κίτρινο χρώμα, βιταμίνη B2	Ακίνδυνο
E101(ii)	5-Φωσφορική ριβοφλαβίνη	Κίτρινο χρώμα, βιταμίνη B2
E102	Ταρτραζίνη	Κίτρινο χρώμα, αζώχρωμα	Επικίνδυνο
E104	Κίτρινη Κινολίνη	Πράσινο-κίτρινο χρώμα,συνθετική	Ύποπτα. Επικίνδυνο
E106 *	Νατριούχος 5-φωσφορική ριβοφλαβίνη	Κίτρινο χρώμα, βιταμίνη B2
E107 *	Κίτρινο 2G	Κίτρινο χρώμα, αζώχρωμα
E110	Κιτρινοπορτοκαλί FCF	Κίτρινο χρώμα	Επικίνδυνο
E120	Καρμίνη, κοχενίλη	Κόκκινο χρώμα, φυσικό	Επικίνδυνο
E122	Αζορουμπίνη (καρμοϊζίνη)	Κόκκινο χρώμα, αζώχρωμα	Ύποπτα. Επικίνδυνο
E123	Αμαράνθη	Κόκκινο χρώμα, αζώχρωμα	Επικίνδυνο
E124	Ερυθρό κοχενίλης ( Ponceau 4R )	Κόκκινο χρώμα, αζώχρωμα	Πολύ Επικίνδυνο
E127	Ερυθροσίνη	Κόκκινο χρώμα, συνθετικό	Επικίνδυνο
E128	Κόκκινο 2G	Κόκκινο χρώμα, συνθετικό
E129	Κόκκινο τροφίμων 17 (Allura Red AC)	Κόκκινο χρώμα, αζώχρωμα
E131	Μπλε V	Μπλε χρώμα, συνθετικό	Επικίνδυνο. Καρκινογόνο.
E132	Ινδικοτίνη	Μπλε χρώμα, συνθετικό	Επικίνδυνο
E133	Λαμπρό κυανούν FCF	Μπλε χρώμα, συνθετικό	Επικίνδυνο
E140	Χλωροφύλλη	Πράσινο χρώμα, φυσικό	Ακίνδυνο
E141	Συμπλέγματα χλωροφύλλης με χαλκό	Πράσινο χρώμα, συνθετικό	Ύποπτα
E142	Πράσινο S	Πράσινο χρώμα, συνθετικό	Καρκινογόνο.
E150	καραμελόχρωμα		Επικίνδυνο
E150a-d	Καραμελόχρωμα	Καφέ χρώμα	Ύποπτα. Επικίνδυνο
E151	Λαμπρό μαύρο BN	Μαύρο χρώμα, αζώχρωμα	Ύποπτα
E153	Άνθρακας	Φυσικό μαύρο χρώμα	Ύποπτα
E154	Καφέ FK	Καφέ χρώμα, αζώχρωμα	Επικίνδυνο
E155	Καφέ HT	Καφέ χρώμα, αζώχρωμα	Επικίνδυνο
E160a	Άλφα-, βήτα- και γάμα- καροτένιο	Φυσικό πορτοκαλί-κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E160b	Ανάτο, Μπιξίνη, Νορμπιξίνη	Φυσικό κίτρινο χρώμα	Επικίνδυνο
E160c	Εκχύλισμα πιπεριάς	Φυσικό πορτοκαλί χρώμα	Επικίνδυνο
E160d	Λυκοπένιο	Φυσικό κόκκινο χρώμα	Ακίνδυνο
E160e	Βήτα-απο-8-καροτενάλη	Φυσικό πορτοκαλί-κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E160f	Αιθυλεστέρας του βήτα-απο-8-καροτενικού οξέος	Φυσικό πορτοκαλί-κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E161a	Φλαβοξανθίνη	Φυσικό, κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E161b	Λουτεΐνη	Φυσικό, κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E161c	Κρυπτοξανθίνη	Φυσικό, κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E161d	Ρουβιξανθίνη	Φυσικό, κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E161e	Βιολοξανθίνη	Φυσικό, κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E161f	Ροδοξανθίνη	Φυσικό, κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E161g	Κανθαξανθίνη	Φυσικό, πορτοκαλί χρώμα	Ακίνδυνο
E161h	Κιτρονοξανθίνη	Φυσικό, κίτρινο χρώμα	Ακίνδυνο
E162	Εκχύλισμα παντζαριού	Φυσικό κόκκινο χρώμα
E163	Ανθοκυάνες	Φυσικό κόκκινο-μοβ χρώμα	Ακίνδυνο
E170	Ανθρακικό ασβέστιο	Άσπρο χρώμα	Ακίνδυνο
E171	Διοξείδιο του τιτανίου	Άσπρο χρώμα	Ύποπτα. ΠΙΘ.ΚΑΡΚΙΝΟΓ.
E172	Οξείδια του σιδήρου	Φυσικό κόκκινο-καφέ χρώμα
E173	Αλουμίνιο	Μεταλλικό (χρώμα)	Ύποπτα
E174	Άργυρος	Μεταλλικό (χρώμα)	Ακίνδυνο
E175	Χρυσός	Μεταλλικό (χρώμα)	Ακίνδυνο
E180	Λιθορουμπίνη BK	Κόκκινο χρώμα, αζώχρωμα	Ύποπτα. ΠΙΘ.ΚΑΡΚΙΝΟΓ.
Ε181 *	Ταννίνες	Κίτρινο-άσπρο χρώμα και γεύση	Απαγορευμένο

* Η Ε.Ε έχει ορίσει το γράμμα έψιλον “Ε” μπροστά από τους κωδικούς των ουσιών οπού και αναφέρονται αυτοί. (Επιτρεπόμενα Πρόσθετα Τροφίμων (Αριθμοί Ε) 2014,  Κανονισμός (ΕΕ), με αρ.1129/2011, της Επιτροπής της 11/11/11). Αυτού του είδος κωδικών των προσθετικών δίνει την δυνατότητα στο εμπόριο να ελέγχει το τρόφιμο καθώς όμως και στον καταναλωτή δίνεται η ευκαιρία να διαλέξει μια ισορροπημένη διατροφή με την αποφυγή των πρόσθετων χημικών ουσιών ή λόγω ότι έχει μια ευαισθησία στον οργανισμό του.

** Ενώ έχουν απαγορευτεί οι χρωστικές όπως : (Ε 103) – Χρυσοϊνη S, (Ε 105) –  Κίτρινο στερεό,   (Ε 111) – Πορτοκαλί GGN, (Ε 121) – Citrus Red 2 , (Ε 125) – Εκαρλάτ GN, (Ε 126) – Πονσώ 6 R, (Ε 130) – Indanthrone Blue,  (Ε 152) – Μαύρο 7984.

Κίνδυνοι από τη χρήση χρωστικών και συστάσεις προς τους καταναλωτές

Η πραγματικότητα πίσω από τις χρωστικές αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς πολλές ουσίες αποσύρονται αφού πρώτα έχουν καταναλωθεί για δεκαετίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ερυθρό 2G (Ε128), το οποίο απαγορεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων ως ύποπτο για καρκινογενέσεις. Το τίμημα για τη βελτίωση της εμφάνισης των τροφίμων είναι δυσβάσταχτο για τις ευάλωτες ομάδες: το Ε173 επιβαρύνει όσους πάσχουν από νεφρική ανεπάρκεια, ενώ το Ε117 πυροδοτεί χρόνιες αλλεργίες. Ιδιαίτερα για τα παιδιά, μια μεγάλη λίστα προσθέτων, Ε102, Ε104, Ε107, Ε110, Ε112, Ε122, Ε123, Ε124, Ε127, Ε128, Ε131, Ε132, Ε150, Ε151, Ε154, Ε155, Ε160 , κατηγορείται για νευρολογικές διαταραχές, αποδεικνύοντας ότι η βιομηχανία συχνά ρισκάρει την ασφάλεια των ανηλίκων για χάρη της εμπορικής ελκυστικότητας.

Απέναντι σε αυτό το επικίνδυνο μείγμα, που περιλαμβάνει από αζωχρώματα μέχρι εκχυλίσματα εντόμων (Ε120), ο καταναλωτής οφείλει να ελέγχει σχολαστικά τις ετικέτες και να αποφεύγει τρόφιμα με αφύσικα έντονο χρώμα. Η αποχή από επεξεργασμένα προϊόντα και ο περιορισμός των σνακ με τεχνητές βαφές είναι πλέον επιβεβλημένη πράξη αυτοπροστασίας. Όσο οι έλεγχοι παραμένουν ελλιπείς και οι απαγορεύσεις επιβάλλονται με μεγάλη καθυστέρηση, η γνώση και η απόρριψη των χημικών χρωστικών αποτελούν τη μόνη ουσιαστική ασπίδα για την υγεία μας και το μέλλον των παιδιών μας.

Παρά την εκτεταμένη χρήση των χρωστικών ουσιών στα τρόφιμα, για μεγάλο αριθμό τόσο συνθετικών όσο και φυσικών χρωστικών δεν έχουν ολοκληρωθεί όλες οι απαραίτητες επιστημονικές μελέτες, γεγονός που σημαίνει ότι η πλήρης ασφάλειά τους δεν είναι πάντοτε αποδεδειγμένη. Για τον λόγο αυτό, οι καταναλωτές οφείλουν να δείχνουν αυξημένη προσοχή στην επιλογή προϊόντων που περιέχουν χρωστικές ουσίες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τρόφιμα που καταναλώνονται από παιδιά. Οι παιδικοί οργανισμοί είναι πιο ευαίσθητοι και ενδέχεται να επηρεαστούν σε μεγαλύτερο βαθμό από την έκθεση σε χημικές ουσίες.

Αν και οι χρωστικές προσδίδουν στα τρόφιμα ελκυστική εμφάνιση και έντονα χρώματα, η αισθητική αυτή βελτίωση μπορεί να συνοδεύεται από πιθανούς κινδύνους για την υγεία. Ορισμένες ουσίες έχουν συσχετιστεί με ανεπιθύμητες αντιδράσεις, όπως αλλεργίες, αναπνευστικά προβλήματα, ημικρανίες, άγχος ή διαταραχές της όρασης. Για παράδειγμα, η χρωστική Yellow 5 έχει αναφερθεί ότι μπορεί να προκαλέσει άσθμα, αλλεργικές αντιδράσεις, άγχος και νευρολογικά συμπτώματα όπως ημικρανίες και θολή όραση σε ευαίσθητα άτομα.

Η ανάγκη για επαγρύπνηση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη καθώς συνεχώς προκύπτουν νέα επιστημονικά δεδομένα. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει ήδη προχωρήσει σε αναθεώρηση των επιτρεπόμενων ορίων για ορισμένες χρωστικές, μειώνοντας τα ανώτατα επίπεδα χρήσης για συγκεκριμένες ουσίες, όπως οι Ε104, Ε110 και Ε124. Επιπλέον, σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε η απόσυρση της χρωστικής Ε128 (Red 2G) από την ευρωπαϊκή αγορά, μετά από αξιολόγηση στοιχείων που έδειξαν ότι δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί ασφαλής για κατανάλωση. Αντίστοιχα, η χρήση του διοξειδίου του τιτανίου (Ε171) κρίθηκε επίσης μη ασφαλής ως πρόσθετο τροφίμων, οδηγώντας σε σημαντικούς περιορισμούς στη χρήση του.

Χαρακτηριστικά συγκεκριμένων παραδειγμάτων χρωστικών ουσιών
(Καρμίνη, Κουρκουμίνη, Allura Red)

Για να κατανοήσουμε πώς οι χρωστικές εισβάλλουν στην καθημερινότητά μας, αξίζει να εξετάσουμε την προέλευση και τη δράση ορισμένων χαρακτηριστικών παραδειγμάτων που κυριαρχούν στη βιομηχανία τροφίμων

Η χρωστική καρμίνη (E120)

Η καρμίνη (E120) αποτελεί μία από τις πιο γνωστές και διαδεδομένες χρωστικές ουσίες, η οποία προσδίδει έντονο κόκκινο χρώμα σε τρόφιμα και καλλυντικά. Η ευρεία χρήση της οφείλεται κυρίως στη μεγάλη σταθερότητα και τη διάρκεια του χρώματος που προσφέρει στα προϊόντα.

Αυτό που συχνά αγνοούν οι καταναλωτές είναι ότι η συγκεκριμένη χρωστική δεν παράγεται σε εργαστήριο, αλλά προέρχεται από ένα μικρό έντομο, το Dactylopius coccus. Το έντομο αυτό ζει πάνω σε κάκτους του γένους Opuntia και συναντάται κυρίως σε περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής. Από το σώμα και τα αυγά του εξάγεται το καρμινικό οξύ, μια ουσία που αποτελεί σημαντικό ποσοστό της μάζας των αποξηραμένων εντόμων. Το οξύ αυτό επεξεργάζεται και μετατρέπεται σε χρωστική ουσία, γνωστή ως καρμίνη ή κοχινική.

Το γεγονός ότι μια χρωστική που καταναλώνεται καθημερινά μπορεί να προέρχεται από έντομα προκαλεί συχνά προβληματισμό, ιδιαίτερα σε άτομα με αλλεργίες ή σε όσους αποφεύγουν ζωικά παράγωγα για διατροφικούς ή θρησκευτικούς λόγους. Παράλληλα, η χρήση της καρμίνης έχει ιστορική πορεία αιώνων, καθώς ήδη από τον 16ο αιώνα χρησιμοποιούνταν για τη βαφή υφασμάτων και αποτέλεσε σημαντικό εμπορικό προϊόν. Σήμερα, η καρμίνη (Ε 120 ή Natural re 4) χρησιμοποιείται κυρίως για τον χρωματισμό τροφίμων, όπως γλυκά και ποτά, αλλά και σε προϊόντα καλλυντικών.

• Η κουρκουμίνη (E100)

Η κουρκουμίνη (E100) αποτελεί μία φυσική χρωστική ουσία με έντονο κίτρινο χρώμα, η οποία προέρχεται από το φυτό κουρκουμάς (Curcuma longa), μέλος της οικογένειας των Ζιγγιβεριδών. Η ουσία αυτή είναι λιποδιαλυτή και χρησιμοποιείται συχνά σε τρόφιμα για να προσδώσει φωτεινό κίτρινο ή πορτοκαλοκίτρινο χρώμα.

Η ημερήσια επιτρεπόμενη πρόσληψη της κουρκουμίνης καθορίζεται σε συγκεκριμένα όρια (0 – 3mg/kg σωματικού βάρους), ενώ γενικά θεωρείται ασφαλής για την πλειονότητα των καταναλωτών όταν χρησιμοποιείται σε φυσιολογικές ποσότητες. Παρόλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να εμφανιστούν ήπιες παρενέργειες, όπως γαστρεντερικές διαταραχές ή διάρροια.

Ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται επίσης σε εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες, ειδικά όταν πρόκειται για συμπληρώματα που περιέχουν κουρκουμά σε υψηλές συγκεντρώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει ορμονικές λειτουργίες, να μειώσει την απορρόφηση σιδήρου και να προκαλέσει προβλήματα σε άτομα με παθήσεις της χοληδόχου κύστης. Το παράδειγμα αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι η έννοια «φυσικό» δεν σημαίνει απαραίτητα και «ακίνδυνο».

• Αζωχρώματα και η χρωστική Allura Red (E129)

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι συνθετικές χρωστικές που ανήκουν στην κατηγορία των αζωχρωμάτων, οι οποίες περιέχουν άζωτο στη χημική τους δομή. Ορισμένες από αυτές τις ουσίες έχουν συνδεθεί με πιθανές τοξικολογικές επιδράσεις και γι’ αυτό αποτελούν αντικείμενο συνεχούς επιστημονικής αξιολόγησης.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Allura Red AC (E129), μία κόκκινη συνθετική χρωστική που χρησιμοποιείται ευρέως σε προϊόντα όπως καραμέλες, αναψυκτικά, γαλακτοκομικά προϊόντα, αρτοσκευάσματα και διάφορα επεξεργασμένα τρόφιμα. Η χρήση της στοχεύει κυρίως στη βελτίωση της εμφάνισης των τροφίμων και στην ενίσχυση της ελκυστικότητάς τους, ιδιαίτερα για τα παιδιά.

Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, η μακροχρόνια κατανάλωση ορισμένων συνθετικών χρωστικών, όπως η Allura Red, έχει διερευνηθεί για πιθανή συσχέτιση με φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, όπως η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη συνεχούς επιστημονικής παρακολούθησης της ασφάλειας των προσθέτων τροφίμων.

Πρακτικές συμβουλές προστασίας των καταναλωτών

Με βάση τα παραπάνω, είναι απαραίτητο οι καταναλωτές να γνωρίζουν τα πρόσθετα που περιέχονται στα τρόφιμα που επιλέγουν. Η προσεκτική ανάγνωση των ετικετών αποτελεί βασικό μέτρο προστασίας, ιδιαίτερα όταν αναφέρονται τεχνητές χρωστικές όπως Red 3, Red 40, Yellow 5, Yellow 6, Blue 1, Blue 2, Green 3 και Orange B. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ίδιες ουσίες ενδέχεται να εμφανίζονται στις ετικέτες με διαφορετικές ονομασίες, γεγονός που μπορεί να δυσκολεύει τον καταναλωτή στον εντοπισμό τους.

Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δίνεται στη διατροφή των παιδιών. Η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων καλό είναι να περιορίζεται, ενώ προτείνεται η ενίσχυση της διατροφής με τρόφιμα φυσικής προέλευσης και προϊόντα ολικής άλεσης. Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγονται τρόφιμα με υπερβολικά έντονα ή αφύσικα χρώματα, καθώς και προϊόντα που φαίνονται υπερβολικά «φρέσκα» ή έντονα χρωματισμένα, ιδιαίτερα στην περίπτωση φρούτων και λαχανικών.

Συνολικά, η μείωση της κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων και η επιλογή πιο φυσικών προϊόντων αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ποσότητες χρωστικών που ενδέχεται να υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια ή ακόμη και ουσίες που δεν είναι πλήρως εγκεκριμένες. Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση και η προσεκτική επιλογή τροφίμων αποτελούν σημαντικό εργαλείο προστασίας της δημόσιας υγείας.

Μερικές συμβουλές:

• Δώστε στα παιδιά περισσότερες τροφές ολικής άλεσης και αποφύγετε ή περιορίστε την κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών στο διατροφικό τους πρόγραμμα.
• Αποφύγετε ή περιορίστε τις τροφές των οποίων το χρώμα σας φαίνεται πολύ λαμπερό κι έντονο.
• Όταν ψωνίζετε φρούτα, λαχανικά ή ψάρι, επεξεργαστείτε πρώτα το προϊόν πριν το αγοράσετε και ψάξτε για σημάδια που μπορεί να αποδεικνύουν ότι η τροφή έχει εμπλουτιστεί με διάφορες τεχνητές ουσίες. Δεν είναι λίγοι οι έμποροι που προσθέτουν τεχνητές χρωστικές για να κάνουν το τρόφιμο να μοιάζει φρέσκο και πιο νόστιμο, γι’ αυτό γίνετε λίγο καχύποπτοι με τα φρούτα και τα λαχανικά, που μοιάζουν πολύ χρωματιστά.

Συμπερασματικά, αποφύγετε να αγοράζετε επεξεργασμένες τροφές με τεχνητά χρώματα και έχετε υπόψη σας ότι, όταν χρησιμοποιούνται τέτοιες χρωστικές, συνήθως ξεπερνούν τις επιτρεπτές ποσότητες, ενώ μελέτες παγκοσμίως έχουν δείξει ότι πολύ συχνά οι χρωστικές που χρησιμοποιούνται δεν είναι εγκεκριμένες.

Από Τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ