Τι μας φέρνουν οι βροχές; Υψηλές τιμές αερίων ρύπων σε πλατείες της Αθήνας (26-01-2026)

Δελτίο Τύπου: 1066                           –                                Αθήνα, 28/01/2026

Το ΠΑΚΟΕ, εδώ και 47 χρόνια, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανεξάρτητης επιστημονικής έρευνας και του αγώνα για την προστασία της υγείας των πολιτών και του περιβάλλοντος.
Με συστηματικές επιτόπιες μετρήσεις και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, αποκαλύπτει την πραγματική εικόνα της ποιότητας του αέρα που αναπνέουν οι κάτοικοι των πόλεων.
Το παρόν Δελτίο Τύπου καταγράφει τις επιπτώσεις των έντονων βροχοπτώσεων στη ρύπανση της ατμόσφαιρας της Αθήνας, αναδεικνύοντας κρίσιμα δεδομένα που αφορούν άμεσα τη δημόσια υγεία.

Την Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026, το επιστημονικό  συνεργείο του ΠΑΚΟΕ επιχείρησε τις επιτόπιες μετρήσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, των  συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων (ΡΜ 1, ΡΜ 2,5 και ΡΜ10),  φορμαλδεΰδης (HCHO),  πτητικών οργανικών ενώσεων (TVOC) και Διοξείδιο του Άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα της Αθήνας η οποία ήδη δοκιμαζόταν επανειλημμένα από έντονα καιρικά φαινόμενα,  δημιουργώντας μια κατάσταση που επηρέασε άμεσα την ποιότητα του αέρα και την καθημερινότητα των πολιτών.

Παρακάτω στον πίνακα παρουσιάζονται τα στοιχεία των σημείων μέτρησης των ατμοσφαιρικών ρύπων. Συνολικά το ΠΑΚΟΕ επισκέφτηκε 6 πλατείες σε διάφορα μέρη της Αθήνας.       

Σημεία	Περιγραφή	Συντεταγμένες
Σημείο 1	Γαλάτσι. Πλατεία  Αγίας Γλυκερίας και Πηγής.	38.011397, 23.751249
Σημείο 2	Νέο Ψυχικό. Πλατεία Χαιρόπουλου	37.994646, 23.763323
Σημείο 3	Κολωνάκι. Πλατεία Μαβίλης	37.982785, 23.756649
Σημείο 4	Οδός Πατησίων. Πλατεία Αμερικής	38.002516, 23.733691
Σημείο 5	Δήμος Αθηναίων. Πλατεία Βικτωρίας	37.993299, 23.729829
Σημείο 6	Μεταξουργείο. Πλατεία Καραϊσκάκη	37.986028, 23.721805

Τα αυξημένα  αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα, ιδικά των πόλεων, έχουν πολλές   περιβαλλοντικές  συνέπειες και αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ρύπους της. 

Τα αιωρούμενα σωματίδια επηρεάζουν έμμεσα ή άμεσα το κλήμα, καθορίζουν την ποιότητα του αέρα, επηρεάζουν τη δημιουργία νεφών, την χημεία της ατμόσφαιρας και των τρόπο διάδοσης της ηλιακής ακτινοβολίας.

Οι επιδράσεις στην υγεία εξαρτώνται από το μέγεθος των σωματιδίων, την σύσταση τους και τους μηχανισμούς δημιουργίας τους.      

Ο βροχερός καιρός επηρεάζει  άμεσα τη συμπεριφορά, τη συγκέντρωση και την κατανομή των αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ ή PM), λειτουργώντας  ως ένας από τους πιο αποτελεσματικούς φυσικούς μηχανισμούς καθαρισμού της ατμόσφαιρας,  απομακρύνει  (wet deposition) τα σωματίδια  από τον αέρα και  τα μεταφέρει στο έδαφος. 

Καθώς οι σταγόνες της βροχής πέφτουν, συγκρούονται με τα αιωρούμενα σωματίδια (σκόνη, αιθάλη, γύρη) που βρίσκονται κάτω από τα σύννεφα. Οι σταγόνες «δεσμεύουν» τα σωματίδια και τα παρασύρουν στο έδαφος (Washout/Below-cloud scavenging).  

Τα σωματίδια λειτουργούν ως πυρήνες συμπύκνωσης, γύρω από τους οποίους σχηματίζονται οι σταγόνες νερού μέσα στα σύννεφα (Rainout/In-cloud scavenging).

Η βροχή “πλένει” την ατμόσφαιρα, μειώνοντας με αυτό το τρόπο δραστικά την αιθαλομίχλη και τη σκόνη, αν και η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από την ένταση της βροχής, την διάρκεια της, το μέγεθος των σωματιδίων και τις συνθήκες υγρασίας.  Η βροχή μειώνει σημαντικά τη συγκέντρωση των αιωρούμενων σωματιδίων, ιδιαίτερα των χονδρόκοκκων (PM10), καθώς οι μεγαλύτερες σταγόνες είναι πιο αποτελεσματικές στη σάρωση σωματιδίων μεγαλύτερης διαμέτρου. Μελέτες δείχνουν ότι η βροχή μπορεί να μειώσει τη ρύπανση κατά 0-30%. Βέβαιά η καθαριστική δράση μπορεί να διαρκέσει από μερικές ώρες έως και ημέρες μετά το τέλος της βροχής. Οι ισχυρές βροχές έχουν καλύτερα αποτελέσματα καθαρίζουν την ατμόσφαιρα πιο γρήγορα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η βροχή μπορεί να μην μειώσει τη ρύπανση: (Wet Growth).  Αν η βροχή είναι πολύ ελαφριά ή υπάρχει υψηλή υγρασία, τα σωματίδια μπορεί να απορροφήσουν νερό, να διογκωθούν (wet growth) και να παραμείνουν στην ατμόσφαιρα, αντί να πέσουν.

Υψηλή υγρασία κατά τη διάρκεια βροχής μπορεί να ευνοήσει τη δημιουργία δευτερογενών οργανικών αερολυμάτων, αυξάνοντας τα PM2.5. 

Οι μετρήσεις έδειξαν αυξανόμενη συγκέντρωση των αιωρούμενων σωματιδίων ΡΜ 2,5 και ΡΜ 10 (πίνακες, διαγράμματα).  Παρατηρήθηκαν ανεβασμένες τιμές των ΡΜ 1 στην ατμόσφαιρα πριν την έντονη βροχόπτωση (Πλατεία Αμερικής και Βικτωρίας)  και μειωμένα επίπεδά του μετά (Πλατεία Καραϊσκάκη – Μεταξουργείο ).    

Η βροχή “ξεπλένει” τη φορμαλδεΰδη (HCHO) από τον αέρα. Βροχερές και συννεφιασμένες ημέρες, με χαμηλή θερμοκρασία και ακτινοβολία, οδηγούν σε χαμηλές αναλογίες μίγματος φορμαλδεΰδης (HCHO).  Σε πολλές περιπτώσεις, παρατηρείται γενική μείωση της συγκέντρωσης της φορμαλδεΰδης κατά τη διάρκεια της βροχόπτωσης, ειδικά κατά τα αρχικά στάδια της.

Όμως, παρά το “ξέπλυμα”, η συγκέντρωση της φορμαλδεΰδης δεν συσχετίζεται πάντα άμεσα με τον όγκο της βροχής, γεγονός που υποδηλώνει συνεχή εκπομπή ή φωτοχημική παραγωγή της στην υγρή φάση κατά τη διάρκεια των βροχοπτώσεων. Ναι, μεν η βροχή μειώνει τη συγκέντρωση της φορμαλδεΰδης στον αέρα, αλλά ταυτόχρονα το νερό της βροχής μεταφέρει τη φορμαλδεΰδη στο έδαφος (υγρή απόθεση).

Καλύτερα να πούμε ‘ότι η συγκέντρωση της φορμαλδεΰδης στο νερό της βροχής παρουσιάζει εποχιακές διακυμάνσεις, με υψηλότερες τιμές το καλοκαίρι λόγω αυξημένης φωτοχημικής παραγωγής. 

Οι μετρήσεις δείχνουν Τα επίπεδα των εκπομπών  της φορμαλδεΰδης στην ατμόσφαιρα.

Στην Αθήνα οι συγκεντρώσεις φορμαλδεΰδης παρουσιάζουν αύξηση 2 και 3 φορές παραπάνω από τα επιτρεπόμενα όρια  με υψηλότερα επίπεδα να παρατηρούνται κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Οι τιμές που καταγράφηκαν για το διοξείδιο του άνθρακα CO₂  στην ατμόσφαιρα  στις 26/01/2026,   ξεπέρασαν 2φορές τα διεθνώς αποδεχόμενα όρια, όπως δείχνουν τα στοιχεία που  συλλέχθηκαν από τις μετρήσεις.   

Και ποια είναι η σχέση του με την βροχή;

Έχει ενδιαφέρων να σημειωθεί, ότι το CO₂ διαλύεται στη βροχή και καθιστά τη βροχή ελαφρώς όξινη (pH 5.0-5.6), κάτι που αποτελεί φυσική διαδικασία, αλλά σε πόλεις με πολλούς ρύπους (οξείδια του αζώτου/θείου), η βροχή γίνεται ακόμα πιο όξινη. 

Η βροχή μειώνει προσωρινά τη συγκέντρωση του CO₂ μέσω της διάλυσης στο νερό, αλλά η επίδραση αυτή εξουδετερώνεται εν μέρει από την αυξημένη παραγωγή CO₂ λόγω της κυκλοφοριακής συμφόρησης που προκαλείται στις πόλεις. 

Η βροχή συχνά προκαλεί καθυστερήσεις και μειωμένη ταχύτητα των οχημάτων. Η αυξημένη κίνηση και το “σταμάτα-ξεκίνα” (stop-and-go) αυξάνουν τις εκπομπές ρύπων από τις μηχανές εσωτερικής καύσης. Επομένως, ενώ η βροχή “πλένει” τον αέρα, η ταυτόχρονη αύξηση της κίνησης μπορεί να παράγει περισσότερο CO₂ τοπικά. Έτσι,  μελέτες δείχνουν ότι η συγκέντρωση των αερίων ρύπων είναι χαμηλότερη μετά από έντονη βροχόπτωση, αλλά μπορεί να αυξηθεί προσωρινά αν η βροχή προκαλέσει μεγάλο μποτιλιάρισμα. 

Ο βροχερός καιρός επηρεάζει σημαντικά τη συμπεριφορά της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, κυρίως μέσω της απορρόφησης και της σκέδασης (διάχυσης) των κυμάτων από τις σταγόνες της βροχής. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως εξασθένιση λόγω βροχής (rain fade) και επηρεάζει έντονα τις ασύρματες επικοινωνίες. 

Συνοπτικά, όσο πιο έντονη είναι η βροχόπτωση και όσο υψηλότερη η συχνότητα της ακτινοβολίας, τόσο μεγαλύτερη είναι η εξασθένιση.  Η επίδραση του βροχερού καιρού συνοψίζεται στα εξής: Οι σταγόνες της βροχής απορροφούν ενέργεια από το ηλεκτρομαγνητικό κύμα και τη μετατρέπουν σε θερμότητα, ενώ παράλληλα διαχέουν το σήμα προς διάφορες κατευθύνσεις, μειώνοντας την έντασή του. Η βροχή επηρεάζει κυρίως τις υψηλές συχνότητες, ιδιαίτερα πάνω από 10 GHz (π.χ. δορυφορικές συνδέσεις, μικροκυματικές ζεύξεις, 5G), ενώ οι χαμηλότερες συχνότητες (FM, HF) επηρεάζονται ελάχιστα

Επιπτώσεις σε Τεχνολογίες:

• Δορυφορική Επικοινωνία & 5G: Η έντονη βροχή μπορεί να προκαλέσει προσωρινή διακοπή, “πάγωμα” ή υποβάθμιση της ποιότητας του σήματος.
• Ραντάρ: Η βροχή προκαλεί παρεμβολές (clutter), μειώνοντας την ικανότητα των ραντάρ να εντοπίζουν στόχους. 

Από την άλλη,  μπορεί να υπάρξουν υψηλότερες τιμές ηλεκτρικών πεδίων στην ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της βροχής, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από καταιγίδα, καθώς τα φαινόμενα αυτά συνδέονται άμεσα με τη μεταφορά ηλεκτρικών φορτίων.  Έτσι κατά τη διάρκεια βροχοπτώσεων, το ατμοσφαιρικό ηλεκτρικό πεδίο (Potential Gradient – PG) επηρεάζεται σημαντικά από το φορτίο που φέρουν οι σταγόνες της βροχής και τα ιόντα που απελευθερώνονται. Οι τιμές μπορεί να μεταβληθούν απότομα, συχνά αντιστρέφοντας το θετικό πεδίο σε αρνητικό, ενώ κατά τη διάρκεια καταιγίδων το πεδίο μπορεί να γίνει πολύ ισχυρό.

Στις περιπτώσεις έντονης βροχής ή καταιγίδας, το ατμοσφαιρικό ηλεκτρικό πεδίο κοντά στο έδαφος μπορεί να παρουσιάσει μεγάλες διακυμάνσεις, με τιμές που κυμαίνονται από -6000 έως +6000 V/m.

Αντίθετα με τα ηλεκτρικά πεδία που αυξάνονται, τα ραδιοκύματα (ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία RF) συνήθως εξασθενούν (rain fade) κατά τη διάρκεια της βροχής, καθώς τα σταγονίδια του νερού απορροφούν και σκεδάζουν την ενέργεια. Η εξασθένιση αυτή είναι πιο έντονη σε υψηλές συχνότητες (άνω των 10 GHz).

Έπειτα είναι γνωστό ότι το γήινο μαγνητικό πεδίο είναι γενικά σταθερό και δεν επηρεάζεται άμεσα από τη βροχή, αν και οι κεραυνοί (που συνδέονται με βροχή) παράγουν έντονα, προσωρινά μαγνητικά πεδία. 

Συνοπτικά, η βροχή αυξάνει την ηλεκτρική δραστηριότητα (ηλεκτρικά πεδία) στην ατμόσφαιρα, αλλά μειώνει την ένταση της ραδιοεπικοινωνίας (εξασθένιση σημάτων). 

Ακολουθούν οι πίνακες και τα διαγράμματα επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικών ρύπων σε Πλατείες της Αθήνας  στις  26/01/ 2026.

ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ